Katalog Hansard

pemakaiannya tertakluk sama ada pada aspek mahkamah, mahkamah kecil, tuntutan kecil ataupun kepada persediaan dokumen, kepada memberikan penilaian kepada kemampuan untuk bantuan guaman dan juga dilihat dalam aspek merangka keputusan-keputusan dalam rumusan-rumusan data-data yang begitu banyak.

Walau bagaimanapun, untuk makluman Ahli Yang Berhormat, sebarang polisi khususnya berkaitan dengan pemakaian AI dalam negara kita wajar mengambil kira antara lain cabaran-cabaran berkaitan pemakaiannya, merangkumi isu kebolehterimaan keterangan digital yang melibatkan kandungan sulit. Dalam usaha ini, pada tahun 2025, kerajaan akan melancarkan Road Map to My Digital Justice yang komprehensif dan khas bagi sektor perundangan dengan kerjasama semua pihak yang berkaitan, termasuklah Kementerian Digital dan Kementerian Komunikasi. Terima kasih.

Terima kasih Puan Yang di-Pertua. Terima kasih YB Menteri atas jawapan tadi. YB Menteri, saya fikir boleh bersetuju bahawa salah satu tonggak penting dalam sistem keadilan kita atau our justice system adalah kepada keadilan ataupun akses kepada keadilan ataupun access to justice. Walau apa pun kemajuan teknologi, ia harus menjurus ke arah memastikan akses kepada keadilan ini.

Jadi soalan tambahan saya Puan Yang di-Pertua, apakah langkah daripada kerajaan dalam membentuk satu sinergi atau kerjasama di antara badan eksekutif dan badan kehakiman dalam memastikan teknologi kecerdasan buatan ini atau AI ini dapat terus menjamin akses kepada keadilan? Terima kasih YB Menteri.

Terima kasih Yang Berhormat Besut. Satu soalan yang sangat bagus, ya. Antara cabaran AI, banyak orang takut bahawa kemungkinan dia akan mengganti ya. Kita pun tak nak nanti satu hari AI pula nak ganti kita sebagai Ahli Parlimen...

[Ketawa] Tapi memang betul Yang Berhormat, itu sebab yang saya sebut tadi daripada negara-negara lain, bila bercakap tentang AI, sektor dia cakap sangat besar.

Saya bagi contoh di US itu, dia tengok pada pemantauan jenayah iaitu algorithm dalam kawasan ini banyak mana kes jenayah supaya hukumannya pada kadar ujian dan calculation mereka buat. Di Estonia pula, tuntutan kecil dan penggunaan chatbots. Ini dipakai pada tahun 2024. Di China pula mahkamah pintar- smart court berasaskan pada AI dan juga mengambil kira yang mana Yang Berhormat tadi sebut tentang research para-para hakim.

Di Brazil pula ialah dia ada satu sistem dipanggil VICTOR. VICTOR ini ialah menganalisis kes. Sebab bila bercakap tentang AI Puan Yang di-Pertua dan Yang Berhormat Besut, semuanya tertakluk pada data yang ada masuk pada hari ini. Data kita kalau pengamal undang-undang kita tahu daripada pihak Bar Council, Bar Committee, dia mempunyai data mereka sendiri. Mahkamah ada data daripada segi keputusan.

Jadi, data-data inilah yang mana Kementerian Komunikasi dan Kementerian Digital memainkan peranan, penarikan sebab kita ada satu bank, bank data. Bank data perundangan ini akan memberikan keputusan bagi pihak Road Map to My Digital Justice, peringkat tahap mana yang kita nak mula dulu. Kalau kita tengok di Belanda, United Kingdom, kelayakan legal aid di United Kingdom sangat hebat, sebab United Kingdom Iegal aid itu sesuatu yang sangat penting pada access to justice mereka.

Saya tidak menafikan pada kekhuatiran Yang Berhormat Besut, sama ada boleh mengganti kah tidak, tetapi saya yakin antara tanggungjawab kita dalam melahirkan sistem AI dalam sektor perundangan ialah tanggungjawab etika. Kemungkinan daripada segi mesin, daripada segi nombor, daripada segi data, daripada segi maklumat, mereka boleh buat bacaan dengan begitu cepat, tetapi pada akhir sekali, macam kes-kes yang memakai keputusan hakim daripada segi budi bicara, memang kita mesti memakai manusia.

Sama juga macam hakim ke mahkamah, pada tahap contohnya saya bagi pada hari ini. Pada pandangan saya untuk tahun depan, tuntutan kecil mungkin mulai sistem, macam kes trafik sebab dia ada sistem yang boleh terima. Bankruptcy daripada segi jumlah yang masuk antara bankrap tidak bankrap, tetapi untuk pelepasan itu masih pada manusia, tertakluk pada berapa banyak data dan pembayaran yang telah dibuat, tetapi memang tidak dinafikan pada masa hadapan, penggunaan AI ini pertama, cepat; keduanya, percentage kesilapan itu kurang; dan akhir sekali ia akan memakaikan apa yang disebut sebagai kos yang lebih murah.

Saya nak sebut di sini, antara masalah kita pada hari ini ialah access to justice dalam negara kita, mahkamah-mahkamah kita di peringkat daerah kah, sesyen kah, majistret pun masih dilihat begitu jauh bagi rakyat-rakyat di kawasan luar bandar nak sampai ke mahkamah. Inilah perlu menjadi objektif kita untuk mendekatkan rakyat kepada mahkamah, mungkin dalam sistem mobil dan sebagainya. Terima kasih Puan Yang di-Pertua.

Terima kasih, Yang Berhormat. Mengenai kes yang melibatkan seorang Kaunselor, sebenarnya kedua-dua pihak membuat aduan Polis.

Jadi, kita tunggulah laporan daripada siasatan Polis, apa sebenarnya insiden yang berlaku.

Laporan daripadanya akan menentukan tindakan-tindakan yang sewajarnya, tapi selain daripada itu, berasaskan kepada kes-kes yang berlaku dalam masa beberapa minggu atau bulan yang lepas, tentunya kita akan memberi perhatian dan akan meneliti apakah punca, apa kelemahan dan tindakan-tindakan yang sewajarnya akan diambil.

Ini kerana, seperti yang telah saya katakan di peringkat awal tadi, Kementerian Pertahanan, kita tidak berkompromi dalam soal-soal buli ataupun penderaan ini. Memang benar latihan ketenteraan sangat berat dan sebagainya, tetapi tidaklah sampai kepada buli atau berlakunya kekerasan dan sebagainya. Jadi, saya bagi jaminan di situ.

3. Puan Syerleena binti Abdul Rashid [Bukit Bendera] minta Menteri Kewangan menyatakan, memandangkan Khazanah dan PNB diakui sebagai salah satu GLIC yang membuat pelaburan banyak portfolio yang mana mungkin terdapat sebahagian pelaburan yang gagal, dalam kes FashionValet, apakah faktor-faktor menyebabkan kegagalan syarikat tersebut?

dilaksanakan pada nilai pasaran yang berpatutan yang mencerminkan trajektori pertumbuhan FashionValet yang kukuh pada masa itu.

Suntikan pelaburan oleh Khazanah dan PNB ke dalam FashionValet digunakan untuk mengembangkan platform FashionValet supaya menjadi platform e-dagang serantau bagi jenama tempatan. Ini termasuk menambah bilangan kedai fizikal selaras dengan aspirasi FashionValet untuk menjadi platform membeli belah pelbagai saluran dan membangunkan jenama yang dimiliki sepenuhnya oleh mereka. FashionValet telah mencatat pulangan tunai positif atau lebih dikenali sebagai EBITDA untuk beberapa tahun selepas menerima pelaburan daripada Khazanah dan PNB.

Namun, pihak Khazanah dan PNB sedia maklum cabaran-cabaran yang dihadapi oleh FashionValet untuk mengembangkan perniagaan. Kegagalan FashionValet boleh dikaitkan dengan faktor-faktor luar jangkaan seperti berikut.

Pertama, implikasi COVID-19. Ketika FashionValet ingin mencapai aspirasi untuk menjadi platform membeli belah pelbagai saluran, ia telah menambah bilangan kedai fizikal secara pesat. Namun, Perintah Kawalan Pergerakan yang dilaksanakan semasa Covid-19 telah menghalang perniagaan fizikal FashionValet dan mengakibatkan pasaran pakaian premium termasuk tudung merosot dengan ketara. Malahan, kedai fizikal yang kurang mendapat sambutan juga terpaksa ditutup.

Kedua, perubahan trend platform fesyen e-dagang. Perkembangan pesat jenama- jenama fesyen tempatan terutamanya fesyen sopan yang menggunakan saluran jualan e- platform tersendiri berserta saluran alternatif seperti akses seperti Facebook telah menyebabkan FashionValet mengalami saingan hebat. Oleh itu, platform FashionValet terpaksa ditutup dan seterusnya FashionValet telah beralih fokus kepada jenama sendiri seperti dUCk dan LILIT.

Ketiga, cabaran mengumpul dana. Kesemua cabaran ini telah menyebabkan kekangan aliran tunai kepada FashionValet. Ia berusaha mengumpul dana terbaharu untuk menangani masalah ini, tetapi pegangan saham sedia ada termasuk Khazanah dan PNB tidak bersetuju untuk mengambil risiko tambahan dengan menambah pelaburan dalam FashionValet. Malahan, pasaran pengumpul dana yang mencabar pada ketika itu menyebabkan proses pengumpulan dana yang dicadangkan oleh FashionValet tidak berjaya.

Walaupun Khazanah dan PNB adalah pelabur minoriti, kedua-dua pihak telah memainkan peranan proaktif untuk membantu FashionValet. Ini termasuk memberi bimbingan strategi dan nasihat kewangan kepada ahli pengurusan tertinggi syarikat. Walau bagaimanapun, impak dan cabaran yang dihadapi oleh FashionValet terlalu besar dan menyebabkan situasi kewangan syarikat makin parah.

Untuk terus beroperasi dan menangani masalah aliran tunai, FashionValet pada ketika itu memerlukan suntikan modal pada pelabur baharu dengan segera. Namun, mereka tidak menerima banyak tawaran daripada pelabur baharu. Tawaran yang diterima itu merupakan tawaran terbaik dan dipersetujui oleh semua pemegang saham.

Terima kasih Yang Berhormat atas soalan tersebut. Puan Yang di-Pertua, pelaburan Khazanah dalam FashionValet telah dibuat tujuh tahun yang lalu. Sejak itu, pendekatan Khazanah dalam membuat keputusan pelaburan sudah dirombak dan proses pemilihan pelaburan juga diperketat, termasuk pelaburan dalam syarikat pemula dan modal teroka.

Pelaburan modal teroka, venture capital, memainkan peranan yang penting dalam menyokong pertumbuhan ekonomi Malaysia, membantu negara beralih kepada status berpendapatan tinggi melalui inovasi dan pertumbuhan mampan. Pelaburan VC, berupaya memacu inovasi dengan menyediakan modal untuk startup dan perusahaan yang berpotensi mencipta teknologi baharu.

Selain itu, ia juga membantu mencipta peluang pekerjaan, merangsang ekonomi dan memperkenalkan teknologi maju daripada pasaran luar ke Malaysia. Melalui sokongan terhadap syarikat baharu, VC juga menggalakkan persaingan yang mendorong peningkatan inovasi dan produktiviti dalam ekonomi negara.

Namun, pelaburan modal teroka adalah satu yang bersifat tidak jaminan atau kepastian dalam pelaburan. Matlamatnya adalah untuk pertumbuhan walaupun risikonya tinggi dan sekiranya berjaya, berpotensi menjana keuntungan yang tinggi. Menyedari risiko dan ganjaran pelaburan dalam modal teroka dan ekuiti persendirian, kedua-dua pihak berpendapat bahawa pelaburan ini harus diurus dengan menilai prestasi berdasarkan portfolio pelaburan secara keseluruhan dan bukan pelaburan sesendiri.

Sebagai contoh, pelaburan Khazanah dalam perniagaan tenusu tempatan, Farm Fresh Berhad merupakan sebahagian daripada pelaburan modal teroka dalam sektor pertanian yang memberi pulangan yang lebih, pada 13 kali- ganda iaitu melebihi RM800 juta.

Isu FashionValet tidak akan menjejaskan Khazanah untuk melabur dalam syarikat pemula. VC masih kekal dalam mandat Khazanah dan Khazanah akan terus usaha untuk

menyokong ekosistem syarikat pemula dan modal teroka sambil menambahbaikkan mekanisme kawalan.

Khazanah telah menyediakan satu dana khusus iaitu dana impak untuk tujuan melabur bagi meningkatkan daya saing ekonomi dan membina daya tahan negara sambil menghasilkan manfaat dan impak sosioekonomi kepada rakyat terutama untuk syarikat pemula dan modal teroka.

Antara inisiatif Khazanah untuk tujuan tersebut adalah penubuhan Jelawang Capital sebagai sebuah national fund-of-funds dengan komitmen RM1 bilion untuk memacu pertumbuhan ekosistem modal teroka Malaysia menerusi Dana Impak seperti dinyatakan dalam Belanjawan 2025.

Kedua, pelaksanaan Emerging Fund Managers' Programme dan Regional Fund Managers’ Initiative yang akan dikelola di bawah Jelawang Capital. Dalam konteks ini, adalah wajar bagi Khazanah terus melabur dalam ekosistem modal teroka selaras dengan mandat Ekonomi MADANI bagi menyokong pembangunan negara secara keseluruhan. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Puan Yang di- Pertua. Terima kasih Menteri atas jawapan. Soalan saya, cuma modal sebanyak RM47 juta itu kalau bagi kepada orang kampung meniaga goreng pisang, sudah banyak keuntungan.

Soalan saya Menteri Kewangan, apakah langkah-langkah pemantauan yang diambil oleh Khazanah dan PNB terhadap prestasi kewangan FashionValet, selepas pelaburan dibuat?

Adakah tanda-tanda awal masalah kewangan yang mungkin diabaikan.

Ini kerana selepas FashionValet menerima pelaburan RM47 juta daripada Khazanah, beberapa bulan kemudian atau lebih tepat pada 4 Disember 2018, FashionValet membeli keseluruhan kepentingan ekuiti dalam 30 Maple Sendirian Berhad sebanyak melibatkan pembelian yang berjumlah RM95 juta. Menariknya, 30 Maple dan FashionValet ini dimiliki oleh orang yang sama, syarikat tangan kanan beli daripada tangan kiri. Tidakkah ini merupakan urus niaga yang sepatutnya dipantau oleh Khazanah ketika Khazanah membuat pelaburan ataupun selepas Khazanah membuat pelaburan tersebut.

Yang Berhormat Menteri, bolehkah Menteri menyatakan adakah terdapat lagi startup yang dibiayai oleh Khazanah dalam masa 10 tahun yang lepas ini dari sudut tahap ataupun prestasi keuntungan dan kerugiannya yang boleh disenaraikan. Terima kasih.

Terima kasih Yang Berhormat Yang di-Pertua. Terima kasih Yang Berhormat Kepong.

Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, program berasaskan komuniti sebagai alternatif kepada penahanan kanak-kanak memang sentiasa menjadi keutamaan Kementerian Dalam Negeri.

Antara program terkini yang diperkenal adalah projek rintis yang dikenali sebagai Baitul Mahabbah. Baitul Mahabbah adalah satu inisiatif yang diperkenalkan pada tahun 2023 dan sehingga kini sebanyak lima Baitul Mahabbah telah beroperasi di seluruh negara dan satu lagi di Johor akan dibuka dalam masa terdekat. Program ini membolehkan pemindahan tahanan kanak-kanak dari Depot Imigresen ke satu premis lain di luar depot untuk kanak- kanak berumur 10 tahun dan ke bawah bersama ibu atau penjaga mereka.

Baitul Mahabbah ini Yang Berhormat, menyediakan persekitaran yang lebih kondusif kepada tahanan kanak-kanak tersebut bagi memastikan perkembangan fizikal, mental dan emosi yang lebih sempurna. Sehingga 30 September, seramai 209 orang kanak-kanak dan penjaga telah ditempatkan di Baitul Mahabbah. Walau bagaimanapun, penempatan ini adalah bersifat sementara sehingga proses penghantaran pulang tahanan ke negara asal dilaksanakan.

Di samping itu, beberapa sesi libat urus bersama dengan badan bukan kerajaan tempatan dan luar negara juga sedang dijalankan bagi meneliti pelbagai inisiatif kepada penahanan kanak-kanak melalui Program Berasas Komuniti demi memastikan pelaksanaan program tersebut selari dengan perundangan dan peraturan-peraturan yang sedang berkuat kuasa, Yang Berhormat.

Di Jabatan Penjara Malaysia, kita tiada program khusus bagi komuniti kepada kanak- kanak bawah umur yang ditahan atas kesalahan Imigresen. Walau bagaimanapun, pelbagai inisiatif telah dilaksanakan oleh Jabatan Penjara Malaysia untuk mengintegrasikan semula

banduan dalam masyarakat melalui Program Pemulihan Dalam Komuniti mengikut syarat- syarat dan kelayakan tertentu.

Untuk makluman Yang Berhormat, kalau kita lihat seksyen 96(1), Akta Kanak-kanak 2001 menyatakan bahawa kanak-kanak di bawah umur 14 tahun tidak boleh diperintahkan supaya di penjara bagi apa-apa kesalahan. Sehubungan dengan itu, bagi kanak-kanak warga asing yang berumur di bawah 14 tahun akan ditempatkan di Depot Imigresen sementara menunggu proses penghantaran pulang tahanan tersebut ke negara asal. Manakala bagi kanak-kanak warga asing yang berumur 14 tahun ke atas yang disabitkan kesalahan Imigresen, akan ditahan di penjara sebelum diserahkan pada Jabatan Imigresen untuk tujuan proses penghantaran pulang ke negara asal. Terima kasih.

Timbalan Speaker, Timbalan Menteri tidak jawab soalan yang second part of my soalan dan soalan tambahan saya, boleh tidak kerajaan menjamin bahawa Rang Undang-undang Tahanan Rumah tidak layak diberikan kepada scammer dan penjenayah yang menipu, merompak berjuta-juta ringgit, termasuk Jho Low dan Najib Razak. Terima kasih.

Terima kasih Yang Berhormat.

Saya hendak menyebut bahawa kalau kita lihat daripada segi komitmen kerajaan, kita telah pun mewujudkan lima buah pusat Baitul Mahabbah dan dalam bajet yang akan datang ini ada tambahan lagi dan kajian-kajian memang kita buat dari semasa ke semasa untuk menambah baik apa yang sedang kita laksanakan.

Bagi pengoperasian Baitul Mahabbah, kita merangkumi pelbagai aktiviti Yang Berhormat. Penjagaan, pembelajaran kanak-kanak, khidmat runding cara, kita ada aktiviti- aktiviti harian yang menguasai kanak-kanak serta perancangan pelaksanaan dan pematuhan program yang manfaat untuk kanak-kanak. Antara aktiviti harian yang kita rangka ialah membaca, melukis, menyanyi, manakala penjaga juga disediakan aktiviti seperti aktiviti bercucuk tanam, ada aktiviti kraf tangan. Semua aktiviti ini diselia oleh pegawai-pegawai kita dan juga NGO-NGO terlibat.

Sebenarnya, komitmen kerajaan sangat tinggi dan pelaksanaan Baitul Mahabbah ini sebenarnya merupakan usaha sama JIM dengan kerjasama badan bukan kerajaan. Saya tidak ada maklumat lengkap jumlah NGO yang terlibat. Saya akan bagi secara bertulis dan bagi tahanan lebih 14 tahun, kita mengikut standard peraturan-peraturan, termasuk peraturan antarabangsa.

Sebab itu kalau kita lihat pada seksyen 96(3), Akta Kanak-kanak, ia menyatakan bahawa kanak-kanak yang disebutkan tadi, di bawah umur 14 tahun dan ke atas tidak boleh dibenarkan bergaul dengan banduan dewasa, bermakna kita mematuhi peraturan di bawah seksyen ini. Terima kasih.

Tuan Yang di-Pertua, Kementerian Perladangan dan Komoditi sentiasa komited untuk memastikan bahawa perkembangan industri sawit menitikberatkan elemen kelestarian terhadap alam sekitar, termasuk menyasarkan teknologi sifar sisa sawit bagi mengurangkan pelepasan gas rumah kaca ke atmosfera. Industri sawit turut digalakkan untuk mengeluarkan minyak sawit yang mampan mengikut standard antarabangsa serta memastikan tiada penanaman sawit baharu di atas tanah gambut bagi mengurangkan pelepasan karbon yang seterusnya dapat menyokong dan melindungi alam sekitar.

Selain itu, antara usaha dan tindakan kementerian termasuk mewajibkan Persijilan Minyak Sawit Mampan Malaysia (MSPO) bermula pada 1 Januari 2020 kepada ladang sawit, pekebun kecil persendirian dan tersusun serta kilang pemprosesan minyak.

Persijilan ini merupakan komitmen kerajaan dalam memastikan keseluruhan rantaian pengeluaran minyak sawit di Malaysia adalah selari dan mematuhi peraturan perundangan, terutamanya yang berkaitan dengan pemuliharaan alam sekitar.

Selain itu, kementerian turut menekankan amalan pertanian baik atau good agriculture practice (GAP) serta pelan pengurusan alam sekitar yang meliputi aspek kesedaran terhadap kesan alam sekitar, amalan pembakaran sifar serta pengurusan bahan buangan terjadual. Lembaga Minyak Sawit Malaysia (MPOB) telah menerbitkan buku berkaitan GAP yang telah diedarkan kepada pengusaha tanaman sawit di Malaysia dan menjadi rujukan pihak industri dalam usaha untuk mengurangkan kesan rumah kaca akibat aktiviti perladangan sawit.

Bagi menyokong usaha pemuliharaan alam sekitar yang berkait dengan industri minyak sawit di Malaysia, kementerian telah menubuhkan Yayasan Pemuliharaan Hijau Minyak Sawit Malaysia (MPOGCF) dengan menggalakkan program penanaman semula hutan melalui inisiatif termasuk pemuliharaan hidupan liar serta kepelbagaian bio dan memastikan amalan kemapanan dilaksanakan dengan teratur dalam ladang sawit.

Dalam hal ini, MPOGCF menjalinkan kerjasama dengan pelbagai agensi, termasuk Jabatan Perhilitan, penyelidik universiti tempatan, pertubuhan bukan kerajaan (NGO) dan pihak industri perladangan dalam mencari kaedah terbaik menyokong usaha pemuliharaan berkaitan industri minyak sawit. Sekian, terima kasih.

Terima kasih atas jawapan yang diberi, walaupun tidak menyentuh secara langsung soalan yang saya tanya.

Apa pun saya ingin dapat kepastian persoalan daripada kementerian. Sejauh mana tindakan yang diambil oleh pihak kementerian dalam memastikan kawasan tanah mineral yang sesuai untuk sawit tetapi sekarang ini belum lagi ditanam ataupun tanah terbiar ini diusahakan oleh pihak kementerian supaya hasil sawit ini lebih meningkat dalam negara kita. Sekian, terima kasih.

Untuk makluman YB. Betong, untuk pekebun-pekebun kecil ini dia lebih kurang telah membekalkan lebih kurang 30 peratus untuk pendapatan atau pengeluaran untuk industri ladang sawit ini dan 70 peratus adalah daripada syarikat-syarikat yang besar. So, macam mana kita nak membantu pekebun-pekebun kecil ini adalah kita melalui MPOB. Dia ada satu pasukan yang nama dia TUNAS.

Pegawai-pegawai TUNAS itu dia akan sentiasa turun padang untuk menolong apa yang pekebun kecil ini minta. Sebagai contoh, baru-baru ini Pegawai-pegawai TUNAS dari MPOB turun padang di bahagian utara dekat Sabah terutamanya kawasan Kota Marudu untuk tolong melibat urus bersama dengan penanam sawit pekebun kecil ini dengan dealer kerana harga yang selalu ada isu ini. Yang harga yang kononnya telah ditindas.

So, itulah antara langkah-langkah yang telah diambil oleh pegawai-pegawai TUNAS di bawah MPOB dan di bawah KPK ini. Terima kasih.

Terima kasih Puan Yang di- Pertua, terima kasih kepada Yang Berhormat Segamat. Skim Amanah Saham Bumiputera

(ASB) dan Skim Amanah Saham Malaysia (ASM) masing-masing telah dilancarkan pada 2 Januari 1990 dan 20 April 2020 bertujuan untuk menjana pulangan jangka panjang yang kompetitif dan konsisten kepada pemegang-pemegang unit menerusi pelaburan dalam portfolio yang dipelbagaikan di samping pengekalan modal pada tahap toleransi risiko yang minimum.

Dengan pelaburan permulaan serendah RM10, pelabur boleh menambah pelaburan bagi kedua-dua skim di kaunter cawangan Amanah Saham Nasional Berhad (ASNB) di seluruh negara atau melalui agen-agen yang dilantik ASNB. Pelaburan juga boleh dibuat melalui platform atas talian di aplikasi dan portal MyASNB. Pelabur boleh melabur dengan

Terima kasih Puan Yang di-Pertua. Untuk menjawab soalan tambahan Yang Berhormat Segamat, pelbagai kempen dan program untuk memupuk kesedaran menabung di kalangan warga Malaysia tidak kira daripada belia atau wanita, kita memang seterusnya- untuk menarik minat pelabur dalam Skim Unit Amanah seperti ASB dan ASM dijalankan secara berterusan sepanjang tahun.

Antara program dan inisiatif yang dijalankan adalah seperti berikut iaitu mengadakan Hari ASB dan program Singgah Labur yang dianjurkan bersama dengan barisan hadapan ASNB dengan cawangan agen untuk mempromosikan Skim Unit Amanah Harga Tetap ASNB di seluruh negara. Kita juga meningkatkan usaha pemasaran dengan memperkenalkan kempen baharu seperti kempen Jom Simpan atau Auto Labur yang bertujuan untuk mengaktifkan pelabur baharu serta mempromosikan pelaburan secara sistematik dan berulang di kalangan pemegang unit.

Kita juga terlibat secara aktif dalam ruang pemasaran digital untuk menarik pelabur baharu dalam segmen digital serta meningkatkan pelaburan di kalangan pemegang unit yang sedia ada. Jadi, jualan dan pemasaran digital merupakan kaedah yang paling cost effective.

Penjenamaan semula dengan melancarkan semua logo ASNB dengan rupa yang lebih segar juga hendak menarik segmen-segmen belia. Daripada segi penambahan produk dan perkhidmatan, pada tahun 2023, hak pelaburan individu bagi skim ASB dan ASB 2 telah dinaikkan daripada RM200,000 kepada RM300,000 selain peningkatan saiz dana bagi skim ASM.

Ini memberi peluang kepada pemegang unit untuk menambahkan pelaburan mereka.

Selain itu, yang akhir sekali, kita ada program Celik Kewangan Belia MADANI. Kita lancarkan pada bulan Ogos lalu untuk meningkatkan celik kewangan dalam kalangan pelajar dan menggalakkan pelajar untuk mula melabur pada usia muda termasuk melengkapkan pelajar dengan pengetahuan dan alat-alat kewangan. Sekian, terima kasih.

Dividen yang diterima daripada pelaburan ASB dan ASM tidak dikenakan cukai dan lagi satu berkenaan dengan bank konvensyen. Faedah actually untuk pengetahuan Yang Berhormat, kadar dividen yang diterima oleh pemegang-pemegang unit ASB dan ASM berbanding dengan bank konvensyen adalah lebih tinggi.

4. Tuan Haji Bakri bin Jamaluddin [Tangga Batu] minta Menteri Perpaduan Negara menyatakan, usaha-usaha yang dilakukan membawa pulang artifak dan manuskrip lama yang berkaitan sejarah Tanah Melayu yang dijarah pada zaman penjajahan Portugis, Belanda dan Inggeris dan disimpan di luar negara seperti yang diumumkan oleh YAB Timbalan Perdana Menteri pertama baru-baru ini.

Terima kasih Yang Berhormat, terima kasih atas prihatin Yang Berhormat terhadap sejarah lama.

Bagi cerita Hang Tuah ataupun Hikayat Hang Tuah, cerita Hang Tuah ini telah merupakan satu cerita horror ataupun epik tradisional Melayu yang telah mendapat pengiktirafan daripada UNESCO di bawah Memory of The World International pada tahun 2001 dan Hang Tuah disifatkan sebagai Pahlawan Melayu yang terkenal di Melaka dan amat setia serta taat kepada pemerintah. Cerita Hang Tuah ini juga melambangkan kehebatan dan keberanian Orang Melayu Melaka sebagai pahlawan ketika itu. Memang banyak buku Hang Tuah pun kita sudah keluar, tebal-tebal.

Ya, terima kasih. Jadi bukan sahaja Hang Tuah, banyak- cerita-cerita lain yang telah kita dapati. Pada tahun ini sendiri, pada tahun 2022 ini banyak koleksi Melayu yang kita telah ikuti Koleksi Aminah binti Rahim- dua naskhah dan banyak lagi sejarah ataupun manuskrip Melayu yang telah kita telah dapati dan banyak lagi belum dan kita telah- sebab itu kita telah mengadakan satu Memorandum Jemaah Menteri

Terima kasih Puan Speaker. Mohon penjelasan Menteri, apa pihak kerajaan mempunyai perancangan jangka panjang dalam memanfaatkan manuskrip dan artifak yang dibawa pulang agar dapat dimanfaatkan oleh masyarakat. Mohon penjelasan, berapakah anggaran kos yang diperlukan untuk membawa pulang artifak dan manuskrip ini ke dalam negara?

Puan Yang di-Pertua, Kementerian Pendidikan Tinggi menyedari kepentingan dalam menyediakan program-program yang holistik termasuk pengurusan halal bagi memberikan nilai tambah serta melahirkan graduan yang dilengkapi dengan ilmu yang merentas disiplin dan diperlukan dalam dunia pekerjaan yang dinamik.

Countries bagi mendukung aspirasi menjadikan Malaysia sebagai hab halal terkemuka dunia dan juga melahirkan usahawan eksekutif dalam bidang halal.

Universiti Putra Malaysia juga menyediakan program holistik berkaitan pengurusan halal yang diterapkan dalam kursus-kursus pra-siswazah di Fakulti Sains dan Teknologi Makanan.

Universiti Utara Malaysia, satu lagi contoh mempunyai Islamic Business School yang memfokuskan dalam penghasilan graduan dalam bidang pengurusan peniagaan termasuk dalam bidang pengurusan halal. Antara program siswazah ditawarkan adalah Bachelor of Halal Management.

Manakala, UiTM pula melalui pengurusan melalui Fakulti Pengurusan dan Perniagaan menawarkan Kursus Jangka Pendek iaitu Kursus International Halal Supply Chain. Kursus ini memberikan pendedahan kepada kaedah pelaksanaan rantaian bekalan halal serta aspek jaminan kualiti. Program ini juga terhasil daripada kerjasama antara Fakulti Pengurusan dan Perniagaan dengan Charted Institute of Logistic and Transport United Kingdom.

Ini antara beberapa inisiatif bagi menjawab soalan yang dikemukakan oleh Yang Berhormat sebentar tadi.

Terima kasih, Timbalan Yang di-Pertua. Terima kasih yang berhormat Menteri.

Saya yakin kita dah ada talent yang baik. Pasaran halal peringkat global 5 trilion pada 2030, tapi baharu dipenuhi 20 peratus sahaja. Saya tiga bulan yang lepas ke Hong Kong dan ada keperluan yang amat mendesak Hong Kong untuk dapatkan money in-flow daripada negara GCC. Mereka perlukan ada eko-sistem halal.

Soalan saya kepada Yang Berhormat Menteri, Dato’ Speaker, tahun depan kita akan menjadi Kepengerusian ASEAN, bagaimana KPT melihat perlu adanya Malaysia mewujudkan sebuah pusat kajian dan institusi halal di Peringkat ASEAN sebagai langkah pemula untuk melihat peluang dan juga penambahbaikan sektor melibatkan keperluan halal dalam setiap industri dalam pasaran dunia berdasarkan pengalaman Yang Berhormat Menteri sebagai Menteri Luar dan saya ingat ini satu langkah yang baik untuk kita dapatkan sinergi antara negara ASEAN yang populasinya hampir 800 juta. Terima kasih Dato’ Timbalan Yang di-Pertua.

Daripada pengalaman-pengalaman saya sering kali bila kita berada di luar negara, mereka memerlukan halal ataupun dipanggil sebagai Sijil Halal dari Malaysia kerana Sijil Halal dari Malaysia adalah antara yang terbaik yang diperakui di seluruh dunia, tapi saya melihat yang lebih mustahak ialah dimensi industri itu sendiri.

Makanya, dalam konteks Malaysia untuk terus menjadi sebagai pusat rujukan di peringkat antarabangsa, salah satu yang telah pun kita laksanakan iaitu seperti yang saya sebut dalam jawapan sebentar tadi iaitu INHART di UIA telah pun berfungsi hingga di peringkat antarabangsa. USIM satu lagi institut yang sedang meneroka dalam aspek antarabangsa.

Oleh yang demikian, sehubungan dengan tahun hadapan Malaysia akan menjadi tuan rumah akan menjadi Pengerusi ASEAN, yang ini pun telah kita rancang melalui Kementerian Pendidikan Tinggi dan juga dengan kementerian-kementerian lain termasuk dengan MITI dengan JAKIM dan sebagainya supaya kita boleh mengemukakan satu konsep baharu di mana negara-negara ASEAN ini dapat bergabung bersama-sama dalam meneroka bukan hanya dalam bidang pensijilan halal, tetapi industri yang berasaskan halal ini. Ini insya- Allah yang akan kita laksanakan pada tahun hadapan. Terima kasih Yang di-Pertua.

Terima kasih Yang di- Pertua. Kursus pengurusan halal berkait rapat dengan pengajian Islam dan juga syariah.

Apakah rangka yang telah dilaksanakan oleh KPT terhadap kursus-kursus di IPT yang disebut oleh Yang Berhormat tadi ataupun mungkin di TVET selain Fakulti Pengajian Islam disediakan sewajarnya bagi memastikan mahasiswa pengurusan halal mempunyai ilmu yang mencukupi dalam bidang agama Islam dan mengambil kira peningkatan bilangan IPT dan juga institusi TVET yang menawarkan kursus-kursus dalam bidang pengurusan halal, apakah usaha kementerian, dengan kerjasama JAKIM untuk meningkatkan kebolehpasaran graduan lulusan pengauditan halal, pengamal penasihat halal dan jawatan-jawatan lain berkaitan hal ehwal halal. Terima kasih Yang di-Pertua.

penemuan baharu bagi kita meningkatkan lagi kualiti halal yang ada daripada negara kita Malaysia.

Alhamdulillah setakat ini untuk pengetahuan Yang Berhormat, pengiktirafan halal pada Malaysia itu begitu baik.

Yang kedua, apa yang disebutkan oleh yang berhormat tadi berkaitan dengan kebolehpasaran mereka. Alhamdulillah kita lihat mereka yang mengikuti ataupun yang menceburkan diri mereka dalam bidang peniagaan yang berteraskan halal ini, mereka biasa tidak mempunyai masalah daripada segi itu kerana antara program yang dianjurkan lebih kepada value added ataupun mereka yang nak up-skilling dan apabila mereka nak graduated dalam tempoh yang sama mereka akan juga mengikuti kursus-kursus ini. Dan ada mereka yang terus menceburkan diri mereka di dalam bidang perniagaan secara kecilan dan juga dengan join, dengan izin, dengan syarikat-syarikat tertentu. Itu antara lain yang boleh saya jawab untuk setakat ini.

Terima kasih Yang di-Pertua, sahabat saya Yang Berhormat Beaufort.

KDN- kita menyedari Malaysia merupakan sebuah negara yang mempunyai sempadan maritim yang sangat luas tidak terkecuali di perairan Pantai Timur Sabah. Untuk makluman Yang Berhormat, sejak sekian lama tidak ada insiden penculikan dan rompakan berlaku di kawasan sekitar perairan pantai timur Sabah sejak tahun 2020.

Menangani ancaman kumpulan pengganas seperti yang dinyatakan oleh Yang Berhormat, merupakan tugas dan tanggungjawab yang berat dipikul oleh kementerian ini, termasuklah oleh semua agensi di bawah kementerian terutamanya PDRM, APMM dan juga ESSCOM.

Dalam konteks pencegahan Yang Berhormat, terutama menghentikan aliran kewangan kumpulan pengganas ini, kementerian dari semasa ke semasa sentiasa mengemas kini senarai entiti tertentu yang diklasifikasikan sebagai ahli atau kumpulan pengganas, yakni kumpulan Abu Sayyaf Group yang juga tersenarai dalam kumpulan ini.

Begitu juga, salah seorang individu yang mendakwa sebagai waris Kesultanan Sulu.

Penyenaraian kedua-dua entiti ini bagi membolehkan aktiviti kewangan disekat dan ini boleh

menghalang entiti tersebut daripada terus melakukan aktiviti keganasan termasuklah penculikan dan juga rompakan.

Secara keseluruhan, saya nak sebut bahawa keadaan keselamatan di kawasan Pantai Timur Sabah adalah selamat, terkawal dan aman. Ia sejajar dengan kewujudan ESSCOM itu sendiri yang telah diberi tanggungjawab. Yang Berhormat sedia maklum, untuk mengekang gelombang kedua pencerobohan anasir asing yang menggelar diri mereka sebagai Royal Security Force (RSF) atau pihak yang mendakwa waris Kesultanan Sulu dari Filipina. Juga, penyelusupan masuk militan seperti Kumpulan Abu Sayyaf dan kumpulan yang mempunyai modus operandi penculikan untuk mendapatkan wang tebusan.

Dalam hubungan ini, saya dah nyatakan beberapa kali, antara inisiatif keselamatan dijalankan oleh ESSCOM termasuklah di kawasan ESS Zone ialah Operasi Sanggah iaitu kita mengkoordinasi semua agensi, jabatan-jabatan berkaitan. Kita ada juga Operasi Gasak Laut dan Darat untuk membanteras elemen-elemen anasir asing dan militan dan juga tali barut. Kita ada Operasi Bersepadu Khas, operasi darat Road Check Point. Kita ada Operasi Pangkalan Pemeriksaan Laut dan juga Sea Check Point.

Banyak- operasi-operasi kalau saya nak senaraikan sini dan sudah tentu kesannya sangat besar, tiada insiden penculikan yang berlaku sejak Januari 2020.

Banyak lagi- yang lain dan juga banyak- hasil-hasil yang kita peroleh. Saya boleh bagi jawapan bertulis Yang Berhormat, kerana masa. Apa pun, saya nak jelaskan bahawa komitmen kita sangat tinggi. Kita meningkatkan keupayaan kita daripada segi penggunaan teknologi dan sebagainya. Kita mahu memastikan bahawa rakyat di Sabah terutama di kawasan Pantai Timur selamat dan aktiviti-aktiviti ekonomi dapat berjalan dengan baik dan tersusun. Terima kasih Yang Berhormat.

Terima kasih Puan Yang di- Pertua dan terima kasih juga kepada Yang Berhormat Timbalan Menteri atas jawapan yang begitu terperinci. Peguam utama yang mewakili kumpulan Sulu iaitu Paul Cohen yang mendakwa kemenangan Malaysia di Mahkamah Agung Perancis sebagai keputusan yang makan diri sendiri. Kononnya, kumpulan Sulu ini bebas membuat apa sahaja pada Sabah termasuk pajak ke Filipina dan juga China. Kenyataan ini merupakan provokasi dan ia boleh menimbulkan ancaman keselamatan kepada rakyat Sabah.

Soalan tambahan saya, adakah Kementerian Dalam Negeri juga ada menjalankan risikan berkenaan penyokong-penyokong Kumpulan Sulu ini yang ada dan tinggal di negeri Sabah? Adakah golongan ini juga berkait dengan pendatang tanpa izin (PTI) yang menjadi tali barut kumpulan penjenayah rentas sempadan? Terima kasih.

Yang Berhormat, operasi kita di kawasan Pantai Timur Sabah memang di bawah Kementerian Dalam Negeri, tapi juga kita koordinasikan dengan pelbagai agensi dan jabatan lain. Sehingga kini, bagi menjawab apa yang disebut oleh Yang Berhormat, kita telah membuktikan keupayaan dan kejayaan kita.

Bermakna, apa yang kita laksanakan ini berkesan dan tentunya tanggungjawab kita untuk sentiasa menambah baik dan mendapat apa juga maklumat-maklumat, tapi yang saya sebut bahawa apa yang kita laksanakan ini berkesan, dah dibuktikan bahawa tidak ada kes-kes sejak tahun 2020. Terima kasih Yang Berhormat.

Terima kasih Puan Yang di- Pertua. Terima kasih Yang Berhormat Pasir Salak. Jawapan yang dijawab akan memberikan satu jawapan yang jelas dan terang.

KPM komited menyediakan akses pendidikan TVET bermula dengan pendedahan TVET kepada murid peringkat sekolah rendah bagi membolehkan mereka membuat pilihan aliran TVET yang bersesuaian apabila memasuki peringkat menengah iaitu selepas Tingkatan 3.

Pendedahan awal asas pendidikan TVET telah diperkenalkan kepada semua murid seawal Tahun 4 di peringkat sekolah rendah melalui mata pelajaran Reka Bentuk dan Teknologi (RBT) bermula pada tahun 2014. Murid diperkenalkan dengan kemahiran berasaskan TVET yang menawarkan bidang utama dalam teknologi, sains rumah tangga, kejuruteraan, pengaturcaraan dan juga pertanian.

Bagi memastikan kesinambungan pendidikan TVET, mulai tahun 2017, mata pelajaran RBT diteruskan kepada murid peringkat menengah rendah- Tingkatan 1. Usaha ini adalah bagi memastikan murid diberikan pendedahan awal kepada bidang-bidang utama TVET sebelum memasuki aliran TVET selepas Tingkatan 3.

Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, menerusi kurikulum persekolahan 2027, KPM akan memberikan penekanan kepada asas pendidikan TVET bagi memupuk minat murid dalam bidang TVET. KPM akan memperkenalkan elemen TVET bermula dari Tahap 1 iaitu Darjah 1- Tahun 1 di sekolah rendah menerusi pembelajaran bersepadu yang menggabungkan pelbagai disiplin ilmu dalam bidang sains, teknologi, digital, seni visual, muzik dan pendidikan kesihatan.

Seterusnya, bagi murid di Tahun 5 dan Tahun 6 akan mempelajari pembelajaran asas disiplin ilmu TVET seperti teknologi, sains, rumah tangga, kejuruteraan, pengaturcaraan dan pertanian.

Pembelajaran dilaksanakan berasaskan projek yang membolehkan murid mengetahui, memahami dan meneroka aplikasi teknologi dan digital dalam pelbagai bidang.

Kandungan kemahiran dan nilai daripada pelbagai bidang teknologi dan digital akan dikembangkan lagi kepada murid di peringkat menengah rendah iaitu di Tingkatan 1, 2 dan 3 bagi mereka mengenali potensi diri seterusnya mendorong minat mereka dalam bidang TVET.

[Timbalan Yang di-Pertua (Dato' Dr. Ramli bin Dato' Mohd Nor) mempengerusikan Mesyuarat] KPM yakin, melalui inisiatif yang dilaksanakan mampu memberikan pendedahan awal dan memberikan peluang kepada murid memilih bidang TVET selepas tamat pendidikan menengah rendah iaitu tamat Tingkatan 3. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Dato’ Speaker.

Timbalan Menteri, terima kasih atas jawapan yang terang benderang tadi.

Soalan tambahan Pasir Salak, dalam usaha memberi pendedahan awal sistem pendidikan TVET, adakah KPM mempunyai perancangan untuk memperkasa program TVET KPM dengan menyediakan lebih banyak lagi latihan praktikal secara hands on melalui program apprenticeship serta penerapan modul keusahawanan dalam struktur kurikulum sedia ada.

Bagi membantu transisi pelajar menyambung ke peringkat lebih tinggi, apa usaha KPM dengan kerjasama institusi TVET lain seperti Malaysian Technical University Network dalam pembangunan modal insan TVET agar mereka boleh membuat pilihan bersesuaian mengikut kecenderungan masing-masing.

Terima kasih Dato’ Timbalan Yang di-Pertua, terima kasih Yang Berhormat Pasir Salak atas soalan tambahan yang diajukan.

Seperti yang saya telah jawab tadi, pendedahan kepada pendidikan TVET kepada murid, pihak KPM telah mula daripada peringkat sekolah rendah lagi dengan penerapan- penerapan, nilai-nilai dan juga pendedahan asas berkenaan dengan pendidikan TVET.

Berkenaan dengan isu aktiviti hands on yang ada dengan pihak KPM, sememangnya daripada statistik yang KPM ada, pelaksanaan aktiviti hands on dalam mata pelajaran RBT di peringkat sekolah rendah adalah sebanyak 86 peratus daripada keseluruhan kandungan kurikulum yang sedia ada. Manakala untuk sekolah menengah pula, ia adalah dalam lingkungan 80 peratus. So, aktiviti hands on itu memang sudah ada dalam kurikulum kita, itu satu.

Nombor dua, pihak KPM sentiasa bekerjasama dengan pihak industri dan juga rakan- rakan strategik untuk memastikan apa yang dipelajari ataupun apa yang dipelajari oleh anak- anak kita sama ada dalam pendidikan TVET ataupun daripada pendidikan asas itu dapat diterapkan dan boleh diguna pakai selepas mereka menceburi diri dalam industri masing- masing.

Pihak KPM mempunyai satu jawatankuasa, iaitu Jawatankuasa Hubungan Industri TVET yang mana kita menjalin pelbagai kerjasama dengan pihak industri. Industri-industri ini termasuk- dia ada beberapa NGO ataupun persatuan yang terlibat melalui jawatankuasa ini termasuk Persatuan Industri Komputer dan Multimedia Malaysia, Master Builders Association Malaysia, Malaysia Semiconductor Industry Association, Malaysia Industry Forward Association, Federation of Malaysian Manufacturers dan persatuan-persatuan yang lain yang mana persatuan-persatuan ini memberikan khidmat dan nasihat kepada KPM untuk memastikan kurikulum yang kita ada itu adalah boleh diguna pakai dan juga selaras dengan keperluan industri.

Berkenaan dengan isu lanjutan anak-anak ataupun graduan TVET ke pengajian institusi pengajian tinggi. Untuk graduan-graduan TVET daripada program Diploma Kolej Vokasional iaitu selepas tamat empat tahun dan juga empat hingga enam bulan praktikal, maka pihak KPM juga ada berkolaborasi dengan MTUN yang mana satu laluan khas diberikan kepada graduan KV bagi Sarjana Muda Teknologi iaitu Bachelor of Technology di universiti-universiti rangkaian MTUN termasuk Universiti Teknologi Melaka, Universiti Tun Hussein Onn Malaysia, UniMAP dan juga Universiti Malaysia Pahang. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua. Soalan tambahan saya adalah saya ingin tanya kepada Kementerian Pendidikan sama ada bercadang untuk menaik taraf alat-alat pembelajaran seperti enjin-enjin kereta ataupun penghawa-hawa dingin seperti sekolah TVET di Sandakan supaya untuk meningkatkan kebolehpasaran semua graduan-graduan di industri masing-masing apabila mereka menceburi pekerjaan mereka. Terima kasih.

Terima kasih soalan tambahan dari Yang Berhormat Sandakan. Sememangnya isu ini telah pun KPM jawab pada 18 Julai 2024 berkenaan dengan pakej-pakej ataupun projek-projek pembekalan peralatan perabot ataupun peralatan di KV Sandakan.

Mungkin secara ringkasnya, saya boleh jelaskan dalam beberapa tahun yang lepas sememangnya ada peruntukan dan juga usaha daripada pihak KPM untuk memberikan pembekalan dan peralatan perabot yang secukupnya kepada KV Sandakan. Untuk pada tahun ini juga KV Sandakan 2 telah pun mula beroperasi. Pada tahun 2023/2024 untuk KV

Sandakan 2, KPM ada menyediakan sejumlah RM1.975 juta untuk pembekalan peralatan dan perabot KV Sandakan 2, itu tahun 2023/2024.

Dan juga dari semasa ke semasa sekiranya mana-mana institusi pendidikan di bawah KPM termasuklah KV ataupun KV di Sandakan memerlukan apa-apa penambahbaikan daripada segi infrastruktur ataupun peralatan bolehlah hubungi KPM. KPM akan cuba untuk melengkapkan setakat yang KPM mampu. Terima kasih.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua. KDN telah melaksanakan satu kajian bagi menilai semula sama ada pindaan terhadap Akta Hasutan perlu dibuat supaya ia seiring dengan peredaran masa dan ledakan digitalisasi atau penggubalan sebuah akta baharu bagi menangani isu 3R.

Susulan kajian tersebut Yang Berhormat, kementerian telah membentangkan Memorandum Jemaah Menteri bagi penetapan dasar berkaitan perkara tersebut dan Jemaah Menteri telah bersetuju secara dasar supaya Majlis Keselamatan Negara, Jabatan Perdana Menteri menyelaras penggubalan Rang Undang-undang Keselamatan Negara bagi memelihara keselamatan negara daripada ancaman luar dan dalam termasuklah melindungi Institusi Raja Berperlembagaan, demokrasi berparlimen dan keharmonian antara agama.

Tuan Yang di-Pertua, berhubung status terkini Akta Hasutan 1948, akta tersebut akan dikekalkan buat masa ini bagi memelihara ketenteraman awam dan keselamatan negara.

Terima kasih.

Terima kasih atas jawapan tersebut.

Saya mempunyai pendirian bahawa kita ada akta lain yang boleh juga menolong dalam menjaga keselamatan negara. Namun saya hendak tanya, apakah tindakan kerajaan untuk memastikan bahawa hak rakyat untuk bersuara dan kebebasan bersuara tidak ditindas ataupun akta ini disalahgunakan dan juga tadi Yang Berhormat menyebut tentang isu 3R.

Mungkin boleh secara terperinci- apakah garis panduan, apakah definisi 3R ini supaya ia- akta tidak disalahgunakan untuk isu lain. Sekian, terima kasih.

Dato’ Dr. Yang di-Pertua, Perkara 10 dalam Perlembagaan Persekutuan jelas menunjukkan bahawa Warganegara Malaysia mempunyai kebebasan dalam mengeluarkan pendapat dan juga bersuara. Namun, bagi menghormati perkara tersebut, janganlah ia melampaui batas. Akta Hasutan ini, spiritnya ketika ini hanya untuk memantau perkara-perkara yang menyentuh mengenai 3R. Sebab itu bukan semua perkara dalam isu 3R ini dilarang.

Ia hanya akan dikenakan ― melainkan ia melanggar peraturan-peraturan melibatkan Akta Hasutan, Kanun Keseksaan, Akta Komunikasi dan Multimedia dan sebagainya. Lebih baik, pendekatan yang patut diambil oleh rakyat mungkin tidak membicarakan perkara ini secara terbuka mengenai isu-isu yang sensitif.

Sebenarnya tindakan-tindakan yang dilakukan oleh PDRM, kebanyakan sengaja dibesarkan. Apa yang dilakukan pihak berkuasa, PDRM misalnya ialah untuk mengekang supaya perkara ini tidak berleluasa sampai ke tahap yang boleh mengundang keselamatan negara.

Yang Berhormat, PDRM sentiasa bertindak berlandaskan undang-undang yang ditetapkan dan tidak melakukan perkara-perkara yang luar daripada batas-batas yang sepatutnya. Malah, jika rakyat tidak berpuas hati atas tindakan-tindakan yang dilakukan, maka kita ada saluran aduan tentang salah laku yang disediakan oleh IPCC. Maknanya, hak rakyat diberikan dan kita juga boleh membuat aduan-aduan tersebut.

Yang Berhormat, mengenai garis panduan. Buat masa ini, perincian berkaitan kesalahan-kesalahan yang melibatkan isu 3R yang diguna pakai oleh Kementerian Dalam Negeri melalui PDRM adalah berpandukan kepada perundangan semasa seperti Akta Hasutan 1948. Tuan Yang di-Pertua sangat arif tentang perkara ini, Kanun Keseksaan dan Akta Komunikasi dan Multimedia.

Kalau boleh saya sebut secara ringkas di sini. Panjang dari segi garis panduan, Yang Berhormat. Mungkin saya boleh bagi secara bertulis. Di bawah Akta Hasutan 1948 [Akta 15], sebarang perbuatan atau kenyataan yang mempunyai kecenderungan menghasut merupakan satu kesalahan di bawah seksyen 4 dan seksyen 3(1). Perkara yang dikategorikan sebagai kecenderungan menghasut adalah, contohnya, mendatangkan kebencian atau penghinaan atau membangkitkan perasaan tidak setia kepada mana-mana raja atau kerajaan.

Banyak lagi perkara-perkara lain. Kalau saya nak sebut, Yang Berhormat, panjang.

Namun demikian, kerajaan sentiasa memberi hak kepada rakyat, tapi tentulah kita berharap rakyat mematuhi peraturan-peraturan dan garis panduan yang telah ditetapkan. Saya akan beri secara bertulis, Yang Berhormat, secara terperinci. Terima kasih.

Yang Berhormat Timbalan Menteri, sebentar tadi Yang Berhormat Timbalan Menteri memetik Perkara 10(1)(a) iaitu kebebasan bersuara dan bercakap.

Berkaitan dengan Akta Hasutan yang dipersoalkan di sini, kita lihat balik sejarah tujuan Akta Hasutan ini diperkenalkan di zaman penjajahan British adalah untuk mengekang penentangan terhadap Kerajaan British waktu itu. Sekarang kita sudah mencapai kemerdekaan dan sudah ada Perlembagaan Persekutuan yang memberi hak bercakap dan bersuara.

Soalan saya. Tidakkah setiap rakyat bersuara mengkritik dasar-dasar kerajaan yang pincang, mempersoalkan kewibawaan kepimpinan yang terlibat salah laku moral atau pun mempertahankan kontrak sosial antara kaum dalam negara dikira menghasut?

Yang kedua, tanpa takrifan yang jelas tentang 3R, apakah mekanisme kawalan kerajaan bagi mengelakkan pendakwaan terpilih atau dwistandard yang dirujuk kepada Akta Hasutan semata-mata untuk mengenakan caj kepada pengkritik kerajaan, rata-ratanya di kalangan pihak pembangkang? Sedangkan, di sebelah sana suatu ketika dulu menjadi pembangkang juga, membangkitkan perkara yang sama.

Itu soalan tambahan saya. Sekian.

Tuan Yang di-Pertua, sekali lagi saya nak sebut bahawa rakyat diberi hak dan kebebasan bersuara sebagaimana dalam Perkara 10 yang termaktub dalam Perlembagaan. Yang saya sebutkan tadi ialah yang menjadi kesalahan apabila kita terkeluar daripada batas-batas yang sepatutnya yang saya percaya Ahli-ahli Yang Berhormat faham apa garis panduan, apa kandungan-kandungan dalam Akta Hasutan.

Saya juga nak sebut bahawa tidak benar kalau kerajaan mengehadkan kebebasan bersuara dan menghalang rakyat untuk mengkritik kerana perkara berkenaan dibenarkan.

Namun, sekali lagi saya sebut, bahawa ia tidak boleh melepasi daripada peraturan-peraturan yang ditetapkan.

Namun demikian, Yang Berhormat, perkara-perkara yang saya sebutkan tadi sedang dalam peringkat kajian. Ia, telah saya sebutkan tadi, bahawa kita telah bawa ke Jemaah Menteri. Ketika ini, Majlis Keselamatan Negara, Jabatan Perdana Menteri sedang menyelaras penggubalan Rang Undang-undang Keselamatan bagi memelihara perkara- perkara yang dibangkitkan. Dalam kajian, Yang Berhormat.

Terima kasih.

Terima kasih Dato’ Timbalan Yang di-Pertua. Terima kasih soalan dari Yang Berhormat Klang.

Untuk Ahli Yang Berhormat, hasil semakan Kementerian Pendidikan Malaysia mendapati bahawa tapak yang dimaksudkan oleh Yang Berhormat Klang dalam soalan ini adalah merupakan tanah milik Pesuruhjaya Tanah Persekutuan (PTP) kegunaan KPM dengan keluasan keseluruhan berjumlah 17.99 ekar. Pesuruhjaya Tanah Persekutuan merupakan tuan punya berdaftar ke atas tanah-tanah milik persekutuan dan bertindak sebagai pegawai pengawal kepada tanah-tanah rizab persekutuan. Jabatan Ketua Pengarah Tanah dan Galian pula telah dipertanggungjawabkan untuk menguruskan tanah-tanah tersebut bersama dengan kementerian atau jabatan pengguna yang menggunakan tanah berkenaan.

Hasil daripada semakan dengan JKPTG, selaras dengan dasar PTP untuk mengoptimumkan penggunaan tanah-tanah kosong bagi tujuan penjanaan hasil, JKPTG telah meluluskan penyewaan kepada sebuah syarikat swasta berkenaan dengan tanah tersebut dengan tujuan pengoperasian nurseri bermula 1 Oktober 2022 sehingga 30 September 2025 iaitu selama tiga tahun dengan syarat-syarat berikut:

(i) luas kawasan yang diluluskan adalah 17.99 ekar iaitu keseluruhan tanah yang terbabit;

(ii) kadar sewa adalah RM15,150 sebulan;

(iii) membayar wang cagaran sebanyak RM45,450 bersamaan dengan tiga bulan kadar sewa dan bayaran sewa bulanan pertama sebanyak RM15,150 atas nama PTP;

(iv) penyewaan perlu mendapatkan kelulusan lesen permit perniagaan dan pelan pembangunan daripada pihak berkuasa tempatan, lain- lain agensi kerajaan sebelum menjalankan perniagaan atau membina apa-apa struktur di atas tanah tersebut;

(v) penyewa tidak dibenarkan untuk membina sebarang struktur kekal di atas tapak tersebut; dan

(vi) penyewa tidak dibenarkan menyewa kecil atau pun sublet, dengan izin, tapak itu kepada mana-mana pihak ketiga.

Walau bagaimanapun, penyewaan ini telah ditamatkan oleh JKPTG pada 30 November 2023 setelah syarikat tersebut gagal mendapatkan kelulusan kebenaran merancang (KM) daripada pihak berkuasa tempatan dalam tempoh yang ditetapkan. Oleh kerana ketidakpatuhan kepada syarat-syarat dalam perjanjian sewaan, pihak syarikat telah pun diarahkan untuk mengosongkan tapak tersebut dengan serta-merta melalui surat penamatan yang dikeluarkan oleh JKPTG bertarikh 17 Mei 2024.

Sehingga 13 November 2024, masih terdapat struktur-struktur milik pihak syarikat yang berada di atas tapak. Sebarang tindakan lanjut berkenaan atau pun hala tuju tapak akan diputuskan dan dilaksanakan oleh JKPTG.

KPM mempunyai perancangan untuk pembangunan kompleks sekolah yang merangkumi sekolah kebangsaan dan sekolah menengah kebangsaan atas tapak ini.

Peruntukan akan dipohon melalui Rancangan Malaysia Ketiga Belas yang akan datang.

Pembangunan kompleks sekolah ini adalah bertujuan untuk menampung kepadatan sedia ada hasil daripada pertambahan penduduk di kawasan Bandar Botanik, Klang.

Sekian, terima kasih.

Terima kasih kepada Yang Berhormat Menteri yang memberi begitu detail-out. Masalah yang kita nampak adalah sebenarnya sebarang tanah yang diperuntukkan, yang dimiliki oleh JKPTG, bukan dibeli. Ia adalah daripada diserap oleh pemaju. Bermaksud, kos tanah tersebut telah diselitkan kepada pembeli-pembeli rumah di situ.

Maka, tapak-tapak sekolah kita beri. Apabila tapak telah disediakan dan kini disalahgunakan, saya perlukan komitmen Kementerian Pendidikan supaya sekolah ini perlu dibina. Kita tidak boleh ada jawapan hanya kita akan bina sebelah atau mana tetapi tapak yang dinyatakan itu, adakah komitmen tadi, kalau tadi Menteri kata pada Rancangan Ketiga Belas. Tetapi saya difahamkan apabila saya mengadakan mesyuarat ia ada pada tahun 2028, mereka akan membina. Sekarang saya dapat 2030 kalau begitu. Saya hanya hendak dapatkan Menteri memberi komitmen penuh. Terima kasih.

Terima kasih Dato’ Timbalan Yang di-Pertua. Terima kasih Yang Berhormat Klang. Suka saya jelaskan bahawa nombor satu, untuk tanah-tanah rizab pendidikan ini, ia adalah rizab sekolah. Maka, tanah tersebut haruslah digunakan untuk tujuan sekolah dan untuk tujuan pembinaan sekolah.

Seperti yang saya sebut tadi juga, PdP sementara menunggu perancangan yang akan datang, PdP dalam tanah ini telah pun mengambil keputusan untuk membuat sewaan.

Isu sekarang adalah perjanjian sewaan tersebut telah pun ditamatkan. Namun demikian, struktur-struktur yang sedia ada masih berada di atas tapak dan struktur-struktur tersebut haruslah diambil tindakan...

Oleh pihak JKPTG atau Majlis Bandaraya Diraja Klang supaya peruntukan-peruntukan di dalam, di bawah perjanjian sewaan itu dapat dipenuhi.

Seperti yang saya sebut berkenaan dengan tapak sekolah baharu di kawasan tanah botani. Nombor satu, suka saya hendak memaklumkan kepada Dewan yang mulia ini bahawa

dalam RMKe-12 RP5 iaitu dalam belanjawan yang baharu diumumkan oleh Yang Amat Berhormat Perdana Menteri.

Pembinaan SMK Bandar Botani yang mengandungi 42 bilik darjah serta kemudahan- kemudahan lain mengikut piawai di atas Lot 97686, Geran 305137 Mukim Klang berkeluasan 18 ekar telah pun diluluskan. Tapak ini, jarak adalah dalam lingkungan 4 kilometer dari tapak yang dimaksudkan. Pembinaan sekolah ini tidak bermaksud bahawa dalam tapak yang kita sedang bincangkan ini tidak akan membina sekolah. Tidak.

Seperti yang saya sebut tadi, komitmen daripada Kementerian Pendidikan Malaysia adalah supaya permohonan ini dimasukkan ke dalam RMKe-13 dan daripada maklumat yang saya ada, cadangan bagi maksud di atas dijangka akan diangkat melalui Rancangan Malaysia Ketiga Belas, Rolling Plan Kelima iaitu pada tahun 2029.

So, itu adalah cadangan daripada KPM dan pada ketika itu sekiranya masih ada siapa-siapa yang beroperasi sama ada secara sah atau tidak sah di atas tanah tersebut, haruslah dipulangkan untuk tujuan rizab sekolah dan untuk tujuan pembinaan sekolah.

Terima kasih Dato’ Timbalan Yang di-Pertua.

Baik, terima kasih Dato’ Yang di-Pertua. Isu saya ialah berkaitan juga dengan Klang tetapi isu saya berbeza. Satunya ialah adakah KPM sentiasa menjalankan proses pemutihan yang menyeluruh di setiap tapak sekolah yang bermasalah?

Isu keduanya agak berat sedikit iaitu tapak-tapak sekolah yang telah dibina berpuluh tahun macam di kawasan saya ada enam tapak sekolah yang sudah dibina berpuluh tahun tetapi tapak-tapak ini masih belum mempunyai hak ataupun atas nama kementerian. Apakah tindakan kementerian untuk menyelesaikan isu-isu ini sebab saya perjuangkan di PPD masih lagi gagal untuk diselesaikan? Baik, terima kasih.

Okey, terima kasih Yang Berhormat Kulim-Bandar Baharu.

Dua-dua soalan adalah berkaitan berkenaan dengan pemutihan dan sememangnya sepanjang masa ini pihak KPM secara berterusan ada melaksanakan usaha pemutihan khasnya dari segi pemilikan tapak seperti yang disebut oleh Yang Berhormat Kulim-Bandar

Baharu berkenaan dengan tapak-tapak yang tidak dimiliki oleh KPM tetapi telah pun didirikan sekolah.

Memang KPM mengambil maklum ada isu-isu berkenaan dan usaha berterusan untuk pemutihan masih sedang dijalankan. Untuk sekolah-sekolah yang mana disebut oleh Yang Berhormat Kulim-Bandar Baharu ini, bolehlah maklum kepada pihak kementerian.

Kementerian akan cuba untuk mempercepatkan proses dan pada masa yang sama mengenal pasti apa isu sebenar yang menjadi batasan ke atas usaha pemutihan tersebut.

Terima kasih Yang Berhormat Kulim-Bandar Baharu. Terima kasih Dato’ Timbalan Yang di- Pertua.

Dato’ Yang di-Pertua, izinkan saya menjawab soalan daripada Bagan Serai. Kementerian Pendidikan Tinggi sentiasa berperanan untuk memastikan pembentukan kepimpinan di institusi-institusi pengajian tinggi dan termasuk juga dalam institusi yang berada dalam lingkungan Kementerian Pendidikan Tinggi.

Antaranya, kita laksanakan melalui Akademi Kepimpinan Pendidikan Tinggi (AKEPT) dengan memperkenalkan modul-modul bagi membentuk daya kepimpinan mereka. Ini termasuklah dalam konteks kepimpinan organisasi, pengurusan universiti dan termasuk juga pengurusan kemapanan kewangan dan perancangan strategik dan lain-lain lagi.

Selain daripada itu juga, melalui lonjakan kecemerlangan bakat dalam Pelan Pembangunan Pendidikan Tinggi yang kita telah pun laksanakan daripada 2015 hingga 2025, sehingga tahun hadapan, ia turut menggariskan strategi untuk menarik, memupuk dan mengekalkan bakat terbaik negara. Di bawah strategi ini, terdapat beberapa inisiatif yang terlibat iaitu pembangunan bakat dan keupayaan IPT.

Seterusnya, dalam usaha kita ini untuk memastikan supaya kita dapat membina dalam aspek profesional di kalangan kepimpinan universiti ini dalam Pelan Pembangunan Pendidikan Tinggi Malaysia 2026-2035, KPT berhasrat untuk membangunkan pemimpin berprestasi tinggi yang mempunyai matlamat yang jelas atau dengan dalam bahasa Inggerisnya dengan izin, purpose-driven high performance talent di pelbagai peringkat sama ada dalam kalangan staf akademik atau pentadbir.

Di peringkat politeknik dan kolej komuniti pula, antara inisiatif yang dilaksanakan adalah Program Pemerkasaan Kepimpinan Politeknik dan Kolej Komuniti dan ianya dikenali sebagai MyPolyCC LEP atau MyPolyCC Leadership Enhancement Program. Program ini memberi fokus kepada peningkatan kompetensi kepimpinan melalui beberapa pendekatan.

Antaranya kursus dan bengkel, mengetuai projek khas serta kemahiran yang diperolehi semasa bekerja ataupun on the job training. Jadi, KPT percaya segala usaha yang dijalankan dan direncana akan dapat menghasilkan pemimpin dan nilai-nilai kepimpinan di peringkat pentadbiran universiti yang lebih berkualiti. Terima kasih.

Terima kasih kepada Yang Berhormat Speaker. Terima kasih kepada Menteri. Pemilihan kepimpinan untuk memimpin universiti ini merupakan salah satu penentu kepada kejayaan sesebuah institusi pendidikan tinggi. Maka, di antara fokus utama Kementerian Pendidikan Tinggi seperti dinyatakan sendiri oleh Menteri untuk menjadikan IPT sebagai wahana “human transformer” dan juga “culture builder”, dengan izin, untuk membentuk kecemerlangan akademik dan sahsiah pelajar.

Justeru itu, sejauh manakah KPT mengukur keberkesanan peranan pemimpin IPT dalam melaksanakan agenda ini? Kita hendak melihat kepimpinan IPT seperti mana zaman- zaman kecemerlangan dahulu, di zaman Profesor Ungku Diraja Ungku Aziz, Profesor Ainuddin Wahid, UTM. Sekarang ini kita nampak macam tidak berapa nak terserlah sikit. Oleh itu, kita hendak mengembalikan kegemilangan seperti mana kepimpinan universiti zaman satu ketika dahulu. Terima kasih.