Katalog Hansard

Tuan Yang di-Pertua, “Mengikut Peraturan Mesyuarat 12(1), saya mohon mencadangkan bahawa mesyuarat pada hari ini tidak akan ditangguhkan pada jam 1 tengah hari dan akan bersidang secara terus sehingga selesai giliran Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup seperti yang tertera di No. 14 dalam susunan giliran Yang Berhormat Menteri-menteri menjawab ke atas perbahasan Belanjawan 2023 Peringkat Dasar yang telah diedarkan dan selepas itu Majlis Mesyuarat akan ditangguhkan sehingga jam 10 pagi hari Khamis, 9 Mac 2023.”

Aturan Urusan Mesyuarat dibacakan bagi menyambung semula perbahasan yang ditangguhkan atas masalah “Bahawa Rang Undang-undang Perbekalan 2023 dibacakan kali yang kedua sekarang” dan “Bahawa Usul yang berikut ini dirujuk kepada Jawatankuasa sebuah-buah Majlis.” “Bahawa Dewan ini, menurut subseksyen 4(3) Akta Kumpulan Wang Pembangunan 1966 [Akta 406], membuat ketetapan bahawa suatu jumlah wang sebanyak tidak lebih dari sembilan puluh sembilan bilion Ringgit (RM99,000,000,000) dibelanjakan daripada Kumpulan Wang Pembangunan bagi tahun 2023, dan bagi tujuan dan butiran Perbelanjaan Pembangunan yang dinyatakan di bawah Maksud Pembangunan atau (“P”) dalam senarai Anggaran Perbelanjaan Persekutuan 2023, yang dibentangkan sebagai Kertas Perintah 19, Tahun 2023, adalah diuntukkan di bawah Maksud-maksud yang berkenaan jumlah-jumlah yang bersetentangan dengan butiran-butiran itu di ruangan enam dan tujuh senarai tersebut, dan bahawa Usul yang telah diluluskan oleh Dewan ini pada 20 Disember 2022 mengenai perbelanjaan yang dibelanjakan daripada Kumpulan Wang Pembangunan bagi tahun kewangan 2023 adalah dibatalkan dan hendaklah disahkan.” [7 Mac 2023]

Kalau saya tidak sempat Yang Berhormat, saya jawab secara bertulis ya. Kalau itu yang saya diberikan tanggungjawab untuk jawab ya.

Pelbagai isu telah dibangkitkan oleh Ahli-ahli Parlimen mengenai pindaan pada perundangan melibatkan jenayah seksual terhadap kanak-kanak, penambahbaikan fasiliti mahkamah, khususnya di Sabah, Sarawak, status perancangan mahkamah bergerak, status perluasan mahkamah jenayah seksual terhadap kanak-kanak, penambahbaikan terhadap perundangan insolvency, agenda reformasi Parlimen, menyegerakan perwujudan Akta Perdagangan Politik, penambahbaikan kepada perkhidmatan bantuan guaman serta sebagainya.

Yang Berhormat Bentong ada di sini ya? Yang Berhormat Bentong ingin tahu apakah pindaan yang dicadangkan terhadap undang-undang berkaitan jenayah seksual kanak-kanak?

Tuan Yang di-Pertua, jenayah seksual terhadap kanak-kanak merupakan sesuatu masalah ataupun isu masyarakat yang perlu ditangani secara holistik dan serius kerana kegagalan menangani, maka akan hancurlah masa depan negara kita.

Penguatkuasaan undang-undang Malaysia bagi melindungi ancaman seksual kepada kanak-kanak masih berada di tahap yang rendah sekali gus meletakkan Malaysia jauh ke belakang berbanding dengan negara Asia Tenggara yang lain.

Menurut indeks antarabangsa, out of the shadows, Malaysia berada di kedudukan yang ke-23 daripada 60 buah negara dalam tindak balas terhadap ancaman eksploitasi dan penderaan seksual kanak-kanak dengan jumlah markah 56.9 di belakang rakan negara serantau seperti berikut:

|Bil| Negara |Peratus (%)| |--:|---------|----------:|| 1|Indonesia| 68|

Oleh itu, langkah proaktif haruslah diambil oleh kerajaan untuk meningkatkan kedudukan Malaysia berdasarkan piawai antarabangsa.

Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, menurut statistik yang dibekalkan oleh pihak PDRM, seramai 5,350 orang mangsa jenayah seksual kanak-kanak telah dilaporkan dari bulan April 2017 hingga ke tahun 2022. Dalam usaha membanteras jenayah seksual kanak-kanak, beberapa inisiatif telah diambil oleh pihak kerajaan.

Antaranya melalui penggubalan Akta Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak- kanak 2017 yang telah pun berkuat kuasa pada 10 Julai 2017.

Walau bagaimanapun, selepas akta ini telah dikuatkuasakan selama lima tahun, terdapat beberapa jurang dan cabaran dalam undang-undang yang perlu dikaji dan disemak semula bagi memastikan pelaksanaan yang lebih lancar supaya tujuan dan semangat akta tersebut dapat dicapai. Hal ini juga bagi memastikan keadilan jenayah terhadap kanak-kanak dapat diperkasa dan memberi lebih perlindungan secara holistik kepada mangsa atau saksi melalui sistem perundangan.

Manakala, Akta Keterangan Saksi Kanak-kanak 2007 memperuntukkan perkara berhubung keterangan saksi kanak-kanak pada tahun 2007. Walau bagaimanapun, akta tersebut tidak pernah dipinda sejak 16 tahun yang lepas. Apabila teknologi berkembang dan kaedah penderaan moden terbentuk sama ada dalam talian atau pun luar talian.

Oleh itu, undang-undang sedia ada perlu dipinda untuk menangani, mencegah dan menghukum pendera yang menggunakan kaedah-kaedah moden tersebut. Selain daripada itu, kerajaan juga perlu memastikan akses bagi setiap mangsa kanak-kanak kepada sistem keadilan adalah selamat, mudah diakses dan kepentingan terbaik kanak- kanak, dengan izin, best interests of the child diutamakan.

Pada November 2020, Jawatankuasa Pilihan Khas Hal Ehwal Wanita, Kanak- kanak dan Pembangunan Sosial telah ditubuhkan. JKPK tersebut telah menganjurkan beberapa konsultasi dan mesyuarat yang berterusan sepanjang dua tahun sesi Parlimen ke-14. Antara isu yang telah dibangkitkan berulang kali oleh pelbagai pihak berkepentingan termasuklah agensi kerajaan serta badan bukan kerajaan adalah isu mengenai peningkatan kes jenayah seksual terhadap kanak-kanak.

Antara sebab yang menyumbang kepada peningkatan kes tersebut termasuk kelewatan dalam pengendalian dan sabitan kes kesalahan jenayah seksual terhadap kanak-kanak yang menyebabkan kekurangan daripada segi pencegahan undang- undang tersebut.

Dalam sesi Mesyuarat Kedua Penggal Kelima Parlimen Ke-14 tahun 2022, JKPK tersebut telah membentangkan pelan hala tuju (road map) untuk perancangan dalam masa lima tahun dalam mengukuhkan dan menambah baik sokongan sedia ada bagi mangsa-mangsa kanak-kanak dan saksi kanak-kanak dalam sistem keadilan jenayah. Pelan hala tuju tersebut telah dijadikan panduan bagi wujud penambahbaikan dan perincian yang lebih jelas terhadap cadangan pindaan kepada undang-undang berkaitan.

Pada 13 Disember 2022, Bahagian Hal Ehwal Undang-undang Jabatan Perdana Menteri telah memulakan mesyuarat berkenaan cadangan pindaan kepada akta berkenaan bersama dengan Jabatan Peguam Negara dan Pejabat Ketua Pendaftar Mahkamah Persekutuan.

Seterusnya, beberapa sesi libat urus telah diadakan bersama pihak berkepentingan yang terdiri daripada wakil-wakil agensi kerajaan, ahli-ahli akademik dan masyarakat civil, civil society organization, dengan izin, UNICEF bagi membincangkan hala tuju serta mendapatkan input dan maklum balas penyediaan dasar dan

membincangkan parameter pindaan yang berkaitan. Antaranya ialah sesi libat urus pada 9 Januari, 2 Februari, 7 Februari dan 8 Februari.

Susulan daripada itu, Kerajaan Perpaduan telah meluluskan dasar pindaan kepada Akta Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak 2017, Akta Keterangan Saksi Kanak-kanak 2007 dan Akta Keterangan 1950 pada 24 Februari 2023.

Pindaan akan dilaksanakan dalam dua fasa.

Bagi fasa pertama, terdapat tiga cadangan pindaan yang dibuat kepada Akta Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak 2017 dan tiga cadangan juga akan dibuat pada Akta Keterangan Saksi Kanak-kanak 2007. Manakala fasa kedua akan dilaksanakan pada sidang Parlimen yang akan datang selepas sesi libat urus selanjutnya dengan pihak-pihak yang berkepentingan.

Antara cadangan pindaan yang dibuat adalah memperkenalkan langkah tambahan mesra kanak-kanak untuk melindungi mangsa kanak-kanak, mewujudkan kesalahan-kesalahan baru dan memperuntukkan pampasan kepada mangsa kanak- kanak. Pindaan perundangan yang bakal dilaksanakan ini adalah merupakan perubahan positif kepada sistem keadilan jenayah terhadap kanak-kanak di Malaysia.

Selain itu, pelaksanaan polisi yang dicadangkan juga menunjukkan komitmen kerajaan hari ini untuk sentiasa terbuka ke arah pembaharuan dan penambahbaikan sistem perundangan dan keadilan di negara kita. Selain daripada itu, reformasi yang dicadangkan diharapkan dapat membantu mangsa ataupun saksi kanak-kanak daripada mengalami trauma berpanjangan akibat terpaksa melalui proses perbicaraan yang panjang, berulang-ulang dan sistem kehakiman yang bersifat tidak mesra kepada kanak- kanak.

Yang Berhormat Lubok Antu pula, ada di sini? Ingin tahu apakah rancangan kerajaan dalam menambah fasiliti mahkamah khususnya di Sabah dan Sarawak? Tuan Yang di-Pertua, pada masa ini, sebahagian besar bangunan mahkamah yang sedia ada merupakan bangunan yang lama dan telah berusia. Terdapat pelbagai kerosakan infrastruktur dan peralatan di bangunan-bangunan mahkamah seperti kerosakan bumbung, pendawaian, penyaman udara dan pagar keselamatan susulan daripada keadaan bangunan yang merosot dan kian usang.

Hari ini, hal ini menyebabkan pengoperasian mahkamah terganggu sekali gus menjejaskan penyampaian khidmat badan kehakiman kepada orang awam. Dalam hal ini, pihak kerajaan telah meluluskan peruntukan RM120 juta bagi projek naik taraf, ubah suai dan pemuliharaan bangunan mahkamah seluruh Malaysia termasuklah mahkamah di Sabah dan Sarawak. Pecahan adalah seperti berikut:

Sehingga tahun 2022, sebanyak RM87 juta telah dibelanjakan bagi kerja-kerja naik taraf tersebut di mana kerja-kerja naik taraf di enam buah negeri telah selesai sepenuhnya iaitu Melaka, Perak, Kelantan, Wilayah Persekutuan Labuan, Terengganu dan Negeri Sembilan. Manakala, kerja-kerja naik taraf di Pulau Pinang, Kedah, Sarawak, Wilayah Persekutuan Putrajaya dan Pahang dijadualkan siap sepenuhnya pada tahun 2023. Baki tiga buah negeri iaitu Selangor, Johor dan Sabah akan siap selewat-lewatnya pada tahun 2024.

Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, kerja-kerja naik taraf di seluruh negeri Sarawak melibatkan enam buah mahkamah yang terdiri daripada kompleks Mahkamah Kuching, Sibu, Mahkamah Miri, Bintulu, Mahkamah Sarikei dan Mahkamah Kota Samarahan. Kerja-kerja naik taraf di empat buah mahkamah telah selesai manakala baki dua iaitu kompleks Mahkamah Kuching dan Mahkamah Bintulu masih dalam tindakan dan dijangka selesai pada akhir tahun 2023.

Manakala kerja-kerja naik taraf di negeri Sabah pula melibatkan sembilan buah mahkamah yang terdiri daripada kompleks Mahkamah Sandakan, Kota Kinabalu, Kudat, Lahad Datu, Keningau, Kinabatangan, Semporna, Beaufort dan Mahkamah Tawau.

Kerja naik taraf di empat buah mahkamah telah siap sepenuhnya manakala baki lima buah mahkamah dijangka siap pada tahun 2023 dan tahun 2024.

Kerajaan sentiasa komited dalam memastikan pengoperasian mahkamah yang cekap di samping memastikan keselamatan dan keselesaan kepada stakeholders yang terlibat. Untuk tujuan itu, bahagian undang-undang dengan kerjasama Pejabat Ketua Pendaftar Pejabat Mahkamah Persekutuan sedang meneliti mahkamah-mahkamah lain yang perlu dinaiktarafkan dan dipelihara di seluruh Malaysia termasuk Sabah dan juga Sarawak.

Permohonan peruntukan tambahan juga telah diangkat oleh saya kepada Yang Amat Berhormat Perdana Menteri pada bulan Januari 2023 bagi kerja-kerja naik taraf, ubah suai dan pemulihan serta penyelenggaraan bangunan mahkamah di seluruh Malaysia.

Senarai mahkamah khas untuk rujukan sahaja ialah – di sini Tuan Yang di- Pertua, Mahkamah Tinggi kita ini, kalau kita tengok dari segi pengkhususannya ialah:

(i) Mahkamah Tinggi Keluarga;

(ii) Mahkamah Tinggi Pembinaan;

(iii) Mahkamah Tinggi Insolvensi;

(iv) Mahkamah Tinggi Komersial;

(v) Mahkamah Tinggi Kuasa-kuasa Khas;

(vi) Mahkamah Tinggi Admiralti;

(vii) Mahkamah Tinggi Muamalat;

(viii) Mahkamah Tinggi Harta Intelek; dan Mahkamah Sesyen pula ialah:

(i) Mahkamah Khas Perdagangan Asing Tanpa Izin;

(ii) Mahkamah Sesyen Khas Rasuah;

(iii) Mahkamah Khas Anti Pencatutan;

(iv) Mahkamah Khas Siber;

(v) Mahkamah Seksual Jenayah Terhadap Kanak-kanak;

Mahkamah Majistret pula, ialah tambahannya Mahkamah Khas Trafik.

Yang Berhormat Lubok Antu juga ingin tahu, apakah rancangan terperinci mengenai mahkamah bergerak di Sabah dan Sarawak?

Tuan Yang di-Pertua, operasi mahkamah bergerak disediakan untuk memastikan agar hak masyarakat di kawasan pendalaman dan kawasan terpencil di Sabah dan Sarawak adalah terpelihara dan tidak dipinggir. Secara khususnya, operasi mahkamah bergerak adalah di negeri Sabah, membolehkan majistret mendengar permohonan kes sijil daftar lewat kelahiran dan kematian dan menjalankan prosiding kes sivil dan jenayah yang melibatkan pemohon yang tinggal di kawasan pedalaman ataupun kampung-kampung terpencil.

Di Sarawak pula menyediakan kemudahan sokongan dalam urusan pengesahan dokumen bagi membolehkan pendaftaran sijil daftar lahir yang lewat di Pejabat Pendaftaran.

Mahkamah bergerak beroperasi menerusi dua kaedah Tuan Yang di-Pertua.

Pertama, persidangan mahkamah di mana-mana lokasi yang sesuai termasuklah di dewan orang ramai, sekolah, rumah panjang atau mendirikan khemah di kawasan lapang yang sesuai atau persidangan mahkamah dalam bas yang telah diubahsuai sebagai mahkamah bergerak.

Bagi memastikan operasi mahkamah bergerak di Sabah dan Sarawak dapat dioptimumkan, kerajaan telah memperuntukkan RM12 juta dalam Belanjawan 2023 bagi memperkasa operasi mahkamah bergerak yang meliputi penambahbaikan yang berikut:

(i) menambahkan bilangan bas mahkamah bergerak;

(ii) menyediakan lori bagi kegunaan mengangkut peralatan dan perkakas IT serta peralatan fizikal yang lain;

(iii) menyediakan kenderaan pacuan empat- roda yang dilengkapi dengan pemancar satelit atau peralatan komunikasi masing- masing; dan

(iv) menyediakan bas mahkamah bergerak dua tingkat bertindak sebagai Mahkamah dwi-fungsi- mahkamah bergerak dan juga mahkamah litar di negeri Sabah khasnya.

Cadangan kepada pembaikan operasi mahkamah bergerak ini merupakan komitmen kerajaan bagi memastikan kesamarataan dalam mendapatkan akses kepada keadilan bagi setiap lapisan masyarakat.

Yang Berhormat Bentong...

Mohon mencelah Yang Berhormat Menteri, sikit sahaja.

Berikutan keadaan negeri Sarawak yang begitu besar, terdapat di mana majistret-majistret dan hakim-hakim terpaksa secara bergilir ke kawasan terpencil yang agak jauh yang mengambil masa satu hari kadang-kadangnya yang di bawah jurisdiction mahkamah tersebut. Jadi persoalan saya. Adakah rancangan di pihak kementerian untuk menambah bilangan hakim dan majistret di kawasan Sabah dan Sarawak to avoid backlog cases, dengan izin? Mohon pandangan Yang Berhormat Menteri.

Yang Berhormat Bagan, saya banyak kali telah menyebut bahawa apabila Kabinet bersetuju dengan kewujudan RCI daripada segi terma rujukan kepada bekas peguam negara. Salah satu daripada terma akan merujuk kepada perkara tersebut. Oleh sebab pemisahan peguam negara secara politik dan juga secara pengkhususan memerlukan satu perbincangan dengan semua stakeholders.

Saya ingin, dengan kebenaran Tuan Yang di-Pertua, saya nak sebut di sini, salah satu contoh yang kita berhadapan dalam Parliamentary Services Act, pegawai di Parlimen kebanyakan tidak bersetuju dengan adanya pengkhususan jabatan tertentu.

Mereka hendakkan di bawah kerajaan yang menyeluruh. Ia tidak mahu specialization sebagai contoh. Jadi, dalam Parliamentary Services Act kita perlu berbincang.

Jadi, dalam isu peguam negara juga, kemungkinan Jabatan Peguam Negara tidak mahu pengkhususan tersebut, jadi kita perlu berbincang. Jadi, terma rujukan di bawah RCI ini akan merujuk kepada perkara ini dan salah satu dalam perbincangan adalah menilai sejauh mana kalau dilakukan and sejauh mana akan dilaksanakan dalam jangka masa yang bagaimana yang akan dilaksanakan. Terima kasih.

Tuan Yang di-Pertua, bagi menggulung perbahasan belanjawan kali ini, izinkan saya menjawab isu-isu berkaitan hal ehwal agama yang dibangkitkan oleh Ahli Yang Berhormat secara rangkuman mengikut kategori selaras dengan Pelan Transformasi Al- Falah berdasarkan lima teras seperti berikut:

(i) pentadbiran mampan;

Yang Berhormat Bagan Serai minta penjelasan berkaitan peruntukan sebanyak RM900 juta untuk tujuan penyelenggaraan dan pembaikan sekolah-sekolah di Malaysia, berapakah jumlah peruntukan untuk sekolah-sekolah agama, sekolah pondok dan sekolah tahfiz pada tahun ini. Kerajaan Persekutuan amat prihatin terhadap keperluan institusi-institusi pendidikan Islam yang daif pada tahun ini. Sebanyak RM150 juta diperuntukkan oleh kerajaan bagi tujuan tersebut.

Manakala Yang Berhormat Parit Buntar juga mencadangkan agar kerajaan memberi bantuan buku teks percuma kepada sekolah rendah agama rakyat dan kadar yuran yang berpatutan dan seragam di seluruh negara. Kerajaan amat prihatin terhadap nasib pelajar di sekolah rendah agama rakyat di seluruh negara.

Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, semua sekolah rendah agama rakyat yang berdaftar untuk mengikuti kurikulum arus perdana adalah layak menerima Skim Pinjaman Buku Teks (SPBT) dari Kementerian Pendidikan Malaysia. Sehubungan itu juga, pihak kerajaan amat menggalakkan agar sekolah-sekolah ini untuk mendaftar sebagai sekolah agama bantuan kerajaan di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia supaya bantuan dapat disalurkan dengan sebaiknya termasuk bantuan buku teks dan guru yang berkelayakan.

Yang Berhormat Parit Buntar juga mencadangkan agar kerajaan memberi bantuan buku teks percuma— minta maaf, Tuan Yang di-Pertua.

Tuan Yang di-Pertua, saya pergi kepada teras yang kedua iaitu kesejahteraan insan. Yang Berhormat Kepala Batas mencadangkan agar Program Lelaki Qawwam diteliti dan diteruskan...

Okey. Berkaitan dengan yuran, Yang Berhormat, yuran sekolah rendah agama rakyat ini adalah tertakluk kepada pentadbir sekolah masing-masing. Jadi, ianya bergantung kepada budi bicara pentadbir sekolah. Dalam kedudukan tersebut, agak sukarlah untuk kita menyeragamkan isu berkaitan dengan yuran ini sebab ia terletak kepada pentadbir sekolah tersebut.

Okey, saya sebut tadi berkaitan dengan soalan daripada Yang Berhormat Kepala Batas mencadangkan agar Program Lelaki Qawwam diteliti dan diteruskan kerana ia melibatkan penerapan nilai rohani dan jati diri kepada lelaki.

Susulan daripada Persidangan Meja Bulat Inisiatif Lelaki Qawwam pada 30 November 2021, JAKIM bersama dengan agensi hal ehwal agama telah melaksanakan beberapa program Inisiatif Lelaki Qawwam (ILQ).

Selain daripada itu, program-program YaPEIM lain yang turut berjalan seperti biasa adalah antaranya Program Keusahawanan Asnaf SME Bank (ISHRAF 2.0) kerjasama SME Bank sedang membimbing 32 orang usahawan asnaf dan program perintis MyGrocer@Wilayah kerjasama Jabatan Wilayah Persekutuan dan Dewan Bandaraya Kuala Lumpur.

Yang ini lebih 20 orang usahawan sedang giat diperkasakan. Terkini, YaPEIM melancarkan program pembangunan ekonomi komuniti yang mempunyai program siri, program keusahawanan antaranya seperti program pensijilan halal, program coaching dan mentoring usahawan dengan sasaran 10 komuniti setahun.

Tuan Yang di-Pertua, okey terima kasih Tuan Yang di-Pertua. Terima kasih kepada Yang Berhormat Menteri. Soalan saya ialah berkenaan dengan untuk— adakah program asnaf yang dibuat itu kita rancang itu ialah supaya kalau bolehnya bermula tahun lepas dengan 2,000 orang. Fokusnya ialah kepada lebih kurang hampir dekat dengan 30,000 lebih penerima-penerima asnaf secara bulanan daripada Majlis Agama Islam Wilayah Persekutuan.

Jadi, sebab itu dalam projek kita ini ialah projek untuk memastikan kita dapat mengurangkan asnaf dengan kita pembangunan asnaf kita beri modal teroka kepada mereka RM20,000 seorang. Soalan saya, adakah program itu akan dapat diteruskan atau tidak kerana projek itu tidak banyak sebenarnya tahu kalau hanya 2,000 orang itu melibatkan RM40 juta sahaja. Sedangkan collection daripada zakat hampir dekat RM900 juta. Ini salah satu cara untuk kita hendak mengurangkan. Harapan kita lima, enam tahun nanti mereka pula menjadi seorang pengeluar zakat daripada asnaf.

Jadi, saya harapkan apa pandangan daripada Yang Berhormat Menteri dalam soal ini adakah program ini untuk diteruskan lagi dengan penambahan 2,000 setiap tahun. Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih. Saya menyambut baik cadangan daripada Yang Berhormat Bachok dan saya rasa kolaborasi antara pihak YaPEIM dan juga Kementerian Ekonomi Malaysia ini sangat penting dan insya-Allah saya pihak YaPEIM akan mengambil pertimbangan atas cadangan yang baik tersebut. Terima kasih Yang Berhormat Bachok.

Manakala berkaitan dengan maklumat yang diperlukan oleh Yang Berhormat Bagan Serai tadi itu, sudah tentu falsafah tujuan daripada pembangunan asnaf sepertimana yang disebut oleh Yang Berhormat Bagan Serai tadi yang telah dibincangkan dahulu adalah merupakan satu inisiatif yang sangat baik.

Pelaksanaan kepada program tersebut itu sepertimana yang saya jelaskan tadi, akan dibuat secara berfasa. Kita harapkan jumlah 2,000 sepertimana yang disebut oleh Yang Berhormat Bagan Serai tadi itu akan kita capai dan kita harapkan semoga dengan program yang kita akan teruskan ini dengan walaupun sekarang ini dibuat secara berfasa kita harapkan nanti matlamat tujuan agar golongan asnaf tadi itu dapat dikeluarkan daripada kepompong asnaf. Kemudian, mereka ini menjadi usahawan yang berjaya dan kemudian akan mampu untuk mengeluarkan zakat dan membantu mereka yang lain.

Pertama, berkaitan dengan isu-isu pemerkasaan dan juga pengukuhan perkhidmatan awam. Kedua, berkaitan dengan sistem penyampaian kerajaan. Ketiga berkaitan dengan MA63 dan yang keempat adalah berkaitan dengan pengurusan bencana.

Pertama berkaitan dengan pengukuhan sistem penyampaian kerajaan, kalangan Ahli Parlimen ada menyentuh antaranya berkaitan dengan sistem eKasih. Untuk makluman ICU merupakan custodian kepada sistem eKasih manakala program-program pembasmian kemiskinan dilaksanakan merentasi kementerian pelbagai agensi dan kementerian yang terlibat.

Namun sistem itu di selaraskan oleh ICU Jabatan Perdana Menteri. Yang Berhormat Temerloh bertanya tentang golongan miskin yang masih belum didaftarkan dalam sistem eKasih dan beliau juga menggesa agar kerajaan meneruskan sistem eKasih ini dengan mengikhtiarkan kemas kini data yang lebih menyeluruh.

Kerajaan telah membangunkan sistem eKasih sebagai satu pangkalan data kemiskinan nasional yang bertujuan untuk mendaftarkan isi rumah miskin di Malaysia dan mengklasifikasikan kepada kategori miskin tegar atau miskin berdasarkan Pendapatan Garis Kemiskinan (PGK) semasa melalui proses verifikasi lapangan. Bagi memastikan tiada isi rumah miskin yang tercicir, kerajaan mengalu-alukan orang awam, pemimpin tempatan atau mana-mana individu, organisasi untuk turut serta memainkan peranan membuat pelaporan mengenai isi rumah miskin di daerah atau kawasan

Sekejap Yang Berhormat Tuaran. Langkah proaktif sentiasa dilaksanakan bagi memastikan data eKasih adalah komprehensif dan bersepadu. Bagi tujuan ini integrasi data turut dilaksanakan dengan agensi di persekutuan dan juga negeri antaranya Jabatan Pendaftaran Negara (JPN), Jabatan Kebajikan Masyarakat, Pejabat-pejabat Zakat Negeri, LHDN dan sebagainya.

Pengintegrasian data eKasih dengan data penerima zakat telah pun dilaksanakan di beberapa buah negeri iaitu Kedah dan Perak manakala agensi zakat di Wilayah Persekutuan, Selangor, Johor, Perlis dan Terengganu sedang memuktamadkan ini bersama agensi pusat. Selain itu, ID pengguna eKasih turut diberikan kepada agensi pemberi bantuan bagi membolehkan mereka untuk memantau bantuan yang diberikan kepada peserta eKasih yang berkelayakan.

Yang Berhormat Kuala Kangsar yang mencadangkan agar data Sistem eKasih mendapat bantuan ketua-ketua kampung juga merupakan cadangan yang boleh dipertimbangkan. Yang Berhormat Ipoh Barat pula mencadangkan agar kalangan ADUN dan Ahli Parlimen diberikan peluang untuk mendaftarkan rakyat ke dalam sistem eKasih.

Saya ingin maklumkan kepada Dewan ini bahawa berdasarkan Perkara 4 Arahan No.1 2023 yang telah dikeluarkan oleh JPM pada 7 Februari 2023 menggariskan keahlian Jawatankuasa Tindakan Permohonan Daerah secara jelas dinyatakan ahli yang pertama itu adalah di kalangan Ahli Parlimen dan juga ADUN. Jadi, arahan telah pun dikeluarkan oleh JPM dalam mekanisme penyelarasan pembangunan negara dan kita mengharapkan semua negeri dapat untuk segera mematuhi dan melaksanakan arahan ini untuk memastikan semua wakil rakyat kita tanpa mengira parti dilibatkan dalam Jawatankuasa Tindakan Pembangunan di peringkat daerah. Silakan, Yang Berhormat Tuaran.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih Yang Berhormat Menteri. Oleh sebab kita telah mendengar isu dan data yang sudah berlaku lama tetapi yang berlaku tidaklah sebagaimana lancar. Sebagai contohnya dalam kes kematian seseorang individu, sebaik sahaja mati, maklum kepada JPN, akaun di bank terus ditutup, dibekukan. Akan tetapi apabila berlaku kematian kepada penerima ataupun orang yang menjadi senarai dalam eKasih, sebagai contohnya dalam JKM, meninggalnya seseorang individu, proses automatik tidak berlaku dalam kes bantuan kepada anak-anak si mati.

Dalam kes ini saya ingin mencadangkan kepada pihak kerajaan untuk melibatkan bukan hanya JKM tapi juga Jabatan Pendaftaran Negara (JPN) supaya proses ini berlaku serentak kerana isu yang berlaku kadang-kadang tiga bulan, empat bulan birokrasi terpaksa diselesaikan untuk membantu mangsa dalam eKasih ataupun JKM sedangkan ia patutnya boleh bergerak sebagaimana bankrap, jenayah dan juga mati dalam kes JPN tadi. Terima kasih.

Terima kasih kepada Tuan Yang di-Pertua.

Terima kasih kepada Yang Berhormat Menteri.

Tadi, Menteri cerita tentang pengurusan pentadbiran awam dan saya ingin bangkitkan satu isu yang memang berkait rapat. Sebelum itu, saya ingin mengucapkan tahniah lah kepada kerajaan kerana telah pun menyempurnakan pelantikan Ketua Setiausaha Perbendaharaan dan juga Ketua Pengarah Perkhidmatan Awam.

Namun, pada sesi perbahasan yang lepas, ada pihak pembangkang yang membangkitkan tentang usaha kerajaan untuk campur tangan dan membuat perpindahan penjawat awam yang tertinggi, contohnya KSU-KSU ke pool kah. Saya rasa ini merupakan satu tuduhan yang amat berat. Jika kita biarkan persepsi ini dipermainkan, ini akan mengganggu keharmonian antara pentadbiran awam.

Saya rasa adalah penting supaya Menteri memberikan penjelasan kepada Dewan yang mulia ini dan masyarakat di luar sana dan juga penting kepada pentadbiran awam yang sedia ada untuk menjelaskan perkara berkenaan dakwaan ini.

kerajaan sekalipun. Apa yang paling penting kita perlu faham bahawa proses pertukaran dan pusingan kerja dilaksanakan, asasnya adalah berpandukan kepada undang-undang berkaitan perkhidmatan awam yang berkuat kuasa. Paling penting adalah ia mesti selari dengan Peraturan-peraturan Pegawai Awam (Pelantikan, Kenaikan Pangkat dan Penamatan Perkhidmatan) P.U.(A) 1 2012 serta juga Akta Fungsi-fungsi Menteri.

Sekiranya wujud persepsi bahawa pada pentadbiran kali ini berlakunya gangguan dan sebagainya terhadap perkhidmatan awam, saya fikir merupakan satu persepsi yang tidak tepat. Ini disebabkan kalau kita semak, sebenarnya dalam pentadbiran-pentadbiran yang lepas juga- ada open source di laman web Jabatan Perkhidmatan Awam, kita boleh semak di sana. Memang berlakunya. Kalau boleh saya kongsi untuk makluman supaya kita boleh buat pencerahan di luar.

Contohnya ketika pentadbiran Perdana Menteri Ketujuh, ini untuk pertukaran dan pusingan kerja pada pangkat JUSA C ke atas. Semasa Perdana Menteri Ketujuh, berlaku sepanjang tempoh lima bulan, sebanyak 128 pertukaran dan pusingan kerja.

Pada masa pentadbiran Perdana Menteri kelapan, berlaku sebanyak 104 pertukaran dan pusingan kerja. Perdana Menteri Kesembilan, berlaku sebanyak 92 pertukaran dan pusingan kerja dan ketika pentadbiran kerajaan Perdana Menteri pada hari ini, setakat sehingga 28 Februari, berlaku sebanyak 62 pertukaran dan pusingan kerja.

Jadi maknanya di sini, tidak betul sekiranya persepsi itu hanya disasarkan pada pentadbiran kali ini kerana data open source boleh dirujuk dalam pentadbiran lepas, dalam tempoh seawal lima bulan juga berlaku pertukaran dan pusingan kerja di kalangan penjawat-penjawat awam.

Apa yang paling penting sebagaimana yang saya sebutkan tadi, apa juga yang dilakukan, ia perlulah bersandarkan kepada peraturan dan undang-undang yang mendasari perjalanan perkhidmatan awam. Jadi, saya harap, kita dapat sama-sama menolak persepsi tersebut untuk memastikan keharmonian antara perkhidmatan awam dan juga pengurusan tertinggi, Menteri-menteri dan juga kerajaan yang ada pada hari ini.

Saya teruskan Yang Berhormat Gua Musang.

Minta Maaf. Membangkitkan keperluan pelarasan gaji penjawat awam dibuat pembaharuan. Menggesa agar kerajaan mengkaji semula pelarasan gaji penjawat awam.

Untuk makluman, kerajaan dari semasa ke semasa sentiasa mengkaji dan menyemak saraan bagi penjawat awam. SSM yang diguna pakai sejak diperkenalkan pada tahun 2002 telah melalui beberapa pembaikan iaitu pada tahun 2007, tahun 2012, tahun 2013, tahun 2015, tahun 2016, tahun 2019, tahun 2020 dan tahun 2023.

Penambahbaikan dan perubahan yang dilakukan oleh kerajaan ini adalah bagi memastikan sistem saraan tersebut kekal relevan dengan keperluan semasa.

Yang Amat Berhormat Perdana Menteri juga telah menyatakan komitmen dan kesediaan untuk mengkaji semula kadar gaji dan upah penjawat awam, apabila kedudukan kewangan negara bertambah baik dan selain defisit kewangan negara dapat dikurangkan. Sebarang pemberian kenaikan gaji atau penambahbaikan struktur gaji dan upah, perlu diperhalusi dan dikaji bagi menjaga keharmonian dalam perkhidmatan awam. Kewajaran untuk menaikkan gaji dan upah dalam perkhidmatan awam, perlu mengambil kira keseluruhan jumlah emolumen yang diterima penjawat awam serta kedudukan semasa ekonomi.

Yang Berhormat, saya fikir saya perlu juga berkongsi. Cadangan, memang baik.

Memang kita mahu penjawat awam kita menerima elaun dan gaji yang cukup besar.

Namun, kita perlu mengambil kira implikasi kewangan dan kedudukan kewangan semasa. Sebagaimana kalau kita semak dalam belanjawan yang diumumkan baru-baru

ini, emolumen penjawat awam adalah pada kadar RM90.7 bilion daripada keseluruhan belanjawan yang telah diumumkan iaitu pada kadar 23.5 peratus daripada keseluruhan total belanjawan negara.

Ini tidak termasuk emolumen yang melibatkan badan berkanun. Sekiranya dilibatkan emolumen badan berkanun, kadarnya akan menjadi 28 peratus iaitu pertambahan sehingga RM110 bilion emolumen daripada keseluruhan total RM386 bilion bajet keseluruhan negara.

Jadi kita perlu, di samping kita memastikan kebajikan penjawat awam terpelihara, kita juga perlu bertanggungjawab untuk memastikan kita tidak menarik daripada peruntukan yang perlu untuk program-program pembangunan yang lain yang amat diperlukan oleh semua negeri dan semua kawasan di negara kita.

Tuan Yang di-Pertua, seterusnya saya ingin membangkitkan tentang perkara yang berkaitan MA63, tentang MA perkhidmatan awam yang belum saya sentuh secara spesifik. Insya-Allah, kita akan jawab secara bertulis. Atas arahan Tuan Yang di-Pertua, maksimum dalam tempoh lima hari Tuan Yang di-Pertua.

Sebahagian besar ucapan saya dalam penggulungan titah diraja sebenarnya banyak menyentuh berkaitan dengan MA63. Saya fikir 25 minit yang pertama itu menyentuh tentang MA63. Walaupun kakanda saya Yang Berhormat Tuaran dalam perbahasan belanjawan baru-baru ini menyebut, tidak ada sesiapa yang menyentuh tentang MA63 and single out my name juga yang dikatakan tidak menyebut dan memberi respons tentang MA63. Selama 25 minit saya menyentuh dan sempat juga berbalas pantun dengan Yang Berhormat Puncak Borneo, dengan Yang Berhormat Kota Belud dan sebagainya.

Kejap Yang Berhormat ya. Nanti tidak boleh jawab pula.

Contohnya Yang Berhormat Keningau, Yang Berhormat Tuaran, Yang Berhormat Kota Belud, Yang Berhormat Bandar Kuching, Yang Berhormat Ranau, Yang Berhormat Tawau dan menarik juga rakan kita Yang Berhormat Pasir Gudang juga menyentuh berkaitan dengan MA63. Terima kasih diucapkan atas keprihatinan rakan Ahli Parlimen kita dari negeri yang lain yang juga prihatin terhadap perjuangan Sabah dan Sarawak dalam kita menyusul perkara-perkara yang berkaitan dengan MA63.

Antara yang disentuh, perkara utama yang disentuh oleh Ahli-ahli Yang Berhormat adalah berkaitan tidak lain dan tidak bukan iaitu kadar pemberian khas di bawah Perkara 112C dan 112D Perlembagaan Persekutuan yang juga sebenarnya telah saya sentuh dalam usul titah diraja. Namun, mungkin saya perjelaskan lagi untuk makluman, untuk rekod Dewan ini sebab saya fikir daripada kita Sabah dan Sarawak bersuara, Ahli-ahli Parlimen yang lain juga perlu faham perjuangan kita sebenar...

Berkaitan dengan pemberian khas, untuk makluman Ahli-ahli Yang Berhormat sekalian, sebenarnya dari tahun 1973 sehingga tahun 2021, kadar pemberian khas yang diterima oleh Sabah adalah pada kadar RM26.7 juta sahaja. Dari tahun 1973 hinggalah tahun 2021. Alhamdulillah, melalui permuafakatan dan melalui rundingan di bawah pentadbiran Yang Amat Berhormat Perdana Menteri Kesembilan yang ada bersama-sama kita pada hari ini, Yang Berhormat Bera.

Pada tahun 2022, muafakat dengan penyelesaian secara interim, maka kadar itu telah ditingkatkan sebanyak 4.7 kali ganda setelah berpuluh-puluh tahun yang sepatutnya disemak setiap lima tahun, telah ditingkatkan pada kadar RM125.6 juta bagi tahun 2022, naik kepada RM129.7 juta tahun 2023 sehinggalah tahun 2026 sebanyak RM142.6 juta yang kita telah signed agreement, perjanjian dengan Kerajaan Persekutuan atas persetujuan Yang Berhormat Menteri Kewangan dan juga Yang Amat Berhormat Perdana Menteri, Yang Berhormat Bera pada masa itu. Terima kasih. Kadar itu telah ditingkatkan kepada 4.7 kali- ganda.

Bagi Sarawak, bermula dari tahun 1973 sehingga hari ini, masih lagi kekal pada kadar RM16 juta. Itu status semasa. Sabah telah meningkat hasil persetujuan yang disifatkan sebagai interim solution dan Sarawak pun masih berpendirian mereka perlu kekalkan sehingga satu formula yang betul-betul tepat dan diterima, disepakati. Ini wisdom masing-masing. Kerajaan Persekutuan memberikan tawaran, tetapi kerajaan mempunyai pendirian masing-masing.

Namun apa yang ingin saya sebutkan, tuan-tuan dan puan-puan sedia maklum bahawa telah ada Mesyuarat Tindakan Pelaksanaan MA63 yang diadakan di Kuching pada bulan Januari yang lepas, 20 Januari 2023. Mungkin Yang Berhormat Kota Belud ingat pada 20 Januari 2023, telah ada persetujuan in principle. Secara prinsipnya dipersetujui lagi bahawa kadar itu akan ditingkatkan bukan hanya untuk Sabah, juga untuk Sarawak. Namun pada masa ini, Kerajaan Negeri Sabah dan Sarawak dan Kerajaan Persekutuan, khususnya Kementerian Kewangan, tengah berunding untuk menentukan kadar itu disandarkan kepada formula apa. Pertama.

Kedua, jumlah kadar yang boleh diterima oleh ketiga-tiga kerajaan.

Jadi, ada pihak-pihak yang menyatakan bahawa apa yang telah dilakukan oleh Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri Sabah melalui interim solution itu merupakan satu perkara yang tidak tepat. Ini kerana sebaik sahaja perintah dikeluarkan, warta Yang di-Pertuan Agong tersebut dikeluarkan, maka ia akan mengikat Kerajaan Negeri Sabah selama lima tahun tidak boleh ada tambahan. Jadi bagi saya, biarlah dia jawab sendiri. Sekiranya ada perintah baharu dikeluarkan yang insya-Allah, saya yakin dalam masa terdekat akan diputuskan...

Maksudnya di sini, walaupun ada persetujuan interim solution, tahun depan ataupun tahun berikutnya sekiranya terdapat rundingan yang boleh memuaskan hati kedua-dua pihak yang boleh meningkatkan kadar tersebut, maka rundingan kadar baharu boleh dan warta baharu boleh dikeluarkan.

Terima kasih Yang Berhormat. Sebenarnya apa yang Yang Berhormat jelaskan itu adalah pada Perkara 112D. Apa yang saya sebutkan dalam perbahasan saya ialah tentang Perkara 112C ya, seksyen 2, Bahagian IV, Jadual Kesepuluh Perlembagaan Persekutuan. Perkara ini merupakan perkara khusus dan tidak ada kaitan dengan Perkara 112D.

Dalam Perkara 112C, mengatakan dua perlima daripada pungutan hasil Persekutuan dari Sabah ataupun 40 peratus kena diberikan pada Sabah. Itu yang kita mahu ceritakan...

[Tepuk] Itu saya mengatakan Yang Berhormat tidak mahu respons.

Jadi, saya mahu mohon penjelasan, kenapa Yang Berhormat...? Ini sebab perkara ini sudah di mahkamah.

Dahulu dalam Parlimen yang lepas, kita telah berbahas panjang lebar tentang perkara ini dan akhirnya kita mengatakan okey, kalau dikatakan bahawa perkara ini Perkara 112C ini tidak lagi terpakai kerana kononnya, kononnya ada warta yang mengatakan ia lagi tidak terpakai pada ketika itu kalau kerajaan yang lepas, maka kami mengatakan bahawa kita serahkan kepada pihak mahkamah.

Ahli-ahli Parlimen dan juga Ahli Dewan Undangan Negeri daripada Pakatan Harapan, kita telah pergi ke mahkamah, kita memfailkan Saman Pemula- Originating Summons, meminta pandangan mahkamah, adakah Perkara 112C itu masih terpakai?

Saya telah mengatakan dalam perbahasan saya yang lebih awal, saya mengatakan bahawa sekiranya kerajaan melaksanakan ini, kami tarik balik saman itu. Masih di mahkamah. Yang Berhormat pun tahu juga bahawa Sabah Law Society juga telah memfailkan. Apakah pendirian dalam perkara ini? Itu satu.

Kedua, Perkara 112D tidak sama dengan apa yang berlaku di Sarawak. Tidak sama, jangan samakan dan jangan bahaskan bersama. Ia berlainan. Hak Sabah dan hak Sarawak berlainan. Itu sangat penting supaya Dewan ini faham supaya Dewan ini mendapat kefahaman tentang apa yang sebenarnya ada dalam Perlembagaan Persekutuan.

[Timbalan Yang di-Pertua (Dato' Ramli bin Dato' Mohd Nor) mempengerusikan

Kalau Kabinet mengatakan tidak lagi terpakai, kita akan teruskan di mahkamah.

Kalau kerajaan mengatakan ini terpakai, laksanakan 40 peratus. Itu sahaja, senang. Ini hak Sabah. Itu sahaja. Itu yang saya katakan, Yang Berhormat tidak respons tentang isu ini dalam penggulungan ucapan titah diraja. Terima kasih.

Tolong, tolong. Saya ingat Yang Berhormat sebagai Menteri dan apalagi Yang Berhormat ini menjaga hal ehwal Sabah dan Sarawak, tolong jangan kelirukan Dewan ini, sebab ia bukan sama. Ia bukan pemberian khas. Itu hak tertentu, hak Sabah. Untuk mendapatkan beberapa peratus itu, itu hak Sabah. Bukan pemberian khas.

Itu yang saya mahu katakan, kita telah ditipu pada tahun 1970 yang mengatakan satu warta dibuat. Sedangkan pada ketika itu darurat, tidak ada persidangan Parlimen.

Akan tetapi keluar pula satu warta. Oleh sebab itu, jangan samakan Yang Berhormat.

Tolong, jangan kelirukan Dewan ini.

Terima kasih. Saya ingat Yang Berhormat Menteri, apa yang telah diutarakan oleh Yang Berhormat Ahli Parlimen Tuaran itu memang benar. Hal itu terkandung dalam intergovernmental report Perjanjian Malaysia 1963. Dua buah dokumen yang cukup penting perlu diteliti oleh Yang Berhormat Menteri iaitu bila pemberian khas ini berlainan.

Sarawak tidak layak untuk mendapat pemberian khas, kalau mengikut Perjanjian Malaysia 1963, cuma Sabah sahaja. Akan tetapi, 40 peratus yang itu disebutkan, memang itu termaktub dalam Perlembagaan dan cara pembayarannya dalam Artikel 10.

Ada di situ, disebutkan formulanya. Semasa saya menjadi Ketua Menteri, perkara ini kita bincangkan sehingga Yang Berhormat Tuaran sebagai ahli jawatankuasa di situ hadir.

Bilamana semenjak tahun 1974, cuma Sabah dapat RM25 juta sahaja daripada pungutan 40 peratus tax dari Sabah. Semenjak kita merdeka, sepatutnya 40 peratus diberikan. Itu persoalannya yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat Tuaran. Kita bincang. Cuma waktu itu apabila Pakatan Harapan dan WARISAN buat pertama kali bentuk sebuah jawatankuasa dan kita bawa perkara ini, dan dipersetujui. Akan tetapi, masalahnya waktu itu, Yang Berhormat Bagan menjadi Menteri Kewangan.

Cuma, tingkatkan dari RM25 juta semenjak 1974 sampai RM56 juta. Kadarnya cukup rendah. Saya nyatakan dalam mesyuarat. Oleh sebab kita, Sabah perlukan duit sementara ini, maka saya terima. Akan tetapi, formula ini saya tidak setuju. Saya ingat Yang Berhormat Tuaran ada di situ sebagai saksi dalam mesyuarat itu. Hadir di situ termasuk Yang Berhormat Bagan sebagai saksi.

Saya tidak setuju dengan formula kerana itu bukannya terkandung dalam perjanjian intergovernmental report dan juga artikel yang disebutkan. Bagaimana collection yang income tax, cukai pungutan tiap-tiap hari, tiap-tiap bulan service tax ini kena accountable. 40 percent from that tax, dengan izin. It has to be returned to the state where it was collected. Ini Perlembagaan. Bukannya, special grants, tidak.

Special grant baru-baru ini pun disebutkan Sarawak dapat RM300 juta, Sabah dapat RM200 juta yang diumumkan di Kuching oleh Yang Amat Berhormat Perdana Menteri. Akan tetapi, saya nampak dalam belanjawan, tidak ada. Mungkin ada rundingan, tak apalah. Kita tunggu. Cuma bab yang 40 peratus ini perlu kita jelaskan kerana ini dalam Perlembagaan.

Kita tidak mahu nanti esok, when you breached the contract, what does it mean?

Tuan Yang di-Pertua seorang peguam. Faham tentang Perjanjian Malaysia 1963, pembentukan negara kita. Kita tidak mahu yang lain akan membangkitkan usul tentang independence, tentang tuntutan. Perkara ini boleh dibawa. Itu yang dibawa ke mahkamah untuk diatasi.

Saya harap Yang Berhormat Menteri, kalau boleh, saya minta kerjasama. Halusi keadaan ini, teliti secara mendalam kerana tidak pernah kerajaan, semenjak kita merdeka. Cuma kerajaan Pakatan Harapan-WARISAN bawa rang undang-undang 1963, bukan Tun Mustapha, bukan Datuk Harris, bukan Tun Fuad, bukan si Pairin, bukan Chong Kah Kiat. Masa kita, Pakatan Harapan-WARISAN bawa pindaan. Waktu itu, saya bawa...

...Jumpa dengan waktu itu Perdana Menteri, Tun Mahathir. Runding bagaimana pindaan tetapi malangnya, undi tidak selesai. Perkara 112C perlu dimasukkan. Saya ingat Yang Berhormat Timbalan Perdana Menteri pun tahu hal pada waktu itu. Terima kasih banyak.

Okey. Tadi Yang Berhormat Semporna menyebutkan tentang RM26 juta, yang kita tahu RM26 juta ini adalah berkaitan dengan kadar Perkara 112D. Walaupun Yang Berhormat Tuaran cakap, ia bukan benda yang sama.

Namun, saya ingin maklumkan di Dewan ini sebenarnya perkara ini ada rakan- rakan kita yang mungkin Yang Berhormat Tuaran juga terlibat, telah membawa ke mahkamah. Proses mahkamah telah pun bermula dan mungkin sekiranya kita di Dewan ini berbincang secara detil boleh dianggap subjudis.

Namun, saya ingin sebutkan di sini memang terdapat perbezaan pandangan dalam menginterpretasikan Perkara 112D dan Perkara 112C tersebut. Sebagai walaupun ada orang cakap tidak patut, nanti boleh mengikat Sabah. Sebagai Ahli Parlimen dari Sabah, bagi saya tempat yang paling baik adalah untuk kita memutuskan dalam proses mahkamah tersebut untuk memastikan hak-hak kita dapat dipelihara.

Pandangan mana yang sebaik-baiknya boleh memandu arah kita ke depan. Itu berkaitan dengan Perkara 112D.

Kadar yang saya sebutkan tadi, Insya-Allah kita yakin. Ada juga versi yang menyebut, saya ulangi lagi bahawa interim solution ini tidak tepat. Akan tetapi, itulah sekiranya ada terdapat revision, semakan baharu pada tahun ini, yang saya yakin akan berlaku dan peningkatannya jauh lebih tinggi, ia menunjukkan bahawa kita tidak akan terikat untuk tempoh lima tahun. Sekiranya pada tahun-tahun berikutnya juga boleh dilaksanakan, adanya rundingan, kadar itu dinaikkan, maksudnya kita boleh meningkatkan kadar pemberian khas.

Untuk Perkara 112D, saya fikir walaupun saya juga Ahli Parlimen dari Sabah, memperjuangkan hak-hak Sabah namun perlu juga di Dewan ini kita sebut, kita perlu bertanggungjawab kepada masyarakat keseluruhannya bahawa kalau kita lihat kepada selain daripada Jadual Ke-10 yang menyebut tentang perkara itu.

Kalau Perkara 112D, fasal (2) ada menyebut kadar pemberian itu juga perlu mengambil kira dua faktor. Pertama, pastinya keperluan-keperluan negeri dan yang kedua, disebut secara tersurat perlu juga mengambil kira kedudukan kewangan Kerajaan Persekutuan.

Jadi, dalam kita memperjuangkan, memastikan hak kita itu terbela dan keperluan kita memang banyak di Sabah, namun perlu juga kita memastikan rakyat maklum bahawa tersurat di sana keperluan atau pun kedudukan kewangan Kerajaan Persekutuan itu juga merupakan antara faktor yang perlu diambil kira.

Jadi Tuan Yang di-Pertua, saya fikir, saya share concern Yang Berhormat Semporna, Yang Berhormat Tuaran bahawa kalau dulu apabila kita membicarakan tentang hak-hak Sabah ini, MP Tuaran, MP Semporna ini lama di Parlimen. Mungkin saya fikir mula 1995 dan perjuangan itu diteruskan, insya-Allah. Apa yang penting sekarang, ada progress, ada perkembangan dan perjuangan itu perlu diteruskan. Kalau dulu, berbicara tentang hak-hak Sabah ini, silap-silap masuk ISA.

Akan tetapi, sekarang ini sudah ada platform perundingan dan ada perkembangan. Beberapa pengumuman telah dibuat. Bagi saya, kita tidak seharusnya putus asa untuk terus memperjuangkan hak dan kepentingan Sabah. Yang Berhormat Kota Belud pun kita tahu, memang cukup konsisten memperjuangkan hak Sabah. Yang Berhormat Tawau dengan sajak dan pantunnya tentang kepentingan Sabah juga.

Bagi saya, dalam ketika kita bercerita tentang MA63, Yang Berhormat, kita juga perlu bertindak selain daripada orang fellow Malaysians yang lain— terima kasih Yang Berhormat Pasir Gudang memahami kita— kita juga kena berusaha untuk educate, memahamkan orang lain, fellow Malaysians yang lain, Ahli-ahli Parlimen yang lain tentang nilai dan makna MA63 itu.

Kalau ada yang cakap yang sampai sekarang belum selesai, bagi saya memang perkara ini perlu terus dirundingkan, perlu terus diperkasakan kerana MA63 tersebut tidak terhenti setakat Persekutuan Malaysia tertubuh tetapi MA63 ini adalah dokumen yang relevan dan terus hidup untuk memandu perjalanan Malaysia ke hadapan.

Jadi, kalau Ahli-ahli Parlimen Semporna dan Tuaran telah lama berjuang, konsisten berjuang untuk MA63, saya fikir saya Ahli-ahli Parlimen baharu akan terus meneruskan lagi legasi perjuangan itu. Saya setuju dengan Yang Berhormat Kota Belud yang ada menyebut yang paling penting, kita kena bersatu dan kuat. Kita kuat apabila kita bersatu. Dia ada sebut dalam perbahasannya, jangan lagi kita dipecat perintah. Bagi saya, kalau kita sendiri membenarkan situasi untuk kita dipecah perintah, maka dipecah perintahlah kita. Jadi apabila kita menyebut bersatu, maka bersatulah kita untuk kepentingan negeri Sabah ini.