Katalog Hansard

Terima kasih Dato’ Timbalan Speaker.

[Timbalan Yang di-Pertua (Puan Alice Lau Kiong Yieng) **mempengerusikan Jawatankuasa****] Saya merujuk kepada Butiran 15100 – Mencegah Hakisan Pantai. Pertama sekali, saya ingin ucapkan terima kasih kepada Kementerian PETRA yang telah memberikan peruntukan sebanyak RM500,000 untuk satu projek untuk mengatasi masalah hakisan pantai di Taman Permatang Pasir Perdana Fasa 3 di kawasan Alai, di kawasan Parlimen Kota Melaka di mana projek ini ia merangkumi akan membuat pemulihan ya, hakisan pantai dengan menjalankan kerja-kerja perlindungan pantai untuk 100 meter panjangnya.

Akan tetapi, apabila kontraktor yang telah dilantik turun ke tapak, kami dimaklumkan bahawa sebenarnya kawasan yang menghadapi hakisan pantai itu adalah sepanjang 130 meter. Tetapi projek yang ditawarkan kepada mereka adalah untuk projek 100 meter. Jadi, ada lagi 30 meter, mereka tidak akan buat ban-ban ataupun kerja perlindungan pantai untuk 30 meter tersebut.

Jadi, saya harap supaya Kementerian PETRA boleh lagi mempertimbangkan supaya memberikan peruntukan kecemasan untuk menyiapkan baki 30 meter tersebut. Dan juga saya harap dalam bajet tahun depan iaitu sebanyak RM172 juta tersebut juga akan merangkumi projek kerja jangka panjang iaitu membina tembok penahan ombak di kawasan Taman Permatang Pasir Perdana Fasa 3 ini supaya dapat menyelesaikan masalah tersebut secara jangka masa panjang.

Seterusnya, saya merujuk kepada Butiran 020100 – Pengurusan Tenaga.

Timbalan Speaker, kalau kita lihat isu yang saya nak bangkit ialah berkaitan dengan aktiviti pengusikan meter dan penggunaan bekalan elektrik secara haram terutamanya dalam perlombongan Bitcoin ataupun mata wang kripto.

Kalau saya merujuk pada jawapan kepada soalan lisan yang saya kemukakan semalam, 18 November yang saya terima. Dalam jawapan yang dibekalkan oleh kementerian mengatakan bahawa sejak tahun 2020 sehingga Ogos 2025, sebanyak 13,827 buah premis telah berjaya dibongkar oleh TNB kerana aktiviti menggunakan bekalan elektrik secara haram untuk menjalankan aktiviti melombong mata wang kripto khasnya Bitcoin.

Jadi, kerugian keseluruhan untuk tempoh tersebut ialah RM4.57 bilion. Satu angka yang amat besar. Kalau kita lihat kepada bajet kita, Kementerian Belia dan Sukan, satu tahun untuk tahun depan bajet mereka hanya sekadar RM1.182 bilion sahaja. Ertinya, dalam tempoh tersebut kerugian itu adalah empat kali ganda untuk peruntukan kepada satu kementerian iaitu Kementerian Belia dan Sukan. Jadi, ini adalah satu angka yang amat besar yang saya lihat ini adalah satu ancaman. Satu ancaman kepada negara kita. Ia merupakan satu musuh kepada negara kita dari segi pembangunan ekonomi negara kita, ya kalau kita lihat kepada angka yang terlibat.

Jadi soalan saya, adakah aktiviti melombong mata wang kripto khasnya Bitcoin ini, adakah ia satu yang sah di negara kita? Hari ini apabila jika meraka ada usik meter, maka kita kata itu adalah satu aktiviti kegiatan yang haram. Tapi sekiranya mereka gunakan bekalan elektrik secara biasa, adakah kita akan anggap itu adalah sesuatu yang halal? Padahal kita tahu kalau aktiviti melombong ini, kalau mereka gunakan bekalan elektrik secara normal, mereka tidak akan dapat apa-apa keuntungan. Aktiviti perlombongan ini hanya akan dapat keuntungan sekiranya mereka curi elektrik daripada TNB, baru mereka boleh untung.

Jadi, adakah kita nak adakan satu akta supaya kita haramkan aktiviti melombong mata wang kripto ini? Sebab di negara yang lain, contohnya di negeri China, mereka telah haramkan aktiviti melombong mata wang kripto ini. Jadi, seperti yang disebut, ini adalah satu ancaman serius kepada sistem bekalan tenaga negara.

Jadi, saya nak tanya kepada pihak kementerian, ya di mana apabila berlakunya kecurian elektrik sedemikian, biasa yang menjadi mangsa ialah tuan punya bangunan sama ada rumah ataupun kedai, ya yang di mana sindiket mereka akan sewa kedai atau rumah dan lepas itu apabila dibongkarkan, penyewa itu akan melarikan diri.

Yang akan jadi mangsa yang terpaksa menanggung semua kerugian yang dituntut oleh TNB adalah pemilik kedai sebab TNB kata rumah milik anda, meter adalah bawah nama anda, maka anda perlu mengambil tanggungjawab tersebut untuk bayar kerugian tersebut.

Akan tetapi, kalau mengikut logik ini, saya nak tanya kepada TNB sebab apabila sindiket ini menggunakan, menjalankan aktiviti mereka dalam masa tersebut, mungkin dua tahun, tiga tahun. Kenapa TNB yang sering kata mereka akan adakan strategi untuk kesan, mereka tak dapat kesan? Mereka hanya kesan selepas dua, tiga tahun. Kalau mengikut logik tersebut, adakah TNB sepatutnya juga bertanggungjawab? Kenapa mereka tidak boleh kesan aktiviti sedemikian pada awalnya?

Ya, saya nak tanya kepada kementerian. Adakah kementerian bersedia untuk pindaan undang-undang yang sedia ada untuk mendenda mereka yang mencuri elektrik ini? Sebab akta sekarang ada maksimum RM200,000 ataupun penjara lima tahun. Tetapi, apabila kita lihat kepada keputusan mahkamah yang saya lihat, banyak hanya dikenakan denda RM50,000, RM60,000 tetapi yang mereka curi kerugian itu adalah berjuta-juta.

Maka, akta yang sedia ada itu mereka tidak akan takut dan mereka akan teruskan aktiviti kegiatan haram ini. Dan akhirnya, sebenarnya yang menanggung kerugian ialah rakyat sebab TNB dia tidak akan menyerap semua kerugian tersebut.

Dia akan kenakan kerugian itu ke atas kos mereka dan akhirnya rakyat pengguna elektrik yang terpaksa menanggung kerugian besar ini. Jadi, saya harap supaya tindakan yang tegas, yang berkesan termasuk pindaan akta harus dijalankan. Itu sahaja. Terima kasih Timbalan Speaker.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera. Terima kasih, Puan Pengerusi.

Saya merujuk kepada Butiran 15100 – Mencegah Hakisan Pantai anggaran RM172,423 bersekali dengan Butiran 15300 – Mengorek Kuala-kuala Sungai anggaran RM200,201,600. Peruntukan besar ini menggariskan komitmen kerajaan dalam menangani isu kelestarian alam sekitar terutamanya yang melibatkan pengurusan sumber air dan zon persisiran pantai yang kini berada di bawah payung PETRA.

Puan Pengerusi, saya ingin bawa perhatian Jawatankuasa kepada situasi hakisan pantai yang semakin kronik dan mengancam di Parlimen Rompin. Hakisan di sini bukan lagi masalah semula jadi, tetapi ia telah menjadi krisis keselamatan sosial dan ekonomi yang memerlukan intervensi segera kerajaan. Lokasi kritikal di kawasan Rompin.

Pertama, Kampung Jawa, Kuala Rompin. Situasi hakisan disifatkan membimbangkan di kawasan berhampiran kediaman Projek Perumahan Rakyat Termiskin (PPRT). Keadaan ini telah menjejaskan penduduk dan memaksa pertimbangan untuk memindahkan mereka. Yang kedua, Kampung Tanjong Pahang. Kawasan ini turut dikenal pasti sebagai salah satu pantai di Pahang yang mengalami hakisan kritikal.

Mengapa tindakan segera PETRA wajib dilaksanakan? Pertama, risiko bencana dan kehilangan nyawa. Dengan Monsun Timur Laut yang kerap membawa ombak kuat, kelewatan tindakan bermakna risiko kehilangan harta benda akan terus meningkat di kawasan seperti Kampung Jawa.

Yang kedua, jaminan kelangsungan ekonomi nelayan. Kuala Rompin adalah komuniti nelayan. Hakisan dan masalah pendangkalan di kuala sungai menjejaskan ekosistem marin dan akses nelayan ke laut sekali gus mengancam punca pendapatan mereka.

Ketiga, memelihara aset negara. Membiarkan hakisan berterusan hanya akan mengakibatkan kos pembaikan infrastruktur awam dan sosial yang jauh lebih tinggi di masa hadapan.

Bagi memastikan peruntukan di bawah Butiran 15100 dan 15300 ini dimanfaatkan segara strategik dan berkesan di Rompin, saya memohon jawapan dan cadangan tindakan daripada pihak kementerian. Soalan saya, apakah status dan garis masa muktamad projek pencegahan hakisan di kawasan tumpuan iaitu Kampung Jawa dan Tanjong Pahang? Adakah kerajaan bercadang membina struktur perlindungan pantai seperti benteng pemecah ombak?

Yang kedua, selain benteng fizikal, adakah PETRA akan menyertakan pelan pemulihan ekosistem pesisir dan pembangunan mampan seperti penanaman semula bakau sebagai penyelesaian jangka panjang di pesisiran pantai Rompin?

Yang keduanya, Mengorek Kuala-kuala Sungai – Butiran 15300. Soalan saya, adakah peruntukan Butiran 15300 ini meliputi operasi mengorek di Kuala Sungai Rompin yang menjadi pintu masuk bagi komuniti nelayan di Rompin?

Kedua, apakah hasil kajian impak hakisan dan hidraulik sekiranya ada yang memastikan kerja-kerja mengorek kuala sungai tidak akan mempercepatkan atau memburukkan lagi masalah hakisan pantai di kawasan persisiran Kuala Rompin.

Yang keduanya, saya pergi kepada Butiran 15400 – Rancangan Pengurusan Sungai Saliran Mesra Alam iaitu Projek Pemuliharaan Sungai Endau Kampung Sarang Tiong, Kampung Setajam dan Kampung Pianggu. Puan Pengerusi, di bawah Butiran 15400, saya ingin mengangkat isu mendesak yang melibatkan di mukim Endau. Kampung Sarang Tiong, Kampung Setajam dan Kampung Pianggu yang kini terdedah kepada hakisan tebing sungai yang serius.

Tebing Sungai Endau di jajaran ini berada di bawah lengkuk sungai menjadikan kawasan hakisan aktif secara semula jadi. Fenomena air pasang surut harian di tambah pula dengan arus deras ketika Monsun Timur Laut dan kejadian banjir tahunan telah mempercepatkan proses hakisan sehingga berlakunya runtuhan besar pada beberapa segmen tebing.

Kerosakan yang berlaku bukan kecil Puan Pengerusi. Terdapat lokasi runtuhan yang panjangnya mencecah ratusan meter termasuk kawasan berhampiran jeti kampung, laluan utama penduduk dan institusi pendidikan. Secara keseluruhan, kawasan berisiko hakisan ini melibatkan jajaran sepanjang lima kilometer dan keadaannya semakin merosot dari tahun ke tahun. Hakisan yang tidak ditangani segera akan membawa implikasi besar:

(i) mengancam keselamatan rumah penduduk serta laluan kampung;

(ii) menjejaskan infrastruktur asas termasuk jeti dan utiliti;

(iii) merosakkan ekosistem Sungai Endau, satu kawasan yang penting kepada aktiviti perikanan darat dan ekonomi komuniti; dan

(iv) memberi kesan kepada pendapatan nelayan, penternak dan komuniti orang asli yang bergantung pada sungai ini.

Puan Pengerusi, selaras dengan hala tuju PETRA melalui Integrated River Basin Management (IRBM), water sector transformation dan pendekatan Nature- based Solutions (NbS). Kerja-kerja pemuliharaan sungai ini, perlu mengabungkan penyelesaian kejuruteraan mesra alam, pengukuhan struktur tebing serta pemulihan zon riparian untuk memastikan keberkesanan jangka panjang. Sehubungan itu, saya memohon agar PETRA:

(i) menyegerakan pelaksanaan projek pemulihan Sungai Endau di bawah Butiran 15400;

(ii) menjalankan kajian hidraulik dan geoteknikal terperinci bagi menentukan reka bentuk perlindungan tebing yang paling sesuai;

(iii) mengutamakan penggunaan teknologi bioengineering dan NBS bagi mengurangkan kos penyelenggaraan dan meningkatkan ketahanan tebing; dan

(iv) menjadikan jajaran Sungai Endau ini sebagai kawasan tumpuan pemuliharaan di bawah pelaksana IRBM untuk Rompin.

Projek ini bukan sekadar menjaga tebing sungai, ia melibatkan keselamatan rakyat, kelangsungan ekonomi komuniti dan ketahanan adaptasi terhadap

Terima kasih Puan Pengerusi.

Beras dibawa di dalam guni, Air dibawa di dalam baldi; Kalau berterusan pembaziran sebegini, Sampai bila rakyat perlu menanggung rugi? Terus kepada Butiran 95000 – Program Non-Revenue Water (NRW) Nasional dan Program Non-Revenue Water (NRW) Nasional Pendekatan 1 Fasa 2.

RM3 bilion yang diperuntukkan untuk memberi tumpuan kepada pengurangan NRW antaranya, melalui penggantian paip usang sepanjang lebih 820 kilometer di enam negeri:

(i) Johor;

(ii) Melaka;

(iii) Negeri Sembilan;

(iv) Kelantan;

(v) Pahang; dan

(vi) Selangor.

Apa faedahnya? Antaranya:

(i) ia akan dapat meningkatkan bekalan serta kualiti air;

(ii) penjimatan jangka masa panjang; dan

(iii) peningkatan kebolehpercayaan (reliability), dengan izin.

Kejayaan bergantung pada keutamaan berdasarkan data, pelaksanaan berfasa, pemantauan kualiti serta langkah teknologi dan institusi untuk memastikan penjimatan air dan keberlanjutan sistem bekalan jangka masa panjang.

Data 2024, menunjukkan masalah NRW masih serius di beberapa negeri.

Empat negeri khususnya Perlis, Kedah, Kelantan, Sabah mencatatkan kadar NRW melebihi 50 peratus menandakan kehilangan air yang sangat tinggi dan implikasi kewangan serta perkhidmatan.

Pada tahun 2024 juga, enam negeri, Kedah, Pulau Pinang, Perak, Pahang, Terengganu dan Labuan telah menunjukkan peningkatan peratusan NRW

Perlis mencatatkan NRW yang tertinggi, 61.5 peratus. Perlis membazirkan bersamaan dengan RM41.6 juta setiap tahun dan Selangor sungguhpun NRW ini adalah 27 peratus, Selangor membazirkan sejumlah lebih kurang RM360 juta setiap tahun. Ini jelas menggambarkan NRW adalah satu pembaziran yang nyata. RM3 bilion adalah wang rakyat. Ini adalah keringat dan cukai yang dibayar oleh setiap warganegara. Kita tidak boleh biarkan wang ini mengalir lesap seperti air bocor dari paip yang usang. Kita tidak boleh benarkan ia menjadi lubang hitam yakni blackhole dengan izin, di mana akauntabiliti hilang dan pembaziran berleluasa. Hentikan pembaziran ini. Rakyat berhak mendapat perkhidmatan air yang cekap dan wang mereka dibelanjakan dengan baik.

Dengan itu, Wangsa Maju mohon menyokong. Terima kasih.

Bismillahirrahmanirrahim. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.

Tuan Pengerusi, terlebih dahulu saya ingin mengalu-alukan kehadiran guru- guru dan pelajar-pelajar dari Sekolah Kebangsaan Dato' Haji Zainuddin, Serdang, Kedah ya [Tepuk] ke dalam Dewan. Mereka ini ialah daripada Parlimen Kulim-Bandar Baharu ke Dewan Rakyat ya. Mudah-mudahan mereka dapat pengalaman yang berguna, insya-Allah.

Pertama sekali, saya ingin mengambil, membincangkan beberapa perkara termasuk apa yang dibangkitkan oleh Wangsa Maju sebagai sambungan kepada Butiran 95000 – NRW Nasional. Isu NRW ini merupakan isu yang sangat membimbangkan. Kalau kita lihat apa yang telah di bentang oleh Wangsa Maju, saya nak mengambil satu segmen bahagian yang agak berbeza sedikit tapi penyambungan kepada apa yang dibangkitkan.

Kalau kita lihat tahun 2023, NRW kita berada pada paras 37.1 peratus.

Sasaran rasmi kerajaan menurun kepada 28.8 peratus menjelang 2030. Malah kepada 31 peratus tahun ini. Maknanya sasaran kita makin hari, makin teruk dan data yang ada menunjukkan pada kita, makin hari, pencapaian NRW negara makin hari, makin kritikal. Mungkin kerana beberapa faktor besar ialah kerana tempoh jangka hayat paip kita yang semakin lama, kadar kebocoran semakin meningkat.

Sebaliknya, selepas hampir satu dekad penurunan antara tahun 2008 hingga 2016, NRW mula meningkat kembali kebanyakan negeri. Sebagai contoh, Melaka melonjak daripada 21.2 peratus kepada 35.1 peratus, Negeri Sembilan daripada 31.9 peratus kepada 38.9 peratus. Demikian juga Terengganu daripada 34.6 kepada 40.1 dan sebahagian yang disebut tadi oleh Wangsa Maju, beberapa buah negeri melebihi 50 peratus.

Saya memahami bebanan yang ditanggung oleh PAAB, Perbadanan Aset Air Negara, bila mereka menjelaskan bahawa penggantian semua paip-paip lama memerlukan kos yang sangat besar. PAAB hanya memiliki 25.6 peratus rangkaian paip negara. Daripada 138,587 kilometer rangkaian paip air dan pembetungan di Semenanjung dan Labuan, hampir 40,000 kilometer paip ini menggunakan asbestos simen yang berusia lebih pada 60 tahun. Padahal, jangka hayat paip ini ialah 40 tahun. Maknanya dia dah melebihi 20 tahun untuk penggantian.

Untuk mengganti keseluruhan paip-paip yang lama ini, memang kerajaan negeri atau operator air negeri tidak akan mampu. Keseluruhannya seluruh negara dianggarkan sebanyak RM35.8 bilion diperlukan sedangkan peruntukan operator negeri hari ini hanya RM1.87 bilion dengan sebahagian besar bergantung kepada dana Perbadanan Aset Air Negara dan geran daripada Kerajaan Persekutuan.

Saya melihat dua perkara. Pertama sekali, negeri memang tak mampu.

Pinjaman sesetengah negeri itu dah sampai maksimum. Sampai masanya mekanisme untuk pengurusan air NRW ini diurus oleh pihak Kerajaan Persekutuan.

Kalau kita serah kepada kerajaan negeri, negeri memang tak mampu. Operator air negeri sampai tahap mereka dah tak boleh buat pinjaman kerana jumlah pinjaman melebihi tempoh dan kegagalan membayar.

Saya melihat tentang beberapa isu dalam kes ini ialah sebagai contoh, NRW kita ada tiga pendekatan. Pendekatan pertama, geran Persekutuan. Tapi, sebahagian besar tertumpu pada soal menukar paip sebahagian dan sebahagian lagi ialah mengganti tangki-tangki lama. Isu kita ialah bila tekanan air rendah, sebahagian air tak boleh masuk ke tangki-tangki besar. Sebab itu kita lihat banyak tangki yang dibina ini tidak berfungsi. Tak boleh guna sebab tekanan air yang rendah.

Akhirnya, paip air terus disalur kepada rumah. Dan ini saya rasa perlukan satu pendekatan dalam konteks pendekatan NRW ini.

Kedua, sebahagian yang disebutkan oleh Wangsa Maju tadi, memang negeri tak capai. Saya ingat satu, dua negeri sahaja yang berjaya mencapai mekanisme untuk pendekatan dua. Apatah lagi pendekatan tiga. Pendekatan tiga oleh kerana ROI projek air ini dia ambil masa yang panjang, tak banyak syarikat-syarikat yang ingin melabur dalam pendekatan tiga.

Saya melihat perlunya satu semakan semula secara menyeluruh terhadap pendekatan NRW kebangsaan termasuk juga proses membina loji-loji air di tanah besar yang disalurkan kepada pulau-pulau. Ini pun satu benda yang perlu disemak balik.

Ya, saya setuju bahawa target ini tidak akan dapat dicapai.

Masa tak ada. Pengerusi, saya nak sambung sikit lagi. Sebagai contoh ya.

Bila projek rawatan dibuat di tanah besar, kita salur air ke pulau, air yang dah dirawat.

Apa yang berlaku sekarang ini ialah ke Langkawi. Paip air bocor. Saya ingat dah hampir lima tahun. Kos baik pulih itu sangat besar. Kerajaan negeri memang tak mampu. Pinjaman Persekutuan memang sampai tahap yang tak boleh ditampung.

Perlu satu penukaran paip baru. Mekanisme yang sepatutnya dibuat ialah hantar air mentah ke pulau, rawatan di pulau. Kalau berlaku kebocoran, ketirisan, kita tidak akan meningkatkan kadar NRW. Ini sebagai contohlah.

Saya juga ingin melihat tentang mekanisme kerajaan melalui SPAN ini supaya meletakkan satu standard response time ke seluruh negara di mana SOP negeri-negeri ini berbeza-beza menyebabkan bila berlaku kebocoran, proses untuk mengganti ataupun mengatasi masalah kebocoran itu lambat diambil. Kita perlu ada satu intervensi bagi mengurangkan NRW ini.

Program penggantian paip lama wajar distrukturkan semula dan saya cadangkan supaya satu mekanisme― kalau boleh supaya Kerajaan Persekutuan bersama kerajaan negeri untuk berunding satu mekanisme sebagaimana TNB.

Kerajaan Persekutuan mengambil alih proses rawatan. Membeli sumber air daripada negeri sebab sumber air ini hak negeri. Air dibeli daripada kerajaan negeri, rawatan diurus oleh pihak satu skim dibuat di peringkat Kerajaan Persekutuan supaya ― isu

Seterusnya, Puan Pengerusi, saya juga ingin membangkitkan Butiran 15300 – Mengorek Kuala-kuala Sungai yang diperuntukkan sebanyak RM200.2 juta. Saya ingin mencadangkan supaya kerja-kerja mendalamkan kawasan muara Sungai Maludam dapat dilaksanakan di bawah peruntukan ini bagi mengurangkan risiko banjir yang berulang. Saya juga menggesa pihak JPS untuk meneliti dan menyediakan satu exit plan, dengan izin, yang konkrit bagi merungkaikan masalah yang sekian lama membelenggu penduduk di kawasan Kampung Maludam.

Saya juga memohon untuk pihak JPS melihat kawasan-kawasan rumah panjang. Antaranya, Rumah Panjang Sungai Daun, Rumah Panjang Sungai Mulon, Rumah Panjang Sungai Pedada, Rumah Panjang Sungai Meranti, Sungai Suak dan Tanjung Baru yang juga mengalami masalah yang sama di mana ia nya menjejaskan ekonomi penduduk kerana tanaman yang ditanam seperti padi dan kelapa sawit turut terjejas.

Ini kerana saban tahun, Puan Pengerusi, dasar Sungai Maludam ini menjadi semakin cetek akibat mendapan tanah dan semakin teruk apabila berlaku hujan lebat. Sistem perparitan tidak mampu menampung limpahan air lantas mengakibatkan berlakunya banjir di kawasan ini.

Butiran yang seterusnya ialah 15100 – Mencegah Hakisan Pantai yang diperuntukkan sebanyak RM172.4 juta. Puan Pengerusi, selain masalah banjir, beberapa kawasan di Parlimen Batang Lupar termasuk di Kampung Maludam juga berdepan risiko hakisan pantai yang mengancam keselamatan nyawa dan harta benda penduduk. Saya difahamkan bahawa kementerian melalui JPS sedang melaksanakan projek mengatasi banjir pantai di negeri Sarawak yang akan melibatkan pembinaan struktur perlindungan banjir pantai kawalan hakisan serta kerja-kerja berkaitan.

Akhir sekali, Butiran 40000 – Program Kecekapan Tenaga dan Tenaga Diperbaharui yang diperuntukkan sebanyak RM10.8 juta. Saya ingin memohon sedikit penjelasan berkenaan program ini dan sejauh manakah ianya selari dengan Sarawak Energy Transition Policy (SET-P) dengan izin, yang merupakan polisi yang merencana hala tuju peralihan tenaga di Wilayah Sarawak.

Saya ingin bertanya, apakah usaha dan rancangan kementerian dalam menggalakkan penggunaan sumber tenaga boleh diperbaharui secara meluas di Sarawak, khususnya tenaga solar? Bagaimana kita dapat memastikan penggunaan tenaga solar sebagai sumber elektrik dapat diperluas penggunaannya di kawasan pedalaman dengan mengambil kira aspek penyelenggaraan panel-panel solar tersebut? Apakah terdapat strategi khusus untuk melahirkan lebih banyak tenaga dan pakar dari kalangan anak tempatan dalam bidang tenaga solar dan sumber tenaga alternatif lain?

Akhir kata Puan Pengerusi, diharap belanjawan pada kali ini kementerian dapat terus menggerakkan Malaysia ke arah peralihan tenaga dengan penumpuan kepada usaha untuk mengurangkan pelepasan karbon dan menggalakkan penggunaan tenaga boleh diperbaharui. Sekian, Puan Pengerusi. Terima kasih.

Saya mohon menyokong.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Terima kasih Tuan Pengerusi. Saya merujuk Butiran B.020000 – Pengurusan Tenaga, B.020100 – Bekalan Elektrik. Saya menyambut baik peruntukan sebanyak RM7.5 juta bagi penambahbaikan bekalan elektrik kerana ia nya penting untuk menjamin bekalan yang stabil dan selamat kepada rakyat.

Namun, isu kecurian bekalan dan kabel elektrik masih membimbangkan, mengganggu kestabilan sistem serta membebankan kewangan syarikat utiliti. TNB telah menanggung kerugian sebanyak RM441 juta sejak 2020 hingga September 2024 akibat kegiatan ini yang akhirnya boleh memberi tekanan kepada kos operasi dan tarif elektrik. Walaupun penguatkuasaan dilaksanakan, kecurian masih berleluasa terutama di kawasan pedalaman dan kurang pengawasan.

Sehubungan itu, saya ingin mendapatkan penjelasan. Pertama, apakah langkah strategik dan intervensi baharu kerajaan bagi menangani kecurian bekalan

dan kabel elektrik, khususnya bagi mengurangkan kerugian besar TNB dan implikasinya kepada rakyat.

Kedua, bagaimanakah peruntukan RM7.5 juta ini akan diagihkan dan apakah projek spesifik yang akan dilaksanakan bagi meningkatkan keselamatan, kebolehpercayaan dan kestabilan bekalan elektrik di seluruh negara. Selain itu, saya ingin menyentuh isu kecurian tenaga oleh premis perlombongan mata wang kripto haram termasuk Bitcoin. Kegiatan ini menggunakan tenaga dalam jumlah besar dan lazimnya dilakukan dengan menyambung bekalan secara haram.

Sehubungan itu, saya ingin bertanyakan. Pertama, berapa jumlah kerugian tenaga elektrik yang ditanggung TNB akibat perlombongan kripto haram sejak 2020 hingga kini dan apakah kaedah pemantauan yang sedang digunakan untuk mengesan penggunaan tenaga luar biasa di premis industri dan komersial? Kedua, berapakah jumlah serbuan terhadap premis perlombongan kripto haram oleh TNB dan Suruhanjaya Tenaga dalam tempoh tiga tahun terakhir, termasuk jumlah tangkapan dan status pendakwaan di bawah seksyen 37 Akta Bekalan Elektrik 1990.

Seterusnya, Butiran P.15100 – Mencegah Hakisan Pantai, P.15300 – Mengorek Kuala-kuala Sungai. Saya ingin menarik perhatian kepada isu hakisan pantai dan pemendapan muara di Mersing yang kini berada pada tahap kritikal. Lebih 15 kilometer pesisir termasuk Kuala Sungai Mersing, Ayer Papan dan Sekakap telah diklasifikasikan sebagai zon risiko kategori 2 yang boleh menjejaskan harta awam dan infrastruktur dalam lima hingga 10 tahun jika tiada tindakan segera.

Saya menggesa PETRA dan JPS Johor mempercepatkan pelan perlindungan, termasuk benteng pemecah ombak di Kuala Sungai Mersing.

Pendekatan bukan struktur seperti National Sediment Management juga wajar diperkukuh kerana kerja pengerukan yang menelan kos sehingga RM400 hingga RM450 juta hanya memberi kesan sementara. Manakala, pemendapan terus berulang akibat perubahan hidrodinamik semula jadi.

Sehubungan itu, saya ingin memohon penjelasan mengenai pertama, status kajian sedimen muara Sungai Mersing, bila ia akan dimuktamadkan dan sejauh mana dapatan kajian ini menawarkan penyelesaian jangka panjang? Kedua, penilaian semula kos kerja pengerukan memandangkan keberkesanan kaedah ini semakin menurun walaupun kos meningkat?

Ketiga, tahap kemajuan fizikal projek pengawalan hakisan Pantai Sekakap bernilai RM30 juta yang dijadual siap pada suku ketiga 2026 dan keempat senarai penuh permohonan baharu yang telah diluluskan di bawah RP1 dan RP2 RMK13

bagi kawasan Mersing, meliputi projek mitigasi hakisan pantai daratan dan pulau- pulau, pengurusan muara sungai serta naik taraf infrastruktur pesisir, selari dengan Pelan Pengurusan Pantai Bersepadu Johor.

Butiran P.15200 – Memperbaiki, Mengindah, Membersih dan Merawat Air Sungai-sungai dan Infrastruktur (MASMA). Peruntukan RM280 juta di bawah program MASMA bagi 2026 amat penting untuk meningkatkan kapasiti saliran, mengukuhkan tebing sungai, mengurangkan risiko banjir kilat dan memulihkan ekosistem sungai. Sehubungan itu, saya ingin memohon penjelasan terperinci daripada kementerian mengenai tiga perkara berikut.

Pertama, jumlah peruntukan MASMA yang disalurkan kepada JPS Johor, termasuk pecahan khusus yang diperuntukkan kepada Daerah Mersing memandangkan daerah ini mempunyai lebih 40 batang sungai dan tali air yang memerlukan penyenggaraan berterusan bagi mengelakkan banjir berbentuk flash flood serta masalah limpahan ketika fenomena air pasang besar.

Kedua, senarai lengkap projek kecil di Mersing yang telah diluluskan di bawah MASMA 2026 meliputi kerja-kerja seperti pengaluran dan pedalaman sungai, penstabilan tebing, revetment dan gabions, menaik taraf pantai, parit utama dan sekunder dan penyenggaraan struktur kawalan air sedia ada. Mohon disertakan bersama lokasi projek, kos anggaran, skop kerja dan jadual pelaksanaan kerana ini kritikal untuk memastikan keberkesanan tindakan mitigasi di peringkat daerah.

Ketiga, kriteria pemilihan projek di bawah MASMA termasuk penentuan prioriti berdasarkan risiko banjir, tahap kerosakan tebing, keperluan penyenggaraan kritikal dan kepadatan penduduk. Saya juga ingin mengetahui, di mana kedudukan Mersing dalam ranking keutamaan negeri Johor memandangkan kawasan ini berkali- kali dilanda banjir besar akibat kombinasi hujan lebat, aliran sungai yang perlahan dan fenomena tidal break flow di Laut China Selatan. Sekian, terima kasih Pengerusi.

Terima kasih Puan Pengerusi.

Saya ingin merujuk kepada Butiran 13900 – Rancangan Kawalan dan Isyarat Bahaya Banjir berserta Butiran 14500 – Menaik taraf Infrastruktur dan Saliran Bandar, Tebatan Banjir. Saya ingin menarik perhatian kementerian terhadap dua isu banjir akibat air laut pasang yang semakin mendesak di Parlimen Tanjong Piai.

Pertama, banjir berulang di jalan besar di Terminal Kukup. Masalah ini bukan lagi kejadian sekali sekala, ia berlaku hampir setiap kali air laut pasang besar. Setiap kali berlaku jalan utama itu pasti dinaiki air, kenderaan tidak dapat lalu, penduduk terpaksa menunggu surut dan pelancong yang keluar masuk melalui Terminal Feri Kukup juga terjejas.

Kawasan ini adalah pintu masuk pelancongan antarabangsa, tempat pelancong dari Singapura dan negara jiran datang menikmati keindahan Kukup dan Tanjong Piai. Apabila jalan utama banjir dan air melimpah, ia bukan sekadar menyusahkan rakyat tempatan tetapi menjejaskan imej pelancongan negara.

Saya juga menerima banyak aduan daripada penduduk bahawa kenderaan mereka berkarat akibat ditelenggami air laut yang menyebabkan kerugian yang besar.

Puan Pengerusi, punca utama kenaikan air laut semasa air pasang besar, masalah ini telah berlarutan bertahun-tahun. Rakyat sudah lama kecewa menunggu penyelesaian. Mereka berhak mendapat tindakan tuntas yang benar-benar berkesan. Saya memohon agar kementerian segera turun padang bersama agensi teknikal seperti JPS dan PBT untuk meneliti dan menyediakan pelan tindakan jangka pendek dan jangka panjang.

Puan Pengerusi, merujuk kepada Butiran 16800 – Projek Tebatan Banjir Berkeutamaan Tinggi.

Isu banjir di Pusat Perdagangan Daerah Pontian di bandar baru Pontian juga semakin membimbangkan. Kawasan ini adalah nadi ekonomi tempatan. Tempat peniaga kecil berniaga dan mencari rezeki. Namun, setiap kali air pasang, air melimpah masuk ke kawasan perniagaan, jalan ditenggelami air pelanggan sukar masuk dan perniagaan tempatan terjejas secara langsung.

Oleh itu, saya kerap— saya harap kementerian dapat melaksanakan kajian teknikal menyeluruh untuk mengenal pasti kawasan tadahan utama menyebabkan limpahan air. Saya juga mencadangkan kerajaan membina benteng untuk menghalang limpahan air laut ke kawasan ini. Langkah ini perlu dilaksanakan segera supaya kerugian dan kerosakan tidak bertambah serius di masa hadapan.

Dengan kepakaran yang ada pada kementerian, saya percaya kita perlu beralih daripada langkah reaktif kepada pendekatan pencegahan berdasarkan data kajian dan pelan jangka panjang.

Saya ingin menegaskan, rakyat di Tanjong Piai sudah terlalu lama menunggu yang mereka mahu ialah tindakan segera dan penyelesaian nyata. Saya harap kementerian dapat memberi keutamaan dan peruntukan khas bagi melaksanakan projek tebatan banjir akibat air laut pasang di Kukup dan juga di Pontian dalam masa yang terdekat.

Puan Pengerusi, seterusnya saya rujuk kepada Butiran 16700 – Rancangan Tebatan Banjir (RTB) dan Saliran Bandar. Isu seterusnya isu banjir di kawasan Parlimen Tanjong Piai. Terus terang saya katakan, saya amat kecewa kerana walaupun kementerian menyatakan bahawa pelbagai tindakan telah dan sedang dilaksanakan, termasuk 18 projek kecil sejak tahun 2022 dan beberapa lagi dilancarkan pada tahun 2025 tetapi banjir masih berlaku, malah semakin kerap.

Tahun ini sahaja, belum lagi musim tengkujuh, kawasan ini sudah dibanjiri, dilanda banjir tiga kali. ini bukti jelas bahawa sistem peralihan air sedia ada sudah gagal berfungsi dengan baik. Kalau— I syak dibiarkan macam ini, untuk hujung tahun ini, hujung akan dapat tanggung derita lagi. Masalah banjir yang berulang di kawasan Sri Gambut, di Melayu Raya, Kampung Maju Jaya, Kampung Sri Menanti, Kampung Paya Embun dan Peneruk masih belum selesai setakat ini. Semuanya kampung berisiko tinggi yang saban tahun terjejas.

Adakah tafsiran kementerian bahawa banjir tiga atau empat kali setahun ini masih dianggap tidak mendesak. Adakah perlu tunggu air naik sampai ke paras dada, bahu, mahu dianggap sebagai kritikal?

JPS Pontian sudah kemukakan cadangan jelas. Satu, projek RTB Pontian bernilai 183 juta. Kedua, pemindahan penduduk Sri Gambut bernilai 5.7 juta dan projek khas Kampung Maju Jaya bernilai 8.9 juta. Semuanya sudah siap di atas kertas, tetapi sampai hari ini tiada bajet, tiada pelaksanaan. Jadi, saya ingin tahu, dengan jujur, apakah sebenarnya status projek-projek ini sekarang?

Masalah ini tak boleh lagi ditanggung, setiap kali banjir, rumah tenggelam, harta habis, rakyat menderita. Kita bukan menuntut sesuatu yang berlebihan, yang rakyat minta hanyalah tindakan segera. Saya memohon agar kementerian mempertimbangkan peruntukan kecemasan bagi langkah jangka pendek, tanpa perlu menunggu Rolling Plan 13 atau bajet besar akan datang. Biar buatlah secara berperingkat-peringkat, asalkan kerja dimulakan. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Puan Pengerusi.

Bismillahirrahmanirrahim. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Merbok ingin memulakan perbahasan dengan merujuk Kepala B.33 Butiran 040400 – Malaysian Program Office for Power Electricity (MyPower Corporation).

Merbok ingin mengetahui kenapakah hanya diperuntukkan pada tahun hadapan untuk butiran ini? Merbok ingin membangkitkan berkenaan keberkesanan MyPower Corporation ini iaitu agensi yang ditubuhkan pada tahun 2010 untuk menyelaras reformasi sektor elektrik negara. Walaupun mandat MyPower adalah untuk menambah ketelusan dan meningkatkan kecekapan industri tenaga, pelaksanaan reformasi ini masih kabur dan tidak menunjukkan hasil yang jelas.

Seterusnya, Kepala P.33 Butiran 13500 – Pemulihan Empangan. Peningkatan sebanyak 20 juta. Di Kedah, terdapat empat buah empangan iaitu Empangan Ahning, Empangan Pedu, Empangan Muda dan Empangan Beris.

Merbok ingin mengetahui, apakah status empangan-empangan tersebut dan adakah ia ada dalam keadaan yang baik atau perlukan penyelenggaraan kerana empangan-empangan ini adalah merupakan sumber kepada sungai-sungai utama di negeri Kedah, yang membekalkan air kepada loji-loji penapis air yang turut digunakan oleh negeri Pulau Pinang dan Perlis.

Di negeri Kedah, sumber air mentah negeri diuruskan oleh Lembaga Sumber Air Negeri Kedah (LSANK) supaya sentiasa berada di dalam keadaan terpelihara. Oleh itu Lembaga Sumber Air Negeri Kedah telah mengenakan caj pengekstrakan air mentah kepada Syarikat Air Darul Aman (SADA) bagi setiap meter padu untuk kegunaan pembekalan air terawat kepada rakyat di negeri Kedah.

Pulau Pinang turut mengekstrak air tersebut yang sama, meskipun di sebelah Pulau Pinang. Sehubungan dengan itu, adalah wajar sekiranya Kerajaan Pulau Pinang membuat pembayaran berbentuk payment for ecosystem kepada Kerajaan Negeri Kedah. Atas tujuan bagi mengekalkan kawasan tadahan air sebagai kawasan tadahan, termasuk penyelenggaraan dan pemuliharaan sepanjang Sungai Muda yang akan berkeupayaan untuk menjamin bekalan mentah air berterusan dan mencukupi bagi keperluan rakyat di negeri Kedah, Perlis dan Pulau Pinang.

di antara satu kaum dengan satu kaum dalam Malaysia atau melanggar mana-mana syarat dalam Perlembagaan.

Syarat dalam Perlembagaan. Perlembagaan Malaysia mengenali Pulau Pinang sebagai sebuah negeri yang berdaulat. Saya minta supaya...

Okey, seterusnya Butiran 10001500 – Kerja-kerja Kecil JPS iaitu peringkat negeri yang telah kembali diberikan peruntukan setelah tiada sebarang peruntukan untuk tahun lepas dan tahun ini.

Peruntukan ini adalah sangat penting untuk memastikan sungai-sungai kecil, parit-parit dan longkang-longkang yang berada di bawah seliaan JPS diselenggara dengan baik.

Dan dapat mengurangkan risiko banjir kilat yang sering berlaku di kawasan-kawasan perumahan, di kampung-kampung jika berlaku taburan hujan yang tinggi.

Seterusnya, mengenai hakisan pantai, 15100. Merbok ingin mengucapkan terima kasih kepada kementerian kerana memberikan tender projek pengawalan hakisan pantai daripada Tanjung Dawai ke Sungai Pial yang telah ditutup pada 1 Oktober yang lepas dan saya harap, kontraktor dipilih yang baik dan berwibawa supaya projek ini dapat disiapkan mengikut jadual dan hakisan ombak, hakisan pantai tidak akan mengancam penduduk di situ lagi.

Seterusnya, saya nak bincang pasal NRW seperti yang telah dibincangkan, dibahaskan banyak oleh Wangsa Maju dan juga tadi Kubang Kerian. Jadi, saya minta masukkan juga ucapan mereka dalam ucapan saya tadi. Dan saya rasa untuk 15200 – Memperbaiki, Mengindah, Membersih dan Merawat Air Sungai-sungai MASMA.

Saya ingin menarik perhatian tentang aktiviti pengorekan pasir sungai yang telah merosakkan ekosistem sungai-sungai lah. Kalau kita memperuntukkan banyak pun duit untuk mengindahkan sungai, aktiviti mengorek pasir ini akan merosakkan ekosistem. Dulu, Sungai Muda tempat saya bermain dan bermandi-manda dan bermain dengan bersama kawan-kawan, telah rosak. Sekarang pun, saya dah tak

Terima kasih, Puan Pengerusi atas peluang yang diberikan kepada saya turut serta dalam perbahasan Belanjawan 2026, peringkat Jawatankuasa Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air.

Sebelum saya memulakan perbahasan saya, saya ingin ambil kesempatan pada tengah hari ini mengucapkan terima kasih kepada kepimpinan parti saya dan pengundi Rasah yang menghantar saya ke sini sebab hari ini genap tiga tahun PRU yang ke-15. Ini ramai semua tak ingat. Dia cerita benda yang bukan-bukan macam Pendang. Tetapi, kita ingat kepimpinan parti dan juga pengundi yang hantar, yang memberikan amanah dan mandat kepada kita di sini...

...Itulah penghargaan kepada pengundi. Jadi, Puan Pengerusi saya mulakan perbahasan saya— tak mahu retorik ya. Okey.

Perkara pertama, 95000 – Non-Revenue Water (NRW). Ini memang topik utama di bawah kementerian ini dan sesuatu yang perlu kita usahakan, pergiatkan usaha untuk mengurangkan kerugian bukan berjuta tetapi berbilion Ringgit setiap tahun.

Saya nampak, 340 juta diperuntukkan untuk belanjawan kali ini, jauh lebih tinggi daripada 233 juta berbanding tahun sebelumnya. Cuma, saya nak tanya, 340 juta ini adakah ia sebahagian daripada 2.5 bilion yang disebutkan oleh Yang Amat Berhormat Timbalan Perdana Menteri II, yang merupakan Menteri PETRA yang mengatakan bahawa dalam RMK13 sebanyak 2.5 bilion akan diperuntukkan untuk menurunkan NRW peringkat kebangsaan daripada ketika ini, 34.6 peratus kepada 28.8 peratus.

Kalau betul 2.5 bilion itu untuk lima tahun, kenapa kali ini hanya 300 lebih juta? Patut, kalau pukul rata pun, 500 juta. Saya ingin mohon penjelasan sebab perkara ini sangat mustahak. Perkara ini kalau kita boleh buat seberapa segera yang boleh, ia akan mengurangkan kerugian disebabkan NRW.

Dan, saya nak tanya, daripada 340 juta ini, berapa banyak diperuntukkan untuk Negeri Sembilan? Negeri Sembilan bukan di peringkat yang paling kritikal

macam Perlis, Kedah dan Kelantan tetapi, dia sederhana kritikal juga bagi saya sebab 35 peratus NRW ketika ini.

Di bawah Butiran 21000 – Rancangan Bekalan Air Negeri Sembilan. Tahun lepas, 46.8 juta, tahun ini 16.2 juta. Saya nak tanya, projek apa ini? Saya difahamkan, ada satu peruntukan yang tinggi untuk rancangan keseluruhan projek, 673 juta untuk bekalan air Negeri Sembilan. Jadi, kenapa tahun depan itu sikit sahaja? Mohon penjelasan kerajaan sebentar nanti.

Butiran seterusnya, 16800 – Projek Tebatan Banjir Berkeutamaan Tinggi dan juga Butiran 16700 – Rancangan Tebatan Banjir (RTB) dan Saliran Bandar. Kedua- dua butiran ini mempunyai peruntukan lebih dua bilion iaitu hampir separuh daripada keseluruhan 4.8 bilion peruntukan pembangunan untuk PETRA pada tahun ini.

Saya nak sebut dua sungai di kawasan saya secara spesifik. Yang Berhormat Timbalan Menteri pernah menjawab di Kamar Khas pada bulan Ogos dulu, saya nak dapatkan update terkini. Rancangan Pembangunan Lembangan Sungai Bersepadu, Sungai Linggi Fasa 5.

Yang Berhormat pernah sebut ketika itu, setakat 29 Julai, progress dia adalah 12.41 peratus lebih tinggi daripada jadual 11.86 peratus, apakah status terkini? Okey, untuk projek tersebut, dan yang kedua, Sungai Jijan di bawah Parlimen Rasah juga.

Dikatakan ketika itu, permohonan belum diluluskan di bawah RMK12.

Jadi, permohonan daripada JPS untuk kerajaan mengangkat pembangunan ataupun naik taraf, tambah baik Sungai Jijan sebanyak 100 juta diangkat ke RMK13.

Apakah status terkini? Mohon diluluskan segera.

Seterusnya, di bawah Butiran 80000 – Projek Pembetungan Negara, sebanyak 249 juta diperuntukkan, kalau pembetungan, IWK. Saya nak tanya kerajaan, kenapa nak bagi peruntukan yang tinggi kepada IWK? Bukankah IWK ada buat kutipan daripada pengguna yang terlibat? Mohon penjelasan.

Dan, perkara terakhir Puan Pengerusi, saya mungkin ambil masa dua minit, iaitu Butiran 040300 – Subsidi Bil Elektrik, 55 juta. Kita tahu, ada keperluan untuk memberikan subsidi kepada pengguna yang terlibat. Cuma, saya nak sebut ni, saya mohon Suruhanjaya Tenaga dan juga Kementerian PETRA mengambil maklum satu perkara berkenaan dengan tindakan daripada Tenaga Nasional (TNB) untuk kes-kes pengusikan meter.

Saya nak sebutkan di sini, saya tak galakkan ya. Sebagai wakil rakyat yang bertanggungjawab, sebagai pengamal undang-undang, saya tak galakkan orang

usik meter. Itu tak betul, sebab bila usik meter, dia rekod kurang. Kita tak— apa, kita tak galakkan dan tak patut digalakkan.

Cuma, isunya apabila wakil TNB ataupun mungkin kadang ada wakil daripada Suruhanjaya Tenaga hadir, dia cabut meter yang ada, dia tukar meter tanpa dipantau, dilihat oleh pelanggan tersebut, pemilik rumah. Saya rasa ini tidak adil.

Apabila dikeluarkan meter itu, TNB bawa balik lepas itu kata, ada pengusikan meter yang menyebabkan ada— kata orang apa— lepas itu, buat tuntutan lebih.

Saya rasa benda ini macam sehala. Patutnya, pemilik rumah ada di sana. Saya tak kata semua kes, tapi ada kes tertentu bila pemilik rumah tak ada di rumah. Dia mungkin kerja, dia keluar rumah, kerja dan sebagainya tapi, janganlah buat macam itu, tunggu.

Kalau betul, sebab nanti apa yang terjadi saya nampak, kalau few years back, TNB agak lenient untuk perbincangan tuntutan. Sekarang ini, TNB menjadi sangat keras dan dianggap apa nama— pelanggan, pengguna itu salah sepenuhnya. Dan saya anggap kalau macam inilah caranya dan sengaja untuk mengheret pelanggan tersebut ke mahkamah, tahulah TNB korporat besar, banyak panel lawyer tapi...

...Perhatian daripada Kementerian PETRA berkenaan dengan perkara asas pengguna. Ini pengguna domestik yang saya nak sebutkan. Ya, unit domestik ya, yang tak terlibat dengan apa-apa perniagaan bitcoin tadi, yang tak ada kaitan dengan perniagaan yang domestik. Itu sahaja daripada saya. Terima kasih Puan Pengerusi.

Terima kasih. Terima kasih Puan Speaker. Berkenaan bekalan air di Johor Selatan, saya dimaklumkan dan melihat sendiri terlalu banyak data center, pusat data pelaburan daripada luar negara tertumpu ke Johor Selatan. Pusat data ini memerlukan kuantiti air yang sangat banyak. Adakah ini satu cabaran kepada bekalan air di Johor? Terima kasih.

telah pun menyebabkan hakisan serius sampailah ke Kampung Tengah, Kampung Kuala Sungai Baru dan hasil daripada tinjauan kami turun ke bawah dan juga jumpa dengan komuniti kaum nelayan dan sebagainya.

Jadi, kita melihat bahawa tambakan di kawasan hilir ini telah pun mengubah aliran arus laut dan ia juga telah menyebabkan hakisan yang sangat teruk di Kampung Tengah dan Kuala Sungai Baru.

Ia juga telah pun melibatkan kehilangan tanah, kemerosotan kawasan penempatan dan juga ancaman kepada keselamatan rumah penduduk dan termasuklah ia telah menyebabkan berlaku kerosakan terhadap ekosistem pesisir dan apabila tambakan ini dilakukan tanpa mitigasi yang komprehensif, ombak yang dialihkan akhirnya memukul kawasan lain sampai di Kampung Tengah dan kawasan yang sekitarnya menjadi mangsa. Jadi, saya juga dapati bahawa kurangnya benteng pemecah ombak di antara Kampung Tanjung Dahan dan juga Kampung Hilir. Jadi, saya harap pihak kementerian dapat mempertimbang dan juga memperlihatkan tentang perkara ini.

Seterusnya, saya juga ingin menyentuh di bawah tajuk yang sama yang mana pantai ditambak di sepanjang Pangkalan Balak. Ia telah pun diletakkan atas faktor keselamatan, pagar di sekeliling daripada Sungai Tuang sampailah pada Padang Kemunting. Jadi, kita lihat bahawa pelanggan hari ini, orang ramai dah tak boleh lagi dapat menikmati dan turun menikmati pantai dan juga laut di Tanjung Bidara, Pangkalan Balak dan sebagainya. Jadi, kita lihat bahawa telah pun ada pengusaha yang selama sembilan bulan kawasannya ditambak, masih lagi tak dapat menggunakan pantai.

Jadi, kalau kita tengok isu tambak laut di sepanjang Pangkalan Balak ini telah pun menjejaskan kehidupan. Kebanyakan mereka yang tinggal di sekitar termasuklah pengusaha-pengusaha, termasuklah tuan punya chalet, hotel yang berkaitan yang mana kita tahu bahawa projek ini perlu untuk mengelakkan hakisan tetapi apabila tidak berlaku sesi libat urus, saya bertemu dengan Yang Berhormat Timbalan Menteri, juga saya telah menitikberatkan tentang soal sesi libat urus. Betul ada dipanggil pada 22 Oktober tetapi dia pick, pick je. Dia pilih-pilih sahaja untuk dipanggil sesi libat urus. Asal buat, asal buat, okeylah. Sekali jumpa, ah cukuplah.

Tak boleh macam itu. Patut dipanggil semua mereka, pengusaha ataupun mereka komuniti yang terlibat supaya mereka boleh memberikan pandangan kepada pihak kementerian, pihak agensi yang terbabit. Ini tidak, apabila hanya mereka- mereka yang terpilih sahaja, jadi tak dapatlah maklumat ataupun input yang

kawal selia air setiap negeri bagi memastikan semua operator air mempunyai sumber air mentah yang cukup untuk diproses. Pengurusan NRW ini haruslah diperkemaskan, dimantapkan lagi dengan kemahiran pengurusan tekanan air yang baik dengan percepatkan projek penggantian paip-paip lama.