Katalog Hansard

Dato’ Yang di-Pertua.

Saya mohon mencadangkan satu Rang Undang-undang untuk Akta Kumpulan Wang Amanah Negara 2026 dibacakan untuk kali kedua sekarang.

Dato’ Yang di-Pertua, Malaysia telah menikmati hasil daripada kekayaan dan sumber asli negara sejak sekian lama. Hasil ini telah menyokong pembangunan ekonomi, kesejahteraan rakyat serta kemajuan negara. Namun, sebahagian daripada sumber yang kita nikmati hari ini merupakan sumber menyusut yang tidak akan kekal selama-lamanya. Sebahagian daripada hasil yang dijana daripada sumber menyusut ini wajar dipelihara dan dilaburkan supaya manfaatnya dapat terus dinikmati oleh generasi yang akan datang.

Berteraskan prinsip keadilan antara generasi atau intergenerational justice, inilah Kumpulan Wang Amanah Negara ditubuhkan pada tahun 1988 sebagai suatu simpanan dan rizab jangka panjang negara bagi memastikan negara mempunyai rizab kewangan yang berkekalan untuk generasi Malaysia sekarang dan masa hadapan. Setelah hampir 40 tahun, aset bersih Kumpulan KWAN telah berkembang kepada RM22.43 bilion pada tahun 2024. Sejak penubuhannya, PETRONAS kekal sebagai satu-satunya penyumbang kepada KWAN dengan jumlah sumbangan sebanyak RM13.5 bilion.

Sepanjang tempoh tersebut, KWAN hanya digunakan sebanyak dua kali termasuk bagi membiayai pembelian vaksin COVID-19 iaitu RM5 bilion pada tahun 2021 hingga 2023 dan Projek Malaysia Wetland Sanctuary pada tahun 1998 yang bernilai RM42 juta. Rekod ini mencerminkan hasrat asal penubuhan KWAN sebagai satu simpanan jangka panjang negara yang hanya digunakan apabila benar-benar diperlukan.

Dato’ Yang di-Pertua, pengalaman mentadbir KWAN menunjukkan bahawa walaupun akta sedia ada telah membolehkan kumpulan wang berfungsi dengan baik, hasrat asal tersebut perlu diperkukuh melalui suatu kerangka perundangan yang lebih menyeluruh agar simpanan antara generasi ini terus mampan. Sehubungan itu, kerajaan mencadangkan supaya Akta Kumpulan Wang Amanah Negara 1988 iaitu [Akta 339] dimansuhkan dan digantikan dengan suatu akta baru.

Langkah ini bukan sekadar mengemas kini kerangka perundangan sedia ada, malah memperkukuh institusi KWAN melalui penubuhan Kumpulan Wang Amanah Negara (Diperbadankan) sebagai badan pentadbir Kumpulan Wang. Struktur tadbir urus ini dibangunkan dengan mengambil kira amalan terbaik tadbir urus institusi pelaburan awam termasuk Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP) dan Kumpulan Wang Persaraan (Diperbadankan) iaitu KWAP.

Selaras dengan struktur baru ini, rang undang-undang ini memperkenalkan pembaharuan KWAN dalam tiga aspek utama iaitu— Pertama, meletakkan sumbangan kepada Kumpulan Wang pada suatu asas perundangan berkanun yang luas dan mandatori, menggantikan pembayaran secara sukarela. RUU ini mengehendaki Kerajaan Persekutuan membuat sumbangan tahunan sekurang-kurangnya 0.1 peratus daripada anggaran hasil tahunannya.

Memperuntukkan sekurang-kurangnya dua peratus daripada dividen yang diterima daripada PETRONAS dan dua peratus daripada duti eksport ke atas sumber menyusut selepas serahan kepada kerajaan negeri. Bermakna, tidak ada gangguan terhadap apa yang diperoleh oleh kerajaan negeri dan bakinya dua peratus daripada duti import akan disumbangkan ke dalam KWAN.

Kedua, memelihara modul Kumpulan Wang dengan mengehadkan pengeluaran tahunan kepada separuh daripada jangkaan kadar pulangan sebenar.

Pengeluaran yang melebihi had ini hendaklah mendapat kelulusan Dewan Rakyat.

Tujuan penggunaannya juga dihadkan kepada pendidikan, penjagaan kesihatan serta mitigasi dan penyesuaian perubahan iklim yang turut dikawal secara peraturan.

Ketiga, menubuhkan Lembaga Kumpulan Wang Amanah Negara

(Diperbadankan) dengan kewajipan dan kuasa yang jelas serta mengukuhkan fungsinya berkenaan dengan pelaburan kumpulan wang.

Kerajaan juga mengambil pendekatan yang pragmatik dalam melaksanakan struktur baru ini walaupun Kumpulan Wang Amanah Negara (Diperbadankan) ditubuhkan di bawah akta ini, Bank Negara Malaysia akan terus melaksanakan fungsi pentadbiran dan pengurusan Kumpulan Wang bagi suatu tempoh yang ditentukan oleh Menteri atas syor lembaga.

Pendekatan peralihan secara berperingkat ini akan memastikan kesinambungan operasi serta membolehkan fungsi-fungsi tersebut dipindahkan secara tersusun apabila saiz dan keperluan pengurusan Kumpulan Wang berkembang pada masa hadapan.

Pembaharuan ini akan memperkukuhkan kedudukan KWAN sebagai simpanan antara generasi melalui tatakelola yang lebih kukuh, sumber aliran masuk yang lebih konsisten serta disiplin pengeluaran yang lebih ketat. Dengan asas tersebut, Kumpulan Wang dijangka mampu meningkatkan aset bersihnya sebanyak dua kali ganda dalam tempoh sekitar 10 tahun sekali gus memastikan lebih banyak kekayaan daripada sumber menyusut yang dinikmati pada hari ini dapat dipelihara sebagai rizab kewangan yang berkekalan bagi generasi Malaysia sekarang dan masa hadapan.

Dato' Yang di-Pertua, rang undang-undang ini mengandungi enam bahagian dan 44 fasal seperti berikut.

Bahagian I mempunyai dua fasal dan memperuntukkan perkara-perkara permulaan termasuk tajuk ringkas permulaan kuat kuasa akta serta tafsiran bagi ungkapan yang digunakan dalam akta.

Bahagian II mempunyai 21 fasal yang memperuntukkan mengenai penubuhan Kumpulan Wang dan Kumpulan Wang Amanah Negara (Diperbadankan) termasuk sumber sumbangan, tadbir urus, fungsi dan kuasa lembaga serta pentadbiran kumpulan wang.

Bahagian III mempunyai tiga fasal dan memperuntukkan mengenai penggunaan Kumpulan Wang termasuk tujuan penggunaan, had pengeluaran, tatacara permohonan serta pelaporan penggunaan dana.

Bahagian IV mempunyai tiga fasal dan memperuntukkan mengenai pelaburan Kumpulan Wang termasuk jenis pelaburan yang dibenarkan, peruntukan aset strategik (strategic asset allocation) serta pelantikan pengurus dana.

Bahagian V mempunyai enam fasal dan memperuntukkan perkara-perkara pelbagai termasuk tatacara kewangan, pelaporan, kuasa Menteri membuat peraturan dan arahan serta obligasi kerahsiaan.

Bahagian VI mempunyai sembilan fasal dan memperuntukkan mengenai pemansuhan Akta Kumpulan Wang Amanah Negara 1988 [Akta 339] serta peruntukan peralihan bagi memastikan kesinambungan pentadbiran aset, hak, liabiliti, kontrak dan prosiding di bawah akta baru.

Dato' Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan.

Terima kasih Dato’ Timbalan Yang di- Pertua. Saya bangun untuk menyokong RUU KWAN 2026. Pembaharuan ini sudah terlalu lama tertangguh, it’s long overdue. KWAN ditubuhkan pada tahun 1988 untuk menukar hasil sumber asli yang menyusut kepada simpanan bagi generasi akan datang. Namun selama hampir 38 tahun, sumbangannya masih bergantung terutama kepada pembayaran sukarela PETRONAS. Dana antara generasi memerlukan caruman mandatori, pelaburan profesional dan peraturan pengeluaran yang jelas.

Fasal 4 membetulkan kelemahan ini dengan mewajibkan Kerajaan Persekutuan menyumbang sekurang-kurang 0.1 peratus daripada unjuran hasil tahunan, dua peratus daripada dividen PETRONAS dan dua peratus daripada duti eksport atas sumber menyusut. Menggunakan angka tahun 2025, dua komponen pertama menyumbang kira-kira RM334 juta dan RM640 juta. Jumlahnya RM974 juta sebelum duti eksport berkaitan. Maka, caruman tahunan boleh menghampiri RM1 bilion setiap tahun, walaupun jumlah sebenar berubah setiap tahun. Ini mewujudkan kewajipan undang-undang untuk menyimpan setiap tahun.

Saya juga menyokong fasal 25 yang mengehadkan pengeluaran biasa kepada 50 peratus daripada pulangan sebenar jangka masa panjang (long-term real return).

Dalam contoh RUU, pulangan nominal enam peratus selepas ditolak inflasi tiga peratus memberikan pulangan benar tiga peratus dan had pengeluarannya hanya 1.5 peratus daripada aset tahunan. Had ini konservatif. Ia tidak menghabiskan keseluruhan pulangan benar. Separuh boleh digunakan untuk pendidikan, kesihatan dan tindakan iklim, manakala separuh lagi akan terus dikompaun.

Had yang tidak digunakan juga tidak boleh dibawa ke tahun berikutnya.

Namun, kita juga perlu lihat kepada prestasi sebenar KWAN. Pulangannya ialah 2.1 peratus pada 2021, -0.2 peratus pada 2022, 9.7 peratus 2023 dan 5.5 peratus pada tahun 2024. Purata aritmetik empat tahun adalah kira-kira 4.3 peratus.

Ini menunjukkan pulangan KWAN secara purata masih sekitar empat hingga lima peratus, iaitu di bawah andaian enam peratus RUU ini. Oleh sebab KWAN mempunyai ufuk pelaburan antara generasi, saya cadangkan lembaga di bawah fasal 27, mengkaji semula perumpukan aset strategik dan meningkatkan pendedahan kepada ekuiti secara berperingkat, terpelbagai serta merangkumi pasaran tempatan dan antarabangsa.

Matlamatnya ialah mencapai purata pulangan nominal sekitar enam peratus dalam satu kitaran jangka panjang. Ini bukan jaminan pulangan enam peratus, tetapi satu peningkatan ekuiti mesti mempunyai had risiko penanda aras dan pelaporan prestasi yang telus.

Mari kita buat satu pengiraan kasar. Bermula dengan aset tahun lepas, RM22.43 bilion. Setiap tahun, kita carum RM1 bilion dengan pulangan nominal enam peratus. KWAN boleh mencapai kira-kira RM208 bilion selepas 30 tahun, jika tidak ada apa-apa pengeluaran. Jika had 1.5 peratus digunakan sepenuhnya setiap tahun, kira-kira 4.5 peratus masih dikompaun.

Maka, KWAN masih boleh mencapai RM145 bilion ataupun kira-kira RM60 bilion pada wang hari ini selepas mengambil kira kadar inflasi. Namun, subfasal 25(2) dan 25(3) membolehkan Menteri memohon kelulusan Dewan untuk melebihi had biasa tanpa menetapkan ambang undi khas. Secara praktik, majoriti mudah boleh meluluskan pengeluaran luar biasa.

Kerajaan hari ini mungkin berdisiplin, tetapi undang-undang ini ditulis, bukan hanya untuk kerajaan hari ini, tetapi untuk kerajaan masa akan datang. Pengeluaran melebihi had sepatutnya menjadi satu pintu kecemasan, bukan satu saluran belanjawan kedua. Oleh itu, saya cadangkan subfasal 25(3) diperkukuh supaya pengeluaran melebihi had hanya boleh diluluskan dengan sokongan paling kurang dua per tiga daripada jumlah keseluruhan Ahli Dewan Rakyat.

Dengan 222 Kerusi, ini bermakna sekurang-kurangnya 148 ahli. Setiap usul juga wajar menyatakan jumlah, tujuan, alasan mendesak, kesan 20 tahun dan pelan pemulihan dana. Dalam darurat nasional, kerajaan sepatutnya mampu mendapat persetujuan rentas parti. Tanpa sokongan dua per tiga, simpanan generasi akan datang tidak patut disentuh melebihi had biasa.

Saya juga meminta pihak Menteri dan Jabatan Peguam Negara memastikan mekanisme dua per tiga ini benar-benar kukuh dari segi Perlembagaan. Jika pindaan kepada akta biasa tidak mencukupi untuk mengikat kerajaan masa hadapan, kerajaan perlu mempertimbangkan mekanisme perundangan atau pindaan Perlembagaan yang bersesuaian.

Kesimpulannya, RUU ini mewajibkan caruman, memelihara nilai dana dan mengukuhkan pelaburan. Dengan sasaran pulangan yang lebih baik serta perlindungan dua per tiga bagi pengeluaran luar biasa, KWAN boleh jadi amanah negara yang tahan merentasi kerajaan dan generasi. Dengan ini, saya menyokong sepenuhnya Rang Udang-undang KWAN 2026. Sekian, terima kasih.

Bismillahirrahmanirrahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Terima kasih Dato' Yang di-Pertua kerana memberi peluang kepada saya untuk membahaskan Rang Undang-undang Kumpulan Wang Amanah Negara 2026 ini. Di mana Rang Undang-undang Kumpulan Wang Amanah Negara 2026, pada dasarnya Pendang menyokong kerana ia merupakan satu pembaharuan yang penting dalam memperkukuhkan kedudukan fizikal negara serta memastikan sebahagian daripada kekayaan negara hari ini dapat dipelihara demi manfaat generasi akan datang.

Tujuan kita menubuhkan Kumpulan Wang Amanah Negara ini, Dato' Yang di- Pertua, kerana yang pertamanya, untuk mengukuhkan kedudukan fiskal negara.

Yang keduanya, kita terus mengarahkan PETRONAS yang menjadi penyumbang besar kepada KWAN ini. Nama Kumpulan Wang Amanah Negara tapi kebergantungan kita kepada PETRONAS ini lebih daripada 90 peratus. Jadi saya harap, pihak kerajaan boleh lebarkan lagi inisiatif yang ditetapkan seperti menetapkan caruman wajib yang merangkumi sekurang-kurangnya 0.1 peratus daripada hasil tahunan kerajaan, dua peratus daripada dividen PETRONAS dan dua peratus daripada duti eksport sumber asli yang semakin berkurangan ini. Yang itu yang kita tetapkan sekarang.

Jadi, kita buka lagi kepada badan-badan berkanun yang lain supaya mereka menyumbang untuk kita jadi keadaan yang kita tak jangka sekarang sepertimana COVID-19 dahulu yang mana KWAN ini berperanan besar membantu negara pada ketika itu. Oleh sebab itu, saya menyambut baik pembaharuan yang diperkenalkan ini iaitu dengan penetapan sumbangan minimum berkanun, pengenaan had pengeluaran, penambahbaikan tadbir urus serta peluasan sumber caruman yang tidak lagi bergantung hampir sepenuhnya kepada PETRONAS.

Namun begitu, terdapat beberapa persoalan yang memerlukan penjelasan dan penambahbaikan. Pertama, saya ingin menyentuh mengenai hala tuju jangka panjang KWAN. RUU ini menetapkan kadar caruman minimum tetapi tidak menetapkan apakah sasaran sebenar yang ingin dicapai oleh kerajaan. Berapakah nilai aset yang disasarkan dalam tempoh 10 tahun, 20 tahun atau menjelang 2050?

Sepertimana yang dibangkitkan oleh Kapar tadi telah buat satu unjuran jangka masa panjang. Apakah, ke mana kita nak dapat? Kita mesti menjangkakan daripada hasil pelaburan yang kita buat sekiranya berlaku perkara-perkara yang tidak dijangkakan.

Dato' Yang di-Pertua, negara-negara yang mempunyai sovereign wealth fund lazimnya mempunyai sasaran pertumbuhan aset dan strategi pelaburan yang jelas.

Tanpa sasaran yang boleh diukur, bagaimana Parlimen hendak menilai sama ada KWAN benar-benar berkembang sebagaimana yang dihasratkan?

Kedua, kadar caruman. Mengenai cadar caruman. Dato' Yang di-Pertua, rang udang-undang ini menetapkan kadar minimum sebanyak 0.1 peratus. Hasil Persekutuan serta dua peratus daripada dividen PETRONAS dan duti eksport sumber susu. Persoalannya, adakah kerajaan bercadang mengekalkan kadar ini untuk selama-lamanya? Atau adakah terdapat mekanisme semakan berkala berdasarkan prestasi ekonomi negara?

Saya berpandangan, kadar tersebut wajar disemak mengikut berkala supaya KWAN terus berkembang selari dengan pertumbuhan ekonomi negara. Kadang- kadang ada satu ketika sampai 15 peratus perkembangan ekonomi negara ketika COVID-19— 8.1, sorry. Minta maaf. Sehingga lapan peratus yang unjuran kita sekarang, antara 4.5 sehingga 5.7 something like that-lah. More or less. Jadi kita harap, kerajaan membuat satu unjuran yang sekiranya kita mencapai ke tahap lapan, sembilan peratus kita punya GDP, insya-Allah, dia punya pindahan untuk kita simpan sekiranya berlaku apa-apa lebih besar. Ini yang kita, kita, kita hendak.

Yang seterusnya Dato' Yang di-Pertua, saya ingin menyentuh berkenaan dengan aspek akauntabiliti kepada Parlimen. Laporan tahunan memang akan dibentangkan di Dewan ini. Namun, adakah kerajaan bersedia supaya laporan tersebut diwajibkan dirujuk kepada Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen bagi membolehkan semakan yang lebih terperinci terhadap prestasi pelaburan, pengeluaran dana serta pulangan yang dicapai? Jika PAC boleh meneliti pelbagai agensi kerajaan, mengapakah dana strategik negara yang bernilai berpuluh bilion ringgit tidak diberi tahap semakan yang sama? Saya dapati, lebih kurang RM23 bilion duit fiskal KWAN yang ada dalam— cash in hand.

Oleh sebab itu, yang keempatnya, Dato' Yang di-Pertua, saya ingin menyentuh mengenai prestasi pelaburan. Rang udang-undang ini menyebut mengenai strategic asset allocation. Penanda aras prestasi dan pengurusan risiko.

Namun, apakah penanda aras yang akan digunakan?

Apakah sasaran pulangan sebenar yang ingin dicapai setiap tahun dan sejauh manakah prestasi tersebut akan dibandingkan dengan dana kekayaan lain di negara lain di peringkat antarabangsa? Mesti kita ada comparison, Dato' Yang di- Pertua. Supaya kita boleh tahu hala tuju kita dan juga kita punya fokus target kita.

Oleh sebab itu, tanpa KPI yang jelas, sukar untuk mengukur keberkesanan pengurusan KWAN.

Kelima, yang terakhir Tuan Yang di-Pertua, sikit saja ambil masa. Bagi saya sikit sebab saya nak gulung yang ini. Walaupun rang undang-undang ini memperkukuhkan struktur tadbir urus, Menteri masih mempunyai peranan yang besar dalam pelantikan lembaga. Kelulusan strategik, asset allocation serta pengeluaran dana.

Jadi kita tak boleh bagi sangat kuasa dekat Menteri, besar sangat. Sebab ada sampai ketika dia, keperluan dia untuk dia— ya lah kita tak mahu nak cakap benda- benda yang unhealthy practice ini. Tapi benda ini berlaku. Jadi, lebih baik kita buat undang-undang untuk nak safeguard supaya tidak berlaku perkara begitu. Itu yang kita cadangkan hari ini.

Adakah kerajaan bersedia mempertimbangkan mekanisme semak dan imbang yang lebih kukuh misalnya proses saringan atau pengesahan ahli lembaga melalui Jawatankuasa Pilihan Parlimen supaya institusi ini benar-benar bebas daripada sebarang persepsi campur tangan politik? Sebab ini duit rakyat.

Oleh sebab itu Dato’ Yang di-Pertua, Pendang menyokong hasrat kerajaan untuk membina simpanan negara bagi generasi akan datang, namun kekuatan sesuatu sovereign wealth fund bukan sekadar bergantung kepada jumlah wang yang dikumpulkan tetapi juga kepada kejelasan hala tuju, disiplin fiskal, ketelusan, tadbir urus yang bebas serta akauntabiliti yang tinggi kepada Parlimen.

Jika aspek ini terus diperkukuhkan, saya yakin Kumpulan Wang Amanah Negara ini bukan saja menjadi tabung amanah negara, malah mampu muncul sebagai institusi pelaburan strategik bertaraf dunia yang benar-benar memberi manfaat kepada generasi Malaysia pada masa hadapan. Sekian Dato’ Yang di- Pertua, saya ucap terima kasih.

Assalamualaikum warahmatullah.

Salam sejahtera. Terima kasih Yang Berhormat Dato’ Tuan Yang di-Pertua. Saya juga bangun untuk pada hari ini mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Kumpulan Wang Amanah Negara 2026. Secara prinsipnya, saya menyambut baik usaha kerajaan memperbaharui Akta Kumpulan Wang Amanah Negara ini yang telah berkuat kuasa sejak tahun 1988 yang lalu.

Namun, saya melihat bahawa sebuah undang-undang yang baik bukan sekadar mempunyai niat yang baik tetapi mestilah mempunyai sistem tadbir urus yang mampu bertahan walaupun kerajaan ini akan silih berganti. Hari ini kami di sebelah sini, mungkin selepas ini kami di sebelah sana. Di sebelah sana mungkin akan beralih ke sebelah sini. Jadi, itu benda yang tidak pun pelik dalam dunia ini.

Tuan Yang di-Pertua, saya juga nak mengingatkan diri saya dan tuan-tuan para Ahli Dewan dalam satu peringatan Allah SWT [Membaca sepotong ayat al- Quran] “Sesungguhnya Allah menyuruh kamu menyampaikan segala yang amanah kepada yang berhak menerimanya”.

Dalam konteks RUU ini, amanah tersebut ialah kekayaan negara yang mesti dipelihara untuk generasi, untuk anak cucu kita pada masa akan datang. Persoalan yang perlu kita jawab ialah adakah RUU ini benar menjamin amanah itu? Tuan Yang di-Pertua, pertamanya RUU ini menetapkan caruman minimum sebanyak 0.1 peratus daripada hasil Kerajaan Persekutuan. Dua peratus pada dividen PETRONAS dan dua peratus daripada duti eksport sumber yang akan susut.

Tetapi persoalan saya, mengapa kerajaan tidak menetapkan sasaran jangka panjang saiz dana ini? Kita lihat negara Norway bukan sekadar mengumpul hasil petroleum bahkan menukarkannya kepada dana kekayaan negara yang bernilai lebih daripada USD1 trilion yang diwariskan kepada generasi mereka akan datang.

Jadi, negara kita juga Malaysia perlu mempunyai sasaran yang jelas. Bukan sekadar caruman minimum ini.

Yang kedua, Tuan Yang di-Pertua, saya menyambut baik cadangan mengehadkan pengeluaran kepada 50 peratus daripada long-term real returns dengan izin. Jadi, apakah sebenarnya definisi long-term real return ini? Ya, siapakah yang mengesahkan pengiraannya? Jika kaedah pengiraan tidak diperinci dalam akta ini, ia akan membuka ruang tafsiran yang terlalu luas kepada kerajaan semasa.

Undang-undang tidak boleh bergantung kepada niat yang baik tetapi mesti dibina atas prinsip yang jelas dan boleh diaudit.

Yang ketiga, saya masih melihat kuasa Menteri Kewangan terlalu besar sepertimana yang disebut oleh Yang Berhormat Pendang tadi. Ya, walaupun KWAN ini diperbadankan dan sebuah lembaga diwujudkan, Menteri masih mempunyai kuasa melantik ahli lembaga, meluluskan strategi pelaburan dan meluluskan pengeluaran dana. Jika dana ini adalah milik rakyat dan generasi akan datang, mengapa tidak mekanisme semak dan imbang oleh jawatankuasa di Parlimen ini sendiri, sama ada jawatankuasa khas ataupun Jawatankuasa PAC itu sendiri. Jadi Parlimen tidak sepatutnya hanya menerima laporan tahunan tapi perlu diberi kuasa menyemak prestasi pelaburan dan tadbir urus KWAN secara berkala.

Yang keempat Tuan Yang di-Pertua, dasar pelaburan KWAN yang perlu lebih telus. RUU ini menyebut mengenai dasar pelaburan penanda aras prestasi dan pengurusan risiko, namun saya mencadangkan supaya dasar tersebut turut memasukkan prinsip pelaburan patuh syariah, tadbir urus yang baik serta larangan konflik kepentingan. Dana amanah negara mesti melabur secara beretika dan selaras dengan kepentingan strategik negara. Tuan Yang di-Pertua, sejarah dunia menunjukkan bahawa dana kekayaan negara gagal bukan kerana kekurangan wang tetapi kerana kelemahan tadbir urus dan campur tangan politik.

Malaysia juga pernah— kita juga pernah melalui pengalaman pahit apabila kelemahan sistem pengawasan membawa kepada skandal kewangan yang menjejaskan keyakinan rakyat. Banyak contoh-contoh yang ada di depan kita hari ini. Skandal-skandal kewangan ini berbilion-bilion Ringgit kita hilang entah ke mana.

Projek-projek besar, projek LCS yang dibincang sekian lama di sini masih belum ada penyudahnya.

Justeru, saya menggesa kerajaan mempertimbangkan beberapa penambahbaikan penting. Yang pertama Tuan Yang di-Pertua, cadangan saya mewujudkan Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen bagi memantau KWAN ini dengan begitu teliti dan dengan penuh komprehensif segala pemantauan, segala wang yang masuk dan keluar daripada kumpulan wang ini.

Yang kedua, memperincikan segala pengiraan long-term real returns dalam akta ini.

Yang ketiga, memperkukuhkan syarat pelantikan ahli lembaga dengan kawalan konflik kepentingan yang lebih ketat.

Dan yang keempat, menetapkan dasar pelaburan yang telus, profesional dan berteraskan kepentingan negara.

Tuan Yang di-Pertua, dana ini bukan milik kerajaan hari ini, bukan milik mana- mana Menteri, bukan milik mana-mana parti politik. Ia adalah amanah rakyat Malaysia dan hak generasi yang belum dilahirkan. Maka menjadi tanggungjawab kita memastikan setiap sen yang disimpan hari ini benar-benar menjadi benteng ekonomi negara pada masa hadapan.

Dengan semangat tersebut, saya bersama untuk menyokong RUU ini dengan syarat kerajaan bersedia menerima penambahbaikan yang mampu memperkukuhkan integriti, ketelusan dan akauntabiliti Kumpulan Wang Amanah Negara. Tuan Yang di-Pertua, sekian terima kasih.

Terima kasih Dato’ Yang di- Pertua. Sebagai inti pati pertama, Putatan ingin membangkitkan berkenaan pembayaran hasil duti eksport ke dalam Kumpulan Wang Amanah yang digariskan dalam fasal 4(1) rang undang-undang ini.

Subfasal (c) yang digariskan dalam peruntukan tersebut menarik perhatian Putatan untuk mendapatkan penjelasan terperinci daripada Kementerian Kewangan atau MOF berkenaan kutipan duti eksport yang merupakan antara penyumbang signifikan kepada peningkatan hasil Kerajaan Persekutuan.

Berhubung dengan peruntukan tersebut, Putatan minta Yang Berhormat Menteri menyatakan— pertama, jumlah duti eksport yang dikutip oleh Kerajaan Persekutuan daripada negeri Sabah bermula daripada 1 Januari 2023 sehingga 30 Jun 2026.

Kedua, daripada kutipan tersebut, berapakah jumlah yang telah diserahkan kepada negeri Sabah sebagai bayaran penyerahan hak sejak tahun 2023 sehingga 2025?

Ketiga, apakah tiga sektor ekonomi yang beroperasi di negeri Sabah yang telah menyumbang duti eksport yang tertinggi bagi tempoh tiga tahun pentadbiran Kerajaan MADANI?

Keempat, berapakah anggaran sumbangan duti eksport yang akan disumbangkan oleh Kerajaan Persekutuan kepada Kumpulan Wang Amanah Negara dengan mengambil kira senario perdagangan kebelakangan ini?

Dan kelima, apakah mekanisme pengauditan yang akan dilaksanakan untuk memastikan pemindahan wang bagi maksud fasal 4 ini benar-benar dilaksanakan mengikut tempoh yang digariskan dalam subfasal (3)?

Dato’ Yang di-Pertua, seterusnya sebagai inti pati kedua perbahasan ini adalah berkenaan sumbangan kepada Kumpulan Wang Amanah daripada sumber- sumber lain yang digariskan dalam fasal 5.

Memandangkan tiada pematuhan penetapan kadar digariskan dalam peruntukan tersebut, Putatan berpandangan bahawa ketiga-tiga bentuk sumbangan yang digariskan perlu dinyatakan kejelasan untuk memastikan pematuhan sumbangan dapat dikuatkuasakan secara setara tanpa diskriminasi politik.

Berhubung dengan fasal 5 tersebut, Putatan minta Yang Berhormat Menteri menjelaskan:

(i) berapakah anggaran peratusan hasil royalti petroleum yang perlu disumbangkan oleh negeri Sabah bagi maksud fasal tersebut?;

(ii) apakah skop persetujuan yang telah dicapai secara dasar oleh MOF bersama Kerajaan Negeri Sabah berhubung sumbangan royalti yang dimaksudkan dalam subfasal (a)?;

(iii) berapakah anggaran sumbangan royalti petroleum yang dijangkakan oleh MOF mengikut negeri untuk lima tahun akan datang?;

(iv) adakah MOF akan menjadikan tahap kemajuan pembangunan negeri sebagai ukuran dalam menentukan kadar sumbangan royalti petroleum oleh negeri bagi maksud sumbangan kepada Kumpulan Wang Amanah?;

(v) apakah mekanisme penilaian yang akan dilaksanakan oleh Kumpulan Wang Amanah Negara Diperbadankan untuk menentukan kadar sumbangan daripada pemberian derma dan hadiah bagi maksud subfasal (d)?; dan

(vi) apakah bentuk pengauditan tahunan yang akan dilaksanakan untuk memastikan setiap pelaburan yang dibuat oleh Kumpulan Wang Amanah tidak mendatangkan implikasi negatif kepada pulangan pelaburan?

Dato' Yang di-Pertua, seterusnya Putatan ingin membangkitkan berkenaan pengambil gunaan Kumpulan Wang Amanah yang diperuntukkan dalam fasal 24.

Putatan ingin mendapatkan penerangan daripada MOF berkenaan perkara-perkara berikut:

(i) apakah skop pengambil gunaan yang dibolehkan bagi maksud pendidikan dan penjagaan kesihatan?;

(ii) bagaimanakah Kumpulan Wang Amanah Negara Diperbadankan akan menentukan keutamaan pengeluaran daripada permohonan yang dikemukakan kepada Menteri?; dan

(iii) adakah pengambil gunaan bagi maksud pendidikan dan penjagaan kesihatan akan melibatkan penelitian dasar yang ditentukan di peringkat Kementerian Pendidikan dan Kementerian Kesihatan?

Dato' Yang di-Pertua, sebagai inti pati terakhir. Putatan ingin menyatakan pendirian berkenaan perihal permohonan pengeluaran yang digariskan dalam fasal 26. Putatan berpendirian bahawa pertimbangan kepada permohonan pengeluaran Kumpulan Wang Amanah hendaklah dilaksanakan mengikut kewajaran manfaat, khususnya yang melibatkan kepentingan rakyat. Kuasa mutlak Menteri yang diperuntukkan bagi maksud pengeluaran seharusnya digunakan dengan rasional, bertepatan dengan maksud pengambil gunaan yang digariskan dalam fasal 24.

Secara peribadi, Putatan mengharapkan agar Kumpulan Wang Amanah Negara akan diuruskan dengan cekap dan penuh berintegriti. Kumpulan Wang Amanah Negara Diperbadankan perlu menitikberatkan tentang soal kebertanggungjawaban penuh terhadap setiap sen yang diuruskan. Setiap sen yang diuruskan dengan cermat akan mendatangkan pulangan pelaburan yang meyakinkan untuk dimanfaatkan bagi segmen-segmen pengambil gunaan yang diperuntukkan.

Akhir sekali, Putatan berharap agar penubuhan Kumpulan Wang Amanah Negara ini tidak akan bersifat pilih kasih. Maksudnya, wang yang dilabel sebagai wang amanah negara tidak boleh sewenang-wenangnya dipesongkan atau dimanipulasi dengan tujuan tersirat untuk memuaskan kehendak entiti-entiti yang diragui agendanya. Dato' Yang di-Pertua, sekian saja perbahasan saya. Putatan mohon menyokong.

Terima kasih kepada Dato' Yang di-Pertua atas ruang dan peluang yang diberikan pada saya untuk mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Kumpulan Wang Amanah Negara 2026.

Firman Allah SWT dalam Surah Al-Haj, ayat 18, “Wahai orang yang beriman, bertakwalah kepada Allah dan hendaklah setiap diri melihat apa yang telah disediakan untuk hari esok”. Ayat ini mengajar kita bahawa perancangan masa depan merupakan tuntutan agama. Begitu juga dalam urusan negara. Sebuah negara yang bertanggungjawab bukan hanya memikirkan keperluan hari ini tetapi juga mempersiapkan bekalan untuk generasi yang akan datang. Atas semangat tersebut, saya menyambut baik usaha kerajaan memperbaharui Akta Kumpulan Wang Amanah Negara yang telah berusia hampir empat dekad.

Dato' Yang di-Pertua, pada hemat saya, falsafah utama RUU ini adalah suatu yang wajar disokong. Kita memahami bahawa hasil daripada sumber asli petroleum dan pelbagai kekayaan negara yang dinikmati pada hari ini bukanlah milik mutlak generasi kita. Sebahagiannya adalah hak milik anak-anak dan cucu cicit kita yang akan mewarisi negara ini pada masa depan.

Sebab itu saya melihat penetapan sumbangan minimum kepada KWAN, had pengeluaran yang lebih berdisiplin serta pengukuhan tadbir urus sebagai langkah yang begitu positif. Apa yang penting, RUU ini juga mengubah budaya pengurusan kewangan negara daripada hanya berbelanja kepada budaya menyimpan dan melabur secara strategik. Kita sering bercakap tentang pembangunan tetapi pembangunan yang lestari mestilah mempunyai simpanan yang lestari.

Dato' Yang di-Pertua, namun saya ingin mengambil kesempatan ini juga untuk mengemukakan beberapa pandangan dan cadangan penambahbaikan.

Pertama, soal ketelusan dan akauntabiliti kepada Parlimen. Saya menghargai bahawa Laporan Tahunan KWAN ini akan diaudit oleh Ketua Audit Negara dan dibentangkan di Parlimen. Namun, saya berpandangan bahawa pada masa hadapan, satu sesi khas atau laporan prestasi tahunan perlu dibentangkan kepada Dewan yang mulia ini.

Kita bukan sekadar mahu mengetahui berapa bilion duit yang terkumpul, kita mahu juga mengetahui berapakah pulangan sebenar selepas mengambil kira inflasi, apakah strategi pelaburan yang akan digunakan, apakah risiko yang sedang dihadapi dan yang paling penting, apakah impak kepada rakyat?

Kedua, saya ingin menyentuh mengenai penggunaan dana. Saya bersetuju bahawa apabila kerajaan mengehadkan penggunaan kepada pendidikan, kesihatan serta mitigasi dan adaptasi perubahan iklim. Tapi saya ingin mencadangkan juga setiap permohonan pengeluaran disertakan dengan penilaian impak yang jelas. Jika dana digunakan untuk pendidikan, apakah sasaran yang ingin dicapai? Jika digunakan untuk kesihatan, berapa ramai rakyat yang mendapat manfaat? Jika digunakan untuk perubahan iklim, sejauh mana risiko bencana dapat dikurangkan?

Ukuran kejayaan bukan berada pada wang yang dibelanjakan tapi berapa banyak perubahan yang berjaya diwujudkan.

Ketiga, saya ingin melihat KWAN menjadi pemangkin ekonomi masa depan negara. Kita bercakap tentang generasi akan datang. Maka, pelaburan untuk generasi akan datang tidak hanya boleh tertumpu kepada instrumen tradisional semata-mata. Saya berharap kerajaan mempertimbangkan strategi pelaburan yang turut menyokong sektor strategik negara seperti teknologi baharu, kecerdasan buatan, industri dron, keselamatan makanan, tenaga boleh diperbaharui dan inovasi tempatan.

Kita tidak mahu menjadi pengguna teknologi semata-mata, kita mahu Malaysia menjadi pencipta teknologi dan pemain utama dalam ekonomi masa depan.

Sebagai Ahli Parlimen Padang Besar yang ada terlibat dalam pembangunan ekosistem dron, teknologi dan inovasi sempadan, saya melihat potensi besar untuk negara memanfaatkan dana strategik bagi memperkukuhkan daya saing negara dalam bidang berimpak tinggi.

Keempat, saya ingin menyentuh soal manfaat kepada rakyat luar bandar dan kawasan sempadan. Kita bercakap tentang pendidikan dan kesihatan, kita bercakap tentang pelbagai isu. Masih terdapat kawasan yang berhadapan jurang pembangunan yang ketara. Masih terdapat pelajar yang berdepan kekangan akses teknologi, masih terdapat masyarakat luar bandar yang memerlukan kemudahan kesihatan yang baik.

Saya berharap apabila dana ini digunakan kelak, pertimbangan bukan hanya diberikan pada pusat-pusat bandar utama tapi juga kawasan sempadan dan luar bandar yang memerlukan perhatian. Pembangunan yang adil bukan bermaksud mendapat jumlah yang sama. Pembangunan yang adil bermaksud mereka yang paling memerlukan diberikan keutamaan sewajarnya.

Dato' Yang di-Pertua, saya juga ingin mendapat penjelasan daripada pihak

Terima kasih Tuan Yang di- Pertua. Terima kasih Yang Berhormat Menteri.

Tadi saya dah bangkitkan berkenaan dengan adakah Kumpulan Wang Amanah Negara ini nak membuka lagi selain daripada PETRONAS yang memang jadi compulsory kepada donation every year, kepada GLC, badan-badan berkanun yang lain, supaya mereka menyumbang, meletakkan sama ada untung sikit atau banyak, tapi letakkan satu persen atau dua persen untuk mereka menyumbang kepada tabung kewangan amanah negara ini. Sekian, terima kasih.

Yang berhormat Menteri, Padang Besar. Tuan Yang di-Pertua. Adakah Yang Berhormat Menteri setuju sebab ini melibatkan wang simpanan negara, jadi bukan sahaja PAC atau pun pihak jawatankuasa sahaja, patut mungkin dimasukkan di dalam peruntukan agar dibentangkan di Parlimen mungkin setiap lima tahun sekali untuk semak dan imbang?

Dan adakah Yang berhormat Menteri boleh memberi jaminan mana-mana kerajaan selepas ini termasuk kami lah, selepas ini, kenapa Zahar [Ketawa] Tidak menggunakan wang ini sebagai tabung emergency sesuka hati sebab kita tengok dari segi itu apakah langkah yang Menteri ambil untuk hendak agar perkara itu tidak berlaku? Sekian, terima kasih.

Okey, kesemua laporan-laporan agensi kerajaan diwajibkan untuk membentangkan di Dewan Rakyat ini. Dan bila dibentangkan dia lay on the table sahaja. Hanya apabila kerajaan yang sekarang ini laporan seperti SUHAKAM diminta untuk dibahaskan. Jadi bererti bahawa kalau dia tidak ada provision dalam rang undang-undang ini termasuk dalam undang-undang untuk perlu dibahaskan dan dia tidak akan dibahaskan. Dan kadang- kadang dia letak dia punya laporan di sini, apatah lagi dalam bentuk digital, dilupakan begitu sahaja.

Jadi, adakah Yang Berhormat wajar untuk ini sebab ia penting. Oversight Parlimen bentuk ini sebab dimasukkan dalam pertimbangan untuk masukkan dalam rang undang-undang ini. Terima kasih.

Terima kasih Yang Berhormat Menteri. Ahli-ahli Berhormat, sekarang saya kemukakan masalah kepada Majlis bagi diputuskan. Masalahnya ialah bahawa rang undang-undang ini dibacakan kali yang kedua sekarang.

[Masalah dikemukakan bagi diputuskan; dan disetujukan] [Rang undang-undang dibacakan kali yang kedua dan diserahkan kepada Dewan sebagai Jawatankuasa] [Majlis bersidang dalam Jawatankuasa] [Tuan Syahredzan bin Johan (Bangi) mempengerusikan Jawatankuasa****] [Fasal-fasal dikemukakan kepada Jawatankuasa] [****Fasal-fasal 1 hingga 44 diperintahkan jadi sebahagian daripada rang undang-undang] [Rang undang-undang dimaklumkan kepada Majlis sekarang] [Majlis Mesyuarat bersidang semula] [Tuan Syahredzan bin Johan (Bangi) ***mempengerusikan Mesyuarat****] [Rang undang-undang dilaporkan dengan tidak ada pindaan; dibacakan kali yang ketiga, disokong oleh Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri

(Tuan Sim Tze Tzin) dan diluluskan]*

Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan iaitu rang undang-undang bernama suatu Akta Statistik 2026 di bacakan kali yang kedua sekarang.

Tuan Yang di-Pertua, Rang Undang-undang Statistik 2026 yang akan saya bentangkan bertujuan untuk perkara-perkara berikut:

Pertama, menggantikan Akta Perangkaan 1965, yakni [Akta 415] bagi mewujudkan satu kerangka perundangan yang lebih moden, komprehensif dan selaras dengan perkembangan ekonomi ataupun ekosistem data dan statistik semasa.

Kedua, memperkukuh tadbir urus sistem statistik negara melalui penubuhan mekanisme penyelarasan yang berkesan bagi memastikan statistik rasmi negara dihasilkan secara terancang, bersepadu dan memenuhi keperluan pengguna.

Ketiga, menyelaras aktiviti statistik, termasuk penggunaan konsep definisi, klasifikasi, metodologi, statistik dan standard bagi meningkatkan kualiti, kebolehpercayaan, kebolehbandingan dan integriti statistik rasmi.

Keempat, memastikan kerahsiaan maklumat yang diperoleh bagi tujuan statistik dilindungi seperti yang diperuntukkan oleh undang-undang.

Kelima, memperkukuh pelaksanaan dasar, perancangan, pemantauan dan penilaian program pembangunan negara melalui penyediaan statistik yang berkualiti dan berasaskan bukti.

Dan keenam, mengadakan peruntukan-peruntukan lain yang berkaitan dengannya.

Akta Perangkaan 1965 [Akta 415] telah digubal berdasarkan senario dan keperluan pada ketika itu. Sehingga kini, Akta 415 telah diguna pakai bagi tempoh yang panjang iaitu selama 61 tahun. Sepanjang tempoh tersebut, Malaysia telah melalui transformasi sosial, ekonomi dan juga teknologi yang pesat. Justeru, perundangan yang dikemas kini dan moden membolehkan penghasilan data dan statistik yang menggambarkan keadaan semasa negara dengan lebih tepat merangkumi bidang sosial, ekonomi dan juga alam sekitar.

Selain itu, penghasilan statistik pada masa kini tidak hanya bergantung sepenuhnya kepada banci dan tinjauan yakni, dengan izin, survey, sebaliknya turut memanfaatkan data pentadbiran, data geospatial dan sumber data baharu yang semakin berkembang. Perubahan ini memerlukan suatu kerangka perundangan yang lebih komprehensif dan fleksibel bagi membolehkan pengeluaran statistik rasmi dilaksanakan dengan lebih cekap, tepat pada masanya dan responsif kepada keperluan pengguna.

Pada masa yang sama, peningkatan permintaan terhadap data dan statistik yang berkualiti oleh pemegang taruh menuntut agar statistik rasmi negara dihasilkan mengikut standard yang lebih tinggi serta selaras dengan prinsip dan amalan terbaik antarabangsa. Keperluan ini menjadi semakin penting dalam konteks pembuatan keputusan berasaskan bukti, pemantauan prestasi pembangunan negara serta pelaporan komitmen Malaysia di peringkat serantau dan antarabangsa.

Penggubalan RUU Statistik 2026 ini adalah berpandukan kepada saranan, garis panduan dan juga amalan terbaik antarabangsa yang dikeluarkan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), United Nations Statistical Commission

(UNSC) dan United Nations Economic Commission for Europe (UNECE). Prinsip- prinsip ini menekankan keperluan statistik rasmi yang berkualiti, berintegriti, boleh dipercayai serta disokong oleh kerangka perundangan yang mantap.

Cadangan penggubalan RUU ini turut mengambil kira pelbagai keputusan dasar kerajaan dan kajian strategik yang telah dilaksanakan sejak tahun 2016 termasuk Strategic Review of Malaysia Statistical System, dengan izin, oleh Bank Dunia, keputusan majlis ekonomi, pengukuhan sistem statistik negara, penubuhan Majlis Statistik Negara serta aspirasi yang digariskan dalam Rancangan Malaysia Kedua Belas.

Dalam menyediakan RUU ini, sebanyak tujuh sesi libat urus telah diadakan bersama kementerian, jabatan, kerajaan negeri, pihak berkuasa tempatan, institusi akademik, pemain industri dan pihak swasta yang melibatkan seramai 510 peserta.

Maklum balas yang diterima secara umumnya menyokong usaha memperkukuh penyelarasan statistik negara, memperluas penggunaan data pentadbiran serta meningkatkan perkongsian data yang lebih sistematik dan berkesan.

RUU Statistik 2026 ini juga adalah selaras dengan kuasa berhubung perkara- perkara statistik, banci, tinjauan dan urusan berkaitan pentadbiran Kerajaan Persekutuan di bawah Butiran 12 Senarai Pertama Jadual Kesembilan Perlembagaan Persekutuan.

Kerangka perundangan yang dicadangkan ini bertujuan untuk memastikan pengurusan statistik rasmi negara dilaksanakan secara sistematik dan memenuhi keperluan pembangunan negara. Pengalaman negara berhadapan dengan krisis COVID-19 menunjukkan bahawa data yang lengkap, tepat dan bersepadu merupakan asas kritikal dalam menyokong proses untuk kita membuat keputusan yang pantas berasaskan bukti dan juga bersasar.

Dalam tempoh krisis tersebut, kerajaan berdepan cabaran besar untuk mengenal pasti kumpulan sasar yang benar-benar terkesan akibat sekatan pergerakan dan juga gangguan rantaian bekalan khususnya isi rumah berpendapatan rendah, pekerja sektor tidak formal serta perniagaan mikro dan juga kecil. Selain itu, keperluan untuk memantau impak ekonomi dan sosial secara hampir masa nyata dan granular turut menuntut kapasiti sistem statistik negara yang lebih bersepadu.

Sehubungan dengan itu, terdapat keperluan untuk memperkukuh ekosistem perkongsian data dan penyelarasan statistik di peringkat nasional termasuk melalui integrasi data pentadbiran antara agensi, standard statistik serta pengukuhan peranan pejabat statistik negara ataupun, dengan izin, national statistic office (NSO) sebagai penyelaras utama.

Secara keseluruhannya, Jabatan Statistik Malaysia sebagai sebuah NSO telah memperlihatkan perubahan ketara dalam penyediaan statistik rasmi melalui pendekatan digital, terbuka, responsif dan berorientasikan keperluan dasar.

Kejayaannya dapat dilihat melalui pengurusan krisis, pelaksanaan banci berskala besar, pendigitalan, penyebaran data, pengukuhan sistem statistik negara, penghasilan statistik granular dan pengiktirafan antarabangsa.

Antara inisiatif berimpak tinggi yang telah dicapai ialah― Pertama, peningkatan liputan indikator Matlamat Pembangunan Mampan

(SDG) daripada 41 peratus, yakni 99 indikator, pada 2018 kepada 84 peratus, iaitu 205 indikator, pada 2024. Ini menunjukkan komitmen Malaysia dalam merealisasikan agenda 2030 untuk mencapai keseimbangan dalam tiga dimensi pembangunan mampan iaitu sosial, ekonomi dan alam sekitar.

Kedua, peluasan statistik daripada peringkat nasional dan negeri kepada kawasan yang lebih kecil seperti daerah pentadbiran, Parlimen dan Dewan Undangan Negeri (DUN). Statistik terperinci meliputi dimensi sosial, ekonomi dan alam sekitar dipaparkan melalui penerbitan statistik sub nasional Parlimen dan DUN.

Statistik ini menjadi input dalam perancangan yang lebih bersasar membolehkan kerajaan melaksanakan penelitian pembangunan negeri yang lebih terangkum dalam memperkasa dan merangka peruntukan kewangan negara.

Dan ketiga, Banci Pertanian 2024 pula menyediakan garis dasar baharu untuk perancangan keterjaminan makanan, pembangunan agromakanan, bantuan kepada pengusaha serta pemantauan produktiviti sektor pertanian.

Jabatan Statistik Malaysia ketika ini sedang melaksanakan Banci Ekonomi 2026 bagi menyediakan asas baharu untuk mengukuh perubahan struktur ekonomi.

Ia turut menggambarkan peranan penting data sebagai asas kepada kesejahteraan rakyat dan pembangunan ekonomi yang inklusif bagi semua rakyat Malaysia.

Pengumpulan data bermula Januari hingga Oktober 2026 meliputi 1.34 juta pertubuhan ekonomi.

Sementara itu, beberapa lagi inisiatif yang akan dilaksanakan adalah Survei Pendapatan Perbelanjaan Isi Rumah dan Kemudahan Asas akan bermula pada Januari 2027. Survey ini telah dilaksanakan sejak tahun 1957. Pelaksanaan survey ini penting bagi menyediakan input mengenai kedudukan ekonomi dan taraf hidup isi rumah seterusnya menyokong penyasaran bantuan, penilaian dasar pembasmian kemiskinan, pemantauan kos sara hidup, perancangan pembangunan wilayah dan pengukuran kesejahteraan rakyat.

Dan juga, Banci Penduduk dan Perumahan Malaysia akan dilaksanakan pada 2030 untuk mengumpul stok dan profil ataupun profil penduduk dan perumahan negara bagi tujuan pembangunan negara dan kepentingan rakyat pada masa hadapan. Maklumat terperinci ini juga akan digunakan untuk perancangan dan keputusan berkaitan perkhidmatan dan fasiliti awam sehingga di peringkat lokaliti.

Puan Yang di-Pertua, mungkin saya huraikan secara ringkas berkenaan dengan fasal-fasal yang terkandung dalam RUU Statistik ini.

Iaitu, Bahagian I – Permulaan.

Fasal 1 berkaitan dengan tajuk dan juga permulaan kuat kuasa.

Fasal 2 yang bertujuan untuk mengadakan peruntukan bahawa akta yang dicadangkan hendaklah mengikat Kerajaan Persekutuan dan kerajaan negeri.

Fasal 3 berkaitan tafsiran.

Bahagian II – Jabatan Statistik Malaysia.

Fasal 4 menerangkan peruntukan bagi pelantikan dan sebagainya.

Fasal 5 fungsi Jabatan Statistik Malaysia.

Fasal 6 berkaitan perwakilan kuasa.

Bahagian III adalah berkaitan dengan Majlis Statistik Negara, yang mana fasal 7 berkaitan penubuhan Majlis Statistik Negara.

Fasal 8 menerangkan bagaimana Majlis ini boleh mengundang mana-mana orang untuk menghadiri mesyuarat.

Fasal 9 berkaitan dengan fungsi Majlis; dan Fasal 10 berkaitan dengan mesyuarat Majlis; dan Fasal 11 berkenaan dengan jawatankuasa yang boleh diwujudkan.

Manakala Bahagian IV berkaitan dengan pengumpulan, penerbitan dan komunikasi data.

Fasal 12 berkaitan dengan arahan untuk mengemukakan data.

Fasal 13 adalah berkaitan dengan permintaan bagi data yang mana memperuntukkan untuk Ketua Perangkawan boleh meminta apa-apa data daripada mana-mana entiti kerajaan itu melalui notis bertulis untuk supaya ketua entiti kerajaan itu untuk mengemukakan data itu.

Fasal 14 berkaitan dengan penerbitan dan komunikasi data dan statistik.

Bahagian V perkara am. Melibatkan fasal 15, obligasi kerahsiaan.

Fasal 16 berkenaan dengan guaman dan juga prosiding undang-undang.

Fasal 17 berkaitan dengan tanggungan pengarah dan sebagainya, berkaitan dengan syarikat. Manakala Fasal 18 berkaitan dengan kuasa untuk membuat peraturan-peraturan.

Fasal 19 kuasa untuk kita keluarkan arahan pekeliling dan garis panduan oleh Ketua Perangkawan.

Fasal 20 berkaitan dengan pendakwaan dengan keizinan ataupun yang dicadangkan oleh Pendakwa Raya.

Bahagian VI berkaitan dengan pemansuhan yang mana fasal 21 kita adakan supaya dengan ada akta ini akan memansuhkan Akta Perangkaan 1965. Dan juga fasal 22 berkaitan dengan kecualian.

Jadi Ahli-ahli Yang Berhormat, RUU Statistik 2026 ini yang dicadangkan merupakan suatu langkah pembaharuan yang signifikan dalam kita memperkukuh tadbir urus sistem statistik negara secara menyeluruh. Melalui penubuhan Majlis Statistik Negara, satu platform penyelarasan yang lebih berstruktur dan berwibawa dapat diwujudkan bagi memastikan pembangunan statistik dan data negara dilaksanakan secara lebih tersusun, strategik dan bersepadu.

Selain itu, RUU ini akan memperkukuh fungsi penyelarasan statistik negara untuk menyelaras konsep, definisi, standard, kod, klasifikasi dan metodologi statistik yang digunakan oleh kementerian, jabatan dan agensi kerajaan. Penyelarasan yang menyeluruh ini akan memastikan statistik yang dihasilkan adalah konsisten, seragam dan boleh dibandingkan.

Pada masa yang sama, ia akan meningkatkan keboleh bandingan statistik Malaysia di peringkat antarabangsa selaras dengan piawaian dan amalan terbaik global. Keadaan ini amat penting untuk kita bagi tujuan penandaarasan, pemantauan prestasi, analisis trend serta penilaian keberkesanan dasar dan program pembangunan negara. Penggubalan RUU Statistik 2026 ini juga adalah selaras dengan era pendigitalan yang menuntut pendekatan yang lebih moden dan komprehensif dalam pengurusan statistik rasmi negara.

Sehubungan itu, RUU Statistik 2026 ini akan memanfaatkan penggunaan data pentadbiran dan data raya yang relevan bagi tujuan penyediaan statistik rasmi negara tertakluk kepada peruntukan kerahsiaan dan perlindungan data yang ditetapkan.

RUU Statistik ini juga turut memperkukuh perlindungan kerahsiaan data selaras dengan United Nations Fundamental Principles of Official Statistics dengan izin, yang mengiktiraf kerahsiaan sebagai salah satu prinsip teras statistik rasmi.

Semua data yang diperoleh adalah bagi tujuan penghasilan statistik rasmi negara dan tertakluk kepada peruntukan undang-undang yang ketat.

Jaminan kerahsiaan ini penting bagi memelihara kepercayaan responden serta memastikan statistik rasmi negara terus dihasilkan secara profesional dan berintegriti. Sesungguhnya, RUU Statistik 2026 ini merupakan satu reformasi institusi yang penting dalam memperkukuh sistem statistik negara agar lebih berdaya tahan, berintegriti dan relevan dengan keperluan terkini.

[Timbalan Yang di-Pertua (Puan Alice Lau Kiong Yieng) **mempengerusikan Mesyuarat****] Ia akan menjadi pemangkin kepada pembudayaan penggunaan data dan statistik dalam pembuatan keputusan sekali gus menyokong aspirasi kerajaan untuk membangunkan sebuah negara yang progresif, inklusif dan berteraskan bukti dalam setiap aspek perancangan dan pelaksanaan dasar. Dengan ini Puan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan.

Terima kasih Timbalan Yang di-Pertua, terima kasih juga untuk memberi laluan Balik Pulau membahaskan RUU Statistik 2026. Hari ini kita hidup dalam dunia yang sering digambarkan dengan ungkapan, ‘data is the new oil’ ataupun ‘data is king’. Dalam era kecerdasan buatan (AI), ekonomi digital dan ledakan maklumat, kekuatan sesebuah negara bukan lagi hanya bergantung kepada sumber asli atau modal kewangan, tetapi juga kepada keupayaan menghasilkan data yang sahih, tepat, boleh dipercayai dan dikeluarkan tepat pada masanya.

Tanpa data yang berkualiti, dasar kerajaan hanyalah andaian. Tanpa statistik rasmi yang diyakini, keputusan yang dibuat berisiko tersasar daripada realiti. Sebab itulah, saya melihat pembentangan Rang Undang-undang Statistik pada hari ini amat bertepatan dengan keperluan negara. Statistik bukan sekadar angka, ia menjadi asas kepada penyediaan belanjawan negara, pengagihan subsidi bersasar, perancangan pembangunan, pengukuran kemiskinan, pasaran buruh, inflasi, produktiviti dan penilaian keberkesanan setiap dasar kerajaan.

Malah, Jabatan Perangkaan Malaysia sendiri mengangkat misi untuk memperkukuh evidence based decision making kerana dasar yang baik hanyalah boleh dibina berasaskan data yang berkualiti dan berintegriti. Dalam dunia yang dibanjiri maklumat berita palsu dan data yang di manipulasi, rakyat semakin memerlukan satu sumber statistik rasmi yang bebas, profesional dan dipercayai.

Oleh itu, Akta Statistik bukan sekadar undang-undang pentadbiran, tetapi merupakan satu instrumen penting untuk memperkukuh tadbir urus negara, meningkatkan keyakinan pelabur serta memastikan setiap dasar awam digubal berdasarkan fakta bukan persepsi.

Justeru, saya menyokong hasrat kerajaan untuk memperkukuh ekosistem statistik negara agar Malaysia terus melangkah sebagai sebuah negara yang membuat keputusan berasaskan bukti, evidence based policy making sejajar dengan aspirasi menjadi negara maju dan berdaya saing. Di kesempatan ini juga, saya ingin merakamkan penghargaan kepada mantan Menteri Ekonomi iaitu merangkap mantan Ahli Parlimen Pandan, Dato’ Seri Rafizi Ramli dan juga mantan Ketua Perangkawan Negara, Dato’ Sri Dr. Mohd Uzir Mahidin yang baru bersara minggu lepas.

Mereka ini adalah penggerak utama dalam mencetuskan dan memulakan usaha penggubalan rang undang-undang ini. Inisiatif mereka menunjukkan komitmen untuk meletakkan data sebagai asas utama dalam pembentukan dasar negara.

Yang di-Pertua, saya menyambut baik cadangan sebuah Jabatan Perangkaan Malaysia ini dikenali sebagai Jabatan Statistik Malaysia (DOSM).

Penjenamaan ini bukan sekadar pertukaran nama, tetapi mencerminkan peranan yang lebih luas sebagai sistem statistik negara. ‘DOSM is awesome’, okey. Saya juga menyokong cadangan supaya Ketua Perangkawan Negara yang baru dilantik, 15 Julai, dilantik berdasarkan kelayakan akademik dan pengalaman profesional yang tinggi dalam bidang statistik, ekonomi, sains data, matematik dalam bidang berkenaan.

Keperluan sekurang-kurangnya mestilah mempunyai 20 tahun pengalaman termasuk kepakaran dalam statistik serta pelaksanaan banci dan tinjauan peringkat kebangsaan bagi memastikan institusi statistik negara dipimpin oleh individu yang benar-benar berwibawa. Dengan itu juga, saya ingin merakamkan tahniah kepada Ketua Perangkawan Negara yang baru iaitu Puan Siti Asiah Ahmad.

Kedua, rang undang-undang memperkasakan DOSM sebagai pusat repositori data dan statistik bersepadu sebagai platform rujukan utama negara.

Penyelarasan ini amat penting bagi memastikan semua kementerian dan agensi menggunakan definisi, metodologi serta piawaian yang seragam.

Ketiga, saya melihat usaha memperkukuh tadbir urus data (data governance) di seluruh kementerian dan agensi sebagai satu keperluan yang mendesak. DOSM perlu diberikan mandat untuk menyediakan panduan dan standard yang jelas supaya pengurusan data di setiap agensi mematuhi piawaian yang ditetapkan. Tanpa standard yang seragam, data yang dikumpulkan akan sukar diintegrasikan dan dianalisis secara berkesan.

Saya masih ingat lagi semasa menjawat jawatan Timbalan Menteri MOTAC.

Saya pernah bertanya kepada pegawai dan dari manakah sumber data bagi ketibaan pelancong luar negara? Saya amat terkejut apabila dimaklumkan bahawa data tersebut diperolehi daripada JIM, Jabatan Imigresen melalui helaian excel sahaja, sehelai excel sahaja. Dalam dunia yang serba canggih dengan AI, saya berharap data penting ini dapat diperolehi secara real time dan benar-benar boleh dipercayai.

Lebih penting lagi kita perlu jelas tentang definisi pelancong asing mengikut definisi UNWTO, pelancong antarabangsa adalah mereka yang sekurang-kurangnya bermalam satu malam di negara yang dilawati, bukan sekadar pengunjung balik hari seperti sebahagian daripada mereka datang dari negara jiran iaitu dinamakan excursionist. Perbezaan definisi ini amat penting kerana ia memberi kesan kepada ketepatan statistik, perancangan industri pelancongan dan penilaian sumber sebenar sektor ini kepada ekonomi negara.

Tuan Yang di-Pertua, bagi saya lebih satu minit. Jadi, kita lihat bahawa kadang-kadang MOTAC melaporkan jumlah pelancong yang ramai tapi sebenarnya angka itu hanyalah banyak daripada excursionist, mereka yang datang daripada negara jiran. Jadi, tidak menggambarkan betul-betul ketibaan pelancong luar negara.

Saya juga menyokong Majlis Statistik Negara amat signifikan. Majlis ini bukan sahaja berperanan memberikan panduan strategik, malah menentukan keutamaan dalam pengeluaran statistik rasmi negara, selaras dengan pembangunan ekonomi, sosial dan kesejahteraan.

Jadi, Puan Yang di-Pertua saya landing. Saya percaya rang undang-undang ini bukan sekadar memperkukuhkan sistem statistik negara, malah menjadi asas kepada pembentukan dasar yang lebih tepat, meningkatkan kecekapan pentadbiran, memperkukuh keyakinan pelabur serta akhirnya membawa manfaat yang besar kepada rakyat dan pembangunan negara. Sekian, terima kasih. Saya mohon menyokong.

*Bismillahirrahmanirrahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh* dan salam sejahtera. Puan Yang di- Pertua, terima kasih kerana memberi peluang kepada saya untuk membahaskan Rang Undang-undang Statistik 2026. Pendang menyokong Rang Undang-undang Statistik 2026 kerana saya melihat rang undang-undang ini bukan sekadar menggantikan Akta Perangkaan 1965 yang telah berkuat kuasa selama lebih enam dekad, bahkan merupakan satu reformasi penting untuk memperkukuhkan sistem statistik negara.

Rang undang-undang ini memperkasakan Jabatan Statistik Malaysia sebagai institusi utama yang bertanggungjawab menghasilkan statistik rasmi negara yang berkualiti, berintegriti dan boleh dipercayai. Oleh sebab itu, kita sangat memberi penekanan bahawa angka-angka yang diberikan, terutamanya bagi Ahli-ahli Parlimen dalam Dewan ini menggunakan angka-angka yang rasmi untuk kita berhujah, berbahas dan sebagainya.

Kita tengok pada masa ini, Jabatan Statistik Malaysia diperkasakan sebagai pusat repositori data negara ataupun central repository of statistic, dengan izin menyelaras statistik kebangsaan serta menyelaras badan yang menetapkan standard dan metodologi statistik negara dalam era data raya, kecerdasan buatan dan pendigitalan. Pembaharuan ini sememangnya amat kita perlukan.

Puan Yang di-Pertua, namun begitu cabaran terbesar negara hari ini bukan lagi kekurangan data, cabaran sebenar ialah bagaimana kita mempertahankan kewibawaan statistik rasmi negara. Sebab kita menggunakan wang rakyat yang agak besar untuk menubuhkan Jabatan Statistik negara ini. Jadi kita kena eksploitasi sepenuhnya Jabatan Statistik ini kerana mereka adalah orang-orang yang berkompeten untuk menjalankan tanggungjawab mereka sebagai perangkawan negara.

Namun begitu, cabaran terbesar hari ini, kita lihat angka-angka ini sedang kadang-kadang dipetik dengan sesuka hati. Oleh sebab itu, kita harap pihak kerajaan perlu membuat satu libat urus, menyalurkan segala setiap suku yang pertama, suku kedua, suku ketiga, suku yang keempat kepada mereka yang berautoriti sepertimana Ahli Parlimen supaya mereka mengeluarkan kenyataan-kenyataan yang berdasarkan daripada DOSM ataupun daripada statistik negara sepertinya pegawai- pegawai tinggi kerajaan, ketua-ketua jabatan, Ahli-ahli Parlimen yang ini.

Apa gunanya kita mempunyai sistem statistik yang moden atau pegawai yang berkelayakan dan teknologi yang canggih sekiranya statistik rasmi yang diterbitkan akhirnya dipersoalkan atau hanya digunakan apabila bersesuaian dengan naratif tertentu.

Rang undang-undang ini perlu kita tekankan aspek kualiti integriti dan kebolehpercayaan statistik rasmi, tetapi integriti statistik tidak hanya dibina melalui undang-undang, ia bergantung kepada kesediaan semua pihak menghormati statistik rasmi sebagai sumber kebenaran negara.

Puan Yang di-Pertua, statistik bukanlah sekadar angka, statistik membentuk persepsi, statistik mempengaruhi dasar, statistik juga menentukan agihan sumber negara. Oleh sebab itu, statistik yang diterbitkan oleh Jabatan statistik Malaysia akan dipetik oleh media, ahli akademik, pelabur, institusi kewangan dan organisasi antarabangsa dalam era media sosial.

Satu angka sahaja mampu tersebar dalam beberapa minit, membentuk persepsi rakyat, mempengaruhi keyakinan pelabur dan mencetuskan polemik nasional. Jadi kita perlu berhati-hatilah. Jadi, terima kasihlah. Sebenarnya dengan kerja buat yang dilakukan oleh Jabatan Statistik negara ini perlu kita hargai.

Oleh sebab itu, statistik rasmi negara mestilah menyampaikan keseluruhan kebenaran dengan izin, the whole truth and nothing but the truth. Bukan sebahagian daripada kebenaran, bukan angka yang dipilih mengikut kesesuaian tetapi fakta yang lengkap, tepat dan boleh dipertanggungjawabkan.

Dalam ayat Quran, “Sesungguhnya telah datang kebenaran dan lenyaplah kebatilan. Sesungguhnya kebatilan itu sememangnya pasti lenyap”. Dalam konteks ini, pentadbiran negara statistik mestilah berdiri di atas prinsip al-haq iaitu kebenaran yang berasaskan fakta dan bukti. Apabila statistik dipelihara integritinya, maka sekiranya dimanipulasi, maka keyakinan rakyat terhadap institusi negara juga akan terhakis.

Puan Yang di-Pertua, namun pada 6 Mei 2026, Duli Yang Maha Mulia Sultan Selangor telah menzahirkan kebimbangan bahawa kenyataan tersebut boleh mewujudkan persepsi bahawa sudah tiada lagi golongan fakir dan miskin di negeri itu, sekali gus berpotensi menjejaskan kutipan zakat. Berdasarkan kepada kenyataan Yang Amat Berhormat Perdana Menteri pada 29 April 2026, “Miskin tegar di Selangor telah dinoktahkan”. Dibangkitkan oleh Duli Yang Maha Mulia Sultan Selangor pada 6 Mei 2026, dia bimbang dengan kenyataan ini menyebabkan yang mana fakir miskin masih ada lagi 14,000 orang di Selangor. Jadi insiden ini menunjukkan bahawa statistik bukan sekadar angka tetapi mampu mempengaruhi persepsi masyarakat dan pelaksanaan dasar.

Kedua, jika menyaksikan kenyataan Ahli Parlimen Jelutong mengenai kadar jenayah di Kelantan yang bercanggah dengan statistik rasmi Jabatan Statistik Malaysia, saya tidak mahu sepertimana yang disebut, negeri yang paling tinggi kadar jenayah kanak-kanak ini adalah di Kelantan. Bila kita check Jabatan Statistik, negeri yang pertama yang paling tinggi adalah Selangor. Kelantan tempat yang ke-11.

Jadi kita tak mahu mereka yang ada autoriti, yang berkepentingan, pemimpin- pemimpin politik membuat kenyataan tanpa berdasarkan angka-angka yang rasmi.

Saya akan gulunglah. Okey, saya gulung. Puan Yang di-Pertua, saya berpandangan bahawa tanggungjawab mempertahankan statistik rasmi negara bukan hanya terletak pada Jabatan Statistik Malaysia, ia merupakan tanggungjawab seluruh kerajaan. Semua kementerian, semua agensi, malah kita sebagai Ahli Parlimen yang perlu menjadi statistik rasmi sebagai rujukan utama mengeluarkan kenyataan kepada rakyat.

Apakah mekanisme yang dilaksanakan di bawah Rang Undang-undang Statistik 2026 bagi memastikan semua kementerian, agensi kerajaan serta syarikat berkaitan kerajaan menggunakan statistik rasmi yang disahkan oleh Jabatan Statistik Malaysia.

Terima kasih Puan Yang di-Pertua. Terima kasih kerana memberikan peluang kepada Bachok untuk mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Statistik 2026 yang bertujuan menambah baik tadbir urus serta memperkukuh kewibawaan dan profesionalisme Jabatan Statistik Malaysia ataupun lebih dikenali sebagai DOSM.

Sebagai pengguna tegar portal DOSM sejak di universiti, saya merakamkan tahniah kepada pasukan Kementerian Ekonomi dan DOSM kerana akhirnya berjaya mengemukakan RUU yang telah lama tertangguh ini ke Parlimen. Yang lebih penting ialah bagaimana segala angka, data dan statistik ini diterjemahkan kepada dasar program dan keputusan kerajaan yang benar-benar memberi manfaat kepada rakyat dan negara.

Dua perkara ingin saya bangkitkan dalam ruang perbahasan yang serba terhad ini. Pertama, fungsi Jabatan Statistik di bawah fasal 5. Kedua, profesionalisme Ketua Perangkawan dan pasukannya di bawah fasal 4. Puan Yang di-Pertua, pertama berkaitan fungsi Jabatan Statistik sebagai pusat repositori data dan statistik rasmi kerajaan di bawah fasal 5(1)(a).

Saya ingin mendapatkan penjelasan mengenai hala tuju Sistem PADU.

Mohon Menteri jelaskan mengenai status verifikasi maklumat peribadi yang telah diisi oleh rakyat segenap pelosok negara. Setakat 31 Mac 2024, kedudukan dan fungsi PADU selepas pelaksanaan subsidi bersasar menggunakan pangkalan data BUDI di bawah seliaan Kementerian Kewangan serta mekanisme perkongsian dan integrasi data rentas agensi dan kementerian di bawah kerangka baharu RUU ini.

Persoalan ini perlu diperjelaskan kerana kerajaan telah melaburkan dana yang besar untuk membangunkan dan mengoperasikan Sistem PADU. Seterusnya, berkaitan fungsi Jabatan Statistik untuk membangunkan dan menetapkan standard di bawah fasal 5(1)(d). Saya berharap Jabatan Statistik lebih terkehadapan dalam membangunkan indeks-indeks baharu yang lebih responsif terhadap perubahan ekonomi dan realiti kehidupan rakyat.

Sebagai contoh, kita memerlukan indikator, inflasi dan ukuran kos sara hidup yang lebih terperinci dengan mengambil kira perbezaan corak perbelanjaan mengikut kumpulan pendapatan, lokasi dan komposisi isi rumah. DOSM juga wajar menyelaras dan memberikan panduan terhadap ukuran-ukuran yang digunakan di peringkat negeri termasuk had kifayah.

Bagi menentukan kelayakan asnaf, fakir miskin yang dibangkitkan oleh Pendang sebentar tadi berbanding pendapatan garis kemiskinan PGK yang digunakan di peringkat Persekutuan. Pada masa sama, saya mencadangkan DOSM meneroka pembangunan suatu indeks keseimbangan fiskal atau fiscal equalization index. Mengambil kira kapasiti serta keperluan fiskal antara negeri-negeri dan Kerajaan Persekutuan.

Mutakhir ini, pelbagai tuntutan fiskal dibangkitkan oleh negeri-negeri tak kira negeri kerajaan, tak kira negeri pembangkang mahupun negeri kerajaan termasuk berkaitan hasil percukaian, sumber mineral dan agihan peruntukan pembangunan.

Justeru, negara memerlukan suatu indeks rujukan yang objektif dan berasaskan data bagi menilai tahap keseimbangan fiskal antara negeri-negeri dan Kerajaan Persekutuan. Perkara ini boleh dibawa ke dalam Majlis Statistik Negara.

Terakhir Puan Yang di-Pertua, berkaitan profesionalisme para perangkawan di bawah fasal 4. Bachok memohon supaya kerajaan memberikan perhatian dan peruntukan yang lebih besar kepada aspek latihan, peningkatan kemahiran, pentauliahan dan pengajian di peringkat pascasiswazah. Di samping pendedahan kepada amalan terbaik di peringkat antarabangsa.

Pembangunan kepakaran ini tidak seharusnya terhad kepada amalan statistik konvensional tetapi diperluaskan kepada analitik data, pemodelan data, sains data dan kecerdasan buatan AI. Merangkumi bidang ekonomi, sosial, keselamatan, alam sekitar serta bidang-bidang strategik yang lain.

Profesionalisme para perangkawan ini amat penting bagi menghasilkan data yang lebih pantas, berkualiti dan boleh dipercayai. Seterusnya menjadi asas kepada pembentukan dasar, perancangan serta keputusan kerajaan yang benar-benar memberi manfaat kepada rakyat dan negara.

Di kesempatan ini Puan Yang di-Pertua, Bachok bersama-sama dengan sahabat Balik Pulau sebentar tadi turut merakamkan setinggi penghargaan kepada— setinggi penghargaan dan sekalung tahniah kepada mantan Ketua Perangkawan, Datuk Seri Dr. Mohd Uzir Mahidin dan meletakkan setinggi kepercayaan kepada Ketua Perangkawan yang baharu serta pasukannya untuk meneruskan legasi cemerlang Jabatan Statistik Malaysia. Sekian daripada Bachok, terima kasih...

Terima kasih Alor Setar. Untuk makluman Puan Yang di-Pertua, ini juga antara bidang favorite sahabat saya Alor Setar dalam kajian master dan PhD beliau tentang kelayakan ataupun kualiti perawi ataupun yang menyebarkan maklumat-maklumat itu. Jadi, saya kira pandangan baik, mohon diambil perhatian oleh pihak kementerian. Jadi sekadar itu, Puan Yang di-Pertua. Terima kasih.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua. Terima kasih di atas peluang untuk membahaskan RUU Statistik 2026. Pada hemat saya, kekuatan sebuah negara pada abad ke-21 ini bukan sahaja diukur melalui KDNK rizab antarabangsa ataupun jumlah pelaburan yang masuk.

Kekuatan sebuah negara bermula daripada kualiti datanya. Jika datanya tepat maka dasarnya akan tepat, jika datanya lemah maka keputusan kerajaan juga berisiko tersasar. Sebab itu Betong melihat RUU ini amat signifikan kerana ia mengubah paradigma bahawa statistik bukan lagi sekadar kerja bancian tetapi menjadi aset strategik negara. Kita perlu membina satu sistem statistik yang lebih pantas, lebih bersepadu dan lebih diyakini.

Puan Yang di-Pertua, pertama Majlis Statistik Negara perlu benar-benar bersifat nasional. Betong menyambut baik fasal 7 hingga 11 yang mengenai penubuhan Majlis Statistik Negara. Tetapi Betong ingin bertanya kepada Yang Berhormat Menteri, adakah majlis ini benar-benar mencerminkan struktur Persekutuan Malaysia? Adakah Sabah dan Sarawak akan mempunyai representasi yang tetap?

Ini bukan soal kuota, ini soal realiti pembangunan. Sebagai contoh, keluasan Sarawak yang melebihi 124,000 kilometer persegi hampir menyamai keseluruhan Semenanjung Malaysia. Cabaran kita untuk mendapatkan data di pedalaman seperti Hulu Rajang atau Ulu Baram tentunya berbeza dengan kawasan bandar.

Jika dasar negara mahu bersifat inklusif, maka suara negeri-negeri juga perlu berada di meja yang menentukan hala tuju statistik negara. Jadi, Betong mencadangkan wakil kerajaan daripada Sabah dan Sarawak, universiti awam, pakar data serta sektor industri diberikan tempat secara rasmi dalam Majlis Statistik Negara.

Kedua, penyelarasan data antara kementerian masih menjadi cabaran. Saya menyokong fasal 5 yang memperkukuh peranan Jabatan Statistik Malaysia sebagai pusat repositori data negara. Namun persoalannya ialah siapakah yang jadi single source of truth dengan izin, negara. Hari ini kita masih melihat angka yang berbeza antara kementerian mengenai kemiskinan perusahaan mikro ataupun guna tenaga mahupun produktiviti. Apabila angka berbeza rakyat mula mempersoalkan kredibiliti kerajaan.

Jadi Betong mencadangkan Ketua Perangkawan diberikan kuasa melaksanakan audit kualiti data nasional secara berkala ke atas semua kementerian dan agensi supaya definisi klasifikasi dan juga metodologi benar-benar diselaraskan.

Ketiga, data yang benar-benar yang besar mesti disertai dengan perlindungan yang lebih besar.

Jadi Betong menyokong fasal 12 hingga fasal 15 berkaitan kerahsiaan maklumat. Tetapi Betong ingin mengingatkan bahawa hari ini kita berada dalam era kebocoran data. Laporan IBM – Cost of Data Breach 2024 menunjukkan kos purata kebocoran data di seluruh dunia telah mencecah sekitar USD4.9 juta bagi setiap insiden. Ini rekod tertinggi setakat ini.

Persoalannya, adakah semua repositori statistik negara akan mematuhi piawaian keselamatan seperti ISO/IEC 27001? Adakah audit keselamatan siber akan diwajibkan setiap tahun? Kepercayaan rakyat ialah modal terbesar Jabatan Statistik Malaysia. Sekali kepercayaan itu hilang, kadar respons bancian juga akan menurun.

Keempat, hukuman perlu seimbang dengan pendidikan. Betong memahami rasional fasal 12(5) yang menaikkan penalti sehingga RM50,000 kepada pihak yang gagal memberikan maklumat.

Tetapi Betong ingin mencadangkan satu pendekatan yang lebih progresif.

Bagi kesalahan pertama, berilah ruang kepada pendidikan dan pematuhan secara sukarela terlebih dahulu khususnya kepada PKS, koperasi dan perusahaan mikro luar bandar. Pendekatan educate before you penalize dengan izin, akan meningkatkan kerjasama masyarakat tanpa kita menjejaskan integriti data negara.

Yang terakhir Tuan Yang di-Pertua, ialah statistik negara mesti memasuki era AI. Jadi, Betong ingin bertanya kepada Menteri, adakah Jabatan Statistik Malaysia mempunyai pelan penggunaan AI, machine learning, data satelit dan data masa nyata bagi mempercepatkan penerbitan statistik? Hari ini banyak negara yang menggunakan imej satelit untuk menganggarkan keluasan tanaman, data transaksi digital bagi mengukur satu aktiviti ekonomi dan analitik masa nyata bagi memantau inflasi. Malaysia tidak boleh ketinggalan.

Jadi, Betong juga mencadangkan supaya diwujudkan National Lab Innovation Lab di bawah— Data Innovation Lab di bawah Jabatan Statistik Malaysia bagi membangunkan analitik ramalan untuk kita membantu kerajaan membuat keputusan yang lebih awal sebelum sesuatu krisis berlaku.

Akhir sekali, izinkan saya menyentuh kepentingan Sarawak. Sarawak kini sedang melaksanakan Post COVID-19 Development Strategy yang menyasarkan tahun 2030 memfokuskan ekonomi digital, hidrogen hijau, tenaga boleh diperbaharui. Namun, perancangan yang baik memerlukan data yang lebih terperinci.

Jadi Betong berharap, Jabatan Statistik Malaysia dapat memperluaskan penerbitan statistik sehingga ke peringkat bahagian daerah, DUN dan Parlimen, termasuk indikator berkaitan kemiskinan, multidimensi, produktiviti pertanian, akses internet, kemudahan kesihatan dan pendidikan. Barulah dasar pembangunan benar- benar mencerminkan keadaan sebenar rakyat di lapangan, khususnya di kawasan pedalaman Sabah dan Sarawak.

Maka dengan berapa penambahbaikan seperti yang memperkukuhkan representasi negeri, mewujudkan audit kualiti data, mempertingkatkan keselamatan siber, memperluaskan penggunaan AI dan menghasilkan statistik yang lebih granular sehingga ke peringkat Parlimen, saya yakin RUU ini akan menjadi antara reformasi institusi yang penting dalam kita memperkukuhkan sistem pentadbiran negara.

Dengan itu, Betong menyokong RUU ini. Sekian, terima kasih.

Bismillahirrahmanirrahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Salam sejahtera. Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Pada asasnya, saya menyokong usaha-usaha kerajaan untuk memodenkan sistem statistik negara melalui RUU Statistik 2026, selaras dengan perkembangan ekonomi digital, penggunaan data raya, kecerdasan buatan dan keperluan membuat dasar berdasarkan bukti evidence-based policy, dengan izin. Namun begitu, sokongan ini perlu disertai dengan beberapa penelitian kritikal supaya akta ini benar- benar meningkatkan keyakinan rakyat terhadap sistem statistik negara.

Tuan Yang di-Pertua, fasal 7 Bahagian III, Penubuhan Majlis Statistik dan Data Negara (MSN). Fasal ini menubuhkan MSN untuk menyelaras pengurusan data, merentas semua kementerian dan kerajaan negeri. Niatnya nampak baik, tetapi kelemahannya ialah ia memberi kuasa mutlak kepada Persekutuan. Risiko birokrasi ini akan meminggirkan kawasan luar bandar dan pihak berkuasa tempatan yang serba kekurangan dari segi bajet digital.

Contoh terkini dan realiti rakyat, rakyat masih ingat bagaimana kelam- kabutnya integrasi data melalui pelancaran sistem PADU sebelum ini. Isu teknikal dan ketidaksediaan agensi bawah menyebabkan rakyat keliru dan ada yang tercicir daripada bantuan. Kita tidak mahu pisang berbuah tiga kali. Jangan jadikan MSN ini sebagai satu lagi birokrasi berat yang menekan kampung-kampung luar bandar tanpa bantuan dana. Jadi, saya cadangkan kerajaan mewujudkan dana khas digital wilayah di bawah MSN untuk membantu PBT di luar bandar menaik taraf sistem mereka agar selari dengan standard di peringkat Pusat.

Fasal 5 dan fasal 14, fungsi penerbitan pusat repositori data bersepadu. Tuan Yang di-Pertua, RUU ini mahu mengumpulkan semua data sosioekonomi rakyat dalam satu platform besar yang berpusat. Kelemahannya ialah ia mengumpulkan data mega dalam satu tempat tanpa sekuriti gred tertinggi adalah satu tindakan yang sangat berbahaya. Ia membuka ruang kepada ancaman keselamatan siber yang dahsyat.

Contoh terkini dan realiti rakyat, rakyat hari ini hidup dalam ketakutan. Saban bulan, saban hari, kita terdengar berita kebocoran data peribadi, sama ada daripada syarikat telekomunikasi, bank mahupun agensi kerajaan. Kesannya, rakyat dihujani panggilan scammer dan duit simpanan mereka lebur, terutamanya golongan yang baru saja berpencen.

Jadi, apabila kita kumpulkan data dalam satu repositori, apakah jaminan keselamatan yang kerajaan boleh beri kepada rakyat? Jadi, saya mencadangkan supaya klausa mandatori yang mewajibkan audit keselamatan siber oleh pihak ketiga setiap enam bulan dan kerajaan mesti membayar pampasan automatik kepada rakyat, jika data mereka bocor.

Tuan Yang di-Pertua, fasal 4 Bahagian II, kriteria ketat pelantikan Ketua Perangkawan. RUU ini meletakkan syarat kelayakan yang sangat ketat untuk jawatan Ketua Perangkawan, termasuk syarat wajib 20 tahun pengalaman perkhidmatan statistik. Syarat 20 tahun ini terlalu kaku, rigid. Ia menutup pintu kepada pakar sains data luar dan anak muda yang hebat. Teknologi hari ini bergerak sepantas kilat. Kita bukan lagi hidup dalam zaman matematik tradisional. Kita perlukan pemimpin yang faham kecerdasan buatan dan machine learning dengan izin.

Kalau syaratnya jumud dan kaku dalam skim yang sama, kita akan terlepas peluang melantik anak-anak muda yang sedang memimpin makmal sains data terkemuka di Silicon Valley USA atau syarikat teknologi global di negara Eropah dan negara di Asia Barat untuk pulang berkhidmat di negara ini. Jadi cadangan saya, longgarkan syarat perkhidmatan kepada 15 tahun, jika calon memiliki rekod inovasi teknologi bertaraf global dan wujudkan panel bebas di peringkat Parlimen untuk memilih calon demi mengelakkan pengaruh politik.

Memandangkan masa telah pun tamat, jadi saya dengan ini turut menyokong RUU Statistik 2026. Terima kasih.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua di atas kesempatan untuk saya turut berbahas dalam RUU Statistik 2026.

Saya melihat satu reformasi yang sangat baik untuk melahirkan satu sistem statistik negara melalui pendekatan yang lebih moden dan juga komprehensif. Tahniah kepada Kementerian Ekonomi dan juga Jabatan Statistik Malaysia.

Cuma saya ingin melihat kepada beberapa perkara. Pertamanya, di mana juga yang disebutkan oleh Kangar tadi ya, berkaitan dengan pelantikan Ketua Perangkawan yang saya kira kriterianya sangat baik, cuma fasal 4(2)(b) itu yang mengehadkan 20 tahun pengalaman itu saya kira harus ada pertimbangan yang tertentu kerana saya kira antara perkara yang disebutkan tadi ya. Mungkin ada anak- anak yang lebih muda, yang punya pengalaman yang tidak sebegitu 20 tahun, tetapi mempunyai keupayaan untuk menjadi ketua pengarah dan menguruskan dengan sebaik mungkin.

Saya melihat bahawa negara kita berdepan dengan kekurangan kepakaran daripada bidang statistik, ekonomi, sains data dan matematik yang menjejaskan keupayaan kerajaan untuk menganalisa dan mentafsirkan data dengan tepat.

Kebergantungan kepada pihak luar semakin meningkat, manakala dalam masa yang sama, wujud ketidakpadanan antara kemahiran graduan dan keperluan sebenar sektor awam dan juga industri. Saya kira sekiranya kita mahu satu sistem yang baik, yang kita nak bangunkan itu, sudah tentu sumber manusia ataupun tenaga sumber itu adalah satu perkara dilihat yang sangat penting.

Adakah kerajaan mempunyai unjuran jangka panjang yang lebih jelas tentang keperluan tenaga pakar dalam bidang ini? Atau sekadar bertindak secara reaktif?

Jika keperluan tinggi, adakah laluan kerjaya dalam sektor awam yang cukup kompetitif untuk menarik dan mengekalkan pakar?

Kementerian Pendidikan Tinggi perlu melaksanakan audit nasional bagi mengenal pasti jumlah program graduan dan kepakaran dalam bidang berkaitan serta membangunkan unjuran jurang tenaga kerja dalam tempoh lima hingga 10 tahun. Fokus tidak boleh hanya kepada penambahan bilangan graduan, tetapi mesti kepada peningkatan kualiti dan relevansi kemahiran termasuk aspek analitik data, kecerdasan buatan dan aplikasi dasar.

Selain itu, skim biasiswa terikat dan laluan kerjaya yang lebih kompetitif daripada sektor awam perlu diperkenalkan untuk memastikan bakat berkualiti dan dapat ditarik dan dikekalkan.

Kelemahan utama ekosistem kerajaan pada hari ini adalah sifatnya yang berpecah, tidak seragam dan lambat dikemas kini. Banyak agensi mengurus data secara silo tanpa standard yang konsisten, menyebabkan keputusan dasar dibuat berdasarkan maklumat yang sudah lapuk atau tidak lengkap. Akibatnya, dasar menjadi kurang responsif, berlaku ketirisan dan sasaran intervensi tidak tepat. Lebih membimbangkan, tiada pemilik akauntabiliti yang jelas terhadap kualiti dan integriti data di peringkat agensi.

Mengapa sehingga kini masih tiada keperluan mandatori untuk setiap entiti kerajaan mempunyai fungsi statistik yang formal dan profesional? Jika data benar- benar dianggap aset strategik negara, mengapa pelaburan terhadap infrastruktur tenaga dan tenaga pakar masih tidak sistematik? Adakah usaha digitalisasi kerajaan sekadar bersifat kosmetik tanpa keupayaan sebenar untuk mendorong analitik masa data?

Keperluan perlu mewajibkan pelantikan pegawai statistik bertauliah di setiap agensi dan bertanggungjawab jelas terhadap pengurusan data. Selain daripada itu, perlu dibangunkan platform data bersepadu nasional dengan standard inoperability yang membolehkan perkongsian data antara agensi secara lancar.

Keupayaan near real time wajar difokuskan supaya sektor kritikal seperti inflasi dan pasaran buruh, peruntukan kewangan khusus yang juga perlu disediakan disertakan dengan mekanisme audit bebas bagi memastikan data bukan sahaja tersedia tetapi berkualiti dan boleh dipercayai.

Saya juga ingin menyentuh berkaitan dengan fasal 13, berkaitan dengan permintaan bagi data. Ketua Perangkawan boleh meminta apa-apa data daripada mana-mana entiti kerajaan melalui notis secara bertulis, mengarahkan ketua entiti kerajaan itu untuk mengemukakan data tersebut. Sekiranya ketua entiti kerajaan ini tidak memainkan peranan atau pun tidak mematuhi arahan untuk menghantar data itu, apakah penalti atau apakah denda yang boleh perlu diambil?

Sama ada mungkin bentuk surcharge atau pun dari sudut perjawatannya dan saya kira, harus sekiranya kita mahukan sesuatu reform yang baik dan mempunyai data statistik yang baik, sudah tentulah kita perlu ada juga undang-undang ini mengikat kepada sesuatu yang mempunyai kewibawaannya. Terima kasih Tuan.

Terima kasih Puan Yang di-Pertua. RUU ini menggantikan Akta Perangkaan 1965 tetapi masih belum membina sistem statistik yang benar-benar bebas, telus dan selamat. Statistik rasmi mesti berkhidmat kepada negara dan rakyat, bukan sekadar memenuhi keperluan kerajaan.

Pertama, struktur tadbir urus terlalu dikuasai eksekutif. Fasal 7 meletakkan Perdana Menteri sebagai Pengerusi Majlis Statistik Negara bersama Menteri, sehingga 8 Menteri Persekutuan dan pegawai kanan kerajaan. Tiada ahli bebas atau wakil negeri diwajibkan. Pakar luar hanya boleh dijemput tanpa hak mengundi. Fasal 9 pula memberi Majlis kuasa memberikan panduan dan arahan serta menilai dan menggesakan standard statistik.

Pada masa yang sama, fasal 4 tidak menetapkan tempoh jawatan Ketua Perangkawan, alasan khusus bagi penempatan jawatan atau proses pemilihan terbuka. RUU ini juga tidak menyatakan dengan tegas bahawa kaedah, kandungan dan masa penerbitan statistik mesti ditentukan secara profesional tanpa campur tangan politik.

Kanada memberikan Ketua Perangkawannya tempoh sehingga lima tahun perlindungan daripada pemecatan tanpa sebab dan kuasa membuat keputusan berdasarkan standard profesional. Kod statistik Eropah pula meletakkan tanggungjawab bagi kaedah standard kandungan dan masa penerbitan pada ketua badan statistik.

Kedua, fasal 12 memberikan kuasa terlalu luas untuk menuntut apa-apa data daripada mana-mana orang, termasuk data yang boleh diperolehi secara munasabah. Namun, tiada ujian nyata bahawa permintaan itu perlu berkadar dan tidak membebankan. Tiada pengecualian jelas bagi maklumat terlindung seperti komunikasi peguam/klien dan tiada saluran bantahan atau rayuan terhadap notis.

Penguatkuasaannya juga tidak konsisten.

Fasal 12(5) hanya menjadikan pelanggaran subseksyen 12(3) sebagai kesalahan. RUU ini tidak menyatakan secara khusus hukuman bagi orang yang langsung enggan mengemukakan data atau gagal memberikan notis di bawah subseksyen 12(4). Sebaliknya, orang yang kemukakan data yang tidak memenuhi kehendak, benar, tepat dan lengkap boleh didenda. Sedangkan unsur sengaja, melulu atau cuai tidak dinyatakan. Fasal 13 pula tidak menetapkan akibat khusus jika entiti kerajaan enggan atau lewat memberikan data.

Ketiga, perlindungan kerahsiaan masih berlubang. Kewajipan khusus dalam fasal 15 tidak menyebut secara nyata Menteri, ahli majlis, Ketua Perangkawan, orang yang dijemput menghadiri mesyuarat atau kontraktor. Pengecualiannya bagi apa-apa prosiding sivil atau jenayah di bawah mana-mana undang-undang bertulis juga terlalu luas dan tidak mensyaratkan perintah mahkamah. Prinsip asas statistik rasmi PBB menetapkan bahawa data individu hendaklah dirahsiakan dengan ketat dan digunakan hanya bagi tujuan statistik.

Keempat, tiada jaminan penerbitan yang telus. Fasal 14 memberi Ketua Perangkawan kawalan terhadap kelulusan dan masa penerbitan tetapi RUU ini tidak mewajibkan kalendar penerbitan, akses serentak kepada semua pengguna, penjelasan kelewatan, dasar pembetulan atau penerbitan mitologi. Kod statistik United Kingdom menetapkan tarikh dan masa penerbitan diumumkan lebih awal, perubahan yang dijelaskan dan akses sebelum penerbitan dihadkan.

Kelima, akauntabiliti terlalu lemah. Fasal 16 melindungkan Menteri dan pegawai, termasuk bagi kecuaian, melainkan niat jahat dan ketiadaan sebab munasabah dapat dibuktikan. Fasal 18 pula membolehkan Menteri mewujudkan kesalahan yang membawa hukuman penjara sehingga 12 bulan melalui peraturan subsidiari.

Saya mencadangkan lima pindaan utama:

(i) jamin kebebasan profesional dan tempoh jawatan tetap Ketua Perangkawan;

(ii) susun semula majlis supaya majoritinya ahli bebas serta mempunyai wakil negeri;

(iii) hadkan kuasa fasal 12 melalui ujian keperluan perlindungan maklumat istimewa dan hak rayuan;

(iv) wajibkan penggunaan data individu hanya untuk tujuan statistik; dan

(v) tetapkan kalendar penerbitan, laporan tahunan kepada Parlimen serta penelitian Parlimen terhadap peraturan yang mencipta kesalahan.

Tanpa pindaan ini, RUU ini memberi kuasa besar untuk mengambil data tetapi tidak memberi perlindungan dan semak imbang yang setara. Sekian, terima kasih.

Assalamualaikum warahmatullah dan salam sejahtera. Temerloh bangun untuk mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Statistik 2026.

Pada prinsipnya, Temerloh menyokong usaha kerajaan untuk memperkukuh sistem statistik negara kerana data yang tepat merupakan asas kepada penggubalan dasar yang berkesan dalam apa jua bidang yang diperlukan. Tahniah kepada Kementerian Ekonomi dan semua pihak yang terlibat.

Namun, ada beberapa perkara yang perlu diteliti. Pertama, Bahagian II, fasal 6, perwakilan kuasa Ketua Perangkawan. Tuan Yang di-Pertua, persoalannya ialah adakah skop kuasa yang boleh diwakilkan ini mempunyai had yang tidak terbatas dan luas? Sekiranya semua kuasa boleh diwakilkan tanpa batasan, kita bimbang akan berlaku penyalahgunaan kuasa atau keputusan penting dibuat oleh pegawai yang tidak mempunyai tahap akauntabiliti yang sama seperti Ketua Perangkawan.

Selain itu, adakah setiap perwakilan kuasa diberi secara bertulis, direkod dan boleh diaudit? Tanpa mekanisme tersebut, sukar untuk menentukan siapakah yang akan bertanggungjawab sekiranya berlaku kesilapan atau pelanggaran undang- undang.

Kedua, Bahagian III, fasal 8, kehadiran individu ke mesyuarat majlis. Fasal ini bertujuan membolehkan majlis mengundang mana-mana orang menghadiri mesyuarat majlis. Apakah kriteria pemilihan individu yang dijemput?