Katalog Hansard

Dan juga yang ketiga, Butiran 00100 memperuntukkan RM24 juta untuk pembaikan naik taraf dan ubah suai kementerian. Tetapi Butiran 17200 – Pusat Aktiviti Perpaduan menerima jumlah sebanyak RM3.17 juta. Manakala Butiran 17300 iaitu Pusat Rukun Tetangga dan RM4.485 juta. Jadi, saya tidak menolak keperluan untuk menaik taraf kemudahan kementerian tetapi apakah projek ini di bawah RM24 juta ini di mana lokasinya?

Dan siapakah yang mendapat manfaat? Dengan peruntukan lebih kecil bagi pusat komuniti, jadi berapa banyak pusat yang dapat dibina ataupun dinaik taraf?

Dan adakah Pulau Pinang termasuk Parlimen Bukit Bendera dalam perancangan?

Jadi, saya mohon senarai projek, kos dan juga tarikh siap dibentangkan. Jadi pusat komuniti menghubungkan warga emas, belia dan keluarga.

Jadi Puan Pengerusi, perpaduan ini bukan bermaksud semua orang mesti bersetuju. Perpaduan adalah kemampuan kita berbeza pendapat tanpa menghina, berbeza agama tanpa merasa syak wasangka ataupun curiga dan juga berbeza bangsa tanpa menafikan hak sesiapa. Jadi perpaduan tidak boleh diukur dengan berapa ramai yang berdiri bersama di hadapan kamera. Ukurannya adalah bagaimana kita melayan satu sama lain apabila kamera sudah tak ada. Adakah kita menghormati kepercayaan orang lain? Adakah kita mengambil berat apabila jiran memerlukan bantuan? Adakah setiap komuniti mendapat layanan yang adil?

Jadi sebagai Ahli Parlimen Bukti Bendera, saya bertanggungjawab memastikan prinsip ini diterjemahkan dalam cara kita berkhidmat menguruskan peruntukan dan juga mendengar masalah penduduk. Jadi setiap rakyat berhak mendapat pembelaan tanpa perlu terlebih dahulu dilihat melalui lensa kaum dan agama. Jadi, tiada rakyat yang sepatutnya berasa seperti orang luar di tanah air sendiri. Dan itulah pegangan saya dalam berkhidmat untuk mewakili Parlimen Bukit Bendera. Sekian, terima kasih Puan Pengerusi.

Jadi, saya mencadangkan anjakan paradigma mentransformasikan perpustakaan bukan sekadar tempat pinjam baca buku tapi menjadikan pusat graviti komuniti yang boleh digunakan oleh KRT dan semua yang saya sebutkan tadi komuniti setempat yang sepatutnya boleh memanfaatkan dan memupukkan perpaduan di antara kaum di peringkat bawah.

Saya juga nak sebut di sini Pengerusi, perpustakaan perlu di transformasi menjadi pusat sumber resources komuniti yang mesra, fully aircond, berkarpet, dilengkap sudut healing ya quote on quote, book terapi serta ruang engagement supaya ia nya menjadi daya tarikan mengatasi magnet negatif seperti port dadah, masalah gengsterisme dan pusat hiburan yang melalaikan.

Jadi, saya okey landing Pengerusi. Jadi, saya mencadangkan kalau negara Malaysia ini besar sangat yang saya kata tadi perpustakaan dijadikan satu pusat sumber yang aktif, proaktif, lagi-lagi nak aging nation ini, saya cadang buatlah di Kapar ataupun boleh lah di Kanowit sekali ya sebelum dia luaskan kepada 220 kawasan Parlimen lain.

Akhir sekali, Pengerusi...

kepelbagaian bahasa, budaya, agama serta mengakari prinsip Rukun Negara ke bumi adalah melalui pusat sumber ilmu yang bernyawa dan hiduplah dan inklusif.

Jadi, BNM mesti spark the interest serta menawan hati dan minda rakyat dan inilah di antara perkara yang boleh menjadi mungkin pemangkin untuk perpaduan di antara kaum seluruh negara ini.

Jadi, saya mohon jawapan bertulis dan komitmen jelas daripada YB Menteri.

Kalau tak cukup data dan sebagainya. Jadi, saya mengharapkan insya-Allah

Peningkatan skor indeks perpaduan nasional tidak semestinya bermakna masalah perkauman dan polarisasi telah selesai. Malah, malah data yang dikeluarkan oleh kerajaan sendiri menunjukkan bahawa isu etnik masih menjadi cabaran terbesar perpaduan nasional.

Macam mana nak ada perpaduan nasional, kami yang menandatangani CSA dipanggil ‘dajal’ dan ini amat sedih sekalilah saya. Malah saya balik semalam anak- anak saya bertanya; “Dajal ini berat ni Daddy” kata dia. Saya kata wallahualam lah, saya pun sedang mengkajilah apa maksud dajal itu. Terima kasih Yang Berhormat Pengerusi.

Bismillahirrahmanirrahim. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Salam sejahtera dan salam segulai sejalai. Puan Pengerusi, saya terus ke Butiran 030500 – Program Keharmonian dalam Kepelbagaian yang diperuntukkan sebanyak RM46 juta di bawah Belanjawan 2027.

Saya ingin memohon penjelasan mengenai apakah pengisian program keharmonian dalam kepelbagaian ini dan sejauh manakah ia dapat menyemai semangat perpaduan antara etnik Malaysia yang berbilang kaum dan agama.

Puan Pengerusi, kita harus akui polemik perkauman masih wujud dalam kalangan masyarakat majmuk di negara ini. Adakah undang-undang seperti Akta Hasutan 1948 dan seksyen 505 Kanun Keseksaan masih relevan dan berkesan dalam menangani isu perkauman di Malaysia untuk jangka masa panjang.

Mungkin sudah tiba masanya untuk kita beralih daripada tindak balas berbentuk punitif dalam menangani isu-isu perkauman yang timbul. Puan Pengerusi, kita tidak mahu penyelesaian konflik perkauman hanya berakhir dengan tindakan penguatkuasaan atau hukuman semata-mata. Sebaliknya usaha untuk memupuk keharmonian di negara ini perlu memberi penekanan kepada pemulihan hubungan antara kaum berteraskan prinsip saling menghormati, toleransi dan semangat perpaduan nasional.

Kita perlu lebih memfokus kepada feel good factor yang boleh menyatupadukan rakyat Malaysia. Puan Pengerusi, saya mempunyai harapan tinggi bahawa walaupun berbilang kaum dan agama kita tetap berbangga menjadi rakyat Malaysia. Kita dapat lihat baru-baru ini, frasa ‘Maka kami’ yang merupakan sebahagian daripada ikrar Rukun Negara tular di media sosial bagi meraikan beberapa pencapaian Malaysia seperti menjadi tuan rumah perlumbaan F1 dan memenangi emas dalam acara Sukan Asia.

Selain itu, tahun ini ranking pasport Malaysia melonjak ke tangga kedua setaraf dengan Singapura di mana ia nya boleh digunakan untuk rakyat Malaysia mengakses 175 buah negara. Banyak pencapaian-pencapaian yang kita boleh banggakan sebagai rakyat Malaysia hari ini.

Oleh itu saya ingin mencadangkan agar pihak kementerian dapat menubuhkan suatu jawatankuasa ataupun unit khusus yang ditugaskan untuk meleraikan insiden perkauman. Tetapi juga mendamaikan semula pihak-pihak yang

terkesan melalui pendekatan mediasi, dialog terbuka, rundingan secara berhemah serta program silang budaya yang melibatkan pemimpin masyarakat, wakil agama dan pertubuhan bukan kerajaan.

Pendekatan ini penting bagi membuka ruang kepada semua pihak untuk menyuarakan pandangan memperbetulkan salah faham, memulihkan kepercayaan serta mencari titik persamaan demi mengelakkan konflik yang sama daripada berulang. Saya percaya agensi dan badan di bawah kementerian seperti Kawasan Rukun Tetangga (KRT), perpustakaan desa, tabika, taska perpaduan boleh menjadi penggerak utama kepada usaha ini.

Butiran 030800 iaitu diperuntukkan sebanyak RM78.3 juta mungkin sebahagian daripada geran ini dapat dikhususkan untuk pelaksanaan program- program bertemakan perpaduan dan keharmonian di antara kaum disesebuah KRT seperti program dan aktiviti kesukarelawan yang melibatkan penyertaan masyarakat daripada pelbagai agama, kaum dan latar belakang.

Usaha ini penting bagi memastikan KRT bukan sahaja berperanan dalam menjaga keselamatan dan kesejahteraan kawasan kejiranan tetapi turut menjadi wadah untuk merapatkan hubungan, menghapuskan prasangka serta memupuk persefahaman dan sikap saling menghormati dalam kalangan komuniti.

Puan Pengerusi, saya beralih kepada Butiran 030400 – Perpustakaan Desa yang diperuntukkan RM57.8 juta. Di kesempatan ini saya ingin mengucapkan tahniah kepada Perpustakaan Desa Kampung Maludam di kawasan saya telah menjadi perpustakaan desa contoh yang pernah menerima pelbagai anugerah seperti Anugerah Perpustakaan Awam Ketua Menteri Sarawak dan Anugerah Perpustakaan Desa Pusat Komuniti 2022–2024.

Antara keunikan Perpustakaan Desa Kampung Maludam ini adalah mereka menyediakan kelas membaca untuk golongan dewasa. Oleh itu Puan Pengerusi, saya melihat perpustakaan desa berpotensi memainkan peranan yang besar dalam sesebuah kawasan perkampungan. Dan saya percaya fungsi dan peranan

Terima kasih Puan Pengerusi. Butiran 020400 – Perpustakaan Negara Malaysia. Butiran 030400 – Perpustakaan Desa dan Butiran 50000 – Perpustakaan Negara Malaysia di bawah Maksud Pembangunan.

Kalau kita meneliti perbelanjaan sebenar dari tahun ke tahun, Perpustakaan Negara diperuntukkan RM19.2 juta bagi pembangunan dalam belanjawan tahun lepas 2025. Peruntukan itu kemudian dipinda kepada RM12.4 juta. Namun buku anggaran untuk tahun depan menunjukkan perbelanjaan sebenar pada 2025 ialah sifar. Maknanya langsung tidak ada perbelanjaan. Jadi, saya hendak tahu apakah faktor yang menyebabkan peruntukan yang diminta dan diluluskan oleh Parlimen ini langsung tidak dibelanjakan pada tahun lalu.

Perpustakaan bukan kemudahan awam yang kerap diberi tumpuan. Kita melihat perpustakaan sebagai kemudahan good to have dengan izin bukan wajib ada di setiap bandar. Apakah pandangan kerajaan terhadap perpustakaan sebenarnya. Adakah kita benar-benar berhasrat membangunkan perpustakaan.

Kalau kita melihat keseluruhan perpustakaan dalam negara kita, hanya Perpustakaan Negara, Perpustakaan Awam Negeri Perlis, lima buah perpustakaan komuniti dan sekitar 500 perpustakaan desa yang berada di bawah pentadbiran Kementerian Perpaduan.

Sebanyak 581 buah perpustakaan desa lagi serta perpustakaan negeri dan daerah lain ditadbir oleh kerajaan negeri atau PBT masing-masing. Sekiranya PBT mampu, perpustakaan setempat dapat dinaik taraf. Sekiranya tak mampu itulah nasib penduduk setempat. Ya, mungkin tidak ramai antara kita yang melawat perpustakaan setiap minggu tetapi ada golongan yang memerlukan perpustakaan.

Misalnya calon SPM dan STPM di bandar sekunder, mereka memerlukan tempat untuk mengulang kaji, sekolah tutup pada hujung minggu dan rumah sendiri kemungkinan besar tidak sesuai kerana terlalu banyak gangguan. Mahu belajar bersama rakan-rakan pula mereka terpaksa berbelanja di Mcdonald’s ataupun kafe-

Belanjawan 2027 Malaysia MADANI peringkat jawatankuasa Kementerian Perpaduan Negara. Walaupun kita lihat keseluruhan peruntukan tak besar tetapi kementerian ini sangat mustahak.

Saya akan sebut secara spesifik dua perkara sahaja di bawah kementerian ini iaitu, yang pertama, di bawah Butiran 030800 – Geran Rukun Tetangga. Saya nampak sebanyak RM78 juta diperuntukkan. Saya rasa Yang Berhormat Timbalan Menteri tahu, ini KRT di kawasan kita masing-masing.

Saya nak tanya, macam mana agihan dia? Sama ada siling dia, pada yang dulu, RM6,000, ataupun ada saya dengar RM10,000? Dan kategori dia. Kita tahu mana yang aktif dapat lebih. Itu biasalah. Siapa yang aktif, rajin buat program di kawasan komuniti, terutamanya program-program yang bersesuaian dengan usaha kita memupuk perpaduan.

Berkenaan dengan ini, saya minta Timbalan Menteri nanti jawab, tolong berikan berapakah KRT kita yang dalam kategori A, B dan sebagainya. Setiap kategori itu, berapa geran dia? Sebab, selama ini pun memang kategori yang berbeza itu, geran dia berbeza.

Berkenaan dengan Rukun Tetangga ini, saya nak tanya. Saya nampak masih ada Rukun Tetangga yang didominasi oleh kaum tertentu sahaja padahal di kawasan itu adalah kawasan masyarakat majmuk. Saya berikan satu contoh. Katakan taman itu, kawasan itu, katakan ada lima, enam taman perumahan, satu KRT. Kalau 99 percent orang Melayu, tak apalah kalau semuanya Melayu. Itu okey. Tapi, kalau kawasan itu mungkin dalam 50 percent Melayu, 30 percent Cina, 20 percent India, kawasan majmuk, saya nampak masih ada KRT yang didominasi oleh kaum tertentu sahaja. Jadi, apakah ada usaha yang serius daripada KPN untuk betulkan keadaan ini?

Saya nak sebut kepada— saya percaya Timbalan Menteri akan menjawab nanti. Yang ikut pecahan kaum ini, ini adalah legasi lama daripada rejim dahulu, daripada parti yang berasaskan kaum. Itu dulu. Saya nak sebut ini. Okey? Saya rasa Yang Berhormat Timbalan Menteri faham apa yang saya sebut, dan kita nak betulkan keadaan ini. Kalau kawasan itu masyarakat majmuk, tak kira siapa jadi pengerusi, tak semestinya kaum yang sama itu dia jadi setiausaha, bendahari dan sebagainya.

Tidak. Biar ada usaha daripada Malaysia MADANI. Itu yang kita harapkan. Jadi, mohon ada penjelasan daripada Yang Berhormat Timbalan Menteri.

Perkara kedua dan terakhir yang saya nak sebutkan di bawah Butiran 030200 – Emolumen Kakitangan Kontrak. Sama macam tahun sebelumnya ― RM111.6 juta.

Satu jumlah yang sangat besar. Saya nak tanya, berapa ramai kakitangan kontrak?

Saya percaya kakitangan kontrak ini banyak pada Tabika Perpaduan― guru ataupun pembantu. Jadi, kenapa kekal kontrak? Sebab, saya secara terus teranglah saya kata, be fair to everybody. Guru-guru tadika ini, gaji dia nak kata besar, tidak.

Tetapi, kalau kita biarkan mereka asyik kontrak sahaja, saya rasa tiada jaminan untuk perjawatan mereka. Kalau Yang Amat Berhormat PMX berjaya menoktahkan doktor kontrak yang kita warisi daripada rejim yang lama dalam belanjawan kali ini, apakah ada usaha daripada KPN sendiri untuk menoktahkan terutamanya guru dan pembantu untuk Tabika Perpaduan?

Sebab, Tabika Perpaduan ini kita berterusan. Dia bukan buat, kata orang, tahun ini ada, tahun depan ada, oh, dua, tiga tahun lagi kita akan tutup. Tidak. Saya tak nampak ada Tabika Perpaduan yang ditutup. Malahan permintaan untuk tambahkan Tabika Perpaduan itu ada dan semakin banyak permintaan.

Jadi, keperluan untuk mereka ini memang ada. Perlu ada usaha untuk serapkan mereka dengan perjawatan tetap. Saya rasa ini adil untuk mereka dan bersesuaian dengan fungsi mereka dalam komuniti kita untuk menawarkan persekolahan prasekolah yang percuma daripada kerajaan untuk masyarakat sekitar, tak kira B40 atau M40.

Jadi, dua sahaja perkara ini. Terima kasih kepada Yang Berhormat Pengerusi.

Terima kasih Yang Berhormat Pengerusi. Saya merujuk kepada Butiran 020000 – Perpaduan Negara, 020100 – Perpaduan Negara dan Integrasi Nasional dan 030500 – Program Keharmonian dalam Kepelbagaian.

Perkara pertama ialah tentang perpaduan negara. Saya ambil maklum KPN bertindak sebagai pengantara (mediator) untuk masyarakat majmuk dan memberikan penerangan melalui Jawatankuasa Harmoni. Saya juga mengambil maklum bahawa KPN hanya mempunyai kuasa pentadbiran dan pengurusan di bawah Akta Rukun Tetangga 2012 dan tidak mempunyai kuasa perundangan untuk mendakwa mana-mana pihak yang mencetuskan provokasi atau isu perkauman.

Isu perpaduan semakin panas kebelakangan ini. Media sosial dipenuhi pelbagai kenyataan provokatif, sindiran perkauman dan sentimen agama yang sensitif. Dalam dunia media sosial yang pantas, api kecil boleh merebak menjadi kebakaran besar dalam masa yang singkat. Jika membiarkan sehingga rakyat saling bertikam lidah di ruang maya, pemulihan akan jadi sukar.

Yang Berhormat Menteri Perpaduan telah memberi amaran keras supaya semua pihak menghentikan sebarang penyebaran kebencian. Beliau telah meminta polis (PDRM) mengambil tindakan tegas terhadap pihak-pihak yang mencetuskan rasa tidak harmoni dalam negara.

Walau bagaimanapun, saya meminta Menteri untuk mengambil tindakan yang lebih proaktif dan berkesan untuk menangani isu kesepaduan masyarakat dan jangan tunggu atau membiarkan keadaan menjadi tegang sebelum tindakan tegas diambil. Rakyat mahu tindakan yang lebih menyeluruh, konsisten dan substantif. Ini termasuk dialog antara kaum dan memperbanyakkan program komuniti di peringkat akar umbi untuk memastikan isu sensitif ditangani secara cepat sebelum menjadi bahan provokasi dan ketegangan mula muncul.

Sebahagian besar rakyat Malaysia tidak sukakan politik kebencian dan juga benci perbuatan segelintir pihak yang cuba mengapi-apikan isu 3R. Kita hanya mahu hidup aman dan berharmoni.

Perkara kedua adalah pencapaian identiti nasional. Pelan Tindakan Perpaduan Negara (PTPN) 2021 sehingga 2030 merupakan instrumen pelaksanaan Dasar Perpaduan Negara yang bertujuan memperkukuhkan perpaduan dan integrasi nasional serta membentuk identiti nasional dalam kalangan rakyat Malaysia.

Saya ada tiga soalan kepada kementerian. Soalan satu, apakah pencapaian konkrit Kementerian Perpaduan Negara dalam membentuk identiti nasional di bawah Pelan Tindakan Perpaduan Negara? Sejauh manakah, pencapaian tersebut diukur berdasarkan perubahan sikap persepsi dan interaksi sosial rakyat dan bukan semata-mata berdasarkan bilangan program yang dilaksanakan?

Soalan dua, politik kaum dan agama. Apakah strategi kementerian untuk menangani peningkatan politik berasaskan kaum dan agama yang boleh menjejaskan pembentukan identiti nasional serta hubungan antara kaum dan agama?

Soalan yang ketiga, apakah inisiatif khusus kementerian untuk memperkukuh identiti nasional dalam kalangan rakyat Sabah dan Sarawak dengan mengambil kira kepelbagaian etnik, agama, budaya dan sejarah pembentukan Malaysia?

Kesimpulan, kejayaan Pelan Tindakan Perpaduan Negara tidak seharus diukur berdasarkan berapa banyak program perpaduan telah dianjurkan. Tetapi, berdasarkan sejauh mana rakyat Malaysia benar-benar menerima antara satu sama lain, saling menghormati dan mempunyai rasa kebersamaan sebagai satu bangsa Malaysia.

Matlamat akhirnya ialah membina sebuah negara yang bersatu dalam kepelbagaian di mana setiap rakyat berasa bahawa Malaysia adalah negara mereka dan mereka mempunyai tempat serta masa depan yang sama dalam negara ini.

Sekian, terima kasih saya menyokong.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Salam sejahtera, salam Malaysia MADANI, salam harapan, salam rahmah. Terima kasih, diucapkan kepada Yang Berhormat Pengerusi di atas kebenaran ke atas saya untuk bersama-sama membahaskan soal berkaitan di peringkat Jawatankuasa bagi Kementerian Perpaduan Negara.

Kod B.14 Butiran 020000 – Jalur Gemilang. Saya nak minta Yang Berhormat Pengerusi, kalau boleh kerajaan di bawah Kementerian Perpaduan ini sebab tahun depan ini, Timbalan Menteri pun ada, saya nak sebutkan begini. Sebab negara kita tahun depan ini kita akan menyambut sambutan 70 tahun negara kita mencapai kemerdekaan. Ini Kota Belud, negara kita tahun depan ini sambutan 70 tahun negara kita mencapai kemerdekaan.

Saya nak cadangkan kepada kerajaan khususnya kepada Kementerian Perpaduan ini supaya tahun depan kita mewajibkan kepada seluruh rakyat dan juga masyarakat yang terdapat di dalam negara kita ini. Tak kiralah rumah baik, pejabat baik, sekolah baik, kedai-kedai pun baik, maksudnya wajib untuk kita kibarkan jalur gemilang sebagai tanda kasih, cinta, sayang kita terhadap negara kita Malaysia yang kita cintai ini.

Sebab kalau saya dengar tadi Selayang bercakap tadi, Selayang berbahas tadi. Ini negara kita Selayang. Ini tanah tumpah darah kita. Tak kiralah kita dibesarkan

di mana maksudnya inilah tanah tumpah darah kita. Kalau berlaku peperangan, kalau berlaku pergaduhan. Maksudnya kita tak mempunyai negara kedua atau negara ketiga. Sebab itu, wajib untuk kita kasih sayang dan juga cinta akan negara kita Malaysia ini.

Kemudiannya yang keduanya soal berkaitan dengan lima prinsip Rukun Negara. Dalam siri perbahasan saya tahun-tahun yang lalu saya ada menyebutkan kalau boleh lima prinsip Rukun Negara ini— Timbalan Menteri! Timbalan Menteri Perpaduan, tengok sini!

[Ketawa] Kalau boleh lima prinsip Rukun Negara ini, saya nak minta dibingkaikan, di-frame-kan dan lima prinsip Rukun Negara ini kita gantung di rumah-rumah kita. Kita gantung di pejabat-pejabat kita. Kita gantung di kedai-kedai kita.

Sebab kita kena ingat, lima prinsip Rukun Negara ini diwujudkan, digagaskan pada 1970 selepas peristiwa berdarah 13 Mei tahun 1969, yang menjadi tinta sejarah hitam soal berkaitan perpaduan dalam negara kita. Sungai Siput, yang pertamanya Kepercayaan Kepada Tuhan. Sebab itu ini Sungai Siput sepatutnya lima prinsip Rukun Negara ini kena dibahaskan. Kerana ditaklimatkan. Kena dicerakinkan, kena dimusyawarahkan, kena dimusyawarahkan.

Ha? Sokong? Ha. sebab itu kita tengok sekarang ini kita nampak bila dia tak percaya tentang wujudnya Tuhan, sebab itu dia mentekedarah. Dia curi, dia rompak. dia sakau, dia songlap, dia sapu duit rakyat yang terdapat di dalam negara kita. Kalau dia percaya wujudnya Allah.

Kalau dia percaya adanya tuhan, dia tak berani Selayang, nak curi, nak songlap, nak mentekedarah, nak sakau duit rakyat yang terdapat di dalam negara kita Malaysia, yang kita cintai ini.

Semalam pula kita dengar pula ada satu kalimah baharu yang disebutkan oleh salah seorang Ahli Parlimen yang terdapat di dalam negara kita ini. Dia kata apa? Yang sain CSA ini dia kata dajal. Dajal ini penipu besar, pendusta, pembohong.

Dia kata kepada Yang Berhormat Putrajaya ini. Putrajaya! Dia kata, “Dajal ini, dajal”. Dajal dalam filem-filem Hindustan selalu sebut “dajjal”. Silakan Putrajaya.

Yang disebutkan oleh Putrajaya tadi berat, dajal. Saya sebagai seorang bukan Islam tetapi minat dan kaji istilah-istilah tertentu— kerana Ahli Parlimen ini kita— kerja kita adalah mempelajari bahasa. Dan penggunaan satu istilah yang begitu berat sampai nak menggelar seorang itu dajal kerana semata-mata 13 orang itu sain CSA, adakah orang yang mengeluarkan kenyataan dan istilah itu, adakah dia wajar atau tak wajar? Itu tak penting dah.

Adakah dia waras?

Apa yang berlaku di Negeri Sembilan, kita nampak kesetiaan kepada raja dan juga negara. Langkawi, Ini setia kepada raja dan juga negara ini. Apa yang berlaku dekat Negeri Sembilan ini kita nampak, nak menjatuh, nak menyingkir, nak memecat raja ini. Hari ini angkat sumpah depan raja ini, angkat sumpah depan raja ini, esok dia nak menjatuhkan raja ini. Saya menyokong. Terima kasih Tan Sri Pengerusi.

Saya ingin merakamkan ribuan terima kasih kepada Ahli-ahli Yang Berhormat yang mengambil bahagian dalam perbahasan peringkat Jawatankuasa bagi Kementerian Perpaduan Negara. Melalui Belanjawan 2027, Kementerian Perpaduan Negara telah diluluskan peruntukan sebanyak 858,794,400. Daripada jumlah tersebut, sebanyak 793,039,400 untuk perbelanjaan mengurus dan sebanyak 65,755,000 untuk perbelanjaan pembangunan. Secara keseluruhan, peruntukan tahun 2027 meningkat sebanyak 90 juta atau 11.82 peratus berbanding peruntukan tahun 2026.

Pecahan peruntukan mengurus 2027 mengikut Kementerian Perpaduan Negara dan jabatan di bawahnya adalah seperti berikut. Kementerian Perpaduan Negara 88,755,000, Jabatan Perpaduan Negara dan Integrasi Nasional antaranya yang tertinggi ialah 453,760,000, Arkib Negara Malaysia – 66.5 juta, Jabatan Muzium Malaysia – 56.4 juta, Perpustakaan Negara Malaysia sebanyak 127.5 juta.

Belanjawan 2027 turut menyediakan peruntukan bagi pelaksanaan bagi pelbagai inisiatif dan pembangunan KPN yang memberi tumpuan kepada pengukuhan perpaduan dan keharmonian masyarakat. Antara fokus utama peruntukan tersebut adalah seperti berikut, 78.3 juta bagi meningkatkan Geran Rukun Tetangga daripada 6,000 kepada RM10,000 setahun bagi KRT aktif termasuk pembiayaan peralatan dan kelengkapan Skim Rondaan Sukarela ataupun SRS.

Yang kedua adalah 48 juta bagi pelaksanaan Program Kembara Negara Bangsa yang merangkumi pelbagai program kemasyarakatan, interaksi silang budaya serta inisiatif pembinaan negara bangsa.

Yang ketiga, 45 juta bagi projek perpindahan dan pembangunan semula Muzium Tekstil Negara di PNB Perdana, dilengkapi sistem kawalan persekitaran dan keselamatan khususnya bagi memastikan pemeliharaan serta perlindungan 594 koleksi tekstil negara.

Yang seterusnya adalah 45.1 juta bagi inisiatif pembaikan dan menaik taraf premis-premis perpaduan, muzium, memorial, galeri dan pustaka arkib termasuk pelaksanaan projek pemulihan Perpustakaan Desa dan Perpustakaan Negara Malaysia.

Seterusnya, dua juta bagi memperkasa inisiatif pendigitalan khazanah negara melalui pendigitalan bahan audio visual sumber arkib Malaysia serta pendigitalan tiga dimensi (3D) objek dan artifak Arkib Negara Malaysia.

Seterusnya, dua juta bagi pelaksanaan inisiatif pendigitalan premis perpaduan melalui perluas rangkaian MyGov Net ke Tabika Perpaduan, Taska Perpaduan dan Perpustakaan Desa bagi memperkukuhkan infrastruktur digital. Dan akhir, 3.5 juta bagi memperkasa program tabika dan Taska Perpaduan melalui pembekalan papan pintar dan starter kit kanak-kanak bagi mewujudkan persekitaran pembelajaran yang lebih aktif.

Bagi tahun 2027, Kementerian Perpaduan Negara akan memberi tumpuan kepada agenda pembinaan negara bangsa sebagai agenda utama dalam memperkukuh perpaduan nasional selaras dengan mandat Rancangan Malaysia Ketiga Belas (RMK13). Negara bangsa merujuk kepada pembentukan sebuah negara yang berkongsi identiti nasional, nilai dan aspirasi kebangsaan berteraskan semangat patriotisme serta penerimaan terhadap kepelbagaian sebagai kekuatan bersama.

Oleh itu, Ahli-ahli Yang Berhormat yang— saya akan menjawab dan juga saya mengambil saranan Puan Pengerusi, saya akan menjawab kepada Ahli-ahli Yang Berhormat dalam Dewan. Yang tiada dalam Dewan, saya akan memberi secara bertulis kepada semua Ahli Yang Berhormat.

So, Kapar tiada dalam Dewan. Seterusnya kita ke— maaf, Bukit Bendera ada? Bukit Bendera tak ada. Kapar tiada. Okey, baik. YB Kuantan? Baik, YB Kuantan ada.

Baik, terima kasih. YB Kuantan, tentang pengaktifan KRT yang kurang aktif, apakah langkah-langkah yang pihak kementerian yang sedang lakukan. Sehingga kini, sebanyak 8,670 KRT yang telah ditubuhkan di seluruh negara dan bergerak aktif melaksanakan pelbagai program untuk meningkatkan keselamatan, kesejahteraan dan keharmonian dalam komuniti setempat. Namun daripada jumlah tersebut, kira-kira lima peratus KRT adalah tidak aktif.

Justeru, langkah-langkah yang bagi membantu mengaktifkan semula adalah seperti berikut ya. Kita akan membuat pemprofilan KRT yang kurang aktif, lihat potensi untuk diaktifkan. Kebanyakannya adalah, bisanya adalah pengerusi yang memegang jawatan begitu lama, mungkin dia tertinggalkan dan tidak diwariskan

kepada pemimpin-pemimpin baru. Kami sedang juga meneliti kerana baru-baru saja kita tamat Mesyuarat Agung bagi semua KRT di seluruh negara beberapa bulan ini.

Dan kerja-kerja untuk memulih atau mengaktifkan semula itu sedang berjalan di bawah Jabatan Perpaduan Negara.

Yang keduanya, melaksanakan program intervensi dan pemulihan KRT dan memperkukuh dan memperbaharui kepimpinan ya, kepimpinan KRT menggunakan pendekatan bimbingan KRT aktif, mentor-mentee kepada KRT yang kurang aktif.

Dan KRT yang kurang aktif— maaf ya. Ada jawapan tertinggal sikit.

Dan seterusnya adalah berkenaan dengan pemeliharaan dan pemuliharaan Muzium Lembah Bujang, langkah kementerian untuk kita perbaiki. Dan pemeliharaan, pemuliharaan dan pewartaan monumen dan tapak persejarahan negara adalah di bawah bidang kuasa Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya melalui Jabatan Warisan Negara yang menguatkuasakan aktif. Ha, sekejap ya.

Akta Warisan Kebangsaan 2005 [Akta 645], Kementerian Perpaduan Negara melalui Jabatan Muzium Malaysia mengambil langkah proaktif dalam memelihara sejarah ketamadunan di Lembah Bujang melalui penubuhan Muzium Arkeologi Lembah Bujang.

Kementerian di bawah Jabatan Muzium Malaysia sentiasa bersedia menjalinkan kerjasama dengan Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya dan kerajaan negeri untuk melindungi tapak-tapak sejarah. Bagi maklumat ini, perlu dirujuk kepada Jabatan Warisan Negara di bawah MOTAC, bukan sebab kerana MOTAC tidak lagi di bawah— Jabatan Warisan ini tidak lagi di bawah Kementerian Perpaduan.

Seterusnya adalah pengesanan awal bagi mengelakkan isu-isu 3R yang seperti dilontarkan oleh Kuantan. Bagi mencegah isu sensitif berkaitan agama, kaum dan institusi Raja yang mencetus ketegangan, yang kita melihat setiap hari, mendengar isu-isu ini. Untuk makluman tuan-tuan, puan-puan yang dalam Dewan ini yang mulia, Ahli-ahli Yang Berhormat, isu perpaduan ini sentiasa tidak boleh dikaitkan dengan isu 3R.

Dia kadang-kadang ia adalah isu-isu jurang ekonomi antara kaum dan intra kaum juga yang juga mewujudkan isu-isu ketegangan masyarakat dan juga isu-isu peluang pekerjaan, isu-isu pendidikan. Inilah sebenarnya punca di mana dasar-dasar inilah yang juga mewujudkan ketegangan dan ketidakharmonian dalam masyarakat yang juga akhirnya menjadi isu perkauman. Malah, kita sedang mengambil langkah- langkah yang sewajarnya, memantau dan bekerjasama dengan semua agensi-

agensi terlibat untuk mengambil tindakan terhadap mana-mana individu yang menggugatkan keharmonian negara.

Saya juga mengesan awal intervensi bersasar, penyelarasan rentas agensi dan pendidikan perpaduan. Pertama, pemantauan isu sensitif ini juga, kita mempunyai Sistem Rangkaian Aduan Komuniti ataupun dikenali sebagai RAKAN di bawah Kementerian Perpaduan. Saya juga mintalah semua Ahli-ahli Parlimen, Ahli- ahli Yang Berhormat untuk download ataupun daftar dalam aplikasi RAKAN ini untuk melihat apakah fungsinya dan boleh menyebarkan kepada pengundi-pengundi masing-masing di kawasan.

Keduanya, penyelarasan tindakan melalui Jawatankuasa Pengurusan Isu Perpaduan (JPIP) yang melibatkan 12 kementerian dan agensi bagi memastikan isu berpotensi mencetuskan ketegangan ditangani dengan segera.

Ketiganya, menggerakkan jaringan Kawasan Rukun Tetangga (KRT) dan Mediator Komuniti untuk mengesan konflik lebih awal serta membantu penyelesaian pertikaian secara rasmi.

Keempat, memperkukuhkan pendidikan dan juga kesedaran perpaduan melalui Inisiatif Harmoni MADANI, menggalakkan dan memperkukuhkan perpaduan di kalangan masyarakat.

Dan soalan seterusnya adalah bagaimana IPNas digunakan untuk pembangunan blueprint negara bangsa. Indeks Perpaduan Nasional telah menunjukkan bahawa beberapa negeri menunjukkan prestasi yang begitu baik.

Contohnya Sarawak, Melaka dan juga Pahang antara negeri yang tertinggi yang— tiga negeri yang menunjukkan bahawa budaya masyarakat ya, isu-isu perpaduan itu tidak begitu banyak.

Kalau kita melihat dan kita kaji semula, ada juga faktor-faktor masyarakat itu sendiri memainkan peranan penting dan juga ahli-ahli politik juga memainkan peranan yang penting untuk menyeleraikan masalah-masalah ini daripada kita menambah api atau membesarkan isu-isu itu daripada dalam isu-isu konteks perpaduan.

Seterusnya saya juga tengok Kulim...

Kerana kebanyakan soalan yang dibangkitkan oleh Ahli-ahli Yang Berhormat ini terlingkup kepada Jabatan Perpaduan, KRT, Tabika Perpaduan juga melibatkan arkib dan juga perpustakaan.

So, maka jawapan ini saya akan compile dan akan menjawab beberapa Ahli Parlimen yang masih dalam Dewan ini.

Baik, seterusnya berkenaan dengan IPNas. Kita melihat dapatan IPNas tahun 2025 merumuskan seperti berikut. Tadbir urus institusi sosial perlu dilaksanakan dengan saksama, kepelbagaian identiti, etnik perlu dihormati dengan adil dan terima sebagai kekuatan Malaysia, rasa cinta terhadap negara, bangga sebagai rakyat Malaysia dan kesetiaan terhadap simbol kebangsaan adalah asas kepada keharmonian dan semangat kenegaraan.

Inilah laporan IPNas ini kita sedang juga perkasakan lagi untuk tahun ke hadapan untuk mendapat lebih komprehensif untuk boleh kita menilai isu-isunya bagaimana kita nak lagi memperhebatkan lagi perpaduan dalam kalangan masyarakat.

Yang Berhormat Kulim-Bandar Baharu ada?

Kalau tiada, saya akan beri secara bertulis.

Baik, Batu Pahat. Batu Pahat, ada? Baik, terima kasih. Batu Pahat, tanya berkenaan dengan Arkib dan Sistem Pendigitalan Arkib Negara Bahan Warisan memberi fokus kepada pendigitalan. Arkib Negara dalam RMK13 plan ketiga akan menjalankan pendigitalan bahan objek. Jumlah peruntukan RM12.7 juta dan bahan audio visual juga diperuntukkan sebanyak RM10.7 juta.

Maksudnya memang memberi tumpuan kerana dia akan ambil masa yang panjang kerana dokumen-dokumen yang ada dalam arkib ini ada yang lebih lama dan perlukan masa untuk lebih detail untuk kita move daripada analog ataupun daripada fizikal kepada proses-proses pendigitalan.

Jumlah bahan arkib yang telah didigitalkan sebanyak 11.5 juta imej iaitu sekitar lapan peratus daripada jumlah keseluruhan bahan arkib. Yang Berhormat

maksudnya akan ambil masa yang panjang untuk proses ini dan arkib memberi komitmen dan kita teruskan lagi usaha-usaha untuk pendigitalan ini.

Seterusnya, berkenaan dengan arkib memberi fokus kepada usaha mendapatkan bahan sejarah dari luar negara. Contohnya, kerjasama dengan Turkiye, Memorandum of Understanding between the Director of State Archives of the Presidency of Republic of Turkey and the Ministry of National Unity and Cooperation in Field of Archives telah ditandatangani pada 26 Ogos 2025 sehingga kini.

Dan, juga pendigitalan muzium yang dibangkitkan oleh Batu Pahat juga, program pendigitalan muzium melalui teknologi baharu muncul seperti AI, AR dan teknologi immersive kini memberi nafas baharu kepada institusi warisan negara.

Mungkin ramai Ahli-ahli Yang Berhormat akan tanya tentang muzium ataupun perpustakaan. So, saya minta Ahli-ahli Yang Berhormat juga buat lawatanlah ke muzium dan perpustakaan negara untuk melihat secara sendiri betapa telah di- upgrade dengan lebih canggih at the moment right now.

Dan, juga promosi muzium melalui kerjasama dengan IPTA dan IPTS juga dipergiatkan dan kerjasama dengan USM, UiTM juga dipergiatkan lagi untuk program-program outreach ataupun program bermalam di muzium bersama belia dan sebagainya telah juga dipergiatkan untuk pergiatkan muzium di negara kita.

Seterusnya, saya juga sentuh sedikit tentang— sehingga 31 Oktober 2026, jumlah pengunjung ke muzium-muzium di bawah pentadbiran Jabatan Muzium Malaysia sebanyak 2.1 juta. Sasaran pelawat bagi tahun 2027 adalah sebanyak 2.6 juta pelawat yang akan kita harapkan mereka akan melawat.

Unjuran bajet kerja-kerja penyelenggaraan tadika dan premis berkaitan dengan Tabika Perpaduan. Jumlah Tabika Perpaduan di negara kita mempunyai 1,781 buah Tabika Perpaduan dan taska sebanyak 40 taska— 41, maaf. Peruntukan penyelenggaraan di bawah RP2 berjumlah RM5 juta telah diperuntukkan.

Baik, seterusnya untuk menjawab Yang Berhormat Langkawi, ada? Ya, ada.

Baik. Peningkatan sebanyak RM14.7 juta di bawah Butiran 010100 untuk perkara berikut sebenarnya dinaikkan. Kenaikan emolumen kakitangan, pembelian aset, kenaikan belanja pengurusan seperti utiliti dan kenaikan nilai kontrak perkhidmatan dan bekalan, pelaksanaan program dan aktiviti perpaduan, pembinaan negara bangsa.

Seterusnya adalah jumlah KRT yang aktif layak menerima geran. Kalau kita melihat tahun 2026, sebanyak 8,333 KRT layak menerima geran sebenarnya

daripada 8,000 yang jumlah sepenuhnya. KPM juga melaksanakan program yang menyasarkan pelbagai kaum dan latar belakang yang tidak tertumpu hanya kepada KRT sahaja.

Seterusnya, jumlah pelawat ke Arkib Malaysia juga dibangkitkan oleh Langkawi tadi. Jumlah pelawat ke arkib pada tahun 2025 hingga hari ini adalah sebanyak 817,286 pelawat. Manakala bagi tahun 2026 sehingga September 2026 adalah 713,560 pelawat yang telah melawat. Ini adalah angka yang jumlah begitu besar kerana ramai yang pergi melawat arkib ini adalah sebahagian daripada pelajar- pelajar dan juga researcher, researcher juga mengambil peluang dalam ini.

Dan seterusnya adalah berkenaan YB Batang Lupar, ada? Baik, terima kasih YB. Pengisian program keharmonian yang dapat menyemai semangat perpaduan dalam kalangan. Jadi, apakah program yang dilakukan? Saya ingin kongsikan, pengisian program ini adalah berlandaskan tema ‘Perpaduan Dalam Kepelbagaian’ yang dipenuhi dengan pelbagai aktiviti ekspresi kasih dan paparan perasaan persahabatan serta persaudaraan erat akan diperkukuhkan semangat kekeluargaan.

Sambutan ini akan dapat mempelbagaikan program yang mampu memupuk keharmonian masyarakat melalui detik-detik perpaduan atau moment of unity.

Seterusnya, adalah cadangan penubuhan Jawatankuasa Khas yang dibangkitkan oleh Batang Lupar. Untuk makluman Yang Berhormat, cadangan unit khas di bawah peringkat KPN. Sebenarnya kita sudah mempunyai Jawatankuasa Pengurusan Isu Perpaduan (JPIP) yang dipengerusikan oleh KSU KPN dan dianggotai oleh 12 kementerian ataupun agensi. Kekerapan mesyuarat minimum empat kali setahun atau mengikut keperluan. Keahlian JPIP ini adalah Jabatan Perpaduan Nasional, MKN, SEARCCT, PDRM, SKMM, JAKIM, KPM, IKM, KBS, Kementerian Komunikasi, KPKT, ahli akademik dan juga NGO agama MCCBCHST pun terlibat juga dalam ini kerana kita telah mempunyai jawatankuasa ini. Mungkin kita boleh lagi perhebatkan juga ya, kalau ada isu-isu Yang Berhormat boleh juga dibangkitkan.

Di peringkat Jabatan Perpaduan, kita juga mempunyai Jawatankuasa Steering Committee Isu Perpaduan. Ketua Pengarah JPNIN juga selaku Pengerusi.

Keahlian terdiri daripada MKN, PDRM, JAPEN, SKMM. Kekerapan sama juga empat kali akan mengadakan mesyuarat. Kekerapan itu amat tinggi dan juga bila-bila masa mempunyai isu juga akan kita memberi tumpuan untuk mengadakan mesyuarat.

Dan seterusnya adalah telah sedia ada Unit Perkhidmatan Mediasi Komuniti

(UPMK) untuk menguruskan, mengurus tadbir perkara-perkara berkaitan mediasi

komuniti dan mediator komuniti dan Unit Pengurusan Konflik (UPK) berkenaan isu- isu perpaduan juga diwujudkan. Peringkat negeri dan daerah, setiap negeri mempunyai unit dan pegawai penyelarasan berkenaan pengurusan perpaduan.

Baik, terima kasih. Yang seterusnya, YB Kluang berada di sini. Faktor yang menyebabkan soalannya dibangkitkan untuk minta diluluskan tidak belanja pada tahun 2025, PNM. Untuk Ahli Yang Berhormat, pada tahun 2025, Perpustakaan Negara telah diluluskan empat projek pembangunan merangkumi dua projek baharu dan dua projek sambungan dengan peruntukan akhir berjumlah RM5.5 juta di bawah Butiran Pembangunan 50000.

Daripada jumlah tersebut, sebanyak RM5.5 juta telah dibelanjakan iaitu hampir 100 peratus daripada peruntukan akhir dengan baki hanya RM181.80 rasanya. Ini menunjukkan bahawa peruntukan pembangunan PNM bagi tahun berkenaan telah dibelanjakan hampir sepenuhnya dan kesemua projek dilaporkan berjalan mengikut perancangan yang ditetapkan.

Dan seterusnya pada tahun 2027, PNM diluluskan dua projek sambungan dan satu projek baharu di bawah belanja pembangunan. Daripada jumlah tersebut, sebanyak satu pembinaan perpustakaan baharu akan dibina di Negeri Sembilan dengan anggaran kos berjumlah RM94.7 juta.

Butiran 50000 – PNM telah tercatat dan mungkin saya boleh berikan secara bertulis, sebab ini lebih detailed kepada Kluang berkenaan dengan jumlah kos-kos yang kita belanja keseluruhan dan juga peruntukan bagi tahun 2027. Dan seterusnya, saya akan beri jawapan bertulis kerana ini panjang kerana lebih detail kepada Kluang supaya boleh baca.

Baik, seterusnya, Kepala Batas ada? Ada, baik. Arkib Negara, jumlah artifak dan koleksi manuskrip sebenar milik negara sehingga kini ya. Arkib Negara Malaysia telah mengenal pasti di British Library, koleksi digital British Library Newspaper yang mempunyai sebanyak 553,000 imej dan keduanya National Archives of UK dan Gale Cengage, koleksi digital Colonial Office. Kita mempunyai sebanyak 1.9 juta imej yang telah di— dalam koleksi.

Pengesanan dan penyelidikan koleksi bahan sejarah Malaysia di luar negara dilaksanakan dari semasa ke semasa seperti di USA, Perancis, Turki, Mesir, Norway dan lain-lain negara kerana ia melibatkan kos yang amat besar untuk membawa dan juga collect semua dokumen-dokumen arkib ini.

Seterusnya adalah Galeri Arkeologi Guar Kepah di Seberang Perai telah dibuat pada 26 Januari 2026 selepas usaha membawa balik rangka manusia yang tersimpan di Collection Center Netherlands (CCN) dilaksanakan oleh Kerajaan Pulau Pinang di Jabatan Warisan Negara. Galeri ini adalah di bawah pengurusan Unit Arkeologi Negeri Pulau Pinang, Perbadanan Ketua Menteri Pulau Pinang.

Sehubungan itu, Kementerian Perpaduan Negara tidak menyediakan apa- apa peruntukan kewangan daripada kementerian— program dan lain secara langsung. KPM bagaimanapun, memberi bantuan kewangan kepada muzium- muzium negeri di bawah Program Bantuan Kewangan Persekutuan kepada Lembaga Muzium Negeri di bawah Butiran OS42000.

Terima kasih, Yang Berhormat Langkawi.

Saya ingin menjawab. Kalau kita melihat baru-baru ini Arkib Negara telah juga membuat kenyataan untuk sebarkan maklumat supaya kita boleh buatkan lagi banyak koleksi daripada orang awam. Kerja-kerja ini sedang dilakukan. Memang kita akui— sebelum ini memang dokumen-dokumen itu memang berasal daripada kerajaan tetapi individual ataupun daripada komuniti ataupun NGO dan masyarakat ataupun etnik tertentu, collection, collection agama atau etnik dan bangsa itu tidak ada banyak.

Tetapi, kementerian juga dan arkib sedang mengambil langkah-langkah untuk membuat koleksi. Saya secara peribadi ada buat lawatan ke arkib dan mengadakan perbincangan dengan Ketua Pengarah dan beliau juga menyarankan lagi ramai kita buat koleksi. Saya mintalah Ahli-ahli Parlimen yang terlibat juga sampaikan kepada komuniti masing-masing. Kalau ada collection— collection tempatan berkenaan

menyatakan projek BIMP–EAGA yang dirancang untuk Sandakan khususnya dalam perdagangan barter, pelabuhan, perikanan dan juga pelancongan eko.

Kelima adalah berkenaan dengan kemiskinan bandar dan data. Jabatan Perangkaan Malaysia di bawah Butiran 020200 menerima RM302.1 juta. Saya mohon sebahagian daripadanya digunakan untuk memetakan kemiskinan bandar di Sandakan termasuk ribuan keluarga di rumah atas air yang berisiko tinggi kebakaran.

Komuniti ini sering tercicir daripada statistik projek perumahan seperti PPR Fasa 2 Taman Harmoni, sebanyak 500 unit masih belum diluluskan sejak kira-kira tahun 2022. Saya mohon projek ini diberikan keutamaan di bawah Butiran 93500 – Program/Projek Pembangunan Ekonomi yang bernilai RM630.5 juta.

Jadi, seterusnya adalah Butiran 00110 – Dana Pembangunan Infrastruktur mempunyai kos projek RM5 bilion tetapi peruntukan tahun 2027 hanya RM5 juta dan perbelanjaan sebenarnya 2025 hanya RM225,000. Kadar perbelanjaan pembangunan kementerian pada 2025 pula ialah 88.53 peratus. Pada masa yang sama, sasaran peluang pekerjaan di semua koridor jatuh daripada 150,100 kepada 43,000 walaupun sasaran pelaburan dinaikkan kepada RM94 bilion.

Dato' Pengerusi, persoalan utama bukan sekadar berapa banyak peruntukan pembangunan yang disediakan oleh kerajaan tetapi sejauh manakah setiap Ringgit yang dibelanjakan mampu memberi kesan langsung kepada kesejahteraan rakyat.

Pembangunan ekonomi tidak seharusnya hanya diukur melalui pertumbuhan KDNK, jumlah pelaburan atau bilangan projek yang dilaksanakan, sebaliknya pembangunan mesti diterjemahkan kepada peningkatan pendapatan isi rumah, peluang pekerjaan berkualiti, pengurangan kemiskinan dan peningkatan taraf hidup rakyat.

Butiran 020100 – Perancangan Ekonomi, keberkesanan perbelanjaan pembangunan dan KPI kesejahteraan rakyat. Di bawah Program Perancangan Ekonomi, Temerloh ingin mendapatkan penjelasan apakah KPI utama Kementerian Ekonomi bagi mengukur keberhasilan peruntukan pembangunan sebanyak RM2.118 bilion ini. Persoalannya, apakah sasaran pengurangan kadar kemiskinan dan kemiskinan tegar bagi tahun 2027 hasil daripada pelaksanaan projek pembangunan kementerian?

Apakah mekanisme pemantauan bagi memastikan projek yang mengalami kelewatan atau gagal mencapai sasaran diberikan tindakan pembetulan? Adakah kementerian menyediakan laporan penilaian impak sosial bagi mengukur manfaat sebenar projek kepada penduduk setempat? Saya berpandangan bahawa kejayaan pembangunan mesti dinilai berdasarkan outcome dan impak bukan sekadar output dan jumlah wang yang telah dibelanjakan.

Dato' Pengerusi, Temerloh ingin membangkitkan persoalan mengenai prestasi lima koridor ekonomi negara. Berdasarkan angka prestasi yang dibentangkan, sasaran pelaburan komited menurun daripada RM75.12 bilion pada tahun 2022 kepada RM51 bilion pada tahun 2023. Namun dalam tempoh yang sama sasaran peluang pekerjaan meningkat daripada 53,300 kepada 74,000 pekerjaan.

Persoalannya, apakah asas pengiraan kementerian sehingga sasaran pekerjaan boleh meningkat hampir 39 peratus walaupun sasaran pelaburan menurun?

Sejauh manakah pelaburan yang dibawa masuk oleh koridor ekonomi memberikan limpahan kepada perusahaan kecil dan sederhana, meningkatkan pendapatan penduduk tempatan serta membuka peluang kepada anak muda untuk bekerja di kawasan sendiri? Apakah indikator sosioekonomi return of investment yang digunakan bagi mengukur pulangan setiap Ringgit wang rakyat yang dibelanjakan untuk lima koridor ekonomi ini?

Dato' Pengerusi, Butiran 030000, kita masih melihat jurang pembangunan antara negeri yang mempunyai pertumbuhan ekonomi pesat dengan negeri yang

Terima kasih, Dato' Sri Pengerusi di atas peluang yang diberikan kepada Kinabatangan untuk membahaskan perbahasan Belanjawan 2027 peringkat Jawatankuasa bagi Kementerian Ekonomi. Pertama saya merujuk kepada Butiran 020100 – Perancangan Ekonomi khususnya mengenai keadilan agihan pembangunan dalam Rancangan Malaysia Ketiga Belas.

Kinabatangan mempunyai kegiatan perladangan sawit dan pelancongan hidupan liar yang berpotensi besar. Namun penduduk masih berhadapan masalah jalan raya, bekalan air bersih dan kestabilan elektrik. Ketiga-tiga kemudahan ini menjadi asas kepada peningkatan pendapatan, perkembangan perniagaan dan kemasukan pelaburan.

Namun demikian, jalan yang rosak meningkatkan kos membawa hasil, bekalan air yang tidak menentu mengganggu kehidupan dan perniagaan, gangguan elektrik pula menjejaskan penyimpanan makanan, pemprosesan hasil dan operasi pengusaha kecil.

Kekurangan ini membataskan usaha penduduk meningkatkan taraf hidup walaupun kawasan mereka mempunyai sumber ekonomi. Justeru itu saya meminta agar pihak kementerian menjelaskan bagaimana pengagihan pembangunan mengambil kira kawasan-kawasan, taburan penempatan, kekurangan kemudahan dan kos pembinaan di Sabah. Apakah mekanisme memastikan kawasan yang ketinggalan diberi keutamaan berdasarkan keperluan sebenar?

Selain itu saya turut memohon semakan menyeluruh terhadap status kelulusan penyaluran peruntukan dan kemajuan fizikal projek pembangunan di Kinabatangan. Bagi projek tertangguh nyatakan puncanya, agensi bertanggungjawab dan tempoh penyelesaian. Kementerian perlu menyelaras perancangan jalan, air dan elektrik supaya kemudahan ini menyokong kawasan pertumbuhan ekonomi yang sama.

Tuan Pengerusi, kedua saya merujuk kepada Butiran 00113 – Pembangunan Koridor, berhubung pembangunan industri hiliran dan penyertaan perusahaan

tempatan. Persoalan utama saya ialah sejauh mana kekayaan sumber Kinabatangan menghasilkan manfaat kepada penduduknya? Kegiatan perladangan dan pelancongan perlu membuka ruang kepada masyarakat setempat, menyertai aktiviti yang memberikan pulangan yang lebih tinggi.

Sehubungan itu, apakah pelan kementerian untuk membangunkan industri hiliran sawit, pemprosesan hasil tempatan dan rantaian bekalan pelancongan di Kinabatangan? Saya mencadangkan pemetaan peluang perniagaan bagi perusahaan dan koperasi tempatan termasuk pembekalan makanan, penyelenggaraan, pengangkutan serta perkhidmatan pelancongan.

Bagi merealisasikan hasrat ini, kerjasama dengan syarikat besar perlu membuka akses kepada kontrak, bimbingan teknikal dan pemindahan teknologi.

Perusahaan tempatan memerlukan sokongan untuk memenuhi piawaian pembekalan, meningkatkan kapasiti pengeluaran dan membina hubungan perniagaan berterusan.

Malah kemudahan pengumpulan, penyimpanan dan pemprosesan hasil hendaklah pula dibangunkan berdasarkan keperluan pengusaha serta permintaan pasaran. Saya meminta kementerian memperincikan sasaran penyertaan perusahaan tempatan dan nilai perolehan yang dapat dikekalkan dalam ekonomi Kinabatangan.

Ketiga, saya merujuk kepada Butiran 030500 – Pihak Berkuasa Pembangunan Ekonomi dan pelaburan Sabah (SEDIA) khususnya peluang pekerjaan berkemahiran untuk anak muda di Sabah. Kita harus sedar bahawa pembangunan sektor perladangan, industri hiliran dan pelancongan perlu membuka laluan kerjaya kepada penduduk tempatan dalam bidang teknikal, penyeliaan serta pengurusan.

Anak muda perlu memperoleh kemahiran yang membolehkan mereka meningkatkan pendapatan dan membina masa depan di kawasan sendiri.

Persoalannya, apakah langkah kementerian bersama pihak berkuasa pembangunan ekonomi dan pelaburan Sabah sedia untuk mengenal pasti keperluan tenaga kerja industri dan menyediakan anak muda Kinabatangan bagi mengisi jawatan tersebut.

Sebagai langkah intervensi, saya mencadangkan latihan dilaksanakan melalui kerjasama terus dengan majikan bersandarkan kekosongan sebenar dan komitmen penempatan pekerjaan. Kekangan pengangkutan serta penginapan peserta pedalaman juga perlu ditangani supaya peluang ini dapat dimanfaatkan.

Justeru saya memohon kementerian menetapkan sasaran pengambilan pekerjaan tempatan, tahap gaji permulaan dan pengekalan pekerjaan sebagai ukuran keberhasilan pelaburan di Sabah.

Tuan Pengerusi, keempat saya merujuk kepada Butiran 00110 – Dana Pembangunan Infrastruktur, khususnya penyediaan infrastruktur pemangkin ekonomi. Saya meminta penjelasan mengenai fungsi dana ini, syarat pembiayaan dan projek Sabah yang dipertimbangkan. Bolehkah dana ini membantu menyediakan kemudahan sokongan bagi membuka kegiatan ekonomi di pedalaman termasuk akses ke pusat pengumpulan dan pemprosesan hasil.

Saya turut memohon penjelasan tentang peranan kementerian dalam penyelarasan pembiayaan serta pemantauan projek pembesaran Pelabuhan Kontena Teluk Sepanggar. Kecekapan logistik memberi kesan kepada kos barangan dan daya saing perusahaan Sabah. Apakah langkah memastikan pembangunan pelabuhan serta kemudahan sokongan memenuhi keperluan pertumbuhan industri negeri?

Kelima, saya merujuk kepada Butiran 00700 – Pelan Hala Tuju Peralihan Tenaga Negara. Apakah projek dan manfaat yang dirancang untuk Sabah melalui butiran ini? Saya mencadangkan...

Kementerian meneliti penyelesaian tenaga yang bersesuaian bagi menyokong pemprosesan hasil, penyimpanan makanan dan perusahaan kecil di kawasan pedalaman.

Perancangan bersama pihak berkuasa serta penyelia tenaga di Sabah perlu mengambil kira kebolehpercayaan bekalan, kemampuan pengguna dan kos penyelenggaraan.

Pelaksanaan juga perlu membangun kemahiran tempatan supaya kemudahan dapat dikendalikan secara berterusan. Saya juga ingin mengucapkan terima kasih kepada Sandakan di atas keprihatinan yang diberikan kepada masyarakat di Kinabatangan juga. Mengakhiri ucapan, Kinabatangan mohon menyokong. Sekian, terima kasih.