Katalog Hansard

perkhidmatan sejagat yang bersifat kebangsaan bagi tujuan pemeliharaan keselamatan negara.

Justeru, terdapat keperluan untuk meminda Bab 5, Bahagian VIII, Akta 588 bagi membolehkan kerangka pemberian perkhidmatan yang sejagat turut merangkumi inisiatif sedemikian. Sehubungan dengan itu, rang undang-undang ini memperkenalkan konsep inisiatif Pemberian Perkhidmatan Sejagat Kebangsaan Nasional Universal Service Provision Initiative dengan izin, atau inisiatif PPS Kebangsaan.

Melalui pindaan yang dicadangkan Menteri diberi kuasa untuk mengarahkan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (SKMM) menyokong inisiatif PPS kebangsaan bagi tujuan pemeliharaan keselamatan negara. Inisiatif PPS kebangsaan yang dicadangkan hendaklah mempunyai hubungan dengan penggunaan perkhidmatan rangkaian atau perkhidmatan aplikasi atau kedua- duanya.

Melalui galakan pemasangan kemudahan rangkaian dan juga penyediaan perkhidmatan rangkaian atau perkhidmatan aplikasi atau kedua-duanya.

Pendekatan ini memastikan inisiatif PPS kebangsaan berlandaskan kerangka pemberian perkhidmatan sejagat yang diperuntukkan di bawah subseksyen 202(1) Akta 588 serta selaras dengan objektif Akta 588 sebagaimana yang diperuntukkan di bawah seksyen 3.

Justeru, inisiatif PPS kebangsaan tersebut tidak memperkenalkan rangka kerja PPS yang baharu tetapi mengguna pakai rangka kerja PPS sedia ada. Sebagai mekanisme semak imbang penentuan mengenai aspek keselamatan negara hendaklah diputuskan oleh Majlis Keselamatan Negara selaras dengan Akta Majlis Keselamatan Negara 2016 [Akta 776].

Pindaan yang dicadangkan ini akan memberi asas perundangan yang lebih jelas kepada SKMM untuk menyokong inisiatif PPS kebangsaan. Dari aspek industri pindaan yang dicadangkan ini tidak mengetepikan peranan pemegang license dalam pelaksanaan inisiatif PBS kebangsaan. Sebaliknya, pemegang license kekal sebagai pihak penting di mana kriteria pelaksanaan inisiatif tersebut adalah sama dengan inisiatif PPS sedia ada iaitu daripada kalangan pemegang license di bawah Akta 588.

Puan Yang di-Pertua, RUU Komunikasi dan Multimedia pindaan 2026 ini mengandungi dua fasal secara keseluruhan. Fasal-fasal adalah seperti berikut.

Fasal 1 mengandungi tajuk ringkas dan juga peruntukan mengenai permulaan kuat kuasa pindaan yang dicadangkan.

Berapakah baki kawasan yang masih memerlukan binaan menara, penyediaan gantian optik dan peningkatan capaian internet? Adakah keperluan tersebut telah benar-benar dipenuhi sebelum dana USP digunakan untuk tujuan lain?

Tuan Yang di-Pertua, fasal apabila diperlukan, yang digunakan dalam pindaan ini juga amat luas.

Apabila kriteria yang akan menentukan bahawa sesuatu keadaan memerlukan penggunaan dana USP bagi tujuan keselamatan negara? Siapakah yang akan membuat penentuan tersebut. Adakah berdasarkan nasihat Majlis Keselamatan Negara, Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia ataupun keputusan Jemaah Menteri? Tanpa perimeter yang jelas, peruntukan ini berpotensi membuka ruang kepada tafsiran yang terlalu luas.

Selain itu, apakah yang dimaksudkan dengan infrastruktur kritikal keselamatan negara. Adakah ia melibatkan pusat data kerajaan, rangkaian komunikasi agensi keselamatan, sistem perlindungan siber serta alat komunikasi ataupun aset lain? Takrif yang terlalu umum boleh menyebabkan penggunaan dana USP menjadi terlalu luas sehingga menyimpang daripada tujuan asal.

Tuan Yang di-Pertua, Temerloh juga ingin menyentuh mengenai fasal 2(b) yang memberikan kuasa kepada Menteri untuk membuat peraturan-peraturan pelaksanaan bagi kedua-dua fungsi perkhidmatan sejagat. Kuasa membuat peraturan merupakan satu kuasa yang besar.

Oleh itu, apakah mekanisme semak dan imbang yang akan diwujudkan?

Adakah semua peraturan yang dibuat akan dibentang di Parlimen di bawah mekanisme laying before Parliament supaya Ahli-ahli Yang Berhormat dapat meneliti kandungannya. Jika tidak, tindakan ini memberikan kuasa yang terlalu luas kepada pihak eksekutif tanpa pengawasan legislatif yang mencukupi.

Tuan Yang di-Pertua, Temerloh juga ingin mendapatkan penjelasan mengenai aspek kewangan. Adakah kerajaan akan menetapkan had maksima penggunaan dana USP bagi tujuan keselamatan negara? Jika tiada had ditetapkan, apakah jaminan bahawa sebahagian besar dana tidak akan dialihkan sehingga menjejaskan pembangunan infrastruktur komunikasi di kawasan luar bandar?

Adakah kerajaan bercadang mewujudkan akaun berasingan atau peruntukan khas supaya penggunaan dana bagi fungsi asal dan fungsi baharu dapat diaudit secara berasingan? Ini penting bagi memastikan ketelusan dan keyakinan semua penyumbang dana USP. Temerloh juga ingin bertanya adakah setiap penggunaan

Terima kasih Puan Yang di-Pertua. Saya menyokong usaha memperkukuh keselamatan rangkaian komunikasi negara.

Namun RUU ini terlalu ringkas berbanding keluasan kuasa yang hendak diberikan.

Seksyen 202(1) asal membolehkan Menteri mengarahkan MCMC membentuk sistem bagi memperluas perkhidmatan kepada kawasan dan golongan yang kurang mendapat perkhidmatan.

Seksyen 203 pula perlu mengehendaki MCMC mentakrifkan kawasan dan golongan tersebut dengan mengambil kira perkara seperti ketersediaan perkhidmatan, persaingan, daya maju komersil dan halangan penggunaan. Namun, subseksyen baharu 202(1A) membuka laluan berasingan bagi projek keselamatan negara. Projek itu tidak semestinya tertakluk kepada sasaran kawasan dan atau golongan yang kurang mendapat perkhidmatan.

Dan RUU ini tidak menyediakan kriteria gantian yang jelas. Dalam bahasa mudah, kerajaan mahu menggunakan kerangka yang asalnya diwujudkan untuk merapatkan jurang digital bagi tujuan keselamatan negara. Masalahnya bukan kerana keselamatan negara tidak penting, masalahnya ialah undang-undang tidak menjelaskan bagaimana kepentingan kampung pedalaman sekolah dan golongan yang masih tercicir akan dilindungi.

Kelemahan terbesar ialah frasa penentuan keselamatan negara oleh Majlis Keselamatan Negara. Fungsi MKN sangat luas termasuk pertahanan, kestabilan sosiopolitik, ekonomi, sumber strategi dan kepentingan lain berkaitan keselamatan negara. Namun, RUU ini tidak menjelaskan apa yang mesti ditentukan oleh MKN.

Adakah MKN perlu mengesahkan bahawa wujud ancaman sebenar bahawa projek itu perlu atau sekarang menyatakan bahawa projek itu berkaitan dengan keselamatan negara?

Tiada tahap ancaman alasan bertulis, tempoh sah atau ujian sama ada tindakan itu seimbang dengan risiko. Perkataan, perkataan menyokong suatu inisiatif juga kabur. Adakah MCMC akan membiayai, membeli, membina, memiliki atau mengendalikan kemudahan? Siapakah pemilik aset? Siapakah yang membayar penyelenggaraan? Apakah tindakan jika projek gagal atau kos meningkat?

Masalahnya seterusnya ialah pembiayaan huraian RUU ini menyatakan tiada perbelanjaan tambahan kerajaan tetapi tidak menjelaskan siapa yang akan membayar. Adakah peruntukan sedia ada atau kumpulan wang pemberian perkhidmatan sejagat akan digunakan? Jika dana itu digunakan, berapa banyak boleh dibelanjakan dan bagaimana program asal akan dilindungi?

Negara maju menggunakan rangka kerja yang lebih khusus. Kesatuan Eropah mengekalkan perkhidmatan sejagat untuk memastikan internet dan komunikasi suara tersedia serta mampu dibayar. Kos mesti dikira dan disahkan secara bebas. United Kingdom mengenakan kewajipan keselamatan telekomunikasi melalui undang-undang, peraturan, teknikal dan pengawasan off-con. Amerika Syarikat pula menggunakan program khas untuk menggantikan peralatan komunikasi berisiko dengan syarat mengenai penerima, kos, tempoh audit dan laporan. Saya mencadang enam pindaan.

Pertama, wujudkan bahagian khusus mengenai keselamatan rangkaian dan hadkan skop kepada infrastruktur komunikasi kritikal, komunikasi kecemasan, ketahanan rangkaian, pemulihan selepas serangan atau bencana serta penggantian peralatan berisiko.

Kedua, MKN mesti membuat penentuan bertulis mengenai ancaman, keperluan, skop dan tempoh setiap inisiatif. Maklumat sensitif boleh diletakkan dalam dokumen sulit.

Ketiga, MCMC mesti menjalankan penilaian teknikal dan kos secara bebas, termasuk pilihan lain, kos sepanjang hayat, sasaran prestasi dan risiko kegagalan.

Keempat, sumber pembiayaan mesti dinyatakan. Jika kumpulan wang pemberian perkhidmatan sejagat digunakan, tetapkan akaun berasingan, siling perbelanjaan dan jaminan bahawa program untuk kawasan tercicir tidak dikurangkan.

Kelima, undang-undang mesti menetapkan penerima yang layak, kos yang boleh dibayar, pemilikan aset, penyelenggaraan, jadual pelaksanaan dan kuasa mendapatkan semula wang jika projek gagal.

Keenam, tender terbuka hendaklah digunakan apabila keadaan membenarkan. Sebarang pengecualian mesti mempunyai alasan bertulis. Ketua

Audit Negara perlu mengaudit perbelanjaan, manakala laporan tahunan mengenai kos, penerima dan hasil projek mesti dibentangkan kepada Parlimen.

Puan Yang di-Pertua, keselamatan negara memerlukan tindakan yang cepat.

Namun, tindakan yang cepat tidak bermaksud kuasa boleh diberikan tanpa takrif, had kewangan, semakan bebas dan audit. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Puan Speaker kerana memberi ruang kepada Kuantan untuk membahaskan RUU Komunikasi dan Multimedia (Pindaan) 2026.

Dalam era digital hari ini, keselamatan negara bukan lagi hanya berkaitan sempadan fizikal tetapi turut merangkumi keselamatan rangkaian komunikasi data infrastruktur digital. Namun begitu, setiap kuasa baharu yang diberikan melalui undang-undang hendaklah disertai dengan prinsip akauntabiliti, ketelusan dan semak imbang.

RUU ini tidak mentakrifkan apakah yang dimaksudkan dengan inisiatif bagi tujuan keselamatan negara? Adakah penyebaran berita palsu juga termasuk dalam takrif ini atau ianya terkait dengan infrastruktur telekomunikasi dan rangkaian semata-mata? Saya mohon penjelasan daripada Menteri. Jika sesuatu infrastruktur komunikasi diklasifikasikan sebagai berkaitan keselamatan negara, adakah kerajaan mempunyai piawaian keselamatan minimum yang wajib dipatuhi oleh semua penyedia rangkaian, termasuk audit keselamatan siber secara berkala?

Pindaan ini memberi kuasa kepada Menteri untuk mengarahkan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia melaksanakan inisiatif perkhidmatan sejagat bagi tujuan keselamatan negara. Dan persoalannya, apakah perimeter yang digunakan sebelum sesuatu projek diklasifikasikan sebagai inisiatif keselamatan negara?

Adakah klasifikasi tersebut dibuat semata-mata atas nasihat Majlis Keselamatan Negara atau turut melibatkan penilaian teknikal oleh MCMC serta agensi keselamatan siber yang berkaitan? Adakah Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen akan diberi taklimat atau laporan berkala mengenai pelaksanaan projek- projek yang diklasifikasikan atas faktor keselamatan negara?

Puan Yang di-Pertua, perkhidmatan sejagat diwujudkan bagi memastikan rakyat, khususnya di kawasan luar bandar dan pedalaman mendapat akses kepada

komunikasi dan Internet yang berkualiti. Persoalannya, adakah dana perkhidmatan sejagat yang dikutip untuk merapatkan jurang digital kini akan digunakan bagi membiayai projek keselamatan negara? Jika ya, berapakah bahagiannya? Adakah kerajaan boleh memberi jaminan bahawa kawasan luar bandar yang masih bergelut dengan liputan internet lemah tidak akan menjadi mangsa pengurangan peruntukan?

Dalam masa yang sama, kita juga melihat aspek daya tahan rangkaian negara. Keselamatan komunikasi bukan hanya soal membina lebih banyak menara telekomunikasi tetapi memastikan negara tidak terlalu bergantung kepada satu bentuk infrastruktur atau satu ekosistem yang boleh menjadi single point of failure.

Gangguan pada pusat data kabel dasar laut atau sistem rangkaian utama boleh memberi kesan besar kepada ekonomi dan keselamatan negara. Justeru, apakah pelan kerajaan untuk memperkukuh ketahanan dan kepelbagaian rangkaian komunikasi negara?

Puan Yang di-Pertua, keselamatan komunikasi hari ini tidak hanya bergantung kepada rangkaian tetapi juga kepada aplikasi yang digunakan oleh rakyat, khususnya kanak-kanak. Kandungan permainan video dalam talian berunsur keganasan berpotensi mendorong individu, khususnya kanak-kanak dan remaja bertindak secara ekstrem. Malah, ciri interaktif seperti live chat dan voice chat turut membuka ruang kepada pengaruh luar, termasuk pendedahan terhadap budaya dan nilai yang tidak sesuai dengan masyarakat tempatan.

Jadi, saya menggesa kementerian bertindak dengan lebih proaktif dalam menangani isu ini, termasuk menyekat secara total permainan dalam talian yang berunsur keganasan dan bertentangan dengan ajaran agama Islam dan norma masyarakat Timur.

Puan Yang di-Pertua, seterusnya saya ingin menyentuh mengenai kuasa penguatkuasaan di bawah akta, khususnya seksyen 247 yang membenarkan penggeledahan dengan waran dan penyitaan peranti elektronik seperti telefon bimbit, komputer dan pelayan. Saya tidak mempertikaikan keperluan kuasa tersebut kerana ia penting bagi membolehkan pihak berkuasa mendapatkan bukti dalam siasatan.

Namun, saya ingin bertanya kepada Menteri. Adakah akta ini memperuntukkan tempoh masa yang munasabah bagi penyimpanan peranti yang dirampas? Pada hari ini, telefon bimbit bukan lagi sekadar alat komunikasi. Ia mengandungi dokumen kerja, maklumat kewangan, urusan perniagaan dan kehidupan peribadi seseorang. Sekiranya sesuatu telefon disita selama berbulan-

Okey. Terima kasih di atas kenyataan tersebut dan mohon masukkan dalam perbahasan ini dan mohon Menteri menjawab pertanyaan tersebut.

Akhirnya, Puan Yang di-Pertua. Mutakhir ini, tular di media sosial mengenai Network School yang beroperasi di Forest City, Johor iaitu sebuah komuniti yang menghimpunkan penggiat teknologi, kecerdasan buatan (AI), blockchain dan aset digital daripada pelbagai negara. Adakah Kementerian Digital Malaysia mempunyai maklumat tentang perkara ini? Apa yang menjadi perhatian bukanlah kewujudan komuniti tersebut semata-mata tetapi persoalan yang dibangkitkan oleh rakyat mengenai implikasinya terhadap keselamatan siber dan keselamatan negara.

Terdapat juga pendedahan dan dakwaan menyatakan sesetengah peserta program adalah warganegara yang tidak mempunyai hubungan kerjasama dengan Malaysia dan menggunakan pasport kedua untuk masuk ke Malaysia. Jadi, setakat ini tiada kenyataan rasmi daripada pihak kerajaan sama ada Jabatan Imigresen Malaysia mahupun pihak KDN.

Jadi, dakwaan ini sangat serius kerana ianya melibatkan polisi dasar luar negara, lebih-lebih lagi ianya berkait dengan aspek keselamatan dan kedaulatan negara. Jadi oleh itu, rakyat mohon penjelasan daripada pihak kerajaan berkaitan perkara ini supaya rakyat dapat mengetahui perkara yang sebenar.

Jadi Tuan Yang di-Pertua, keselamatan negara adalah keutamaan. Namun, keselamatan negara yang kukuh mestilah dibina atas tiga asas utama iaitu kuasa yang telus, tadbir urus yang bertanggungjawab dan perlindungan hak rakyat. Jadi, saya berharap Menteri dapat memberikan penjelasan terhadap persoalan-persoalan yang dibangkitkan agar RUU ini bukan sahaja memperkukuh keselamatan negara,

Bismillahirrahmanirrahim. Terima kasih Tuan Yang di-Pertua kerana memberikan kesempatan kepada Kuala Krai untuk turut sama dalam perbahasan Rang Undang- undang Komunikasi dan Multimedia (Pindaan) 2026.

Tuan Yang di-Pertua, di mana ada kemajuan, di situ ada bayang-bayang. Di mana ada kuasa dipusatkan, di situ ada ruang untuk diselewengkan. Kuala Krai bukan menolak usaha kerajaan memperkukuhkan keselamatan negara. Kita semua mahu Malaysia menjadi sebuah negara yang selamat daripada ancaman penggodam, jenayah siber, sabotaj digital dan peperangan maklumat.

Namun, amanah kita bukan sekadar melihat kepada niat kerajaan. Amanah ini ialah memastikan setiap undang-undang diluluskan mempunyai sempadan kuasa yang jelas, mekanisme semak dan imbang yang kukuh serta perlindungan terhadap hak rakyat.

Pepatah Melayu mengingatkan kita, “Harapkan pegar, pegar makan padi.” Undang-undang yang baik bukan dibina atas kepercayaan semata-mata, tetapi atas kawalan terhadap kuasa. Sejarah dunia membuktikan bahawa banyak penyalahgunaan kuasa bermula atas nama keselamatan negara. Maka, menjadi tanggungjawab kita memastikan perkara yang sama tidak berlaku di Malaysia.

Pindaan RUU ini kelihatan ringkas, hanya dua fasal sahaja. Memberi tumpuan kepada dua objektif utama iaitu memperluas skop Dana USP, mengubah suai fungsi Kumpulan Wang Pemberian Perkhidmatan Sejagat, ataupun Dana USP, supaya tidak lagi terhad kepada pembinaan menara di kawasan luar bandar, sebaliknya boleh digunakan untuk membiayai inisiatif keselamatan negara. Dan yang kedua ialah menjamin ekosistem yang selamat untuk pengguna iaitu memastikan rakyat dan pengguna akhir menikmati rangkaian komunikasi yang bukan sahaja luas liputannya, tetapi stabil, selamat dan boleh dipercayai.

Kuala Krai ingin memfokuskan kepada fasal 2 dan juga fasal 2(b) yang pada hemat Kuala Krai memerlukan penelitian semula. Tuan Yang di-Pertua, fasal 2

meminda seksyen 202 Akta 588 dengan membolehkan dana Kumpulan Wang Pemberian Perkhidmatan Sejagat ataupun Dana USP supaya, tidak lagi terhad kepada pembinaan menara, digunakan bagi menyokong inisiatif pemeliharaan keselamatan negara. Dana USP diwujudkan bagi memastikan rakyat di kawasan luar bandar seperti di Kuala Krai, pedalaman Sabah dan Sarawak, orang asli, komuniti nelayan, pekebun kecil dan masyarakat yang selama ini terpinggir daripada pembangunan digital dapat menikmati kemudahan komunikasi yang setara.

Persoalannya, berapa banyak lagi kawasan-kawasan yang tidak mempunyai capaian internet yang mencukupi? Di Kuala Krai sendiri terdapat kawasan yang capaian internetnya masih ada dan tiada yang sama banyak, termasuk di sepanjang laluan Lebuhraya Lingkaran Tengah Utama (LTU) dari Simpang Mempaga di Pahang ke Kuala Krai. Bukan sahaja di Kelantan, baru-baru ini bila saya berada di Johor, banyak juga kawasan yang capaian internet bagaikan siput berjalan, terlalu perlahan.

Jadi, bolehkan kerajaan menjelaskan, bilakah sebenarnya capaian Internet di seluruh negara dapat dipastikan laju selaju peluru bedil, bak kata orang Kelantan?

Tuan Yang di-Pertua, Dana USP bukan dana pertahanan, bukan dana keselamatan, bukan juga dana operasi kerajaan, tetapi dana untuk memastikan kemudahan rakyat mendapat capaian internet dengan baik melalui pembinaan menara telekomunikasi, tetapi melalui pindaan ini, kerajaan mahu memperluaskan penggunaannya kepada tujuan keselamatan negara.

Soalan saya, berapakah Dana USP yang telah terkumpul sehingga kini?

Mengapa kerajaan tidak memohon peruntukan baharu melalui belanjawan negara jika benar keselamatan negara memerlukan dana tambahan? Mengapa dana yang diwujudkan khusus untuk pembangunan rakyat luar bandar kini mahu dialihkan kepada fungsi lain? Bukankah ini telah menyimpang daripada objektif asal penubuhan Dana USP?

Lebih penting lagi, dana ini bukan wang percuma kerajaan. Ia datang daripada caruman industri telekomunikasi yang akhirnya turut ditanggung oleh pengguna. Maka, dari sudut moral dan tadbir urus, kerajaan mempunyai tanggungjawab memastikan wang itu digunakan mengikut tujuan asal yang telah pun dipersetujui.

Tuan Yang di-Pertua, saya ingin membawa perhatian kita semua kepada satu konsep dalam penggubalan dasar yang dikenali sebagai mission creep. Ini ia berlaku apabila sesuatu kuasa atau dana yang diwujudkan untuk satu tujuan tertentu sedikit demi sedikit diperluaskan sehingga akhirnya menyimpang jauh daripada matlamat

asal. Hari ini alasan yang diberikan ialah keselamatan negara, esok mungkin pengurusan krisis, lusa mungkin projek strategik, akhirnya dana yang diwujudkan untuk merapatkan jurang digital bertukar menjadi dana serba guna kerajaan.

Lebih membimbangkan lagi ialah perkataan keselamatan negara sendiri tidak ditakrifkan dengan jelas. Jika akhirnya tafsiran ini bergantung kepada input Majlis Keselamatan Negara di bawah Akta MKN 2016, maka Parlimen sebenarnya sedang menyerahkan kuasa yang amat luas kepada pihak eksekutif tanpa sempadan yang jelas.

Tuan Yang di-Pertua, saya datang daripada kawasan luar bandar. Saya masih melihat pelajar yang terpaksa mencari kawasan mempunyai liputan internet, masih terdapat usahawan desa yang gagal memasarkan produk secara digital, masih ada guru yang berdepan kesukaran memuat naik bahan pembelajaran, masih ada kampung yang menikmati internet yang perlahan. Mereka masih menunggu janji kerajaan. Bahawa dana yang selama ini dijanjikan untuk mereka kini boleh digunakan bagi tujuan lain yang mereka sendiri tidak mengetahui bentuknya.

Tuan Yang di-Pertua, yang terakhir, fasal 2(b) iaitu kuasa Menteri melalui peraturan. Kelihatan kecil, hanya menggantikan perkataan, “subseksyen (1)” kepada “subseksyen (1) dan (1A)”, tapi implikasinya sangat besar. Pindaan ini membolehkan Menteri menggubal pelbagai peraturan bagi melaksanakan fungsi baharu tersebut.

Mengapa perkara yang sangat penting seperti mekanisme penggunaan dana, syarat-syarat kelayakan projek, tatacara pelantikan kontraktor dan kaedah pemantauan tidak dimasukkan terus ke dalam akta? Mengapa semuanya mahu diserahkan kepada Peraturan-peraturan Komunikasi dan Multimedia? Bukankah ini bermaksud Parlimen hanya meluluskan rangka undang-undang, sedangkan kandungan sebenar akan ditentukan kemudian oleh Menteri? Semakin banyak perkara penting dipindahkan kepada peraturan Menteri, semakin kecil peranan Dewan yang mulia ini.

Lebih membimbangkan, peraturan boleh dipinda pada bila-bila masa oleh pihak eksekutif tanpa melalui proses penelitian yang sama seperti pindaan akta. Ini membuka ruang kepada penyalahgunaan kuasa secara berperingkat. Sebagaimana banyak pihak mempersoalkan berkaitan permohonan daripada orang awam untuk menurunkan pelbagai kategori kandungan di platform media sosial melibatkan jenayah komersial, keselamatan, judi dalam talian, scam, kes pornografi, buli siber, gangguan dan perkhidmatan tidak dibenarkan, termasuk juga pelbagai akaun palsu

yang setiap hari menyebarkan fitnah, tetapi yang diturunkan hanya kandungan tertentu dan terpilih, mungkin yang bersesuaian dengan kehendak kerajaan.

Oleh itu, undang-undang bukan sahaja perlu adil, tetapi perlu adil dan dilaksanakan dengan adil, barulah dipercayai dan diyakini oleh rakyat. Terima kasih, Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih Puan Yang di-Pertua.

Saya membahaskan Rang Undang-undang Komunikasi dan Multimedia.

Dalam dunia hari ini, komunikasi bukan lagi kemudahan tambahan. Ia adalah infrastruktur asas kepada pendidikan, ekonomi, keselamatan, kesihatan, perkhidmatan awam dan tindak balas kecemasan. Sebab itu pindaan ini perlu dilihat dalam kerangka yang lebih besar iaitu bagaimana negara memastikan rangkaian komunikasi yang selamat, stabil dan boleh dipercayai dapat dinikmati oleh semua rakyat.

Tuan Yang di-Pertua, isu pertama yang ingin saya bangkitkan ialah prinsip asal perkhidmatan sejagat. Perkhidmatan sejagat diwujudkan supaya rakyat di kawasan kurang mendapat akses komunikasi tidak tercicir. Maka, apabila pindaan ini memasukkan inisiatif yang mempunyai elemen keselamatan negara, kerajaan mesti memikirkan bahawa agenda asal untuk memperluas liputan kepada rakyat di luar bandar, pedalaman, persisiran dan pulau tidak terpinggir.

Saya ingin bertanya kepada kementerian. Apakah jaminan bahawa inisiatif baru di bawah pindaan ini dapat mengurangkan tumpuan terhadap kawasan yang kurang liputan? Ini penting kerana bagi rakyat luar bandar, isu komunikasi bukan lagi soal kemewahan. Maka, sebarang peluasan konsep perkhidmatan sejagat mesti terus meletakkan pengguna akhir sebagai penerima manfaat utama.

Tuan Yang di-Pertua, isu kedua ialah maksud keselamatan negara dalam konteks komunikasi. Saya bersetuju bahawa rangkaian komunikasi mempunyai kaitan langsung dengan keselamatan negara. Negara memerlukan rangkaian yang selamat untuk menghadapi ancaman siber, bencana, gangguan infrastruktur, keselamatan sempadan dan krisis kecemasan. Namun, keselamatan negara tidak boleh hanya difahami sebagai keselamatan sistem di peringkat pusat. Keselamatan negara juga mesti bermaksud keselamatan rakyat untuk berhubung ketika mereka

paling memerlukan bantuan. Jika berlaku kecemasan atau bencana, talian komunikasi yang stabil boleh menentukan sama ada bantuan sampai cepat ataupun lambat.

Oleh itu, saya ingin bertanya kepada kementerian, apakah skop keselamatan negara yang dimaksudkan di bawah pindaan ini? Adakah ia meliputi komunikasi kecemasan, rangkaian bencana, keselamatan siber, kawasan pindahan, infrastruktur kritikal dan pemulihan rangkaian ketika krisis? Takrif yang jelas penting supaya pelaksanaan pindaan ini dapat diukur dan tidak menjadi terlalu umum.

Tuan Yang di-Pertua, isu seterusnya ialah keutamaan kepada Sabah khususnya kawasan luar bandar, pesisir dan Pantai Timur Sabah. Sabah mempunyai kawasan pesisir yang luas, kampung air, pulau kecil, komuniti nelayan, kawasan luar bandar dan cabaran sempadan maritim. Libaran bukan kawasan yang boleh dilihat hanya dari sudut liputan biasa, ia berada dalam Daerah Sandakan yang mempunyai kepentingan dari segi komuniti pesisir, keselamatan, pergerakan rakyat, ekonomi setempat dan keperluan komunikasi luar bandar.

Saya ingin bertanya kepada kementerian, apakah perancangan khusus untuk memastikan kawasan seperti Libaran mendapat manfaat daripada pindaan ini?

Adakah terdapat pemetaan kawasan lemah liputan yang akan diberi keutamaan? Adakah kampung pesisir, kampung air, sekolah luar bandar, klinik, desa, kawasan nelayan dan laluan komuniti akan dimasukkan sebagai kawasan sasaran?

Jika komunikasi dianggap sebagai sebahagian daripada keselamatan negara, maka kawasan yang mempunyai cabaran geografi dan keselamatan seperti Pantai Timur Sabah mesti diberi keutamaan dan perhatian yang khusus.

Tuan Yang di-Pertua, kesimpulannya, saya menyokong Rang Undang- undang Komunikasi dan Multimedia (Pindaan) 2026. Pindaan ini penting kerana komunikasi kini menjadi sebahagian daripada keselamatan negara dan keselamatan rakyat. Keselamatan negara tidak akan lengkap pada rangkaian negara kuat di Pusat, tetapi rakyat di kampung, pulau dan pesisir masih terputus talian ketika mereka paling memerlukan bantuan.

Oleh itu, saya menyeru supaya pelaksanaan pindaan ini benar-benar memberikan keutamaan kepada kawasan seperti Libaran dan Pantai Timur Sabah.

Dari Libaran ke pesisir lautan, Jauh di desa jangan dilupakan; Jika komunikasi asas keselamatan, Pastikan rakyat dapat manfaatkan.

Terima kasih, Puan Yang di-Pertua. Dunia hari ini dipenuhi dengan ledakan teknologi digital yang tidak pernah kita gambarkan 30 tahun dahulu. Saya teringat, Yang Berhormat Menteri, semasa saya belajar di England dulu tahun 1977, nak telefon mak saya, saya akan buat reverse call. Mungkin Yang Berhormat Menteri pun tak tahu what is reverse call. Call mak saya, call ayah, saya minta dia accept call saya, baru dia bayar, bukan saya bayar. Itu dulu.

Sekarang ini, teknologi sekarang sudah— ekosistem teknologi pun sudah berubah dan menjadi semakin rumit, kompleks, berlapis-lapis. Walaupun ledakan ini membawa kemudahan kepada kehidupan seharian kita, ia juga hadir dengan ancaman siber, geopolitik dan keselamatan nasional. Ancaman ini bukan sesuatu yang konseptual. Ia adalah realiti semasa yang menuntut perubahan besar-besaran.

Dalam aspek pengurusan aset-aset digital, rang undang-undang kali ini menyentuh fungsi Kumpulan Wang Pemberian Perkhidmatan Sejagat, ataupun dana USP. Jika dahulu dana ini hanya digunakan untuk asas membina― tiap-tiap operator telekom kena contribute tiap-tiap tahun kepada USP ini dan wang ini digunakan untuk tempat-tempat yang not commercial. Contohnya, di kampung saya not commercial. Tak ada siapa pun yang commercialised di situ. Tak ada siapa main saham yang nak menggunakan telefon. Jadi, operator-operator itu― Maxis, Digi dan sebagainya― tidak masuk dalam kawasan itu. Jadi, kita nak juga. Oleh yang demikian, maka digunakan dana USP di kawasan tersebut.

Dana USP ini, jika dahulu dana ini digunakan untuk infrastruktur asas seperti membina menara telekomunikasi di kawasan luar bandar sepertimana yang saya katakan tadi, pindaan ini membolehkan dana tersebut digunakan bagi membiayai projek strategik pertahanan siber, keselamatan negara dan pengukuhan data nasional. Yang ini saya ingin bertanya kepada Yang Berhormat Menteri, apakah dana USP ini boleh digunakan selain daripada yang saya sebutkan tadi? Boleh digunakan untuk pertahanan siber dan sebagainya.

Dalam hal ini, saya memuji keterlibatan MKN yang memutuskan, apakah ancaman tersebut. Ini satu langkah antibirokrasi dapat mengelakkan pertindihan

kuasa eksekutif dan sikap in silos antara agensi kerajaan dan definisi ancaman juga tidak ditentukan secara melulu oleh MCMC atau Kementerian Komunikasi.

Apabila penggunaan dana ini bertambah tujuannya, persoalan timbul mengenai jumlah peruntukan itu. Saya ingin pihak kementerian, pihak Yang Berhormat Menteri menyatakan berapakah jumlah dana USP sedia ada selepas dikutip. Dan, berapakah penambahan dana yang dirancang pada masa akan datang?

Apakah bentuk projek pertahanan siber dan keselamatan negara yang akan dilaksanakan kelak? Dan saya juga memohon statistik daripada Yang Berhormat Menteri, berapakah yang digunakan dana USP ini di negeri-negeri? Contohnya di Kedah, berapa banyak dah yang digunakan pakai dana USP ini? Perlis, Perak dan sebagainya.

Dalam bahagian implikasi pada Jadual 1 berkenaan fasal 2, dinyatakan mengenai semak dan imbang perlu agar dana pembinaan menara komunikasi di luar bandar tidak terjejas akibat dialihkan ke projek keselamatan. Sebab itu, kita ingin mengetahui berapa banyak dana ini akan digunakan untuk keselamatan siber, dan berapakah pembinaan menara komunikasi yang sedang dalam perancangan dan di lokasi manakah akan terkesan sekiranya dana tersebut tidak mencukupi.

Di Amerika Syarikat, USF ataupun Universal Services Fund telah menyekat keras penggunaan dana bagi membeli peralatan telekomunikasi daripada syarikat asing yang disenaraihitamkan atas faktor risiko keselamatan negara seperti Huawei dan ZTE. Saya ingin bertanya Menteri, apakah kita juga mempunyai perancangan untuk menyenaraihitamkan mana-mana provider asing yang berisiko membuat intipan ke atas rakyat Malaysia?

Tuan Yang di-Pertua, landskap dwi rangkaian 5G negara mendedahkan kepelbagaian vendor yang sangat kompleks. Kita mempunyai DNB atau rangkaian pertama yang menggunakan vendor dari Eropah, iaitu Ericsson, untuk keseluruhan rangkaian teras dan sistem pengurusan kecerdasan buatan (AI) Amerika. Kita juga mempunyai U-Mobile, rangkaian kedua yang menggunakan perkongsian dual vendor China iaitu Huawei Semenanjung Malaysia dan ZTE untuk Sabah dan Sarawak.

Dengan adanya dua sistem teknologi berbeza timur dan barat yang berjalan serentak di Malaysia, risiko kelemahan keselamatan, vulnerability, dan isu keserasian antara rangkaian meningkat secara mendadak. Maka, kita memerlukan

satu sistem pengawasan keselamatan siber berpusat bagi memantau aliran trafik data antara Ericsson dan juga Huawei, yakni Ericsson-DNB, Huawei-U Mobile.

Akhir sekali, Tuan Pengerusi, MKN diberikan kuasa mutlak menentukan aspek keselamatan digital. Timbul persoalan pula, apakah MKN atau kerajaan berisiko ditekan oleh geopolitik asing untuk menyekat atau mensabotaj penggunaan vendor tertentu seperti Huawei dan juga ZTE? Dan kita melihat peperangan perdagangan di antara Amerika Syarikat dan China begitu hebat sekali. Terima kasih, Dato’ Yang di-Pertua.

Terima kasih, Puan Yang di- Pertua. Putatan ingin merujuk kepada pindaan seksyen 202 yang digariskan dalam fasal 2 rang undang-undang ini. Memandangkan peruntukan tersebut menyentuh tentang soal keselamatan negara, Putatan berasa terpanggil untuk mendapatkan penjelasan yang terperinci daripada Yang Berhormat Menteri berkenaan inisiatif pemberian perkhidmatan sejagat kebangsaan.

Peruntukan subfasal 2(a) yang menggariskan galakan kepada penggunaan perkhidmatan aplikasi menimbulkan 1,001 kemusykilan tentang kepentingan mekanisme tersebut kepada perlindungan keselamatan negara. Walaupun secara umumnya inisiatif tersebut didengar sebagai inisiatif yang baik untuk penggunaan ruang digital yang lebih selamat, namun satu persoalan besar yang Putatan ingin bangkitkan ialah apakah sandaran yang akan digunakan oleh Majlis Keselamatan Negara untuk mendefinisikan aktiviti digital yang berisiko kepada keselamatan negara.

Putatan berpandangan bahawa Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia seharusnya sudah mengenal pasti bentuk-bentuk ancaman digital yang disifatkan sebagai berisiko atau memudaratkan kepada keselamatan negara.

Menerusi penguatkuasaan Akta Jenayah Siber 2026 kelak, Putatan ingin menegaskan agar Kementerian Komunikasi, menerusi syor Majlis Keselamatan Negara, dapat mewartakan dari masa ke masa bentuk pemanipulasian digital yang telah dikenal pasti atau disyaki berisiko tinggi kepada keselamatan negara.

Menerusi pewartaan sebagai medium pemakluman, rakyat sebagai pengguna internet boleh bertindak menurut saranan yang dikemukakan. Warta tersebut juga perlu memperincikan tindakan yang boleh dibuat oleh pengguna bagi melindungi keselamatan maklumat peribadi terutamanya yang melibatkan transaksi kewangan.

Sehubungan dengan itu, entiti-entiti kerajaan yang bertanggungjawab secara khusus dalam hal ehwal keselamatan digital perlu mempunyai ekosistem kepakaran dalam bidang keselamatan siber. Kerajaan tidak boleh bergantung sepenuhnya kepada third party specialist yang antaranya melibatkan pihak swasta untuk melaksanakan diagnosis digital. Sebaliknya, Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia serta agensi-agensi kerajaan yang dimandatkan perlu mempunyai kepakaran khas yang boleh memantau, mengesan, menyekat serta membanteras aktiviti digital yang diklasifikasikan sebagai tidak selamat.

Penegasan Putatan tersebut sejajar dengan seksyen 17 Akta Majlis Keselamatan Negara 2016 yang memperuntukkan kebertanggungjawaban entiti kerajaan untuk melaporkan maklumat berkaitan keselamatan negara kepada Majlis Keselamatan Negara. Tanggungjawab tersebut sukar untuk dilaksanakan secara kompeten sekiranya entiti kerajaan seperti Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia tidak disokong dengan kepakaran yang sepatutnya untuk menilai tahap keselamatan ruang siber yang sebenar terutamanya dalam konteks penggunaan aplikasi digital.

Daripada perspektif Putatan sebagai pengguna, kepakaran sesebuah entiti dalam mengendalikan aspek perlindungan keselamatan digital sudah pasti akan dinilai berdasarkan kecekapan untuk mengesan potensi ancaman. Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia menerusi kerjasama Unit Siber Taktikal dan Teknikal Polis, Diraja Malaysia perlu meningkatkan kepekaan terhadap potensi ancaman siber yang boleh berlaku menerusi penggunaan aplikasi digital khususnya yang melibatkan anggota pentadbiran negara.

Pada tahun 2022, kita telah dikejutkan dengan berita berkenaan penggodaman akaun Telegram Perdana Menteri ketika itu. Berdasarkan kenyataan media bertarikh 8 Ogos 2022, Pejabat Perdana Menteri Kesembilan itu memaklumkan bahawa akaun Telegram Perdana Menteri telah digodam untuk tujuan aktiviti penipuan dalam talian. Insiden tersebut telah dan akan menjadi bualan kedai kopi yang mempersoalkan kredibiliti Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia serta agensi-agensi yang terlibat dalam mengendalikan keselamatan siber negara

memandangkan Pengerusi Majlis Keselamatan Negara pun pernah menjadi mangsa.

Bagi mengakhiri perbahasan, Putatan ingin menegaskan agar Yang Berhormat Menteri Komunikasi dapat memainkan peranan sebagai anggota Majlis Keselamatan Negara dengan lebih rasional untuk menasihati MKN berkenaan hal ehwal keselamatan digital. Berdasarkan pindaan Akta 558 ini, kita perlu memahami bahawa syor yang akan dikemukakan oleh Majlis Keselamatan Negara akan memberi kesan domino kepada pematuhan berkenaan penggunaan satu aplikasi digital yang belum diketahui kredibilitinya.

Puan Yang di-Pertua, sekian sahaja ucapan perbahasan Putatan bagi Rang Undang-undang Komunikasi dan Multimedia (Pindaan) 2026.

Bismillahirrahmanirrahim. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Terima kasih kepada Tuan Yang di-Pertua. Pada zahirnya pindaan ini hanya menambah satu subseksyen baharu tetapi dalam dunia undang-undang, kadang-kadang satu ayat sudah cukup untuk mengubah keseimbangan kuasa antara kerajaan dan rakyat.

RUU ini memberi kuasa kepada Menteri mengarahkan suruhanjaya melaksanakan suatu inisiatif atas nama keselamatan negara. Persoalan saya bukan sama ada keselamatan negara itu penting ataupun tidak. Sudah tentu ianya satu perkara yang penting. Persoalannya ialah siapa yang menentukan sempadan antara keselamatan negara dengan kepentingan politik kerajaan? Inilah persoalan besar.

Kerajaan hari ini sering menggunakan perkataan keselamatan, kestabilan, ketenteraman, tetapi dalam sebuah demokrasi, perkataan-perkataan ini tidak boleh menjadi lesen untuk memperluaskan kuasa eksekutif tanpa semak dan imbang yang mencukupi.

Tuan Yang di-Pertua, demokrasi tidak mati melalui satu rampasan kuasa.

Demokrasi biasanya mati sedikit demi sedikit. Hari ini tambah sedikit kuasa, esok tambah lagi sedikit lagi kuasa. Lusa, rakyat sudah tidak sedar bahawa ruang kebebasan mereka semakin mengecil sebab itu kebebasan media bukan hadiah daripada kerajaan. Ia adalah hak rakyat untuk memastikan kerajaan sentiasa boleh dipersoalkan.

Saya ingin mengambil contoh yang mungkin agak ekstrem. Bagaimana Donald Trump, teruk-teruk Donald Trump itu, dia hadapi soalan-soalan daripada wartawan, dengan soalan itu merah muka dia, tapi wartawan tersebut tidak dirampas kad dia, dia boleh balik rumah. Esok dia datang kerja lagi. Akaun Facebook, TikTok dia tak diharamkan dan dia datang lagi, ulang lagi soalan yang sama. Ini seteruk- teruk Donald Trump.

Dalam negara kita kebimbangan rakyat melampaui daripada semua itu. Pas medianya mungkin ditarik balik,akaun dibekukan. Tetapi mengapa semua ini menjadi satu masalah kepada rakyat dalam negara yang kita saban hari buat pindaan untuk memperkukuhkan sistem komunikasi dan juga telekomunikasi kita. Dalam— kerajaan yang benar-benar kuat tidak memerlukan rakyat yang bertepuk tangan sepanjang masa. Kerajaan yang kuat sanggup menerima kritikan sepanjang masa.

Tuan Yang di-Pertua, dalam Islam sendiri kita diajar supaya berlaku adil termasuk kepada tamadun bukan Islam. Dalam hadis sahih Muslim, apabila Rasulullah SWT menyebut bahawa pada akhir zaman, bangsa Rom, bangsa yang paling ramai. Para sahabat mungkin agak kaget, lalu Amr ibn al-As menjelaskan lima kelebihan mereka. Yang pertama [Bercakap dalam bahasa Arab] Mereka paling tenang. Ini sifat orang Rom.

Ketika berlakunya huru-hara, fitnah, musibah, paling cepat bangkit selepas musibah, paling cepat kembali berjuang selepas kalah, paling baik terhadap orang miskin, anak yatim dan golongan lemah, dan yang kelima, satu sifat yang sangat baik bagi orang Rom ini mereka ialah paling kuat menghalang kezaliman yang dibuat oleh pemerintah.

Amr ibn al-As tidak memuji akidah mereka, beliau memuji sistem yang mampu menghalang pemerintah daripada berlaku zalim. Inilah semangat yang patut menjadi asas kepada mana-mana undang-undang. Bukan memperkukuhkan kuasa pemerintah, tetapi memperkukuhkan perlindungan terhadap rakyat.

Tuan Yang di-Pertua, kita boleh membina sebuah negara yang matang jika semua orang— kita tidak boleh membina sebuah negara yang matang kalau semua orang takut untuk bercakap, takut untuk mengkritik, takut untuk menegur, takut untuk bertanya, takut untuk menulis, takut untuk melapor. Wartawan yang saya jumpa berapa kali dipanggil untuk disiasat dan sebagainya. Ini ketakutan. Kalau wartawan pun takut, macam mana naratif pemberitaan untuk mendidik sampai kepada rakyat?

Saya ingin mengingatkan kerajaan, negara tidak menjadi lemah kerana banyak kritikan. Negara menjadi lemah apabila tiada siapa lagi berani mengkritik.

Kerana ketika itu, segala kelemahan pentadbiran tidak lagi ditegur sehingga menjadi barah kepada negara. Kalau Yang Amat Berhormat Perdana Menteri di luar, meluah perasaan, apalah salah saya. Maka saya nak kata inilah salah-salah dan titik-titik yang perlu disemak oleh Yang Amat Berhormat Perdana Menteri dan pentadbiran kerajaan pada hari ini.

Sebab itu saya menggesa supaya kuasa yang diberi melalui pindaan ini diberikan dengan mekanisme semak dan imbang yang jelas. Definisi keselamatan negara yang tidak oleh disalahgunakan, pengawasan Parlimen yang lebih kukuh serta jaminan bahawa kebebasan media dan hak rakyat untuk bersuara tidak menjadi mangsa kepada tafsiran yang terlalu luas. Kerajaan datang dan pergi, tetapi kebebasan rakyat mestilah kekal terpelihara. Sekian, terima kasih.

Terima kasih, Puan Speaker. Pada dasarnya, saya menyokong rang undang-undang ini sebab kita tidak boleh mengawal dunia digital abad 21 lagi dengan menggunakan undang- undang yang sudah lapuk, yang berasaskan kepada realiti 20 tahun yang lalu.

Namun, saya juga ingin mengingatkan Dewan yang mulia ini bahawa setiap kali Parlimen memberi kuasa kepada kerajaan, Parlimen juga mempunyai tanggungjawab yang lebih untuk memastikan undang-undang itu tidak disalahgunakan.

Sejarah telah membuktikan bahawa banyak negara kehilangan kebebasannya bukan secara mengejut, tetapi sedikit demi sedikit melalui undang- undang yang pada asalnya digubal dengan niat yang baik. Hari ini, ancaman sebenar bukan lagi sekadar berita palsu. Ancamannya jauh lebih besar. AI (artificial intelligence) mampu menghasilkan video yang tidak pernah dirakam, suara yang ditiru, identiti boleh dicuri, pilihan raya boleh dimanipulasikan dan kanak-kanak boleh diperas ugut menggunakan imej yang dihasilkan komputer.

Penjenayah hari ini tidak memerlukan senjata seperti pistol. Mereka hanya memerlukan komputer riba dan internet. Sebab itu, saya menyokong usaha kerajaan memperkukuhkan undang-undang pada hari ini, tetapi persoalannya, adakah undang-undang ini cukup bersedia menghadapi teknologi yang sering berubah

setiap enam bulan? Jika tidak, maka kita akan sentiasa mengejar penjenayah dan bukan sebaliknya.

Saya ingin bertanya tiga soalan kepada Yang Berhormat Menteri. Pertama, apakah mekanisme yang diwujudkan supaya suruhanjaya sentiasa mengemas kini standard pengawalseliaan AI? Kedua, adakah terdapat panel pakar bebas dalam bidang AI, keselamatan siber, hak digital dan etika teknologi? Ketiga, adakah laporan tahunan mengenai penyalahgunaan AI akan dibentang di Parlimen nanti?

Jika tiada mekanisme seperti ini, kita mungkin meluluskan undang-undang yang sudah menjadi lapuk sebelum dakwatnya benar-benar kering.

[Dato’ Sri Doris Sophia anak Brodi (Sri Aman) **mempengerusikan Mesyuarat****] Puan Yang di-Pertua, saya juga ingin menyentuh soal kebebasan. Saya percaya kebanyakan rakyat Malaysia tidak takut kepada undang-undang. Mereka takut kepada penyalahgunaan undang-undang. Perbezaan antara kedua-dua ini amat ketara. Maka itu, kita mesti memberi kuasa kepada kerajaan untuk melawan scammer, tetapi jangan sampai kuasa itu boleh menimbulkan persepsi bahawa suara rakyat juga boleh dibungkam. Kerajaan silih berganti, tetapi undang-undang kekal.

Oleh itu, undang-undang yang kita luluskan pada hari ini mesti cukup adil untuk digunakan oleh mana-mana kerajaan yang akan datang. Inilah ukuran sebenar sebuah demokrasi yang matang.

Puan Speaker, saya datang dari Sabah. Saya ingin mengatakan kepada Dewan yang mulia ini, transformasi digital bukan sekadar aplikasi telefon pintar. Ia adalah soal keadilan pembangunan. Masih terdapat kampung-kampung di Sabah yang gagal menikmati capaian Internet berkualiti, masih ada pelajar yang mencari isyarat di atas bukit, di atas bumbung malah ada yang naik pokok kayu untuk mencari isyarat.

Masih ada usahawan luar bandar yang tidak mampu bersaing kerana infrastruktur digital terlalu lemah. Maka saya ingin bertanya, bagaimanakah kita mahu bercakap tentang AI sedangkan sebahagian rakyat masih bergelut mendapatkan talian internet yang berkualiti?

Puan Speaker, digital divide akhirnya akan menjadi economic divide dan economic divide akhirnya akan menjadi social divide dan social divide akhirnya akan menjadi political divide. Inilah yang perlu kita elakkan.

Akhir sekali, saya ingin menyatakan bahawa masa depan negara kita tidak akan ditentukan oleh kecanggihan AI semata-mata. Ia akan ditentukan oleh kebijaksanaan manusia yang mengawal AI. Undang-undang boleh melahirkan masyarakat yang takut tetapi undang-undang yang baik akan melahirkan masyarakat yang yakin. Undang-undang boleh menutup mulut rakyat tetapi undang-undang yang bijaksana akan melindungi hak rakyat sambil menghukum penjenayah.

Maka, marilah kita membina Malaysia yang selamat tanpa menjadi negara yang menakutkan. Marilah kita menjadi negara digital yang maju tanpa kehilangan jiwa demokrasi. Puan Speaker, terima kasih.

Terima kasih, Yang Berhormat Puan Speaker.

Memang saya tidak nafikan bahawa wujudnya ancaman keselamatan digital yang sebenar. Pada tahun 2024, gangguan kabel bawah laut di Selat Melaka telah mengakibatkan gangguan Internet yang meluas di rantau Asia Selatan. Satu insiden yang disebut sebagai bukti kelemahan perlindungan infrastruktur bawah laut serantau. Malaysia juga menandatangani rangka kerja GUIDE bersama dengan 17 negara pada tahun 2026 untuk memperkukuh kerjasama pertahanan infrastruktur bawah air kritikal.

Subseksyen 202(1A) meliputi skop yang sangat luas. Perkhidmatan rangkaian atau perkhidmatan aplikasi atau kedua-duanya. Ini merangkumi sekurang- kurangnya dua lapisan berbeza, iaitu infrastruktur fizikal seperti kabel bawah laut yang terjejas pada tahun 2024 serta data dan implikasi seperti awan AI berdaulat yang dilaksanakan di bawah bimbingan MKN. Namun begitu, huraian rang undang- undang hanya menyebut secara umum berkenaan dengan evolusi industri dan kemajuan teknologi tanpa menyebut atau memberi contoh satu ancaman yang khusus, insiden ataupun penilaian risiko yang sepatutnya dinyatakan dengan jelas kepada Dewan yang mulia ini.

Soalan saya, apakah ancaman yang khusus yang begitu spesifik yang mendorong kepada pindaan yang akan dibawa di Dewan yang mulia ini? Adakah ia merupakan satu insiden kabel bawah laut ataupun keperluan awan AI berdaulat?

Jika kerajaan tidak dapat menyatakan dengan jelas, saya berpandangan bahawa

Dewan yang mulia ini, kita wajar mempersoalkan sama ada kuasa yang diminta ini bersesuaian ataupun sekadar sesuatu kuasa yang diperlukan apabila ianya diperlukan atau dengan izin, just in case yang terlalu luas.

Puan Yang di-Pertua, subseksyen 202(1A) menyerahkan penentuan keselamatan negara kepada MKN. Mengikut seksyen 4 Akta 776, MKN sendiri dalam dokumen soalan lazim rasminya telah mengakui bahawa Akta 776 sengaja tidak memperuntukkan tarif khusus bagi keselamatan negara kerana bertujuan melengkapkan majlis dengan segala kuasa yang sewajarnya. Soalan dia, apakah maksud ‘kuasa yang sewajarnya’? Berapakah besar kuasa itu dianggap wajar?

Rujukan yang ada hanyalah senarai umum termasuk kepentingan lain yang berhubung dengan keselamatan negara dan MKN mengakui penentuan skop ini adalah merupakan kuasa pihak eksekutif. Lebih penting lagi apabila ditanya mengenai legal safeguard merujuk khusus kepada subseksyen 18(6) keperluan pembentangan Parlimen bagi pengisytiharan kawasan keselamatan.

Namun, kita lihat pada hari ini tidak ada satu mekanisme yang setanding bagi subseksyen 4 yang merupakan asas rujukan subseksyen 202(1A) ini. Justeru soalan saya kepada kerajaan, bagaimana kita dapat mengelakkan seksyen 4 tidak digunakan secara sewenang-wenangnya memandangkan ketiadaan tarif khusus dan ketiadaan keperluan untuk dibentangkan di Parlimen.

Puan Yang di-Pertua, di Australia semasa memperkenalkan Security Legislation Amendment (Critical Infrastructure) Bill 2020 iaitu sebuah rang undang- undang yang serupa bagi meluaskan kuasa kerajaan ke atas infrastruktur kritikal atas alasan keselamatan negara. Parlimen telah mewajibkan Parliamentary Joint Committee on Intelligence and Security bagi menjalankan kajian penuh serta semakan berkanun secara berkala.

Sebaliknya di Malaysia sebagai penandatangan rangka kerja guide bersama dengan Australia tidak memasukkan mekanisme yang setanding dalam RUU kali ini.

Soalan saya, mengapakah kita tidak mengambil contoh daripada amalan sekutu antarabangsa kita? Institut Penyelidikan Perlucutan Senjata Pertubuhan Bangsa- Bangsa Bersatu telah memberi amaran bahawa sekuriti sasi berlebihan terhadap isu infrastruktur boleh menyekat pelaburan swasta, menghalang kerjasama rentas sempadan, malah akan dijadikan alat untuk menyekat pembekal tertentu secara selektif tanpa benar-benar meningkatkan tahap keselamatan.

Puan Yang di-Pertua, saya tidak berniat untuk menentang usaha untuk memperkukuhkan keselamatan negara. Sebaliknya saya berpendapat bahawa kita perlu mengambil pengajaran daripada amalan antarabangsa. Justeru saya mencadangkan yang pertama, kerajaan perlu mengemukakan penilaian ancaman secara khusus kepada Dewan yang mulia ini.

Kedua, kita memberikan definisi yang jelas terhadap operasi yang lebih spesifik bagi keselamatan negara dalam konteks ini.

Ketiga, keperluan pelaporan tahunan dan semakan berkanun secara berkala selaras dengan amalan PJCIS Australia. Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen perlu ditubuhkan untuk menyelia pelaksanaan peruntukan ini. Sekian sahaja, terima kasih.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera. Terima kasih kepada Puan Yang di-Pertua. Saya ingin membahas berkenaan dengan Rang Undang-undang Komunikasi Multimedia (Pindaan) 2026.

Yang pertamanya ialah mengenai takrifan keselamatan negara dalam pindaan ini iaitu melibatkan seksyen 202 Akta 588. Menteri dibolehkan untuk arah SKMM untuk menyokong inisiatif pemberian perkhidmatan sejagat kebangsaan dan juga untuk nak pastikan soal keselamatan negara yang akan membuatnya penentuan keselamatan negara ini ialah MKN iaitu Majlis Keselamatan Negara.

Realiti sekarang, zaman yang berlaku hari ini zaman MADANI. Walaupun belum pindaan lagi Akta 588 ini ia digunakan secara meluas yang kita dapat lihat.

Banyak untuk mengawal ruang-ruang yang rakyat perlu suarakan kerana Pusat Kajian Media Bebas (CIJ) 2024, terdapat 189 kes siasatan dan penangkapan meningkat 23 peratus pada tahun 2025 kepada 233 siasatan dan penangkapan.

Jadi perundangan ini paling kerapnya digunakan untuk pantau kepada wacana politik. Oleh itu persoalan saya ialah skop keselamatan negara ini. Apakah yang dimaksudkan dengan skop keselamatan negara? Adakah keselamatan parti yang memimpin negara ataupun berkenaan dengan keselamatan negara? Dia berbeza selalu saya sebut menentang kerajaan dengan menentang parti yang dipimpin oleh kerajaan berbeza. Menentang kerajaan ialah cikgu yang sepatutnya

hadir kelas pada pukul 7.30, dia tak hadir itu menentang kerajaan. Kalau dia menentang parti kerajaan tidak ada masalah.

Samalah juga kita hendak soal apakah kritikan-kritikan yang diberikan di dalam media sebagainya ini dianggap keselamatan negara. Soal fitnah okey, kita boleh terima. Soal berkenaan perkauman, okey kita boleh terima, tetapi soal apabila kita memberikan kritikan-kritikan yang membina jangan pula ada di sana, macam disebut oleh rakan-rakan yang tadi yang menimbulkan satu persoalan-persoalan yang tidak baik di pandangan mata rakyat.

Kita tengok dulu kita sokong berkenaan Majlis Keselamatan Negara yang akan menentukan. Macam kita sokong ISA tahun 1960 dulu PAS sokong atas alasan untuk lawan komunis. Itu pun PAS memberi amaran kami tahu akta ini akan makan kami, tak apa, tapi semata-mata untuk nak lawan komunis akhirnya memang betul telahan kami. Alhamdulillah, waktu itu Dato’ Sri Najib 15 September 2012, dia tak buat, dia tak janji apa. Dia tak buat reformasi, dia tak berguling di jalan tetapi 2012 Dato’ Sri Najib telah menghapuskan ISA dalam sempena sambutan Hari Malaysia.

Yang kedua, berkenaan dengan semak dan imbang. MKN sebagai penentu tunggal. Jadi kita apabila penentu tunggal bagus supaya tidak berlakunya redundant.

Soalannya ialah kita bimbang penentu mutlak ini bagi elemen keselamatan negara ini kepada MKN sahaja. Kita takut juga, takut berlakunya bias dan sebagainya. Kalau kita lihat berbeza dengan Australia di bawah Telecommunication Sector Security Reform yang mewajibkan syarikat telekomunikasi berunding secara langsung dengan pelbagai agensi keselamatan Persekutuan seperti Australia, signal directorate. Nampaknya bila pemusatan ini kepada MKN, kita bimbang takut kita macam kita sebutkan tadi. Adakah kementerian bercadang untuk mewujudkan satu statutori bagi MKN dan juga SKM untuk membentangkan laporan di Parlimen berkenaan dengan apa pencapaian, tindakan, kesalahan, di mana berlaku supaya sekurang- kurangnya Ahli Parlimen dapat tahu walaupun tidak mendedahkan dengan individu ataupun perkara-perkara yang melibatkan perkara sulit itu tadi.

Yang seterusnya ialah berkenaan dengan saya nak menyentuh berkenaan pindaan seksyen 202 ceraian 2 menggantikan rujukan subseksyen (1) kepada subseksyen (1) dan (1A) yang memberi kuasa kepada Menteri untuk peraturan pelaksanaan bagi kedua-dua fungsi perkhidmatan sejagat termasuk juga fungsi keselamatan negara yang baharu. Disentuhkan oleh rakan-rakan yang lain tadi ada sedikit rasa kebimbangan kerana ini melibatkan soal dana.

Setakat yang saya dapat lihat di laporkan KRI – Khazanah Research Institute, terdapat RM10.6 bilion dana USP pada akhir tahun 2021. Dana ini banyak, tiba-tiba kita pula nak berikan satu kuasa kepada Menteri atas alasan mungkin atas keselamatan negara, mungkin sebut nama sedaplah keselamatan siber dan sebagainya tapi dengan bajet yang banyak ini kita minta supaya diperhalusi kerana bimbang apabila kuasa Menteri yang menilai.

Kita tak tahu tahap nilai dia macam mana, threshold dia macam mana dengan izin, kontraktor adakah kriteria diberikan kepada mereka yang berhak dapat.

Sedangkan dana untuk ini, dana untuk USP ini ialah dana yang dikhususkan diwujudkan pada tahun 1998, diwujudkan untuk merapatkan jurang digital antara bandar dengan bukan bandar.

Hari ini sedap kita bercakap tentang smart city, school city, mosque city tetapi kita tengok banyak lagi di kawasan-kawasan pedalaman terutama macam disebut rakan-rakan daripada Sabah, Sarawak yang menyebutkan di kawasan mereka termasuklah juga di Semenanjung sekali pun, banyak terdapat tempat yang masih lagi yang tidak dapat akses berkenaan telekomunikasi ini dengan baik.

Dana inilah sepatutnya yang digunakan untuk kita mempercepatkan kepada mereka kerana memandangkan syarikat-syarikat korporat, syarikat-syarikat telekomunikasi yang nak menguntungkan mereka tak buat kerana tidak mendatangkan untung sedangkan di sana ada sekolah yang memerlukan mereka akses maklumat yang perlu untuk mereka dapat maklumat, cikgu-cikgu sebagainya, tapi kalaulah ia nya dana sebanyak ini pula tiba-tiba ia memberikan kuasa kepada Menteri, sikit ada rasa kebimbangan kepada, kepada kami. Terima kasih kepada Puan Yang di-Pertua.

Terima kasih Puan Yang di-Pertua. Assalamualaikum dan salam sejahtera. Saya menyokong rang undang- undang untuk meminda Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 iaitu Akta 588. Pada pandangan saya, adalah tepat sekali kerajaan memutuskan untuk meminda seksyen 202 dengan memasukkan selepas subseksyen (1) iaitu subseksyen (1A).

Puan Yang di-Pertua, subseksyen 202 (1A), yang dicadangkan bertujuan untuk memperkenalkan kategori tambahan berkenaan dengan pemberian perkhidmatan sejagat bagi maksud pemeliharaan keselamatan negara. Kunci perkataan di sini ialah keselamatan negara.

Pada pandangan saya, pindaan akta ini tepat pada masanya sekarang kerana ancaman terhadap keselamatan negara kini tidak hanya datang dari serangan senjata konvensional seperti meriam, peluru berpandu, misil atau dron.

Ancaman juga kini datang dalam bentuk serangan siber atau serangan menggunakan digital. Malaysia kini adalah destinasi data center iaitu pusat data yang terbesar di Asia Tenggara. Johor, Selangor dan Negeri Sembilan merupakan destinasi pelaburan data center dari pelabur-pelabur asing yang besar-besar dari seluruh dunia.

Puan Yang di-Pertua, kini masyarakat di Malaysia sedang merasa bimbang dan terancam apabila satu institusi yang bernama network school telah beroperasi di Forest City dalam Daerah Johor Bahru. Jadi saya ingin bertanya kepada Timbalan Menteri yang ada di Dewan ini.

Adakah pihak Kementerian Komunikasi, pihak Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia, Kementerian Dalam Negeri, Kementerian Digital, Kementerian Pertahanan, Kementerian Pendidikan dan Majlis Keselamatan Negara menyedari bahaya dan ancaman kepada keselamatan negara apabila pakar-pakar digital, influencer, influencer atau pempengaruh-pempengaruh yang bertaraf global dunia yang mempunyai hubungan rapat dengan negara haram zionis Israel dan mempunyai kaitan yang rapat dengan agensi perisikan MOSSAD?

Dari sumber yang saya dimaklumkan, telah menggunakan network school di Forest City itu untuk melatih dan mengumpul data dan rekrut-rekrut yang pada akhirnya Forest City sebagai pusat mereka yang terletak di laluan di Selat Melaka, ada kemungkinan pada akhirnya akan mengancam Selat Melaka sebagai laluan antarabangsa secara khusus dan keselamatan negara secara umumnya.

Jadi, atas dasar itu saya menyokong bahawa memang penting pindaan ini dilakukan demi menjaga keselamatan dan kedaulatan tanah air kita. Terima kasih Puan Yang di-Pertua.

Terima kasih Yang di- Pertua. Saya bangun untuk mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang- undang Komunikasi dan Multimedia (Pindaan) 2026. Pertama sekali, saya mengucapkan tahniah kepada Kerajaan MADANI kerana membawa pindaan ini.

Pada pandangan saya ancaman terhadap negara pada hari ini bukan lagi semata- mata datang melalui sempadan fizikal, ancaman kini berada di hujung jari kita melalui telefon pintar, media sosial dan platform digital yang digunakan setiap hari oleh rakyat, termasuk kanak-kanak.

Pindaan seksyen 202 amat penting kerana ia memperkenalkan kategori baru pemberian perkhidmatan sejagat yang mempunyai elemen keselamatan negara. Ia memberikan asas kepada SKMM untuk menyokong inisiatif keselamatan negara apabila diarahkan oleh Menteri berdasarkan penentuan yang dibuat oleh Majlis Keselamatan Negara.

Ini bermakna perkhidmatan sejagat bukan lagi sekadar memastikan liputan telekomunikasi tetapi juga memastikan rangkaian dan aplikasi negara selamat, stabil dan mampu menyokong komunikasi kecemasan, pengesahan, ancaman digital serta penyampaian amaran kepada rakyat.

Yang di-Pertua, media sosial hari ini bukan lagi sekadar medium komunikasi, ia turut membentuk pemikiran, tingkah laku dan budaya masyarakat khususnya generasi muda. Bahasa kesat, buli siber, fitnah dan berita palsu boleh tersebar kepada jutaan pengguna hanya dalam beberapa minit. Lebih membimbangkan, platform digital juga digunakan sebagai pasaran terbuka bagi kegiatan jenayah.

Kita melihat iklan penjualan dadah, penipuan pelaburan, tawaran pekerjaan yang meragukan serta sindiket pemerdagangan manusia yang beroperasi secara terbuka. Kita juga telah menyaksikan bagaimana teknologi deepfake digunakan untuk manipulasi wajah dan suara pemimpin negara bagi mempromosikan skim pelaburan palsu. Jika seorang Perdana Menteri pun boleh menjadi mangsa penyalahgunaan teknologi ini, bayangkan risiko yang dihadapi oleh rakyat biasa khususnya warga emas.

Oleh sebab itu saya berpendapat platform digital tidak boleh hanya menikmati keuntungan daripada pengguna, tapi melepaskan tanggungjawab apabila kandungan jenayah berlaku. Jika algoritma mampu mengenal pasti minat pengguna untuk tujuan pengiklanan, teknologi yang sama juga sepatutnya mampu mengesan kandungan jenayah, penipuan dan deepfake dengan lebih pantas.

SKMM juga perlu bertindak secara lebih proaktif. Tindakan menurunkan sesuatu kandungan sahaja tidak lagi memadai. Akaun yang terlibat perlu disekat, bukti digital dipelihara dan maklumat berkaitan disalurkan kepada agensi penguat kuasa supaya keseluruhan rangkaian jenayah dapat diputuskan.

Yang di-Pertua, walaupun saya menyokong pindaan ini saya ingin mendapatkan beberapa penjelasan daripada Yang Berhormat Menteri. Pertama, apakah had kuasa yang diberikan kepada Menteri di bawah subseksyen baharu 202

(1A)?

Apakah mekanisme semak dan imbang yang akan memastikan kuasa ini digunakan secara telus dan tidak terlalu meluas?

Yang kedua, apakah kriteria yang akan digunakan oleh Majlis Keselamatan Negara dalam menentukan sesuatu perkara sebagai melibatkan keselamatan negara supaya taksirannya jelas dan konsisten?

Ketiga, sekiranya syarikat telekomunikasi atau penyedia platform diarahkan melaksanakan sesuatu inisiatif di bawah subseksyen ini, adakah kerajaan akan menyediakan bantuan, pampasan atau insentif bagi mengurangkan beban kos pelaksanaannya?

Keempat, apakah jaminan kerajaan bahawa pelaksanaan seksyen ini tidak akan menjejaskan hak pengguna, khususnya dari segi privasi data, kerahsiaan komunikasi dan penggunaan perkhidmatan komunikasi yang sah?

Yang kelima, demi memastikan ketelusan dan akauntabiliti, adakah kerajaan bercadang supaya arahan-arahan utama yang dikeluarkan di bawah subseksyen 202(1A) direkodkan dan dilaporkan pada Parlimen dan Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen secara berkala?

Yang di-Pertua, saya percaya pindaan ini merupakan satu langkah hadapan dalam memperkukuhkan keselamatan digital negara. Namun, kejayaan pindaan ini bukan hanya bergantung pada kuasa yang diberikan oleh undang-undang tetapi juga kepada pelaksanaannya yang telus, berakauntabiliti dan menghormati hak rakyat.

Dengan penjelasan yang sewajarnya daripada Yang Berhormat Menteri, saya yakin pindaan ini akan mampu melindungi rakyat daripada ancaman digital, memperkukuhkan keselamatan negara serta menjadikan ruang siber Malaysia lebih selamat untuk generasi yang akan datang.

Dengan itu saya menyokong Rang Undang-undang Komunikasi dan Multimedia (Pindaan) 2026. Sekian, terima kasih.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera. Terima kasih Tuan Yang di- Pertua, Kuala Kedah ingin mengambil bahagian membahaskan fasal 2 rang undang- undang ini mencadangkan pindaan kepada seksyen 202 Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 melalui kemasukan subseksyen baharu 202(1A).

Pada prinsipnya saya menyokong hasrat untuk memperkukuhkan keupayaan sistem telekomunikasi negara bagi menyokong pemeliharaan keselamatan negara.

Dalam era digital hari ini, keselamatan negara bukan lagi hanya bergantung pada kekuatan ketenteraan tetapi turut bergantung pada ketahanan rangkaian komunikasi dan infrastruktur digital negara.

Namun begitu, terdapat beberapa persoalan dasar yang Kuala Kedah harap dapat diperjelaskan oleh Yang Berhormat Menteri. Yang pertamanya, subseksyen baharu ini memberi kuasa kepada Menteri mengarahkan suruhanjaya menyokong sesuatu inisiatif pemberian perkhidmatan sejagat kebangsaan bagi pemeliharaan keselamatan negara sebagaimana yang ditentukan oleh Majlis Keselamatan Negara

(MKN). Persoalan saya, apakah bentuk penentuan oleh MKN yang dimaksudkan?

Adakah ia suatu keputusan rasmi Majlis Keselamatan Negara, suatu penilaian ancaman keselamatan atau suatu mekanisme lain yang telah ditetapkan?

Perkara ini penting kerana penentuan MKN menjadi asas kepada penggunaan kuasa Menteri. Oleh itu, Parlimen berhak mengetahui apakah parameter dan prosedur yang akan digunakan sebelum sesuatu projek atau inisiatif diklasifikasikan sebagai melibatkan kepentingan keselamatan negara.

Kedua, saya ingin mengaitkan pindaan ini dengan keadaan sebenar di lapangan. Di beberapa kawasan sempadan negara termasuklah di utara Semenanjung, masih terdapat keadaan di mana isyarat telekomunikasi negara jiran lebih kuat berbanding rangkaian Malaysia. Keadaan ini bukan sahaja menyulitkan penduduk, malah mempunyai implikasi terhadap komunikasi kecemasan, operasi penguatkuasaan dan kedaulatan komunikasi negara.

Justeru saya ingin bertanya, adakah kuasa baharu di bawah subseksyen 202(1A) ini akan dimanfaatkan untuk mempercepat pembinaan dan penaiktarafan

menara telekomunikasi serta liputan rangkaian di kawasan sempadan darat dan maritim sebagai sebahagian daripada agenda keselamatan negara.

Ketiga, saya ingin menyentuh isu pembiayaan. Huraian rang undang-undang ini menyatakan bahawa pindaan ini tidak melibatkan apa-apa perbelanjaan tambahan kerajaan. Persoalan saya, jika tiada peruntukan baharu disediakan, apakah sumber kewangan bagi melaksanakan inisiatif di bawah subseksyen 202(1A)? Adakah kerajaan bercadang menggunakan dana pemberian perkhidmatan sejagat, USP Fund yang selama ini diwujudkan bagi memperluaskan akses telekomunikasi kepada rakyat, khususnya di kawasan luar bandar dan pedalaman?

Jika benar Dana USP akan digunakan, saya memohon jaminan Menteri bahawa objektif asal dana tersebut tidak akan terjejas. Kita masih mempunyai banyak kawasan luar bandar, kawasan nelayan, kawasan pertanian dan komuniti pedalaman yang berhadapan dengan masalah liputan komunikasi. Saya bimbang jangan sampai dana yang diwujudkan untuk merapatkan jurang digital akhirnya digunakan bagi tujuan lain, sehingga rakyat di kawasannya masih ketinggalan terus menunggu kemudahan asas telekomunikasi.

Keempat, saya ingin menyentuh aspek tadbir urus. Kita baru sahaja membahaskan Rang Undang-undang Jenayah Siber 2026 yang turut memperkukuhkan kerangka keselamatan siber negara. Kini melalui pindaan ini, MCMC pula diberikan peranan melaksanakan inisiatif berkaitan keselamatan negara berdasarkan penentuan MKN.

Persoalan saya, siapakah agensi peneraju atau lead agency dengan izin, dalam pelaksanaan inisiatif ini? Adakah MKN sebagi pembuat dasar dan MCMC sebagai pelaksana atau terdapat penyelarasan bersama askar, Polis Diraja Malaysia dan agensi keselamatan yang lain? Kejelasan struktur ini penting supaya tidak berlaku pertindihan fungsi, kekeliruan bidang kuasa atau kelewatan dalam membuat keputusan ketika negara berhadapan ancaman yang memerlukan tindakan segera.

Akhir sekali, saya menyentuh secara ringkas fasal 2(b). Walaupun pindaan ini kelihatan teknikal, ia sebenarnya memperluas kuasa Menteri untuk membuat peraturan bagi melaksanakan subseksyen baharu 202(1A). Saya berharap kerajaan memberi komitmen bahawa peraturan-peraturan tersebut akan digubal secara telus melalui libat urus dengan industri dan pihak berkepentingan serta dibentangkan kepada Parlimen untuk semakan yang sewajarnya.

Tuan Yang di-Pertua, keselamatan negara adalah keutamaan kita semua.

Namun dalam memperkukuhkan keselamatan, kita juga mesti memastikan kuasa

yang diberi mempunyai sempadan yang jelas, sumber kewangan yang telus dan struktur tadbir urus yang mantap. Dengan penjelasan tersebut, saya percaya pindaan ini akan lebih meyakinkan dan mencapai matlamat yang dihasratkan menerusi penggulungan Yang Berhormat Menteri sebentar nanti. Sekian, terima kasih. Wabillahitaufiq walhidayah. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Puan Yang di-Pertua, terima kasih kerana memberikan ruang untuk saya membahaskan Rang Undang-undang Komunikasi dan Multimedia (Pindaan) 2026.

Secara umumnya saya menyokong usaha murni ini bagi memperkukuh struktur kawal selia digital negara seiring dengan perkembangan teknologi semasa.

Namun sebagai Dewan perundangan yang bertanggungjawab, kita wajib meneliti setiap fasal demi memastikan tiada lompang tadbir urus yang boleh menjejaskan kebebasan badan kawal selia ini.

Pertama sekali, saya memuji langkah progresif kerajaan memperluas fungsi SKMM di bawah seksyen 16 untuk mengawal selia piawaian keselamatan, integriti platform dan sistem komunikasi. Ini penting bagi membina ekosistem digital yang selamat dan dipercayai.

Selain itu, pengenalan seksyen 18A yang mewajibkan penyenggaraan daftar arahan Menteri yang boleh diakses orang awam adalah satu reformasi ketulusan yang amat baik. Autonomi yang diberikan kepada suruhanjaya di bawah seksyen 23 untuk menentukan syarat perkhidmatan kakitangan sendiri juga wajar dipuji kerana ia berjaya mengurangkan birokrasi dalam yang remeh.

Namun begitu Puan Yang di-Pertua, terdapat beberapa kelemahan kritikal yang memerlukan penjelasan tuntas daripada pihak kementerian sebelum RUU ini diluluskan. Kelemahan pertama adalah struktur keanggotaan suruhanjaya di bawah seksyen 10(2). Walaupun had tempoh jawatan ditetapkan selama lima penggal, pengecualian di bawah subseksyen ini membenarkan individu yang telah tamat tempoh maksimum ini sebagai anggota biasa untuk dilantik semula sebagai pengerusi.

Ini bermakna individu yang sama boleh memonopoli kepimpinan suruhanjaya sehingga 20 tahun lamanya. Hal ini jelas bertentangan dengan semangat reformasi tadbir urus yang sepatutnya menggalakkan pengalihan kepimpinan baru bagi mengelakkan isu kronisme.

Kelemahan kedua yang amat membimbangkan adalah lonjakan had nilai kontrak di bawah seksyen 45 daripada RM5 juta kepada RM50 juta. Pindaan ini membolehkan suruhanjaya memeteraikan kontrak bernilai sehingga RM50 juta secara mandiri tanpa memerlukan kelulusan Menteri dan persetujuan Menteri Kewangan.

Lonjakan sebanyak 10 kali ganda ini adalah jumlah yang terlalu besar untuk dilepaskan daripada mekanisme semak dan imbang peringkat kementerian. Tanpa kawalan ketat, ia amat mendedahkan dana agensi kepada risiko ketirisan dan salah guna kuasa.

Puan Yang di-Pertua, satu lagi tumpuan saya hari ini adalah pada seksyen 18A mengenai penubuhan daftar arahan Menteri RUU ini menyatakan bahawa orang awam boleh memeriksa daftar tersebut atau mendapatkan salinan dengan membayar sejumlah fi yang dikenakan oleh suruhanjaya. Persoalan saya, mengapa perlu ada bayaran fi untuk maklumat yang melibatkan kepentingan awam?

Saya mendesak kerajaan agar memberikan komitmen untuk menyediakan akses penuh daftar ini secara dalam talian secara percuma. Jika ia berbayar, kita bimbang daftar ini akhirnya hanya wujud cantik di atas kertas tetapi sukar dan mahal untuk diakses oleh rakyat marhaen yang ingin tahu dasar yang diputuskan oleh kerajaan.

Selain itu, adakah daftar ini akan memaparkan teks penuh dan pengumuman verbatim bagi setiap arahan Menteri tersebut? Rakyat berhak untuk melihat teks arahan yang sebenar lengkap dengan tarikh ia dikeluarkan, tarikh ia berkuat kuasa.

Sebarang pindaan yang dibuat hinggalah tarikh ia dibatalkan tanpa perincian menyeluruh ini, ketelusan yang dicanangkan melalui seksyen 18A hanyalah suatu kosmetik perundangan yang kosong.

Akhir sekali, kuasa audit maklumat di bawah seksyen 16(1)(ic) dan (id) terhadap pemegang lesen dan penyedia perkhidmatan sistem komunikasi tidak diperincikan dengan garis panduan perlindungan privasi data yang kukuh. Tanpa kawal selia yang telus, kuasa ini berisiko disalahgunakan sebagai instrumen tekanan terpilih.

Oleh itu, Puan Yang di-Pertua, saya mendesak pihak Yang Berhormat Menteri untuk memperjelas mekanisme kawalan had tempoh keanggotaan, memperincikan tadbir urus perolehan kontrak baru dan menjamin kebebasan SKMM daripada pengaruh politik. Saya memohon menyokong sekiranya kelemahan tadbir urus ini diperbaiki segera. Terima kasih.

Terima kasih Puan Speaker. Terima kasih saya ucapkan kepada 18 orang Ahli Yang Berhormat yang telah mengambil bahagian dalam perbahasan rang undang-undang ini.

Saya percaya sebenarnya walaupun 18 orang Ahli Yang Berhormat telah mengambil bahagian dalam perbahasan, tetapi isu-isu yang dibangkit adalah sangat similar. Oleh sebab itu, okey lah saya bolehlah jawab ikutlah bab yang disentuh.

Pertamanya, pindaan RUU ini bertujuan untuklah memperkukuh pelaksanaan pemberian perkhidmatan sejagat PPS dalam sektor komunikasi dan multimedia denganlah memperkenalkan inisiatif PPS Kebangsaan yang mengambil kira aspek pemeliharaan keselamatan negara serta perlu selaras dengan matlamat di bawah seksyen 3 Akta 588 serta kerangka pelaksanaan di bawah Peraturan-peraturan Komunikasi dan Multimedia (Pemberian Perkhidmatan Sejagat) 2002.

Akta 588 merupakan suatu akta yang berperanan antara lain untuk mengawal selia industri komunikasi dan multimedia dan telah berkuat kuasa lebih daripada dua dekad yang lalu. Secara umumnya, sebarang akta baharu perlu meneliti ketersediaan akta-akta sedia ada bagi memastikan keselarasan dan bukanlah sebaliknya.

Melaluilah RUU ini, Akta 588 dipinda untuk memastikan kerangka perundangan komunikasi dan multimedia kekal relevan dalam mendepani perkembangan teknologi, ancaman hibrid, perkembangan geopolitik serta kebergantungan negara kepada infrastruktur digital yang kritikal. Pindaan ke atas Akta 588 tersebut melalui RUU ini dibuat secara berhati-hati termasuklah mengambil kira nasihat Jabatan Peguam Negara untuk memastikan pindaan Akta 588 ini tidak

Dalam hal ini, pemegang lesen mempunyai tanggungjawab bersama untuk menyediakan perkhidmatan yang akan memberikan manfaat kepada masyarakat umum. Justeru, tidak timbul isu pemindahan menggunakan PPS kepada pengguna terakhir.

Kementerian ingin menegaskan bahawa cadangan pindaan ini yang dikemukakan tidak menjejaskan tujuan asas PPS walaupun inisiatif PPS Kebangsaan tidak terhad dan ataupun atau tertakluk kepada kawasan kurang liputan ataupun kumpulan masyarakat kurang dari mendapat perkhidmatan semata-mata, kawasan dan juga kumpulan tersebut tetap merupakan sebahagian daripada pengguna akhir yang akan menerima manfaat daripada inisiatif yang meningkatkan keselamatan, daya tahan, kebolehpercayaan dan juga kesinambungan perkhidmatan komunikasi negara.

memastikan bahawa kawasan-kawasan pedalaman, di mana liputan Internet masih kurang memuaskan akan juga ditambah baik lagi.

Selain daripada itu, Ahli-ahli Yang Berhormat juga ada sentuh tentang isu kebebasan media sebagai satu hak asasi manusia. Saya tidak akan menafikan bahawa sebenarnya kebebasan media ini adalah satu kebebasan yang sangat- sangat penting.

Tetapi, pada masa yang sama, bolehlah saya juga merujuk kepada sesi jawab pada 7 Julai yang lalu, di mana Yang Amat Berhormat Perdana Menteri semasa menjawab soalan tambahan Yang Berhormat Tampin telah juga menegaskan bahawa sebarang aduan terhadap wartawan daripada organisasi media yang diiktiraf tidak lagi membawa kepada tindakan automatik, sebaliknya perlulah dirujuk terlebih dahulu kepada Majlis Media Malaysia.

Yang Amat Berhormat Perdana Menteri berkata, mekanisme ini diwujudkan bagi memastikan sebarang tindakan terhadap pengamal media dibuat secara lebih adil, telus dan juga bebas, sekali gus mengelakkan wartawan diheret ke dalam siasatan ataupun pendakwaan tanpa penelitian yang sewajarnya.

Pendirian Kementerian Komunikasi dan juga kementerian MADANI adalah wartawan tidak sepatutnya mudah dikenakan tindakan hanya kerana terdapat aduan daripada mana-mana pihak dan Majlis Media Malaysia (MMM) boleh dan akan menjadi mekanisme semakan awal sebelum sebarang tindakan diambil.

Penubuhan MMM merupakan antara langkah kerajaan memperkukuh kebebasan media secara bertanggungjawab di samping memastikan profesion kewartawanan terus dilindungi dalam kerangka undang-undang negara. Sepanjang tempoh setahun lalu, tiada kes pendakwaan yang membabitkan wartawan walaupun pelbagai aduan telah pun diterima daripada pelbagai pihak.

Ada seorang Ahli Yang Berhormat juga sebut tentang isu penipuan dalam talian. Saya hendak cari angka untuk berkongsi dengan Ahli Yang Berhormat. Untuk makluman Yang Berhormat, bahawa memang kita tidak boleh menafikan bahawa kandungan yang berunsur penipuan dalam social media, media sosial sekarang semakin meningkat. Pada tahun 2023, penurunan kandungan yang berunsur penipuan adalah sebanyak 6,297, dan pada tahun 2024, angka ini telah meningkat ke 63,652. Dan untuk tahun yang lalu, angka ini sekali lagi meningkat ke 98,503 kandungan. Dan untuk tahun ini, setakat 30 Jun sahaja, angka ini telah mencatat 93,599 kes.

Okey. Terima kasih, Yang Berhormat Menteri. Ahli-ahli Berhormat, sekarang saya kemukakan masalah kepada Majlis bagi diputuskan. Masalahnya ialah bahawa rang undang-undang ini dibacakan kali yang kedua sekarang.

[Masalah dikemukakan bagi diputuskan; dan disetujukan] [Rang undang-undang dibacakan kali yang kedua dan diserahkan kepada Dewan sebagai Jawatankuasa] [Majlis bersidang dalam Jawatankuasa]

[Dato’ Sri Doris Sophia anak Brodi (Sri Aman) mempengerusikan Jawatankuasa****] [Fasal-fasal dikemukakan kepada Jawatankuasa] [****Fasal-fasal 1 dan 2 diperintahkan jadi sebahagian daripada rang undang- undang] [Rang undang-undang dimaklumkan kepada Majlis sekarang] [Majlis Mesyuarat bersidang semula] [Rang undang-undang dilaporkan dengan tidak ada pindaan; dibacakan kali yang ketiga, disokong oleh Timbalan Menteri Pengangkutan (Datuk Haji Hasbi bin Haji Habibollah) dan diluluskan]

Puan Yang di- Pertua, saya mohon mencadangkan supaya Rang Undang-undang Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (Pindaan) 2026 dibacakan untuk kali kedua sekarang.

Puan Yang di-Pertua, Akta Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia 1998 [Akta 589] merupakan suatu akta yang memperuntukkan penubuhan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (SKMM) yang mempunyai kuasa untuk menyelia dan mengawal aktiviti-aktiviti komunikasi dan multimedia di Malaysia dan menguatkuasakan undang-undang komunikasi dan multimedia dan perkara yang berkaitan.

Dalam beberapa dekad ini, industri komunikasi dan multimedia telah melalui perubahan yang pesat dipacu oleh kuasa ekonomi dan inovasi dalam pelbagai bidang teknologi. Pada masa kini, peranan SKMM dalam industri komunikasi dan multimedia tidak hanya terhad kepada fungsi kawal selia, malah merangkumi fungsi pemantauan terhadap keperluan membangunkan industri komunikasi dan

Kedua, memperuntukkan keperluan kepakaran dalam kalangan anggota SKMM bagi wakil daripada pihak selain daripada pihak Kerajaan Persekutuan yang akan dilantik agar suatu standard yang jelas dan juga telus berhubung pelantikan anggota MCMC dapat diperlihatkan.

Tiga, Pengerusi MCMC tidak dibenarkan menjadi Ahli Parlimen atau mana- mana Dewan Undangan bagi memastikan kebebasan Pengerusi MCMC, memandangkan Pengerusi MCMC juga menjadi sebahagian daripada pihak yang mentadbir MCMC dalam kapasitinya sebagai ketua pegawai eksekutif. Bagi tujuan kejelasan, turut dinyatakan bahawa Pengerusi MCMC merupakan pekerja MCMC.

Selain daripada itu, menjelaskan tempoh jawatan pengerusi dan juga anggota MCMC yang lain kecuali anggota ex officio di mana pengerusi dan juga anggota yang lain hendaklah dilantik untuk tempoh dua tahun dan layak dilantik semula bagi tempoh yang sama, tetapi tidak boleh memegang jawatan untuk lebih daripada lima tempoh. Pengerusi dan juga anggota MCMC yang lain, kecuali anggota ex officio, bolehlah dilantik memegang jawatan yang lain sama ada sebagai pengerusi ataupun anggota tertakluk kepada lima tempoh.

Pelantikan orang lain oleh Menteri sebagailah Pengerusi MCMC sekiranya Pengerusi MCMC tidak dapat melaksanakan kewajipan jawatannya selama tempoh enam bulan berturut-turut tanpa kebenaran Menteri. Dalam pelantikan ini, pengerusi sebelumnya akan terhenti daripada menjadi anggota MCMC. Ini dapat memberikan kejelasan tentang keadaan dan juga proses yang terpakai apabila seseorang itu terhenti daripada menjadi seorang pengerusi.

Memperuntukkan keperluan untuk mendaftarkan arahan Menteri yang dikeluarkan di bawah seksyen 18 Akta 589 yang mana keperluan yang serupa telah pun diperuntukkan bagi arahan-arahan Menteri yang dikeluarkan di bawah Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 [Akta 588] dan jugalah Akta Perkhidmatan Pos 2012 [Akta 741]. Selain itu, turut diperuntukkan keperluan untuk lah mewujudkan suatu daftar bagi arahan Menteri yang dikeluarkan.

Ketiga, operasi MCMC. Memperjelaskan kuasa MCMC untuk menjalankan audit ke atas sebarang maklumat dan aktiviti pemegang lesen atau mana-mana orang yang menyediakan perkhidmatan yang berkaitan dengan sistem komunikasi.

Ini adalah selaras dengan kuasa mengaudit yang terkandung di dalam seksyen 73A dan jugalah 73B Akta 588.

Penjelasan mengenai pembayaran penalti kewangan yang dimasukkan ke dalam Kumpulan Wang Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia. Ini

Dato’ Sri Puan Yang di-Pertua, RUU Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (Pindaan) 2026 ini mengandungi 17 fasal secara keseluruhan.

Fasal-fasal adalah seperti berikut. Fasal 2, meminda seksyen 3, Akta 589 untuk memasukkan takrif baharu, ‘sistem komunikasi’ dan pindaan rujukan dalam takrif sedia ada, 'Pengerusi’.

Fasal 3 menggantikan seksyen 6, Akta 589 berhubung dengan komposisi keanggotaan SKMM iaitu pertama, seorang pengerusi hendaklah bukan anggota mana-mana Ahli Parlimen atau mana-mana Dewan Undangan. Kedua, tiga orang anggota MCMC yang mewakili Kerajaan Persekutuan, yang mana salah seorang daripadanya hendaklah Ketua Setiausaha bagi kementerian yang dipertanggungjawab dengan tanggungjawab bagi komunikasi dan multimedia, anggota ex officio.

Ketiga, bilangan maksimum anggota lain iaitu selain daripada yang mewakili Kerajaan Persekutuan dinaikkan daripada lima kepada tujuh anggota dan anggota lain iaitu selain daripada yang mewakili Kerajaan Persekutuan yang dilantik hendaklah seseorang yang mempunyai pengalaman dan juga pengetahuan dalam

Fasal 7, meminda seksyen 16, Akta 589 untuk memperjelaskan fungsi MCMC berhubung perkara-perkara berikut. Pertama, membangun dan mengawal selia piawaian berkenaan:

(i) Infrastruktur dan platform yang akan menggalakkan saling kendalian, kepercayaan dan memacu pembangunan industri komunikasi dan multimedia dan ekonomi Malaysia yang lebih luas.

(ii) Keselamatan. Perlindungan keselamatan, kewibawaan dan keutuhan aset maklumat, rangkaian komunikasi dan perkhidmatan yang disediakan melalui rangkaian komunikasi dan kedua, mengaudit mana-mana pemegang license atau mana-mana orang lain yang menyediakan perkhidmatan yang berkaitan dengan sistem komunikasi.

Fasal 8, pindaan editorial kepada seksyen 17, Akta 589.

Fasal 9, meminda seksyen 18, Akta 589 untuk memperuntukkan mengenai keperluan untuk setiap arahan menteri didaftarkan oleh MCMC. Tarikh berkuat kuasa dan tarikh habis tempoh arahan Menteri itu dan kuasa Menteri untuk mengubahsuai dan membatalkan arahan itu.

Fasal 10, memasukkan seksyen baharu 18A ke dalam Akta 589 untuk mengadakan peruntukan bagi perkara yang berhubungan dengan pendaftaran arahan menteri dan keperluan untuk menyenggara suatu daftar dalam kedua-dua bentuk fizikal dan juga media elektronik.

Fasal 11, pindaan editorial kepada seksyen 20, Akta 589.

Fasal 12, pindaan editorial kepada seksyen 21, Akta 589.

Fasal 13, meminda seksyen 23, Akta 589 untuk memberikan fleksibiliti kepada MCMC dalam menentukan syarat perkhidmatan pekerjanya.

Dan fasal 14, meminda seksyen 38, Akta 589 untuk membolehkan penalti kewangan dimasukkan ke dalam Kumpulan Wang Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia.

Fasal 15, meminda seksyen 45, Akta 589 untuk menaikkan hak nilai kontrak yang boleh dibuat oleh MCMC tanpa keperluan untuk mendapatkan kelulusan menteri dan persetujuan Menteri Kewangan daripada tidak melebihi RM5 juta kepada tidak melebihi RM50 juta.

Fasal 16, memasukkan seksyen baharu 53A ke dalam Akta 589 untuk memberi MCMC kuasa untuk menyekat maklumat mengenai perkara-perkara

Secara prinsipnya, saya menyokong usaha kerajaan memperkukuhkan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia supaya lebih berdaya tahan menghadapi perkembangan teknologi digital yang semakin pesat. Saya melihat pindaan ini memberi fokus kepada tiga perkara utama iaitu memperkukuhkan fungsi pembangunan SKMM, menambah baik tadbir urus serta memperkemas aspek operasi dan penguatkuasaan. Ini adalah langkah yang baik untuk memastikan SKMM kekal relevan dalam era ekonomi digital dan keselamatan siber yang semakin mencabar.

Puan Speaker, walau bagaimanapun kuasa yang lebih besar mestilah sentiasa disertai dengan akauntabiliti yang lebih tinggi. Saya menyambut baik cadangan supaya Pengerusi SKMM tidak boleh menjadi anggota mana-mana badan perundangan kerana ini dapat meningkatkan kebebasan institusi serta mengelakkan persepsi campur tangan politik dalam badan pengawal selia negara.

Begitu juga dengan memperkenalkan syarat pengalaman dan kepakaran kepada anggota SKKM. Saya percaya badan yang mengawal selia industri bernilai berbilion ringgit ini perlu dipimpin oleh individu yang benar-benar mempunyai kepakaran dalam bidang komunikasi, teknologi, ekonomi, kejuruteraan, perundangan dan perlindungan pengguna.

Saya juga menyokong langkah mewajibkan setiap arahan Menteri didaftar sebelum dikuatkuasakan. Langkah ini meningkatkan ketelusan dan memudahkan semakan oleh semua pihak berkepentingan.

Namun, saya ingin membawa perspektif Sabah. Apabila kita bercakap mengenai pembangunan industri komunikasi, kita tidak boleh hanya melihat kepada pembangunan teknologi semata-mata. Pembangunan mestilah turut diterjemahkan kepada akses yang adil kepada rakyat. Namun masih lagi terdapat banyak kawasan di pedalaman Sabah termasuklah Keningau, Sook, Nabawan, Tulid dan kawasan sekitarnya yang berhadapan dengan liputan Internet yang lemah atau tidak stabil.

Justeru saya berharap apabila SKMM diberikan fungsi pembangunan yang lebih luas, keutamaan turut diberikan kepada penyediaan infrastruktur komunikasi di kawasan luar bandar supaya jurang digital antara Semenanjung dan Sabah dapat terus dirapatkan. Ini juga selaras dengan matlamat pindaan yang mahu meningkatkan liputan, kualiti dan keupayaan infrastruktur komunikasi negara. Selain itu, apabila SKMM diberikan kuasa yang lebih luas berkaitan keselamatan siber dan penyiaran maklumat.

Saya berharap pelaksanaannya akan sentiasa berpandukan kepada prinsip ketelusan, profesionalisme dan keadilan. Setiap tindakan penguatkuasaan hendaklah mempunyai justifikasi yang jelas. Setiap tindakan, setiap keputusan penting hendaklah boleh disemak mengikut lunas undang-undang dan setiap penggunaan kuasa hendaklah sentiasa menghormati hak rakyat untuk mendapatkan maklumat serta kebebasan bersuara yang dijamin oleh Perlembagaan selagi AI tidak menjelaskan— ia tidak menjejaskan keselamatan negara atau melanggarkan undang-undang negara.

Puan Speaker, pindaan undang-undang yang baik bukan sahaja menambah kuasa kepada sesebuah institusi tetapi turut meningkatkan keyakinan rakyat terhadap kerajaan dan institusi-institusi kerajaan. Saya berharap juga selepas pindaan ini diluluskan, SKMM akan menjadi sebuah badan pengawal selia yang lebih profesional, bebas, telus dan sentiasa meletakkan kepentingan rakyat sebagai keutamaan.

Saya berharap juga Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia akan lebih telus. Kuasa yang besar mestilah datang bersama dengan akauntabiliti yang tinggi.

Setiap tindakan menyekat kandungan hendaklah mempunyai justifikasi yang jelas.

Setiap keputusan besar hendaklah boleh disemak. Setiap penggunaan kuasa hendaklah tertakluk kepada prinsip keadilan asasi. Ini bukan soal melemahkan kerajaan, ini soal mengukuhkan keyakinan rakyat terhadap kerajaan. Dengan itu Puan Speaker, saya Keningau menyokong. Terima kasih.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera. Terima kasih Puan Yang di- Pertua. Saya ingin menumpukan perbahasan saya kepada fasal 3 rang undang- undang ini yang meminda seksyen berkaitan keanggotaan suruhanjaya, khususnya mengenai pelantikan Pengerusi MCMC.

Kerajaan menggambarkan pindaan ini sebagai satu reformasi besar kerana selepas ini Pengerusi MCMC tidak lagi boleh terdiri daripada Ahli Parlimen atau Ahli Dewan Undangan Negeri. Pada pandangan saya, langkah ini satu langkah yang baik

tetapi hanyalah pembaharuan yang bersifat agak kosmetik. Ia mungkin merubah wajah institusi tapi tidak mengubah struktur kuasa yang sebenar.

Persoalan yang lebih besar ialah siapakah yang mempunyai kuasa untuk memilih pengerusi tersebut? Selagi kuasa melantik masih berada sepenuhnya di tangan Menteri, maka dakwaan bahawa MCMC telah dibebaskan daripada pengaruh politik hanyalah satu persepsi yang cuba dibina bukan satu realiti yang benar-benar diwujudkan melalui undang-undang.

Dalam sebuah negara yang mengamalkan tadbir urus yang moden, kebebasan sesebuah badan kawal selia tidak diukur berdasarkan latar belakang individu yang dilantik semata-mata, ia diukur berdasarkan mekanisme pelantikan.

Sebab itu apabila kerajaan mengatakan bahawa MCMC akan lebih bebas.

Saya ingin bertanya kepada Menteri, apakah sebenarnya yang berubah?

Adakah Menteri kehilangan kuasa melantik? Tidak. Adakah Parlimen diberikan kuasa menyemak calon yang dicadangkan? Tidak. Adakah rakyat diberi peluang mengetahui proses pemilihan calon? Juga tidak.

Maka, apakah reformasi yang sebenarnya berlaku? Lebih menghairankan, saya memetik nota rasmi RUU ini sendiri yang menjadikan United Kingdom sebagai contoh terbaik melalui model Ofcom. Namun, saya melihat kerajaan hanya mengambil sebahagian daripada model tersebut.

[Timbalan Yang di-Pertua (Dato’ Dr. Ramli bin Dato’ Mohd Nor) **mempengerusikan Mesyuarat****] Di United Kingdom, pelantikan pengerusi Ofcom tidak berlaku secara tertutup. Ia melalui proses yang jauh lebih telus di bawah Governance Code on Public Appointments, dengan izin. Calon dipilih melalui proses terbuka, dinilai oleh panel bebas berdasarkan merit dan bagi jawatan yang strategik, calon akan hanya menjalani sesi pre-appointment scrutiny di hadapan Jawatankuasa Pilihan House of Commons.

Ahli-ahli Parlimen berhak menyoal calon tersebut mengenai pengalaman, integriti, kebebasan serta konflik kepentingan sebelum pelantikan dimuktamadkan.

Di Malaysia, semua mekanisme ini tidak wujud. Menteri memilih, Kabinet meluluskan. Selepas itu, rakyat hanya dimaklumkan bahawa seseorang telah dilantik. Tidak ada sesi pendengaran awam, tidak ada semakan oleh Jawatankuasa

Pilihan Khas Parlimen, tidak ada penjelasan mengapa individu itu dipilih berbanding calon-calon yang lain. Maka, bagaimana kerajaan boleh mendakwa bahawa proses ini benar-benar bebas daripada pengaruh politik?

Sebab itu selagi kuasa ini hanya tertumpu pada Menteri semata-mata, saya bimbang ia akan lebih membuka peluang kepada Menteri untuk menyalahgunakan kuasa. Menteri hari ini mungkin seorang Menteri yang baik, saya ucapkan tahniah, baru dapat gelaran Dato’ Seri tetapi kita tak tahu selepas daripada ini Menteri yang macam mana.

Ada juga pelantikan pengarah-pengarah yang hanya diputuskan oleh Menteri sehingga Timbalan Menteri terpaksa buat teguran secara terbuka terhadap pelantikan, terhadap kenyataan-kenyataan yang dibuat oleh penjawat-penjawat jawatan yang dilantik oleh Menteri. Saya fikir Timbalan Menteri tahu isu apa yang saya maksudkan.

Jadi, ini menunjukkan bahawa kadang-kadang dalam manifesto pilihan raya, saya tengok dalam manifesto ‘Kita Boleh’, pelantikan apa-apa jua SPRM sebagai contoh, dibentangkan dalam Parlimen, tiba-tiba MCMC ini nak buat undang-undang, Menteri yang melantik. Jadi, apa yang berlaku ini seolah-olah telah menyalahi prinsip kita sendiri. Bila menyalahi prinsip sendiri, maka saya yakin ia tidak akan mendapat sokongan sepenuhnya di pihak kerajaan.

Saya takut dan bimbang, takut-takut berlaku macam semalam di Melaka.

DAP Melaka telah isytihar keluar daripada Kerajaan Negeri Melaka. Saya setuju dan tahniah kepada DAP Melaka. Cuma, saya tak faham kenapa Alor Gajah masih berada di dalam Kerajaan Negeri Melaka. Itu contoh, Timbalan Pengerusi.

Baik, jadi kalau kerajaan benar-benar mahu menjadikan Ofcom sebagai model, maka ikutlah model itu secara menyeluruh. Jangan hanya mengambil bahagian yang sesuai dengan kehendak kerajaan. Begitu juga kita melihat kepada Amerika Syarikat. Pengerusi Federal Communications Commission (FCC).

Sememangnya dilantik oleh Presiden tetapi setiap pesuruhjaya FCC mesti terlebih dahulu mendapat pengesahan Senat. Ini bermaksud calon tersebut perlu hadir dalam sesi pendengaran awam, menjawab soalan mengenai dasar, integriti, konflik kepentingan dan visi mereka terhadap industri komunikasi.

Di Kanada pula, pelantikan anggota Canadian Radio-television and Telecommunications Commission (CRTC) dibuat melalui proses pencalonan yang terbuka. Kekosongan jawatan diiklankan secara umum, syarat kelayakan diterbitkan secara jelas dan calon dinilai berdasarkan merit sebelum pelantikan dibuat.

Jadi, apabila pengerusi MCMC dalam rang undang-undang yang dicadangkan ini dilantik dengan kuasa Menteri, saya bimbang ia hanya akan membawa konotasi ia merupakan hanya pelantikan politik semata-mata. Kalau ia lantikan politik, saya bimbang MCMC ini bukan lagi merupakan sebuah jabatan kerajaan yang bertindak dengan secara telus tetapi ia hanya bertindak melalui telunjuk kerajaan yang berkuasa.

Ini sudah berlaku pada hari ini. Saya ambil contoh, soalan PMQT saya kepada Perdana Menteri minggu lepas berkenaan laman Facebook troll iaitu Harakatdaily. Bila saya tanya kenapa Harakatdaily ini tidak diambil tindakan?

Perdana Menteri kata kalau ada aduan, kita boleh ambil tindakan. Saya banyak aduan terhadap troll Harakatdaily ini.

Antaranya, laporan polis yang dibuat pada 13 April 2025, di mana? Di Dang Wangi. Apa nombor report-nya? SETAPAK/006141/25, ini nombor report-nya.

Makna, laporan polis ada. Ini baru satu, banyak lagi dan Harakatdaily ini telah menyentuh isu 3R.

Contoh, dalam satu posting bulan April lepas, “Exco PAS Terengganu cadang wujudkan Tadika PASTI dalam Istana Terengganu, berucap merangkap macam cerita Gerakan”, ujarnya ringkas. Ini posting dalam Harakatdaily. Ini menyentuh maruah 3R, menyentuh maruah istana. Kenapa kerajaan tak boleh nak ambil tindakan terhadap isu 3R ini?

Betul, mungkinlah troll dan politik ataupun satira ini tidak merupakan satu kesalahan tetapi menyentuh 3R ini satu kesalahan tapi kerajaan sehingga sekarang seolah-olah bertindak menutup sebelah mata bila melibatkan laman-laman ataupun akaun-akaun palsu yang menyebelahi kerajaan. Ini baru satu. Kalau kita tengok, banyak lagi.

Antara contoh, laman akaun TikTok, Omg Oh My Media yang dipetik, disalah petik oleh Perdana Menteri sendiri dalam Dewan ini dalam isu tuduhan terhadap Pagoh pada waktu itu. Tidak diambil tindakan oleh kerajaan. Jadi, saya bimbang apa yang dibentang oleh kerajaan pada hari ini, satu lagi kosmetik politik yang dibentangkan di dalam Dewan atas nama reformasi. Ia tidak menjanjikan apa-apa.

Kita tahu bahawa MCMC ini mempunyai kuasa sangat besar. Ia mengawal selia syarikat telekomunikasi, penyedia platform digital, pemberian lesen, penguatkuasaan undang-undang komunikasi, audit terhadap pemegang lesen.

Dalam keadaan kuasa MCMC semakin diperluaskan melalui rang undang-undang ini, maka proses pelantikan pengerusinya juga sepatutnya menjadi semakin telus

bukannya kekal tertumpu kepada kuasa Menteri. Ia wajib dibentangkan dalam Parlimen melalui mekanisme Jawatankuasa Pilihan Tetap dan sebagainya supaya ia lebih lagi memperlihatkan aspirasi kerajaan untuk menjadikan MCMC ini bukan badan yang ditunggang secara politik.

Dato' Yang di-Pertua, saya juga ingin menyentuh fasal 15 yang menaikkan had nilai kontrak yang ditandatangani oleh MCMC tanpa kelulusan Menteri atau Menteri Kewangan. Daripada RM5 juta kepada RM50 juta. Saya tidak pertikaikan soal nak naik ini tetapi kenapa penyelesaiannya mesti melonjak 10 kali ganda?

Kalau kita tahu bahawa satu jalan itu tak sesuai lagi 50 kilometer sejam, tiba- tiba kita naikkan 500 kilometer sejam. 10 kali ganda bukan satu angka yang kecil. Ini analogi mudah. Seorang bapa bagi kad kredit kat anak, dulu had RM5,000, jadi RM50,000. Jadi saya nak tanya, apakah relevannya angka ini? Kenapa RM50 juta?

Kenapa bukan RM10 juta, RM20 juta dan bagaimana kajian buktikan RM50 juta itu satu angka yang paling sesuai?

Apa pun, saya setuju ia dinaikkan. Memang RM5 juta ini sudah tidak sesuai dalam situasi pada hari ini. Yang paling penting Dato' Yang di-Pertua, ialah soal pelantikan pengerusi dan jawatankuasa MCMC yang saya sebutkan tadi perlu untuk diperjelaskan dan perlu untuk dibentang dalam Parlimen terlebih dahulu supaya ia menyamai atau menghayati semangat reformasi yang sering dilaungkan oleh kerajaan. Jika ini tidak dibaiki, maka kita tidak menolak kemungkinan rang undang- undang ini terpaksa ditolak dan diundi secara belah bahagi pada hari ini. Terima kasih Dato' Yang di-Pertua.

Terima kasih Dato' Yang di-Pertua. Assalamualaikum warahmatullah, salam sejahtera Yang Berhormat Timbalan Menteri dan semua Ahli Parlimen sekalian.

Saya ingin tegaskan daripada awal supaya kita tidak keliru. Kita tidak menolak usaha kerajaan untuk memperkukuhkan SKMM ini. Hari ini ada banyak scam, ada banyak penipuan dalam talian, ada banyak ancaman-ancaman siber.

SKMM perlu menjadi pelindung yang lebih berkesan kepada rakyat. Itu kita sokong tetapi apa yang dibangkitkan, sama juga seperti yang dibangkitkan oleh sebahagian sahabat-sahabat Ahli Parlimen yang lain.

Bila kita bagi kuasa yang besar kepada SKMM ini, kerajaan juga mesti memberi perlindungan yang besar kepada rakyat kerana akhirnya nanti SKMM akan menguatkuasakan undang-undang dan undang-undang itu dikenakan terhadap rakyat.

Itulah semangat semak dan imbang yang kita bahaskan dalam Dewan pada petang ini. Dato' Yang di-Pertua, saya cadangkan lima penambahbaikan untuk memperkasakan SKMM ini. Pertama, sama seperti apa yang telah disebut oleh Pasir Mas tadi. Mengenai pelantikan pengerusi dan anggota suruhanjaya. Saya cadangkan supaya ianya melibatkan Parlimen, Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen bukannya dilantik dan ditentukan oleh Menteri semata-mata.

Sebuah suruhanjaya diwujudkan kerana ada perkara yang memerlukan pertimbangan yang bebas, yang profesional, yang berkecuali daripada pengaruh politik. Kalau semua proses-proses penting ini akhirnya kembali kepada Menteri, maka rakyat akan terus persoalkan kebebasan suruhanjaya ini. Suruhanjaya bukan sahaja mesti bebas tapi mesti dilihat bebas.

Kedua, saya cadangkan SKMM diwajibkan membentangkan laporan prestasi, penggunaan-penggunaan kuasanya secara berkala kepada Parlimen sama seperti mana jawatankuasa yang lain bentang, sama sepertimana kita bahas laporan SUHAKAM baru-baru ini.

Hadir di hadapan jawatankuasa pilihan khas untuk jawab persoalan- persoalan yang dibangkitkan kerana sebuah suruhanjaya bukan sahaja ditubuhkan untuk berkhidmat kepada mana-mana kerajaan yang memerintah tetapi suruhanjaya juga ditubuhkan untuk jaga kepentingan negara dan seluruh rakyat. Sebab itu suruhanjaya ini, terutamanya SKMM mesti bertanggungjawab kepada institusi yang mewakili rakyat iaitu Dewan Parlimen yang mulia ini bukan hanya bertanggungjawab kepada seorang Menteri.

Yang ketiga Dato' Yang di-Pertua, saya cadangkan juga supaya diwujudkan satu undang-undang. Setiap kali SKMM nak turunkan kandungan, menyekat akaun ataupun mengambil apa-apa tindakan terhadap pengguna media sosial mesti disertakan dengan pemberitahuan bertulis kepada pemilik akaun. Nyatakan dengan jelas posting mana, tarikh posting, undang-undang yang mana didakwa yang dilanggar, apa sebab tindakan diambil dan bagaimana rayuan boleh dibuat oleh orang yang dikenakan tindakan.

Hari ini ramai pengguna media sosial mengadu, tiba-tiba akaun mereka hilang, posting mereka hilang, akaun disekat tetapi mereka sendiri keliru tak tahu akaun mana yang disekat, posting mana yang disekat, apa sebabnya, apa punca masalah. Itu perkara-perkara yang perlu ditambah baik oleh pihak SKMM supaya dilihat telus dan adil. Bayangkanlah kalau JPJ keluarkan saman atas jalan raya kita tanya salah apa, tak boleh, kena bayar sahaja saman. Tentulah akan mendatangkan rasa tak puas hati kepada pemandu kenderaan.

Saya ambil contoh satu notis arahan kehadiran yang telah pun diberikan SKMM kepada seorang pengguna ataupun rakyat yang saya tak perlu sebutkan nama. Tak apa ini prosedur biasa tetapi apa yang hendak ditambah baiknya ialah dipanggil SKMM ini pada 24 Julai 2025, dirampas telefon, ditunjuk posting mana yang menyebabkan beliau dipanggil disiasat dan ditanya kepada orang ini, encik nak padam tak posting ini, tanpa diberitahu di mana hak dia untuk membela diri dan sebagainya.

Sepatutnya diberitahu ini kesalahannya gini, gini, gini encik nak pergi mahkamah kah macam mana, pergi mahkamah. Bila disuruh tanya padam ataupun tidak padam, ini macam mengugut, macam memberi ketakutan kepada orang yang menulis, yang menyuarakan pandangan-pandangan dalam media sosial. Saya rasa ini tak patut ditanya soalan ini kepada pihak yang disiasat.

Kemudian orang yang disiasat ini pula dia tidak diberikan notis setelah selesai siasatan itu apa prosesnya. Ada pekerja-pekerja syarikat yang disiasat oleh SKMM, bila syarikat itu tahu, majikan tahu pekerja dia ini kena siasat, maka dia terjejas prestasi di syarikat itu. Mungkin dia dikenakan tindakan tak naik pangkat ataupun disekat kenaikan gaji ataupun lebih teruk lagi dibuang kerja. SKMM kena bagi notis kes ini dah tutup kah, dah selesai kah ataupun dah pergi kepada proses seterusnya ke supaya majikan ini juga dan pekerja itu dapat membersihkan diri dia kalau dia tidak bersalah dan kalau kes itu ditutup.

Kemudian juga dalam kes siasatan SKMM ini juga, saya faham keperluan SKMM ini untuk merampas telefon. Ini semua kita faham sebab itu undang-undang tetapi isunya adalah sampai bila dengan teknologi yang ada ini kita nak rampas telefon. Ada orang ini, seseorang ini dia kena siasat banyak kali.

Setiap kali kena siasat lima kali, lima kali telefon dia kena rampas walaupun telefon itu dibagi balik tetapi dia kena beli telefon baru ini kos untuk dia, apatah lagi kalau dia itu tak ada pekerjaan tetap. Apakah tidak ada cara lain supaya telefon itu diberi dengan dipulangkan dengan kadar segera supaya dia tak perlu beli telefon

lain? Saya fikir di zaman yang moden ini kita dah kena ada teknologi yang lebih mengatasi kesalahan-kesalahan yang sedia ada.

Poin Dato' Yang di-Pertua, yang keempat. Dalam SKMM ini, rang undang- undang ini, saya bagi saya isu yang paling besar ialah isu kuasa Menteri yang semakin membesar. Itulah juga yang dibangkitkan tadi oleh Keningau sebentar tadi berbahas dan juga beberapa Ahli Parlimen lain. Hampir semua perkara penting kembali kepada Menteri. Lantik pengerusi, lantik anggota suruhanjaya, keluarkan arahan, ubah arahan, batal arahan walaupun dalam rang undang-undang ini ada daftar arahan Menteri tetapi semuanya menuju kepada Menteri. Maka akan dipersoalkan, di manakah kebebasan sebuah suruhanjaya?

Kita tak boleh gubal undang-undang hanya untuk menyelesaikan masalah hari ini. Kita kena gubal undang-undang untuk menjadi panduan negara bagi tempoh 10, 20, 30 tahun yang akan datang. Waktu itu teknologi akan berubah, bentuk kesalahan juga akan semakin canggih. Kerajaan akan bertukar, Menteri akan berubah, undang-undang tak boleh hanya bergantung kepada kebijaksanaan seorang Menteri tetapi undang-undang ini yang baik adalah undang-undang yang membina institusi yang kuat dan pada masa yang sama mengehadkan kuasa supaya tak mudah disalahgunakan oleh sesiapa sahaja.

Dan yang akhir sekali Dato' Yang di-Pertua, yang kelima. Saya juga menyebut mengenai nilai kontrak yang dinaikkan daripada RM5 juta kepada RM50 juta. Seperti yang disentuh oleh Pasir Mas tadi. Kita tidak ada masalah dengan perkara ini sebab ini hal keselamatan digital, tentulah pelaburan itu memerlukan kos yang tinggi, teknologinya tidak murah. Tetapi diluluskan ini RM50 juta ini diberikan kuasa, diluluskan tanpa kelulusan Menteri dan Menteri Kewangan. Saya difahamkan begitu, betulkan saya kalau saya tersasul ataupun tersalah.

Isunya bukanlah kita nak bantah ataupun tidak setuju. Isunya ialah kenapa— apa mekanisme semak dan imbang? RM50 juta ini besar. Bagaimana kita sering bercakap tentang nak kurangkan birokrasi saya setuju tetapi mengurangkan birokrasi tak boleh bermaksud mengurangkan akauntabiliti.

Saya nak persoalkan sedikit dalam hal ini. Bagaimana pertimbangan, sesuatu pertimbangan itu dibuat oleh pihak kerajaan? Contoh, dalam bab kesihatan, bajet KKM dipotong kerana nak dikawal rasionalisasi penjimatan, okey itu telah pun berlaku tetapi bila kuasa nak menaikkan kadar kontrak, dilonggarkan pula syaratnya tanpa perlu kelulusan Menteri Kewangan. Tanpa perlu kelulusan Menteri tak apa, ini keperluan tetapi kenapa nampak tidak adil.

Saya bimbang nanti rakyat akan tengok cara kerajaan buat kayu ukur pertimbangan ini nampak macam berat sebelah. Dan sebagai penutup Dato' Yang di-Pertua, saya ingin akhiri perbahasan ini dengan mengingatkan pihak kerajaan dan kita semua tentang janji-janji yang telah pun dibuat sebelum daripada ini. Dahulu ketika kerajaan sekarang ini menjadi pembangkang, berjanji mempertahan kebebasan media, hak rakyat untuk bersuara. Janji itu kalau dimungkiri, yang hilang bukan undi tapi yang hilang ialah kepercayaan rakyat kepada kerajaan.

Maka, saya seru supaya rang undang-undang ini menjadikan SKMM ini menjadi badan semak dan imbang. Jadi badan melindungi hak rakyat, pertahan hak rakyat untuk menegur, bersuara, menasihati. SKMM tak boleh digunakan untuk menjadi alat menakutkan rakyat, mengugut, apatah lagi menyekat hak kebebasan rakyat untuk bersuara, menegur kerajaan, memperbaiki kerajaan kerana akhirnya kejayaan sesebuah kerajaan bukan dinilai pada apa yang dijanjikan tetapi kejayaan sesebuah kerajaan dinilai daripada apa yang dapat ditunaikan. Terima kasih Dato' Yang di-Pertua.

[Tepuk]

Terima kasih Dato' Yang di-Pertua di atas peluang ini untuk membahaskan rang undang-undang ini yang bertujuan untuk kita meminda Akta Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia 1998 ataupun Akta 589. Betong melihat pindaan ini adalah tepat pada masanya bagi memastikan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia

(SKMM) kekal relevan dalam kita mendepani transformasi ekonomi digital, kecerdasan buatan (AI), 5G, keselamatan siber dan juga ekonomi yang berasaskan data.

Dato' Yang di-Pertua, kerajaan telah menunjukkan komitmen yang tinggi dalam kita memperluaskan akses digital. Sehingga akhir tahun 2025, liputan Internet di kawasan berpenduduk telah mencapai sehingga 99.71 peratus. Ini meningkat daripada 91.8 peratus sebelum pelaksanaan JENDELA. Manakala, 1,646 menara komunikasi baharu telah dibina di seluruh negara. Namun pindaan undang-undang ini perlu untuk kita memastikan kejayaan itu bukan sekadar di atas kertas tetapi ia nya benar-benar dapat memberi manfaat kepada rakyat di luar sana.

Dato' Yang di-Pertua, pertama saya menyokong dan merujuk kepada pindaan seksyen 16 yang memperuntukkan dan yang memperkukuhkan fungsi pembangunan SKMM. Pindaan ini memberi kuasa kepada SKMM untuk membangunkan piawaian berkaitan infrastruktur, platform yang mempromosikan saling kenali serta keselamatan rangkaian komunikasi. Namun Dato' Yang di-Pertua, Betong ingin membangkitkan satu persoalan kepada Menteri, adakah piawaian yang bakal dibangunkan ini turut menetapkan standard minimum kualiti perkhidmatan digital dan bukan sekadar mengukur keluasan liputan rangkaian?

Dato’ Yang di-Pertua, dalam konteks wilayah Sarawak. Walaupun peratusan liputan digital di Sarawak dilaporkan meningkat secara rasmi hasil pelaksanaan JENDELA tetapi realiti di lapangan, khususnya di kawasan luar bandar, termasuk kawasan saya di Betong, menunjukkan bahawa kualiti rangkaian 4G masih belum konsisten untuk kegunaan harian rakyat.

Penduduk di banyak kampung, di rumah panjang, di sekolah-sekolah, di pedalaman masih berdepan dengan masalah kelajuan Internet yang rendah, panggilan yang sering terputus serta liputan yang lemah, terutamanya bila berlaku cuaca buruk ataupun waktu penggunaan puncak.

Dato’ Yang di-Pertua, keadaan ini bukan sahaja menyukarkan urusan komunikasi, malah menjejaskan pembelajaran digital anak-anak, perkhidmatan kesihatan melalui teleperubatan, aktiviti perusahaan kecil dan sederhana serta penyampaian perkhidmatan kerajaan secara dalam talian.

Justeru, Betong mencadangkan supaya di bawah kuasa baru seksyen 12 ini, SKMM turut membangunkan satu Indeks Kualiti Perkhidmatan Digital Nasional yang menetapkan KPI ataupun petunjuk prestasi utama kepada syarikat telekomunikasi berdasarkan kelajuan sebenar ataupun actual throughput, dengan izin, kestabilan rangkaian, kadar gangguan, latency ataupun tempoh pemulihan gangguan, khususnya bagi kawasan di luar bandar dan pedalaman.

Matlamat kita bukan sekadar untuk memastikan rakyat mempunyai isyarat 4G tetapi memastikan rangkaian itu benar-benar berfungsi dengan baik untuk memenuhi keperluan kehidupan harian dan menjana ekonomi rakyat.

Dato’ Yang di-Pertua, saya juga menyokong pindaan seksyen mengenai kuasa audit. Kuasa audit terhadap pemegang lesen amat penting bagi memastikan pematuhan terhadap standard keselamatan dan operasi. Namun, saya ingin bertanya kepada Menteri. Adakah audit ini juga turut melibatkan audit keselamatan

siber, daya tahan rangkaian praktikal dan juga kesiapsiagaan menghadapi serangan siber?

Hari ini gangguan terhadap rangkaian komunikasi bukan lagi sekadar menyebabkan panggilan telefon terganggu, malah boleh menjejaskan sistem kewangan, hospital, lapangan terbang dan juga keselamatan negara. Justeru, audit hendaklah meliputi aspek teknikal tadbir urus digital dan juga perlindungan data pengguna.

Dato’ Yang di-Pertua, keduanya, saya menyokong pindaan seksyen 6 dan seksyen 10 berkaitan tadbir urus SKMM. Ya, seperti rakan-rakan yang lain, Betong mengalu-alukan syarat baharu bahawa Pengerusi SKMM, tidak boleh menjadi anggota mana-mana badan perundangan, sekali gus memperkukuhkan kebebasan institusi.

Begitu juga dengan keperluan supaya anggota SKMM mempunyai kepakaran dalam komunikasi kewangan, undang-undang ekonomi dan perlindungan pengguna.

Namun, Betong ingin mencadangkan supaya kepakaran itu diperluaskan lagi kepada keselamatan siber, kecerdasan buatan, perlindungan data peribadi dan juga ekonomi digital.

Lebih penting lagi, Betong berharap komposisi anggota juga turut mengambil kira wakil [Tidak jelas] dari Sabah dan Sarawak yang benar-benar memahami cabaran penyampaian infrastruktur digital di wilayah Sabah dan Sarawak. Ini selaras dengan semangat Perjanjian 1963 yang mengiktiraf kedudukan istimewa Sabah dan Sarawak dalam pembangunan negara.

Ketiga, saya menyokong pindaan berkaitan dengan pendaftaran arahan Menteri. Ini merupakan satu langkah yang baik untuk meningkatkan ketelusan.

Namun, saya mencadangkan agar setiap arahan yang telah didaftarkan turut terbitkan dalam suatu daftar digital yang boleh diakses orang awam, kecuali perkara yang melibatkan keselamatan negara.

Ini akan meningkatkan keyakinan industri serta mengurangkan ketidakpastian dalam pelaksanaan dasar.

Keempat, saya ingin menyentuh pindaan mengenai kuasa SKMM menyiarkan maklumat. Saya menyokong prinsip ketelusan, namun Betong mencadangkan supaya terdapat peruntukan jelas bahawa maklumat yang disiarkan tidak boleh menjejaskan proses keadilan, khususnya jika sesuatu kes masih dalam siasatan ataupun prosiding mahkamah. Ketelusan perlu berjalan seiring dengan prinsip natural justice.

Dato’ Yang di-Pertua, dalam konteks Sarawak, [Tidak jelas] ekonomi digital kini menjadi antara agenda utama Kerajaan Sarawak melalui inisiatif bandar pintar, pusat data kecerdasan buatan dan peluasan rangkaian gentian optik.

Oleh itu, Betong mencadangkan supaya SKMM memperkukuhkan kerjasama strategik dengan Kerajaan Sarawak dalam penyelarasan pembangunan infrastruktur digital, perkongsian spektrum, pelaksanaan teknologi satelit dan juga penyediaan rangkaian di kawasan pedalaman. Pendekatan yang sama rata mungkin sesuai di Semenanjung tetapi bagi Sarawak yang mempunyai keluasan hampir 124,000 kilometer persegi dengan taburan penduduk yang berselerak berdekatan yang lebih fleksibel dan berasaskan geografi adalah jauh lebih sesuai.

Dato’ Yang di-Pertua, kesimpulannya, pindaan ini bukan sekadar memperkukuhkan struktur SKMM, malah membina asas kepada sebuah institusi pengawal selia yang lebih profesional, bebas dan bersedia menghadapi apa jua cabaran ekonomi digital di masa hadapan.

Namun, kejayaan sebenar RUU ini bergantung kepada pelaksanaannya, sama ada rakyat baik di bandar atau luar bandar, akan dapat menikmati akses digital yang berkualiti, selamat dan inklusif. Maka, dengan beberapa cadangan penambahbaikan tersebut, Betong menyokong RUU ini. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Dato’ Yang di-Pertua. Assalamualaikum dan selamat petang. Terima kasih kerana memberikan ruang kepada Parit untuk turut membahaskan Rang Undang-undang Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (Pindaan) 2026 ini.

Dato’ Yang di-Pertua, pada dasarnya, Parit tidak menolak hasrat kerajaan untuk memperkemas tadbir urus Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia, memperjelas komposisi keanggotaannya dan memperluas fungsinya bagi menangani cabaran infrastruktur digital dan keselamatan siber yang semakin kompleks.

Ini adalah hasrat yang murni. Namun, sebagai wakil rakyat yang diamanahkan untuk menyemak setiap peruntukan undang-undang yang memberi kuasa kepada badan awam, adalah menjadi tanggungjawab Parit untuk

menimbulkan beberapa persoalan yang Parit percaya wajar dijawab oleh kementerian sebelum rang undang-undang ini diluluskan.

Firman Allah SWT dalam surah An-Nisaa’, ayat 58 [Membaca sepotong ayat Al-Quran]. “Sesungguhnya Allah menyuruh kamu supaya menyerahkan segala jenis amanah kepada ahlinya”. Amanah dalam konteks perundangan bermakna, kuasa yang diberi mestilah disertai dengan semakan dan imbangan dan akauntabiliti yang jelas. Izinkan saya membahaskan RUU ini melalui lensa ini.

Pertama Dato’ Yang di-Pertua, penggabungan peranan pengerusi dan kuasa pegawai eksekutif, fasal 3 yang menggantikan seksyen 6 [Akta 589] memperuntukkan dalam subseksyen (2) bahawa ahli suruhanjaya tidak boleh menjadi pekerja suruhanjaya, kecuali pengerusi yang turut menjadi ketua pegawai eksekutif di bawah seksyen 20.

Dato’ Yang di-Pertua, ini bukan perkara baru. Susunan ini telah wujud sebelum ini tetapi RUU ini mengukuhkan secara jelas dalam struktur baharu.

Persoalan saya, bagaimanakah suruhanjaya memastikan fungsi penyeliaan oleh pengerusi dan ahli yang lain tidak bercanggah dengan fungsi pelaksanaan eksekutif oleh pengerusi yang sama? Beliau juga pengerusi, beliau juga adalah CEO. Adakah terdapat mekanisme dalaman seperti jawatankuasa audit bebas atau ahli bukan eksekutif untuk mengimbangi risiko conflict of interest apabila satu individu menjadi pengawal selia dan menjadi pelaksana serentak?

Yang kedua, pemusatan kuasa Menteri dan pelantikan/pemberhentian pengerusi. Fasal 6 seksyen baharu 14A memberi kuasa kepada Menteri untuk melantik pengerusi baharu jika pengerusi sedia ada tidak hadir bertugas atau tidak berada di Malaysia selama enam bulan berturut-turut tanpa kebenaran Menteri.

Saya faham keperluan peruntukan ini bagi memastikan kesinambungan kepimpinan suruhanjaya tetapi frasa “tanpa kebenaran Menteri”, bermakna Menteri sendiri yang menentukan sama ada ketidakhadiran itu wajar atau tidak dan Menteri jugalah yang berkuasa memberhentikan berdasarkan penentuan itu.

Ini satu contoh pemusatan kuasa yang eksekutif di tangan Menteri tanpa semakan pihak ketiga.

Apakah kayu ukur objektif yang akan digunakan untuk menentukan tidak dapat melaksanakan tugas jawatan? Adakah kerajaan bersedia mempertimbangkan mekanisme rayuan atau semakan bebas bagi pengerusi yang terkesan oleh keputusan ini?

Sebagai imbangan, saya mengalu-alukan fasal 5, pindaan seksyen 13 dan peruntukan seksyen 6(1)(a) yang melarang pengerusi sebagai— daripada menjadi Ahli Parlimen atau ADUN. Ini langkah yang wajar untuk memisahkan jawatan pengawal selia komunikasi dan multimedia daripada politik parti. Saya menyokong semangat ini, cuma ia perlu diseimbangkan dengan kebebasan daripada pengaruh eksekutif jua, bukan sekadar daripada legislatif.

Ketiga, peluasan fungsi suruhanjaya, piawaian infrastruktur keselamatan audit. Fasal 7, pindaan seksyen 16 menyatakan memberi kuasa baharu kepada suruhanjaya untuk membangun dan mengawal selia piawaian infrastruktur dan platform. Membangun piawaian berkenaan keselamatan dan integriti aset maklumat, rangkaian dan perkhidmatan komunikasi. Mengkaji semula atau mengaudit semula apa-apa maklumat yang diberikan oleh pemegang lesen dan mengaudit aktiviti pemegang lesen atau mana-mana orang lain yang memberikan perkhidmatan berkaitan sistem komunikasi.

Dato’ Yang di-Pertua, soalan saya, apakah skop bagi ungkapan ‘aset maklumat’ dan ungkapan atau frasa ‘mana-mana orang lain’? Ini adalah agak luas dan tidak ditakfrifkan secara spesifik dalam RUU ini dalam konteks era digital, di mana data kandungan platform dan keselamatan siber bersilang dengan hak kebebasan bersuara dan privasi rakyat.

Bolehkah Menteri menjelaskan skop sebenar apa yang dikatakan ‘aset maklumat’ dan adakah ia terhad kepada infrastruktur teknikal rangkaian atau turut meliputi kandungan dan data pengguna? Siapakah yang dimaksudkan dengan ‘mana-mana orang lain’ yang tertakluk kepada kuasa audit ini? Adakah ia terhad kepada penyelia perkhidmatan komunikasi sahaja atau boleh diperluas kepada platform digital am, termasuk media sosial, aplikasi pesanan dan lain-lain.

Dato’ Yang di-Pertua, seterusnya berkaitan dengan kenaikan had nilai kontrak tanpa kelulusan Menteri Kewangan. Fasal 15 menaikkan had kontrak yang boleh dibuat oleh suruhanjaya tanpa kelulusan Menteri dan Menteri Kewangan daripada 5 juta kepada 50 juta iaitu kenaikan sepuluh kali ganda.

Dato’ Yang di-Pertua, ini antara peruntukan yang paling material daripada segi tadbir urus kewangan awam tetapi huraian RUU hanya menyatakan ia bertujuan menaik had tanpa memberi justifikasi angka tersebut yang begitu tinggi.

Dato’ Yang di-Pertua, seterusnya fasal 16 memperkenalkan kuasa kepada suruhanjaya untuk menyiarkan maklumat berkaitan tindakan sivil pengkompaunan kesalahan dan prosiding sivil atau jenayah yang dibawa terhadap mana-mana orang,

termasuk keputusan prosiding itu. Ini satu peruntukan yang saya ingin timbulkan dengan berhati-hati kerana ia bersentuhan dengan prinsip keadilan asasi.

Adakah kuasa menyiarkan ini terpakai semasa prosiding masih berjalan atau hanya selepas keputusan muktamad diperoleh? Jika semasa prosiding berjalan, bagaimana kerajaan memastikan ia tidak menjejaskan prinsip pra duga tidak bersalah atau presumption of innocent, dengan izin, yang menjadi asas keadilan dalam Islam dan Perlembagaan kita?

Apakah garis panduan yang akan mengawal budi bicara suruhanjaya dalam menentukan apa yang difikirkannya perlu atau suai manfaat demi kepentingan awam? Frasa yang agak luas dan subjektif ini boleh membuka ruang kepada penyalahgunaan dan tidak ditakrifkan dengan jelas.

Kesimpulannya Dato’ Yang di-Pertua, saya ingin menegaskan bahawa saya tidak berhasrat menghalang usaha memperkukuhkan SKMM sebagai badan kawal selia yang penting kepada ekonomi digital negara, malah saya melihat beberapa peruntukan seperti pengasingan jawatan pengerusi daripada keahlian Parlimen dan pendaftaran arahan Menteri secara rasmi sebagai langkah positif ke arah ketelusan.

Namun, amanah kuasa diperluas mestilah disertai dengan semakan yang seimbang.

Saya mencadangkan yang pertamanya, definisi yang lebih jelas bagi skop ‘aset maklumat’ dan ungkapan atau frasa ‘mana-mana orang lain’ dalam fungsi audit suruhanjaya di dalam fasal 7.

Yang kedua, cadangan saya, mekanisme pelaporan berkala kepada Parlimen bukan sekadar Menteri bagi penggunaan kuasa kontrak sehingga 50 juta yang terkandung dalam fasal 15.

Yang ketiga, cadangan saya, garis panduan bertulis bagi kuasa penyiaran maklumat prosiding di bawah seksyen 53A, khususnya berkenaan prosiding yang belum muktamad.

Yang keempat, cadangan saya, kajian semula tempoh dan prosedur pemberhentian pengerusi di bawah seksyen 14A supaya tidak menjadi kuasa mutlak sehala oleh Menteri.

Sekali lagi saya mengingatkan Dewan Yang Mulia ini bahawa kekuatan sesebuah institusi bukan diukur kepada besarnya kuasa yang diberi tetapi pada ketelitian semakan dan imbangan yang menyertainya. Sekian, Dato’ Sri Yang di- Pertua. Terima kasih.