Katalog Hansard

Terima kasih Yang di-Pertua, Datuk Yang di-Pertua. Tuan Yang di-Pertua, “Bahawa walau apa pun peruntukan-peruntukan Peraturan Mesyuarat 11, Majlis Dewan Negara hari ini tidak akan ditempohkan pada jam 1 tengah hari dan akan bersidang secara terus sehingga selesai semua urusan yang tertera dalam Aturan Urusan Mesyuarat pada hari ini diputus dan diluluskan dan selepas itu Majlis Mesyuarat akan ditangguhkan ke satu tarikh yang tidak ditetapkan.”

Datuk Yang di-Pertua, terlebih dahulu, saya mewakili Kementerian Ekonomi ingin merakamkan setinggi-tinggi penghargaan dan ucapan terima kasih kepada Jawatankuasa Pilihan Khas Undang- undang— JKPK SUU Dewan Negara, khususnya kepada Yang Berhormat Senator Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol, selaku Pengerusi serta Ahli-ahli JKPK SUU, atas kesudian meluangkan masa untuk meneliti dan memberi pandangan terhadap Rang Undang-undang Statistik 2026 dalam sesi mesyuarat yang telah diadakan pada 21 Julai 2026.

[Datuk Seri Prof. Emeritus Dr. Awang bin Sariyan **mempengerusikan Mesyuarat****] Kementerian Ekonomi dan Jabatan Perangkaan Malaysia amat menghargai segala pandangan serta maklum balas yang telah dikemukakan oleh Ahli-ahli JKPK SUU. Sesi ini merupakan satu platform yang amat penting dalam memastikan setiap cadangan perundangan yang dibawa oleh kerajaan diteliti secara menyeluruh, mengambil kira kepentingan semua pihak serta selaras dengan prinsip tadbir urus yang baik. Memenuhi keperluan semasa negara serta menyokong pembangunan sistem statistik rasmi yang lebih bersepadu, berkualiti dan berintegriti tinggi.

Tuan Yang di-Pertua, rang undang-undang yang saya akan bentangkan ialah Rang Undang-undang Statistik 2026. RUU Statistik 2026 ini bertujuan yang pertama menggantikan Akta Perangkaan 1965 [Akta 415] bagi mewujudkan suatu kerangka perundangan yang lebih moden, komprehensif dan selaras dengan perkembangan ekosistem data dan statistik semasa.

Yang kedua, memperkukuhkan tadbir urus sistem statistik negara melalui penubuhan mekanisme penyelarasan yang berkesan bagi memastikan statistik rasmi negara dihasilkan secara terancang, bersepadu dan memenuhi keperluan pengguna.

Yang ketiga, menyelaras aktiviti statistik, termasuk penggunaan konsep definisi, klasifikasi, metodologi, statistik dan standard bagi meningkatkan kualiti, kebolehpercayaan, kebolehbandingan dan integriti statistik rasmi.

Keempat, memastikan kerahsiaan maklumat yang diperolehi bagi tujuan statistik dilindungi seperti yang diperuntukkan oleh undang-undang.

Kelima, memperkukuhkan pelaksanaan dasar, perancangan, pemantauan dan penilaian program pembangunan negara melalui penyediaan statistik yang berkualiti dan berasaskan bukti dan mengadakan peruntukan-peruntukan lain yang berkaitan dengannya.

Akta Perangkaan 1965 [Akta 415] telah digubal berdasarkan senario dan keperluan pada ketika itu. Datuk Yang di-Pertua, sehingga kini Akta 415 telah diguna pakai bagi tempoh yang panjang iaitu selama 61 tahun. Sepanjang tempoh tersebut, Malaysia telah melalui transformasi sosial, ekonomi dan teknologi yang pesat.

Justeru, perundangan yang dikemaskini dan moden membolehkan penghasilan data dan statistik yang menggambarkan keadaan semasa negara yang lebih tepat merangkumi bidang sosial, ekonomi dan alam sekitar.

Selain itu, penghasilan statistik pada masa ini tidak hanya bergantung sepenuhnya kepada banci dan tinjauan dengan izin, survey, sebaliknya turut memanfaatkan data pentadbiran, data geospatial dan sumber data baharu yang semakin berkembang. Perubahan ini memerlukan suatu kerangka perundangan yang lebih komprehensif dan fleksibel bagi membolehkan pengeluaran statistik rasmi dilaksanakan dengan lebih cekap, tepat pada masanya dan responsif kepada keperluan pengguna.

Pada masa yang sama Datuk Yang di-Pertua, peningkatan permintaan terhadap data dan statistik yang berkualiti oleh pemegang taruh menuntut agar statistik yang berkualiti, agar statistik rasmi negara dihasilkan mengikut standard yang tinggi serta selaras dengan prinsip dan amalan terbaik antarabangsa.

Keperluan ini menjadikan semakin penting dalam konteks pembuatan keputusan berasaskan bukti, pemantauan prestasi pembangunan negara serta pelaburan komitmen Malaysia di peringkat serantau dan antarabangsa.

Penggubalan Rang Undang-undang Statistik 2026 ini adalah berpandukan kepada saranan, garis panduan dan amalan terbaik antarabangsa yang dikeluarkan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), United Nations Statistical Commission

(UNSC) dan United Nations Economic Commission for Europe (UNECE). Prinsip-prinsip ini menekankan keperluan statistik rasmi yang berkualiti, berintegriti, boleh dipercayai serta disokong oleh kerangka perundangan yang mantap.

Cadangan penggubalan rang undang-undang ini turut mengambil kira pelbagai keputusan dasar kerajaan dan kajian statistik yang telah dilaksanakan sejak tahun 2016 termasuk Strategic Review of Malaysia Statistical System oleh Bank Dunia, keputusan majlis ekonomi, pengukuhan sistem statistik negara, penubuhan Majlis Statistik Negara serta aspirasi yang digariskan dalam Rancangan Malaysia Kedua Belas.

Dalam menyediakan RUU ini, sebanyak tujuh sesi libat urus telah diadakan bersama kementerian, jabatan, kerajaan negeri, pihak berkuasa tempatan, institusi akademik dan pemain industri dan pihak swasta, yang melibatkan seramai 510 peserta.

Maklum balas yang diterima secara umumnya menyokong usaha memperkukuhkan penyelarasan statistik negara, memperluaskan penggunaan data pentadbiran serta meningkatkan perkongsian data yang sistematik dan berkesan. RUU Statistik 2026 ini juga adalah selaras dengan kuasa berhubung perkara-perkara statistik, banci, tinjauan dengan izin, survey dan urusan berkaitan pentadbiran Kerajaan Persekutuan di bawah Butiran 12, Senarai Pertama, Jadual Kesembilan, Perlembagaan Persekutuan.

Datuk Yang di-Pertua, kerangka perundangan yang dicadangkan ini bertujuan untuk memastikan pengurusan statistik rasmi negara dilaksanakan secara sistematik dan memenuhi keperluan pembangunan negara. Pengalaman negara berhadapan dengan krisis COVID-19 menunjukkan bahawa data yang lengkap, tepat dan bersepadu merupakan asas kritikal dalam menyokong proses membuat keputusan yang pantas berasaskan bukti dan bersasar.

Dalam tempoh krisis tersebut, kerajaan berdepan cabaran besar untuk mengenal pasti kumpulan sasar yang benar-benar terkesan akibat sekatan pergerakan dan gangguan rantaian bekalan, khususnya isi rumah berpendapatan rendah, pekerja sektor tidak formal serta perniagaan mikro dan kecil.

Datuk Yang di-Pertua, selain itu untuk memantau impak ekonomi dan sosial secara hampir masa nyata dan granular turut menuntut kapasiti sistem statistik negara yang lebih bersepadu. Sehubungan itu, terdapat keperluan untuk memperkukuhkan perkongsian data dan penyelarasan statistik di peringkat nasional termasuk melalui integrasi data pentadbiran antara agensi, standard statistik dan pengukuhan peranan Pejabat Statistik Negara, National Statistic Office (NSO) sebagai penyelaras utama.

Secara keseluruhannya Datuk Yang di-Pertua, Jabatan Statistik Malaysia sebagai sebuah NSO telah memperlihatkan perubahan ketara dalam penyediaan statistik rasmi melalui pendekatan digital, terbuka, responsif dan berorientasikan keperluan dasar. Kejayaannya dapat dilihat melalui pengurusan krisis, pelaksanaan banci berskala besar, pendigitalan, penyebaran data, pengukuhan sistem statistik negara, penghasilan statistik granular dan pengiktirafan antarabangsa.

Antara inisiatif berimpak tinggi yang telah dicapai ialah yang pertama, peningkatan liputan indikator Matlamat Pembangunan Mampan (SDG) daripada 41 peratus, 99 indikator, kepada tahun 2018 kepada 84 peratus 205 indikator pada tahun 2024. Ini menunjukkan komitmen Malaysia dalam merealisasikan Agenda 2030 untuk mencapai keseimbangan dalam tiga dimensi pembangunan mampan iaitu sosial, ekonomi dan alam sekitar.

Datuk Yang di-Pertua, yang kedua peluasan statistik pada peringkat nasional dan negeri kepada kawasan yang lebih kecil seperti daerah pentadbiran, Parlimen dan Dewan Undangan Negeri (DUN).

Statistik yang terperinci meliputi dimensi sosial, ekonomi dan alam sekitar dipaparkan melalui penerbitan statistik sub nasional Parlimen dan DUN. Statistik ini menjadi input dalam perancangan yang lebih bersasar membolehkan kerajaan melaksanakan penelitian pembangunan negeri yang lebih terangkum dalam memperkasakan dan merangka peruntukan kewangan negara.

Ahli-ahli Yang Berhormat, masalah di hadapan Majlis ialah rang undang-undang bernama satu akta untuk mengadakan peruntukan bagi fungsi Jabatan Statistik Malaysia, penubuhan Majlis Statistik Negara, perkara yang berkaitan dengan data dan statistik dan perkara lain yang berkaitan dibacakan kali yang kedua sekarang dan terbuka untuk dibahaskan.

Ahli-ahli Yang Berhormat, di hadapan saya ada seramai 18 orang ahli yang hendak berbahas. Maka, saya membuat ketetapan bahawa masa yang diberikan adalah 10 minit setiap orang.

Dengan ini saya mempersilakan Yang Berhormat Senator Dr. Hajah Wan Martina binti Wan Yusoff untuk berbahas. Silakan.

Saya ingin bertanya adakah kerajaan bercadang menetapkan jadual tetap bagi penerbitan statistik utama negara? Selain itu, adakah kerajaan bercadang memperluaskan Dasar Open Government Data supaya data yang tidak sulit dapat dimanfaatkan oleh universiti, penyelidik industri dan syarikat pemula. Pada masa yang sama, saya mencadangkan supaya diwujudkan audit bebas terhadap metodologi statistik negara bagi meningkatkan keyakinan semua pihak.

Saya juga berpandangan bahawa kadar penalti dalam RUU ini perlu dikaji semula. Dalam era data digital, satu kebocoran data boleh memberi kesan kepada jutaan rakyat. Adakah penalti yang dicadangkan benar-benar mencerminkan tahap risiko tersebut? Adakah kementerian telah membuat perbandingan dengan undang-undang negara maju atau piawaian antarabangsa sebelum menetapkan kadar penalti ini?

Dato' Yang di-Pertua, negara memerlukan sistem statistik yang moden, berintegriti dan diyakini, namun kejayaan akta ini bukan hanya bergantung kepada keupayaannya mengumpulkan lebih banyak data. Kejayaan sebenar ialah apabila rakyat yakin bahawa data mereka dilindungi, statistik negara bebas daripada campur tangan serta setiap kuasa yang diberikan tertakluk kepada semak dan imbang yang berkesan.

Sehubungan itu, saya mencadangkan kerajaan mempertimbangkan beberapa penambahbaikan:

(i) menjelaskan penyelarasan akta ini dengan Akta Perlindungan Data Peribadi 2010;

(ii) memperluaskan keanggotaan Majlis Statistik Negara dengan penyertaan akademia, badan profesional, industri, masyarakat sivil dan wakil kerajaan negeri;

(iii) mewujudkan mekanisme rayuan terhadap arahan Ketua Perangkawan;

(iv) menetapkan piawaian keselamatan siber dan audit bebas terhadap pengurusan data;

(v) mewajibkan laporan tahunan dan audit statistik dibentangkan di Parlimen;

(vi) menetapkan jadual penerbitan statistik utama negara; dan

(vii) mengguna pakai United Nations Fundamental Principles of Official Statistics sebagai panduan pelaksanaan akta ini.

Untuk akhirnya, saya membawa firman Allah SWT dalam surah Al-Hujurat ayat 6 yang membawa maksud, “Wahai orang-orang yang beriman, jika datang kepada kamu seorang fasik membawa sesuatu berita, maka selidiklah dengan teliti.” Ayat ini mengajar kita bahawa setiap keputusan yang melibatkan kepentingan rakyat hendaklah diasaskan kepada maklumat yang benar, tepat dan boleh dipercayai. Begitu jugalah statistik negara, statistik yang berintegriti akan melahirkan dasar yang berintegriti. Semoga rang undang-undang ini benar-benar menjadi instrumen untuk memperkukuh tadbir urus negara, meningkatkan keyakinan rakyat dan menjadikan Malaysia sebuah negara yang berpandukan data yang sahih, telus dan berwibawa. Sekian, saya mohon menyokong.

Terima kasih.

Bismillahirrahmanirrahim. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh, salam sejahtera, salam Malaysia MADANI. Terima kasih Datuk Yang di-Pertua, saya bangun menyokong Rang Undang-undang Statistik 2026 kerana pada hemat saya rang undang- undang ini bukan sekadar menggantikan Akta Perangkaan tahun 1965 atau Akta 415, sebaliknya merupakan satu pembaharuan yang amat penting dalam memperkukuhkan keupayaan negara membuat keputusan berasaskan ilmu, bukti dan fakta.

Dalam era kecerdasan, artificial intelligence, big data, internet of things dan ekonomi digital, kekuatan sesebuah negara semakin bergantung kepada keupayaan mengumpul, mentafsir dan menggunakan data bagi membentuk dasar yang tepat, jitu dan berpandangan jauh.

Datuk Yang di-Pertua, hari ini kerajaan berbelanja berbilion ringgit setiap tahun untuk pendidikan, kesihatan, kebajikan, pembangunan ekonomi dan pelbagai program bagi memberikan kesejahteraan kepada rakyat. Namun begitu, setiap dasar akhirnya bergantung kepada satu persoalan yang sangat asas, iaitu adakah data yang menjadi sandaran kepada perancangan dan pelaksanaan dasar tersebut benar-benar berkualiti?

Jika data yang digunakan tidak tepat, sudah pasti dasar yang digubal tersasar dan apabila dasar tersasar rakyatlah yang akhirnya menanggung akibatnya.

Atas sebab itu, saya menyambut baik usaha kerajaan memperkukuhkan fungsi Jabatan Statistik Malaysia sebagai pusat repositori data negara serta penyelaras statistik rasmi negara. Walaupun demikian, pada pandangan saya cabaran negara pada hari ini bukan lagi kerana kekurangan data, sebaliknya negara sedang berhadapan dengan lambakan data atau data explosion, dengan izin.

Perkara yang masih kurang adalah keupayaan untuk menyatupadukan data daripada pelbagai kementerian dan agensi sehingga data yang diperoleh benar-benar menjadi intelligence yang mampu membantu kerajaan membuat keputusan secara strategik. Di sini saya berharap akta ini menjadi titik permulaan kepada pembentukan whole-of-government data governance dengan izin, yang sebenar dan menyeluruh.

Matlamatnya bukan sekadar menjadi penyimpan data tetapi menjadi data sebagai asas kepada setiap keputusan strategik kerajaan.

Datuk Yang di-Pertua, izinkan saya memetik kata-kata tokoh pengurusan moden W. Edwards Deming, “Without data...” dengan izin, “you are just a person with an opinion”. Maksudnya amat mendalam. Tanpa data, kita hanya berhujah berdasarkan andaian tetapi dengan data, kita mampu membuat keputusan berdasarkan realiti. Pada hemat saya, inilah roh sebenar Rang Undang-undang Statistik 2026.

Untuk itu izinkan saya membawa Dewan yang mulia ini melihat statistik daripada satu perspektif yang lebih luas. Pada hemat saya, statistik bukan sekadar angka.

Statistik ialah naratif yang menceritakan keadaan sebenar sesebuah negara. Di sebalik setiap angka kemiskinan, ada keluarga yang sedang bergelut mencari rezeki. Di sebalik kadar pengangguran, ada anak muda yang sedang mencari peluang untuk membina masa depan.

Di sebalik statistik kelahiran, ada keperluan kepada sekolah, hospital dan perumahan untuk generasi yang akan mencorakkan negara pada masa akan datang. Di sebalik statistik penuaan penduduk pula, terdapat cabaran kesihatan, pencen dan kebajikan yang mesti dirancang dan ditangani lebih awal bagi mengelakkan negara terbeban dengan pelbagai masalah yang mungkin timbul.

Untuk itu, apabila kita berbicara mengenai statistik, sebenarnya kita sedang bercakap mengenai kehidupan manusia. Jabatan Statistik Negara atau Malaysia bukan sekadar dikenali sebagai pengeluar statistik rasmi kerajaan, tetapi sepatutnya perlu berkembang menjadi sebuah institusi yang membantu kerajaan melihat bukan sahaja perkara yang telah berlaku tetapi apa yang bakal berlaku. Dalam erti kata lain, statistik yang baik bukan hanya merekod sejarah kerana statistik yang baik membantu membentuk masa depan.

Roh sebenar yang dikemukakan oleh keseluruhan rang undang-undang ini bukan sekadar mempunyai jumlah data yang dikumpulkan. Ia bukan semata-mata melalui teknologi digital dan ia juga bukan mengenai kuasa Ketua post Perangkawan, sebaliknya adalah mengenai kepercayaan rakyat terhadap data negara yang dikumpul dan dihebahkan kepada khalayak.

Datuk Yang di-Pertua, dalam era digital hari ini cabaran terbesar bukan lagi kekurangan maklumat tetapi krisis keyakinan terhadap maklumat. Media sosial membanjiri masyarakat dengan pelbagai angka, analisis dan dakwaan. Ada yang benar, ada yang mengelirukan, malah ada yang dihasilkan oleh kecerdasan buatan sehingga sukar dibezakan antara fakta dan rekaan. Dalam keadaan sebegini, statistik rasmi negara mesti menjadi sumber rujukan yang paling dipercayai. Rakyat memerlukan angka yang diyakini, pelabur memerlukan data yang boleh dipercayai, kerajaan pula memerlukan asas memberikan data yang bebas daripada sentimen dan kepentingan politik semasa.

Di sini saya ingin membawa Dewan kepada satu lagi persoalan yang amat penting dalam dasar iaitu bagaimana kita memastikan integriti data, kebebasan institusi statistik dan kepercayaan awam yang sentiasa terpelihara. Inilah yang akan menentukan sama ada statistik negara benar-benar menjadi asas kepada tadbir urus yang baik atau diragui kerana sekadar menjadi himpunan angka di atas kertas yang diragui ketelusan dan keabsahannya.

Datuk Yang di-Pertua, saya menyambut baik bahawa rang undang-undang ini yang memberi penekanan kepada kualiti, integriti dan keboleh kepercayaan kepada statistik rasmi negara. Namun begitu izinkan saya menyatakan satu prinsip. Integriti tidak lahir dari undang-undang semata-mata. Integriti lahir dari budaya institusi. Kita boleh mempunyai akta yang terbaik, tetapi sekiranya wujud bahawa persepsi bahawa akta boleh dipengaruhi atau disesuaikan mengikut kepentingan tertentu, keyakinan rakyat akan terhakis. Sebaliknya statistik negara hendaklah sentiasa dilihat sebagai bebas, profesional dan berintegriti.

Kerana angka yang jujur walaupun pahit jauh lebih bernilai daripada angka yang indah tetapi tidak menggambarkan realiti. Data boleh memberitahu kita apa yang sedang berlaku, tetapi hikmah akan memberitahu kita mengapa ia berlaku, dan apakah yang perlu dilakukan selepas ini. Itulah beza antara sebuah negara yang kaya dengan maklumat dengan sebuah negara yang kaya dengan kebijaksanaan.

Matlamat kita bukan sekadar menjadi sebuah data rich-nation, dengan izin, sebaliknya kita mahu membina sebuah wisdom-driven nation juga dengan izin, yang menggunakan data secara beretika, bijaksana dan berpandangan jauh. Saya percaya bahawa sekiranya rang undang-undang ini dilaksanakan sepenuhnya dengan penuh integriti, pelaksanaannya mampu menjadi salah satu batu asas kepada cita-cita besar tersebut.

Datuk Yang di-Pertua, statistik bukan sekadar merekod masa lalu tetapi mencerminkan keberkesanan-keberkesanan dasar kerajaan. Melalui data, kerajaan dapat menilai sama ada suatu dasar benar-benar mengurangkan kemiskinan, merapatkan kesenjangan dalam pendidikan dan meningkatkan kesejahteraan rakyat.

Statistik bukan sekadar menghasilkan angka tetapi menjadi asas kepada penambah bahagian dasar awam.

Melalui statistik, setiap kementerian boleh menilai keberkesanan program, memperbaiki kelemahan dan memastikan setiap ringgit wang rakyat dibelanjakan secara berkesan. Dalam dunia yang semakin kompleks, rakyat menilai kerajaan bukan sekadar berdasarkan niat tetapi hasil yang dapat dibuktikan melalui data yang telus, konsisten dan diyakini. Sebab itulah Rang Undang-undang Statistik 2026 bukan sekadar memperkukuhkan pentadbiran statistik, malah menjadi asas kepada budaya, evidence- based policymaking iaitu setiap dasar digubal berasaskan bukti, bukan berasaskan persepsi atau andaian. Apabila budaya ini diperkukuhkan, kerajaan akan menjadi lebih cekap, rakyat menjadi lebih yakin kepada dasar awam dan dasar awam akan menjadi lebih berkesan.

Datuk Yang di-Pertua, sekiranya rang undang-undang ini diluluskan, saya berharap ia menjadi pemangkin kepada pembinaan ekosistem data nasional yang lebih bersepadu, menyeluruh dan bersedia menghadapi cabaran masa depan. Data yang berkualiti akan melahirkan dasar yang berkualiti, manakala dasar yang berkualiti akan menghasilkan pembangunan yang lebih adil, cekap dan mampan.

Justeru itu, data negara perlu diurus dalam satu ekosistem bersepadu yang merentas kementerian dan agensi demi memperkukuhkan keberkesanan tadbir urus negara. Saya percaya— saya mencadangkan supaya Malaysia membangunkan National Data Ecosystem yang berasaskan pengurusan data secara menyeluruh bagi membolehkan data merentas kementerian, agensi kerajaan negeri dan pihak berkuasa tempatan dan diuruskan dengan menggunakan standard, definisi dan protokol yang seragam.

Matlamatnya bukan menghimpunkan semua data di satu tempat, tetapi memastikan data dapat dikongsi secara sah, selamat dan berkesan bagi menyokong pengurusan data awam. Perkara ini mampu memboleh kerajaan memberi gambaran yang lebih menyeluruh serta bertindak lebih pantas terhadap sebarang cabaran yang muncul.

Bagi menjayakan hasrat tersebut, saya berpendapat sudah tiba masanya kerajaan mempunyai pelan induk data nasional yang menjadi rujukan bersama bagi seluruh sektor awam. Pelan ini bukan sekadar menetapkan sasaran pendetilan, tetapi perlu memberikan hala tuju dan jawapan yang jelas, persoalan antara lain mengenai standard dan kualiti data, tadbir urus dan perkongsian data antara agensi, keselamatan dan perhitungan data, penggunaan kecerdasan buatan secara beretika, pembangunan bakat dalam bidang sains data dan mekanisme semakan berkala terhadap kualiti statistik rasmi negara.

Terima kasih Yang Berhormat Senator Dato’ Prof. Emeritus Dr. Mohammad Redzuan bin Othman. Satu sudut pandang ilmiah akademik tetapi masih tetap berpijak pada realiti.

Sekarang saya mempersilakan Yang Berhormat Senator Puan Tiew Way Keng untuk menyampaikan perbahasan. Silakan.

Saya mencadangkan agar Majlis ini turut mempunyai wakil tetap atau wakil bergilir daripada kerajaan negeri, universiti, pakar statistik bebas, sektor industri, masyarakat sivil dan pakar keselamatan data. Minit keputusan dasar statistik yang diluluskan dan laporan prestasi tahunan Majlis juga hendaklah dibentangkan kepada Parlimen. Majlis yang mengawal arah statistik negara tidak boleh menjadi sebuah kotak hitam.

Ketiganya, kalendar penerbitan dan akses serentak. Fasal 14 menetapkan bahawa penerbitan data memerlukan kelulusan terdahulu Ketua Perangkawan dan hendaklah dibuat pada masa yang ditentukan olehnya tetapi RUU ini tidak mewajibkan kalendar penerbitan tahunan, akses serentak kepada kerajaan, pembangkang, media, penyelidik dan rakyat.

Pendedahan pihak yang mendapat akses awal, dasar pembetulan kesilapan ataupun penjelasan apabila penerbitan ditangguhkan. United Kingdom menghendaki tarikh dan masa penerbitan diumumkan terlebih dahulu melalui kalendar 12 bulan.

Sebarang perubahan perlu dijelaskan dan akses sebelum penerbitan hendaklah dihadkan serta direkodkan. Prinsip asas statistik rasmi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pula menegaskan bahawa statistik rasmi hendaklah diterbitkan secara tidak berat sebelah dan diberikan kepada semua pengguna melalui akses yang sama.

Justeru, saya mencadangkan satu piagam penerbitan statistik nasional yang mewajibkan kalendar penerbitan, akses serentak, metodologi terbuka, rekod pindaan serta pembetulan yang pantas dan telus. Jangan sampai angka pengangguran, kemiskinan atau pertumbuhan ekonomi diketahui terlebih dahulu oleh pihak tertentu sebelum rakyat dan pasaran menerimanya secara serentak.

Keempat, kuasa mengumpul data mesti seimbang dengan perlindungan rakyat.

Fasal 12 memberikan Ketua Perangkawan kuasa mengarahkan mana-mana orang mengemukakan apa-apa data yang berada dalam pengetahuannya atau yang semunasabahnya boleh diperoleh.

Kegagalan memastikan data itu benar, tepat dan lengkap boleh membawa denda sehingga RM50,000 serta denda tambahan sehingga RM2,000 sehari. Kuasa ini sangat luas. Apakah perlindungan terhadap arahan yang terlalu membebankan perusahaan mikro dan kecil? Adakah penerima notis boleh memohon semakan? Siapakah yang menentukan bahawa sesuatu data itu semunasabahnya boleh diperoleh? Adakah prinsip pengadilan atau data minimisation akan digunakan supaya kerajaan hanya mengumpul data yang benar-benar diperlukan?

Lebih penting, secara factual, fasal 15 menyebut, ‘Timbalan Ketua Perangkawan dan pegawai jabatan dalam kewajipan kerahsiaan’, tetapi tidak menyebut dengan jelas Menteri, anggota Majlis, orang yang diundang, kontraktor teknologi dan pemproses data pihak ketiga. Ini mesti diperjelaskan. Prinsip PBB menetapkan bahawa data individu sama ada melibatkan manusia atau syarikat hendaklah dirahsiakan dengan ketat dan digunakan semata-mata bagi tujuan statistik.

Saya mencadangkan supaya kerajaan mewajibkan penilaian impak privasi, audit keselamatan siber berkala, rekod, akses data, penyulitan, pemberitahuan insiden serta penalti yang setimpal terhadap mana-mana pihak yang menyalahgunakan atau membocorkan data.

Fasal 16 pula memberikan pelindungan daripada tindakan undang-undang kecuali dapat dibuktikan perbuatan itu dilakukan dengan niat jahat dan tanpa sebab munasabah. Ambang ini amat tinggi. Perlindungan untuk pegawai yang bertindak dengan suci hati adalah munasabah tetapi perlindungan tidak boleh menjadikan kekebalan terhadap kecuaian serius, kelemahan keselamatan atau pengendalian data secara melulu.

Kelima, jangan hanya melaporkan purata sehingga realiti rakyat hilang. Data terkini menunjukkan ekonomi Malaysia dianggarkan berkembang 5.8 peratus pada suku kedua 2026. Kadar pengangguran pada Mei ialah tiga peratus, manakala inflasi pada Jun ialah 1.9 peratus. Namun, dalam angka inflasi yang sama, insurans dan perkhidmatan kewangan meningkat 5.7 peratus dan restoran serta penginapan meningkat 2.6 peratus.

Pada masa yang sama, terdapat kira-kira 3.15 juta pekerja bekerja sendiri. Angka utama mungkin kelihatan baik, tetapi purata nasional boleh menyembunyikan tekanan sebenar yang ditanggung keluarga. Seorang ibu tunggal hidup dalam purata nasional, seorang pekerja gig tidak membayar sewa rumah dengan angka pertumbuhan KDNK, seorang warga emas tidak membeli ubat berdasarkan kadar inflasi keseluruhan. Kita memerlukan statistik yang lebih granular mengikut negeri, daerah, jantina, umur, ketidakupayaan, julat pendapatan dan status pekerjaan, kos kehidupan sebenar.

Selangor misalnya mencatatkan pertumbuhan ekonomi enam peratus pada tahun 2025, melebihi kadar nasional. Kadar penganggurannya pada suku pertama 2026 juga sekitar dua peratus. Namun angka tersebut perlu dibaca bersama kos perumahan, masa perjalanan, kos penjagaan anak, kesesakan, banjir bandar, gaji median dan ketidaksamaan antara daerah.

Saya mencadangkan DOSM membangunkan indeks kos kehidupan bandar dan daerah bukan sekadar indeks harta nasional. Kita juga memerlukan ukuran pendapatan yang boleh guna, selepas ditolak perumahan, pengangkutan, penjagaan anak dan kesihatan. Matlamat statistik bukan untuk membuktikan bahawa kerajaan betul.

Matlamat statistik adalah untuk menunjukkan di mana rakyat masih memerlukan bantuan.

Keenam, kuasa membuat peraturan dan kos pelaksanaan. Fasal 18 membolehkan Menteri membuat peraturan, termasuk mewujudkan kesalahan yang boleh membawa hukuman penjara sehingga 12 bulan bagi seseorang individu. Pada pandangan saya, kesalahan yang membawa hukuman penjara tidak sewajarnya diwujudkan secara terlalu luas melalui undang-undang subsidiari tanpa penelitian Parlimen. Saya meminta supaya peraturan sedemikian dibentangkan di Parlimen dan tertakluk kepada mekanisme semakan yang bermakna.

Huraian rang undang-undang turut menyatakan bahawa pelaksanaannya hanya melibatkan perbelanjaan tambahan kerajaan, tetapi amaunnya masih belum dapat ditentukan. Maka kerajaan perlu menjelaskan kos pembangunan repositori data, keselamatan siber, pengambilan pakar sains data, latihan kakitangan, penyelarasan dengan kerajaan negeri serta audit bebas. Jangan kita membina sebuah gudang data yang besar tetapi tidak menyediakan kunci keselamatan yang cukup kukuh.

Datuk Yang di-Pertua, sebagai kesimpulan, saya menyokong usaha memodenkan sistem statistik negara, namun saya meminta kerajaan memberikan enam jaminan iaitu:

(i) kebebasan profesional Ketua Perangkawan;

(ii) Majlis Statistik Negara yang lebih inklusif;

(iii) kalendar penerbitan dan akses serentak;

(iv) perlindungan data dan keselamatan siber yang tegas;

(v) statistik granular yang mencerminkan kehidupan sebenar rakyat; dan

(vi) akauntabiliti terhadap Parlimen.

Data memberikan kuasa. Oleh itu, undang-undang yang memberikan kuasa terhadap data mestilah turut memberikan perlindungan terhadap rakyat. Hari ini ialah hari terakhir persidangan Dewan Negara bagi Mesyuarat kali ini. Namun, hari terakhir persidangan bukanlah hari terakhir amanah kita. Kita mungkin meninggalkan Dewan ini selepas persidangan ditangguhkan, tetapi tanggungjawab untuk memastikan setiap undang-undang benar-benar menjadi kepentingan rakyat tidak pernah ditangguhkan.

Izinkan saya mengakhiri perbahasan dengan serangkap pantun.

Burung merpati terbang sekawan, Singgah berteduh di pohon sena; Sidang berakhir teruskan perjuangan, Data berintegriti rakyat terbela. Sekian, saya memohon untuk menyokong rang undang-undang ini. Sekian, terima kasih.

*Bismillahirrahmanirrahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh* dan salam sejahtera. Terima kasih Datuk Yang di-Pertua kerana mengizinkan saya turut mengambil bahagian bagi membahaskan Rang Undang-undang Statistik 2026. Data merupakan aset strategik negara. Negara yang mempunyai sistem statistik yang kukuh akan mampu merancang pembangunan dengan lebih tepat, memperuntukkan sumber secara lebih berkesan dan menggubal dasar yang benar-benar menyelesaikan masalah rakyat.

Atas asas itu, saya melihat rang undang-undang ini sebagai satu pembaharuan yang amat signifikan kerana ia bukan sekadar memansuhkan Akta Perangkaan 1965, bahkan mewujudkan satu kerangka perundangan yang lebih moden bagi memperkukuhkan fungsi Jabatan Statistik Malaysia.

Datuk Yang di-Pertua, fasal 5 memperuntukkan bahawa antara fungsi utama Jabatan Statistik Malaysia ialah sebagai pusat repositori data negara serta badan yang bertanggungjawab mengumpul, menyelaras, menganalisis dan menyebarkan statistik rasmi negara. Dengan fungsi ini yang pertama, statistik akan dapat membantu kerajaan menghasilkan dasar yang lebih tersasar.

Pertama yang ingin saya bangkitkan dalam Dewan yang mulia ini adalah berikutan fasal 5 iaitu fungsi Jabatan Statistik Malaysia. Fasal 5(1)(a) telah memperuntukkan bahawa Jabatan Statistik Malaysia akan dijadikan sebagai pusat repositori bagi data dan statistik. Peruntukan ini sangat besar iaitu bagi menjadikan Jabatan Statistik Malaysia sebagai sebuah badan berintegriti dan dipercayai terutamanya terhadap kajian-kajian dan data-data berkaitan dengan kerajaan.

Kepercayaan ini merupakan satu langkah penting dalam memastikan setiap dasar-dasar kerajaan tidak dipengaruhi oleh unsur-unsur luar ataupun pihak-pihak luar yang berniat jahat, memanipulasi data ini.

Sebagai contoh, apa yang berlaku pada bulan Jun tahun ini, apabila Nor Azizah yang juga merupakan aktivis Rohingya telah mendakwa lebih 2,000 kanak-kanak Rohingya ditempatkan di pusat tahanan imigresen dan terpaksa membesar dalam tahanan. Ini merupakan satu dakwaan yang tidak berasas, dalam masa yang sama menjejaskan dan mencemar maruah dan kedaulatan negara kita.

Sebab itu apa yang saya sebut tadi, perkara ini perlu dielak secepat mungkin terutamanya bagi orang yang berniat jahat memburukkan negara kita. Saya tidak pasti rujukan mana yang dia dapat dan dia petik ini. Bagi memastikan perkara ini tidak berlaku lagi, statistik-statistik yang dikeluarkan nanti perlu lebih jelas dan mudah diakses oleh seluruh dunia, terutamanya statistik yang bukan rahsia dan statistik yang boleh menaikkan imej negara kita.

Seterusnya Datuk Yang di-Pertua, berkaitan fasal 5(1)(d) iaitu untuk membangunkan dan menetapkan standard dan tatacara statistik. Statistik memainkan peranan yang begitu besar dalam sebuah negara. Di sinilah dasar-dasar negara dibentuk, naratif kerajaan dicipta dalam masa yang sama mempengaruhi banyak perkara dari aspek ekonomi, pelaburan, kesejahteraan rakyat dan sebagainya.

Disebabkan perkara ini penting dan besar, statistik perlu didasari dengan asas kejujuran— perlu berdiri pada asas kebenaran dan perlu dielak daripada manipulasi dan menjadikan perkara ini batil. Hal ini dilarang oleh agama Islam. Jika tidak disandarkan kepada hab, kita risau negara ini akan musnah akibat ketidakjujuran.

Datuk Yang di-Pertua, pada 29 April 2026, Yang Amat Berhormat Perdana Menteri telah menyatakan miskin tegar di Selangor telah dinoktahkan. Namun, perkara ini menzahirkan kebimbangan Duli Yang Maha Mulia Sultan Selangor terhadap kenyataan tersebut. Berdasarkan rekod Lembaga Zakat Selangor, masih ada lagi 14,000 keluarga fakir dan miskin di Selangor yang direkodkan tahun lalu. Jadi, statistik merupakan perkara yang amat penting. Sekiranya berlaku kesilapan dalam penyediaan atau pentafsiran statistik, pihak yang paling terkesan ialah rakyat.

Walau bagaimanapun, persoalan yang ingin dibangkitkan ialah apakah metodologi, standard dan kriteria yang digunakan oleh Jabatan Statistik Malaysia dalam menghasilkan statistik yang benar-benar tepat, berintegriti dan mampu menjadi asas kepada penggubalan dasar yang memberi manfaat kepada rakyat khususnya golongan benar-benar memerlukan.

Datuk Yang di-Pertua, berkaitan dengan fasal 12 iaitu arahan untuk mengemukakan data. Fasal ini memberikan kuasa kepada Ketua Perangkawan untuk mengarahkan mana-mana orang mengemukakan data melalui notis bertulis yang sah.

Dalam masa yang sama, peruntukan ini melibatkan campur tangan terhadap hak individu kerana seorang diwajibkan memberikan maklumat dan kegagalan berbuat demikian boleh dikenakan penalti.

Saya berpandangan pencerobohan terhadap hak tersebut adalah munasabah dan berkadar bagi mendapatkan statistik yang tepat, data yang diperolehi mestilah tepat terutamanya untuk menentukan dasar-dasar kerajaan tidak salah sasaran. Dalam masa yang sama, mampu memberi penjimatan kepada kantung kerajaan juga.

Saya ingatkan kepada Operasi Banci Penduduk 2020 yang dilakukan secara besar-besaran di seluruh negara sebelum COVID melanda negara kita. Ada isu orang enggan atau sengaja lari daripada memberikan maklumat kepada DOSM. Ini merupakan satu cabaran besar. Antara puncanya ialah rakyat takut kebocoran maklumat, mungkin juga orang yang datang hari itu, ia takut penyamun ataupun sebagainya untuk nak buat bancian. Jadi, salah faham tentang kehadiran, salah faham tentang cukai, sikap tidak peduli dan kewujudan warga asing tanpa izin (PATI).

Walaupun jaminan kerahsiaan telah wujud dalam Akta Rahsia Rasmi dan Akta Banci 1960 dan termasuk RUU Statistik ini, golongan ini mungkin akan sedaya upaya untuk mengelak daripada memberi maklumat kepada pihak yang bertanggungjawab.

Persoalannya, bagaimanakah...

Terima kasih Yang Berhormat. Saya amat bersetujulah kalau kerajaan dapat menilai semula kajian-kajian— nak rumah ke rumah ini, banci-banci ini, melihat semula bagaimana mekanisme yang diperlukan, kerana kerisauan rakyat terutamanya orang-orang kampung ini tentang kehadiran pembanci macam ini. Saya sangat bersetuju. Terima kasih Yang Berhormat.

Datuk Yang di-Pertua, yang terakhir saya— berkaitan dengan fasal 15 iaitu tentang obligasi kerahsiaan-kerahsiaan ini penting. Terutamanya terhadap data-data yang sensitif, data-data strategik, ketenteraan, pertahanan dan keselamatan negara.

Jika perkara ini didedahkan, bencana besar boleh berlaku terhadap kedaulatan negara.

Sebagai contoh tentang data-data ketenteraan, seperti bilangan personal tentera, termasuk tentera tetap, tentera simpanan, bilangan kapal tentera laut, bilangan aset- aset strategik pertahanan negara, ini penting untuk dirahsiakan.

Walau bagaimanapun mengikut fasal 15(2) iaitu denda tidak melebihi RM10,000 atau dipenjarakan tidak melebihi dua tahun atau keduanya adalah tidak munasabah.

Jika bocor data-data penting strategik negara, tak mungkin denda yang dikenakan dan penjara ini adalah munasabah. Sepatutnya dikenakan dengan lebih keras dan berat lagi.

Persoalannya, adakah kementerian bercadang melalui RUU ini bagi memecahkan spesifikasi bagi rahsia-rahsia apa yang dipecahkan, jika besar, hukuman lebih berat, jika kecil, tentulah hukuman yang lebih ringan.

Datuk Yang di-Pertua, pada asasnya saya menyokong kepentingan rang undang- undang ini khususnya dalam menggantikan Akta Perangkaan 1965 yang sudah tidak lagi selari dengan keperluan semasa pembaharuan melalui Rang Undang-undang Statistik ini merupakan satu langkah yang wajar bagi memodenkan sistem statistik negara agar lebih cekap, berwibawa dan memenuhi tuntutan era digital. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Datuk Yang di-Pertua, kerana memberi peluang kepada saya untuk membahaskan Rang Undang-undang Statistik 2026. Saya mengambil bahagian dalam perbahasan hari ini untuk membahaskan Rang Undang- undang Statistik dengan memberi tumpuan kepada peranan Majlis Statistik Negara yang ditubuhkan di bawah Bahagian III, rang undang-undang ini.

Tuan Yang di-Pertua, saya menyokong usaha kerajaan memperkukuh sistem statistik negara kerana dasar yang baik hanya dapat dirangka berasaskan data yang tepat, lengkap dan boleh dipercayai. Namun demikian, kuasa yang diberikan kepada Majlis Statistik Negara dan Ketua Perangkaan hendaklah disertakan dengan mekanisme semak dan imbang yang jelas supaya tidak berlaku salah guna kuasa.

Fasal 9 memperuntukkan bahawa Majlis bertindak sebagai badan penasihat utama memberi panduan dan arahan berkaitan statistik serta mengesahkan standard dan tatacara statistik negara.

Saya juga melihat peranan statistik pada masa hadapan perlu bergerak, daripada sekadar menjawab apa yang sedang berlaku kepada persoalan mengapa ia berlaku? Siapa yang paling terkesan dan apakah dasar yang patut kita laksanakan?

Saya ingin mendapatkan pandangan kementerian sama ada selepas RUU ini diluluskan, DOSM akan memainkan peranan yang lebih besar dalam menyediakan analisis strategik kepada kerajaan supaya statistik yang dihasilkan bukan hanya menjadi laporan tetapi benar-benar menjadi input kepada pembentukan dasar.

Kita setiap bulan kita akan tengok pengarah— Ketua Pengarah Perangkaan Negara membentangkan tentang ASP Industri, tentang ASP pengguna, tetapi sejauh mana data-data itu difahami oleh rakyat? Kita tidak mahu statistik yang dikumpul saban minggu, saban hari akan menerima nasib yang sama seperti tesis-tesis PhD pelajar- pelajar kita yang bertimbun dalam library universiti, tetapi tidak boleh dimanfaatkan untuk kegunaan masyarakat dan rakyat secara umumnya.

Datuk Yang di-Pertua, satu lagi perkara yang saya fikir penting ialah soal komunikasi statistik. Statistik yang betul, tetapi tidak difahami rakyat juga mempunyai nilai yang terhad. Sebagaimana yang saya sebutkan tadi, walaupun kita akui di bawah Menteri yang sebelum ini, Datuk Seri Rafizi ada usaha untuk merakyatkan data itu supaya lebih dekat dengan rakyat tetapi pada masa ini, saya lihat progress itu seolah- olah tidak berkembang dengan baik.

Hari ini kita hidup dalam zaman media sosial. Satu angka boleh tersebar dalam beberapa minit, tetapi angka yang sama juga boleh dipetik di luar konteks, di manipulate, dibandingkan secara tidak tepat atau digunakan untuk mengguna persepsi yang salah.

Sebab itu tanggungjawab kerajaan bukan hanya menghasilkan statistik yang tepat, tetapi juga memastikan statistik tersebut mudah difahami.

Saya ambil contoh mudah. Bila kita lihat data yang diberi oleh kerajaan dalam soal indeks harga pengguna, dalam soal inflasi. Data atas kertas memang cantik, tetapi rakyat tidak merujuk kepada itu. Rakyat lebih suka mendengar apa yang ditohmah di warung-warung ataupun di kedai-kedai kopi.

Walaupun DOSM menunjukkan bahawa inflasi kita terkawal, tetapi cakap-cakap di kedai-kedai kopi menceritakan sebaliknya, dan sekali gus menimbulkan keresahan kepada masyarakat. Kita mahu rakyat bukan sekadar melihat angka-angka, tetapi kita juga mahu rakyat memahami angka kerana masyarakat yang memahami statistik akan lebih kebal terhadap manipulasi maklumat.

Datuk Yang di-Pertua, saya juga ingin menyentuh fasal 12 RUU ini memberikan kuasa kepada Ketua Perangkawan melalui notis bertulis untuk mengarahkan mana- mana orang mengemukakan data yang berada dalam pengetahuan mereka atau yang semunasabahnya boleh diperoleh.

Saya memahami keperluan kuasa ini kerana kerajaan memerlukan data yang berkualiti untuk menghasilkan statistik rasmi, tetapi pada masa yang sama kita mesti memastikan pengumpulan data tidak menjadi satu beban yang berlebihan kepada rakyat dan sektor perniagaan khususnya perusahaan mikro, kecil dan sederhana.

Bagi syarikat besar, mungkin mereka mempunyai jabatan kewangan, jabatan sumber manusia dan data sendiri, tetapi bagi sebuah perniagaan kecil, permintaan data yang terlalu kerap ataupun terlalu kompleks boleh menjadi beban tambahan kepada perniagaan atau pun syarikat mereka.

Jadi saya ingin mendapatkan jaminan kepada kementerian, apakah akan ada prinsip proportionality ataupun berkadaran dalam pelaksanaan arahan pengemukaan data supaya data yang diminta benar-benar diperlukan munasabah dan sepadan dengan tujuan statistik yang hendak dicapai?

Pada pandangan saya, kita tidak mahu mengumpul data sebanyak mungkin, tapi kita mahu mengumpul data yang benar-benar diperlukan, yang berkualiti dan mempunyai nilai kepada negara.

Datuk Yang di-Pertua, apabila kita melihat RUU ini secara keseluruhan, saya melihat ia nya sebagai langkah penting untuk membawa sistem statistik negara ke tahap yang lebih sesuai dengan ekonomi digital dan keperluan pentadbiran moden. RUU ini memperuntukkan fungsi DOSM lebih luas termasuk menetapkan standard statistik, memastikan kualiti dan integriti statistik serta menyelaras aktiviti statistik.

Namun selepas undang-undang ini diluluskan, ukuran kejayaan kita bukan kepada berapa banyak data yang berjaya dikumpulkan. Ukurannya ialah adakah data itu akan menghasilkan dasar yang lebih tepat? Adakah dasar itu akan menghasilkan perkhidmatan yang lebih baik dan akhirnya membawa kesejahteraan kepada rakyat kita?

Datuk Yang di-Pertua, saya percaya negara yang mempunyai statistik yang kukuh ialah negara yang mempunyai keupayaan untuk melihat dirinya sendiri dengan jujur. Kita tidak boleh memperbaiki sesuatu yang kita tidak ukur. Kita tidak boleh menyelesaikan masalah yang kita tidak faham, dan kita tidak boleh membuat dasar yang baik sekiranya asas buktinya lemah. Justeru Datuk Yang di-Pertua, saya menyokong RUU statistik 2026 ini. Terima kasih.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera. Terima kasih Datuk Yang di-Pertua kerana memberi kesempatan kepada saya untuk sama-sama membahaskan Rang Undang-undang Statistik 2026 ini.

Saya secara prinsipnya menyokong rang undang-undang ini yang sangat penting ini. Namun terdapat beberapa perkara yang perlu diperhalusi sebelum pindaan ini dikuatkuasakan.

Datuk Yang di-Pertua, statistik rasmi bukan sekadar himpunan angka tetapi merupakan kompas ekonomi dan juga sosial negara. Data yang diterbitkan oleh Jabatan Statistik Malaysia menjadi asas kepada penyediaan belanjawan, penggubalan dasar, pengukuran kemiskinan, inflasi, pengangguran, pertumbuhan ekonomi serta penyaluran bantuan kepada rakyat. Justeru itu, kredibiliti statistik negara mestilah bebas daripada sebarang persepsi campur tangan politik.

Datuk Yang di-Pertua, walaupun rang undang-undang ini memperkukuhkan fungsi JSM (Jabatan Statistik Malaysia), saya berpandangan bahawa kedudukannya di bawah Kementerian Ekonomi masih menimbulkan persepsi konflik kepentingan.

Kedudukan JSM di bawah kementerian yang turut merangka dan juga menilai prestasi dasar ekonomi negara boleh menimbulkan persoalan sama ada agensi yang menyokong prestasi kerajaan benar-benar bebas daripada pihak yang dinilai.

Saya mengalu-alukan syarat kelayakan Ketua Perangkawan di bawah fasal 4(2).

Namun, kebebasan Jabatan Statistik Malaysia tidak boleh bergantung pada kelayakan individu semata-mata kerana rang undang-undang ini perlu memperkukuhkan jaminan kebebasan institusi agar Jabatan Statistik Malaysia ini dapat melaksanakan fungsi statistik negara secara profesional, telus dan juga bebas daripada sebarang pengaruh yang boleh menjejaskan integrasi, integriti dan juga kredibiliti data yang dikemukakan.

Datuk Yang di-Pertua, amalan di United Kingdom boleh dijadikan rujukan kepada kita. Statistik rasmi negara tersebut diselia oleh UK Statistic Authority iaitu sebuah badan berkanun yang bebas daripada kawalan mana-mana kementerian dan juga bertanggungjawab kepada Parlimen, di mana model pentadbiran ini, tadbir urus seperti ini diwujudkan bagi memastikan bahawa penghasilan statistik data yang diperolehi itu bebas daripada campur tangan politik serta mengekalkan keyakinan awam, keyakinan rakyat terhadap integriti data di negara ini.

Oleh itulah, ianya merupakan suatu perkara yang penting kerana petunjuk seperti indeks harga pengguna dan juga kadar pengangguran, kadar kemiskinan, KDNK menjadi rujukan para pelabur dan institusi kewangan serta agensi-agensi yang terlibat berhubung dengan penarafan antarabangsa.

Sebarang keraguan terhadap integriti data yang diberikan boleh menjejaskan keyakinan terhadap ekonomi negara kita.

Sehubungan dengan itu, saya mencadangkan agar kerajaan mempertimbangkan penstrukturan semula Jabatan Statistik Malaysia sebagai sebuah Suruhanjaya bebas statistik atau badan berkanun bebas yang melaporkan terus kepada Parlimen ini melalui Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen. Langkah ini akan memperkukuhkan kebebasan, integriti, dan juga kredibiliti statistik rasmi negara sekali gus meningkatkan keyakinan para pelabur dan juga, dalam masa yang sama, ianya menjadi suatu reputasi Malaysia di peringkat antarabangsa.

Seterusnya, Datuk Yang di-Pertua, yang kedua saya ingin bangkitkan ialah implikasi rang undang-undang ini terhadap perusahaan mikro, kecil dan juga sederhana

(PMKS) yang membentuk lebih 96 peratus daripada keseluruhan entiti perniagaan di Malaysia pada hari ini.

Sebagai tulang belakang ekonomi negara, setiap kewajipan perkara yang baru yang akan dikenakan kepada sektor ini perlu mengambil kira kemampuan sebenar mereka untuk mematuhinya, di mana, kalau kita lihat di bawah fasal 12 dan juga fasal 13, PMKS dikehendaki mengemukakan data kepada Jabatan Statistik Malaysia.

Walaupun bertujuan untuk meningkatkan kualiti statistik negara, kewajipan ini berpotensi menambah beban pematuhan kepada PMKS itu sendiri, yang kini turut berdepan dengan pelbagai pelaksanaan seperti e-invois, caruman KWSP, PERKESO dan urusan percukaian serta pelbagai syarat yang dikenakan termasuklah pelesenan dan sebagainya.

Lebih membimbangkan lagi, kebanyakan perusahaan mikro yang tidak mempunyai pegawai khas iaitulah pegawai yang khusus untuk menguruskan pelaporan data. Tanggungjawab ini lazimnya dipikul sendiri oleh pemilik perniagaan tersebut. Oleh itu, akibat kekangan sumber manusia dan juga kefahaman berhubung dengan apa yang hendak dilakukan ini, mungkin berlakunya kesilapan yang tidak disengajakan boleh berlaku kepada mereka ini. Namun, di bawah fasal 12(5), kesilapan tersebut berisiko dianggap sebagai pemberian maklumat yang tidak tepat dan boleh mengundang tindakan undang-undang oleh kerajaan.

Datuk Yang di-Pertua, pada pandangan saya, kerajaan perlu memastikan kejayaan pengintegrasian data antara agensi-agensi yang terlibat iaitulah melibatkan SSM, Lembaga Hasil (LHDN), KWSP dan juga PERKESO supaya peniaga tidak perlu lagi mengemukakan maklumat-maklumat yang sama berulang kali. Hal ini selaras dengan fungsi Jabatan Statistik yang dicadangkan di bawah fasal 5(1), iaitulah rang undang-undang ini sebagai pusat repositori, tempat simpanan data bagi data dan juga statistik.

Di samping itu, rang undang-undang ini juga wajar memperuntukkan mekanisme pengecualian ataupun keperluan pelaporan yang lebih ringan kepada perusahaan mikro yang terlibat khususnya mereka yang berada di kawasan luar bandar dan juga berdasarkan saiz perniagaan mereka itu sendiri.

Sehubungan itu, saya mencadangkan supaya pihak kerajaan mewujudkan kerangka pelaporan berstruktur mudah, khusus untuk PMKS serta memberikan tempoh, iaitu tempoh masa sekurang-kurangnya 12 bulan sebelum penguatkuasaan ataupun penalti dilaksanakan terhadap mereka ini. Pendekatan ini akan membantu meningkatkan pematuhan tanpa menjejaskan produktiviti dan juga kelangsungan perusahaan kecil yang terlibat.

Seterusnya, yang terakhir, Datuk Yang di-Pertua, saya ingin bangkitkan ialah berkaitan fasal 14(1) yang menetapkan bahawa data ataupun statistik yang diperolehi di bawah akta ini tidak boleh diterbitkan atau dikomunikasikan tanpa kelulusan terdahulu Ketua Perangkawan, manakala fasal 14(4) memperuntukkan denda sehinggalah RM50,000 bagi pelanggaran kehendak tersebut.

Saya memahami keperluan untuk melindungi kerahsiaan data khususnya identiti responden. Namun begitu, skop larangan dalam fasal 14(1) perlu diperjelaskan agar ianya tidak menimbulkan tafsiran yang terlalu luas sehingga boleh menjejaskan penyelidikan, analisa profesional dan juga wacana awam yang menggunakan data-data rasmi yang ada yang dikemukakan yang disimpan oleh kerajaan.

Datuk Yang di-Pertua, dalam dunia akademik dan juga ekonomi dan sains, data ahli akademik, penyelidik, badan pemikir serta media lazimnya menggunakan data-data rasmi daripada Jabatan Statistik Malaysia yang ada pada hari ini, sebagai asas kepada analisis dan juga perbahasan yang hendak dilakukan khususnya berhubung dengan dasar sesuatu dasar.

Perbezaan tafsiran ataupun analisis terhadap data yang sama merupakan amalan biasa dalam masyarakat iaitu menggalakkan penyelidikan berasaskan kepada bukti yang nyata, yang tepat iaitu ia merupakan suatu perkara yang penting. Adalah penting supaya rang undang-undang ini menjelaskan bahawa sekatan di bawah fasal 14(1) ini hanya terpakai kepada penerbitan atau komunikasi data yang belum dibenarkan atau yang boleh mendedahkan identiti responden dan juga bukannya menggunakan penggunaan ataupun analisis data rasmi yang tetap diterbitkan secara sah oleh Jabatan Statistik Malaysia.

Oleh itu, saya terima, saya menyokong dan harap dapat perkemaskan pandangan-pandangan apa yang diberikan. Terima kasih.

Terima kasih, Datuk Yang di-Pertua. Terima kasih sekali lagi kerana memberikan peluang kepada saya untuk mengambil bahagian membahaskan Rang Undang-undang Statistik 2026.

Saya menyokong penuh peningkatan keupayaan statistik negara melalui RUU Statistik 2026. Namun, sokongan ini hadir bersama lima tuntutan penambahbaikan.

Yang pertama, sila masukkan wakil pakar statistik dan ekonomi berkecuali dalam Majlis Statistik Negara.

Yang kedua, longgarkan syarat kelayakan 20 tahun Ketua Perangkawan, kepada 15 tahun untuk menarik bakat sains data muda bertaraf antarabangsa. Yang ketiga, lindungi PKMS daripada denda melampau RM50,000 bagi kesalahan pentadbiran biasa.

Yang keempat, tetapkan akauntabiliti ke atas ketua entiti kerajaan yang enggan berkongsi data sejajar dengan yang ditetapkan kepada rakyat biasa. Yang kelima, diwajibkan kalender penerbitan data rasmi pada tarikh tetap tertentu yang tidak boleh diubahsuai bagi mengelakkan manipulasi masa penerbitan statistik untuk kepentingan politik.

Cadangan-cadangan ini berdasarkan terdapat beberapa kekhuatiran, antaranya termasuklah isu pemusatan kuasa berlebihan oleh cabang eksekutif, denda yang tidak selaras, soal ketirisan data dan sebagainya.

Datuk Yang di-Pertua, fasal 7 mengenai penubuhan Majlis Statistik Negara menetapkan bahawa Pengerusi Majlis ialah Yang Amat Berhormat Perdana Menteri, dianggotai oleh Menteri Ekonomi, tidak lebih lapan orang Menteri persekutuan, KSN, KPPA, KSU kementerian dan Ketua Perangkawan sebagai Setiausaha.

Persoalan saya, di manakah suara pakar bebas? Mengapa di dalam sebuah Majlis yang berfungsi menilai dan mengesahkan standard serta metodologi statistik negara yang termaktub dalam fasal 9, tiada sebarang kewajipan statutory untuk melantik ahli akademik berkecuali, pakar sains data atau wakil pertubuhan ekonomi bebas sebagai ahli rasmi bersuara. Walaupun dalam fasal 8 menyebut Majlis boleh mengundang mana-mana orang, namun hakikatnya ialah tanpa hak mengundi.

Saya mendesak agar keanggotaan MSN dipinda dengan mewajibkan penyertaan pakar statistik bebas daripada universiti tempatan dan dewan perniagaan bagi menjamin ketelusan serta kebebasan profesionalisme DOSM.

Datuk Yang di-Pertua, seterusnya saya merujuk kepada fasal 4(2) mengenai pelantikan Ketua Perangkawan yang menetapkan syarat wajib bahawa calon mesti mempunyai sekurang-kurangnya 20 tahun pengalaman kerja dalam bidang statistik.

Syarat 20 tahun ini pada hemat saya adalah terlalu kaku dan tidak selari dengan perkembangan era AI dan machine learning, dengan izin. Dunia sains data hari ini bergerak sepantas kilat.

Ramai anak muda Malaysia yang pakar di dalam bidang analitik ramalan dan teknologi kecerdasan buatan seperti yang bekerja di syarikat-syarikat teknologi global di Silicon Valley, Taiwan atau Singapura. Sekiranya kita mengehadkan syarat kepada 20 tahun perkhidmatan dalam sistem birokrasi tradisional, kita mungkin menutup pintu kepada bakat-bakat sains data muda bertaraf dunia untuk memimpin DOSM. Saya mencadangkan syarat ini dilonggarkan kepada 15 tahun perkhidmatan sekiranya calon mempunyai pendedahan dan reka cipta teknologi data bertaraf antarabangsa.

Datuk Yang di-Pertua, fasal 12(1) memberi kuasa kepada Ketua Perangkawan untuk mengarahkan mana-mana orang untuk mengemukakan apa-apa data yang dalam pengetahuan atau semunasabahnya boleh didapatkan, tetapi pada fasal 12(5) pula, ia memberi mandat kepada DOSM untuk mendenda sehingga RM50,000 dan denda harian RM2,000 jika gagal mematuhi. Apakah takrifan frasa “semunasabahnya boleh didapatkan”?

Ini adalah satu tema yang sangat kabur dan subjektif. Peniaga-peniaga kecil dan pengusaha sederhana di kebanyakan kawasan di negara kita tidak mempunyai jabatan penganalisis data atau akauntan khusus, bahkan ada yang tidak terdedah dengan proses menjana data perniagaan. Jika DOSM mengeluarkan notis menghendaki data perniagaan yang rumit dalam tempoh masa yang singkat, adakah peniaga kecil ini akan terus disaman RM50,000 dan RM2,000 sehari?

Saya mencadangkan agar dimasukkan klausa perlindungan khas untuk perniagaan PKS serta prinsip mendidik sebelum menghukum, diwujudkan untuk kesalahan kali pertama. Satu lagi kepincangan RUU ini ialah dwistandard antara sektor swasta dan entiti kerajaan. Di bawah fasal 12, rakyat atau syarikat swasta yang gagal menyerahkan data bakal didenda RM50,000.

Namun di bawah fasal 13, apabila Ketua Perangkawan meminta data daripada entiti kerajaan, tiada sebarang penalti atau surcaj dikenakan jika ketua jabatan kerajaan tersebut enggan atau melengah-lengahkan penyerahan data. Mengapa rakyat biasa boleh didenda dengan RM50,000 dan penjara tetapi pegawai kerajaan yang tidak bekerjasama mengemukakan data pentadbiran terlepas begitu sahaja? Ketirisan dan masalah pengurusan data negara hari ini adalah ketiadaan integrasi di antara kementerian, lalu mencipta situasi data silo. Jika tiada liabiliti undang-undang ke atas entiti kerajaan, bagaimana RUU ini mampu memaksa kementerian-kementerian untuk memecahkan benteng data silo tersebut?

Datuk Yang di-Pertua, akhir sekali, saya ingin membahas isu keselamatan data di bawah fasal 15 iaitu obligasi kerahsiaan. RUU ini menggariskan bahawa data individu tidak boleh dibocorkan. Namun, rakyat di luar sana mengalami krisis kepercayaan yang amat parah berikutan pelbagai insiden kebocoran data peribadi agensi kerajaan dan syarikat telekomunikasi. Persoalan saya, apakah status terkini pangkalan data utama iaitu PADU dan bagaimanakah fungsinya akan diselaraskan dengan matlamat RUU ini?

Selepas RM80 juta dana dibelanjakan dan lebih 10 juta data peribadi dikutip untuk tujuan PADU, apakah integriti keselamatan data di bawah DOSM benar-benar terjamin? Apabila RUU ini menjadikan DOSM sebagai pusat pengumpulan tunggal data kebangsaan, apakah bentuk audit keselamatan siber berkala oleh pihak ketiga diwajibkan oleh undang-undang? Sekiranya berlaku insiden pencerobohan siber pada simpanan data di DOSM, apakah jaminan pampasan atau remedi sivil kepada rakyat yang menjadi mangsa sindiket scammer? Datuk Yang di-Pertua, kesimpulannya, saya menyokong usaha kerajaan untuk menaik taraf Jabatan Perangkaan Malaysia kepada Jabatan Statistik Malaysia serta mengukuhkan peranannya sebagai pusat simpanan data rasmi negara. Data yang neutral lagi tepat, melahirkan dasar yang adil. Jangan sesekali dibiarkan statistik negara dicemari oleh persepsi dan apa jua pengaruh politik. Sekian, terima kasih Datuk Yang di-Pertua.

Terima kasih Datuk Yang di-Pertua. Terima kasih kerana memberikan saya peluang untuk turut serta dalam membahaskan Rang Undang- undang Statistik 2026. Di kesempatan ini juga saya ingin mengucapkan setinggi-tinggi tahniah kepada Kementerian Ekonomi dan Jabatan Statistik Malaysia ataupun DOSM atas usaha menggubal rang undang-undang ini.

Pada hemat saya, negara sememangnya memerlukan satu akta baharu bagi menggantikan Akta Perangkaan 1965. Hari ini data bukan lagi sekadar himpunan angka atau maklumat, data merupakan aset strategik negara, malah sering dianggap sebagai emas baharu dalam ekonomi digital. Negara yang memiliki data yang berkualiti akan mampu menggubal dasar yang lebih tepat, meningkatkan keyakinan pelabur, memperkukuh daya saing ekonomi dan akhirnya, memberi manfaat kepada rakyat.

Datuk Yang di-Pertua, pertama, saya ingin menyentuh fasal 4, berhubung kelayakan Ketua Perangkawan. Saya bersetuju bahawa Ketua Perangkawan mestilah seorang yang berkelayakan dan mempunyai kepakaran yang tinggi tetapi saya ingin bertanya kepada Yang Berhormat Menteri. Mengapa mesti 20 tahun pengalaman?

Mengapa angka itu begitu rigid?

Hari ini dunia sudah berubah, dalam bidang AI, statistik dan sains data, kita melihat ramai pakar-pakar yang masih muda tetapi sudah mengetuai makmal penyelidikan di Amerika Syarikat, United Kingdom dan Eropah. Ada yang menjadi penasihat kepada kerajaan dan organisasi antarabangsa sebelum mencecah umur 40 tahun. Adakah kita mahu menutup pintu kepada bakat seperti ini hanya kerana mereka belum cukup 20 tahun berkhidmat?

Saya berpandangan pengalaman itu penting, tetapi pengalaman semata-mata tidak boleh menjadi satu-satunya ukuran. Yang lebih penting ialah kompetensi, kepimpinan, integriti, rekod penyelidikan dan kemampuan mengemudi sistem statistik negara dalam era digital.

Justeru, saya mencadangkan supaya syarat pengalaman ini diberikan sedikit fleksibiliti supaya negara tidak kehilangan peluang mendapatkan bakat terbaik, hanya kerana syarat yang terlalu ketat.

Datuk Yang di-Pertua, kedua, saya ingin menyentuh fasal 7 mengenai Majlis Statistik Negara. Saya melihat komposisi bagi sini terlalu didominasi oleh pihak eksekutif. Perdana Menteri menjadi Pengerusi, dianggotai Menteri-Menteri, Ketua Setiausaha Negara dan pegawai kanan kerajaan.

Persoalan saya, di manakah suara akademia? Di manakah badan profesional?

Di manakah pakar statistik, pakar AI, saintis data atau wakil industri? Kalau statistik negara mahu diyakini, badan yang menyalurkan hala tujunya juga perlu dilihat bebas, pelbagai dan inklusif. Saya mencadangkan supaya beberapa kerusi diperuntukkan kepada ahli akademik, badan profesional statistik, wakil industri serta kerajaan negeri dan sebagai seorang Senator wanita, izinkan saya membuat satu lagi cadangan.

Kerajaan telah lama memperjuangkan sasaran, sekurang-kurangnya 30 peratus wanita dalam jawatan pembuat keputusan. Mengapa kita tidak melaksanakan prinsip yang sama dalam Majlis Statistik Negara? Malaysia mempunyai ramai wanita yang hebat dalam bidang statistik, ekonomi, matematik, AI dan sains data.

Saya percaya, penyertaan wanita bukan sekadar soal representasi, tetapi soal mendapatkan perspektif yang lebih menyeluruh dalam membuat dasar. Jadi saya berharap kerajaan boleh mempertimbangkan supaya sekurang-kurangnya 30 peratus keanggotaan Majlis Statistik Negara dianggotai oleh wanita selaras dengan aspirasi Dasar Wanita Negara dan SDG5, matlamat pembangunan mampan.

Datuk Yang di-Pertua, seterusnya saya ingin menyentuh fasal 12. Fasal ini mewajibkan mana-mana orang yang mengemukakan data yang benar, tepat dan lengkap. Saya tiada masalah dengan kewajipan tersebut kerana statistik yang baik, bermula dengan data yang berkualiti. Namun persoalan saya, bagaimana jika berlaku kesilapan yang benar-benar tidak disengajakan? Bagaimana jika berlaku kesilapan teknikal? Bagaimana jika seseorang tersalah memasukkan angka atau terlepas pandang sesuatu maklumat tanpa ada niat langsung untuk mengelirukan? Rang undang-undang ini, tidak membezakan secara jelas antara kesalahan yang dilakukan dengan sengaja dan kesilapan yang berlaku secara jujur atau munasabah.

Saya berpandangan, bagi kesalahan kali pertama yang tidak melibatkan unsur penipuan atau niat untuk mengelirukan, pendekatan yang lebih wajar ialah memberikan notis dan atau amaran terlebih dahulu serta peluang untuk membetulkan data dalam tempoh yang munasabah. Hanya sekiranya individu tersebut gagal membetulkan data, ingkar terhadap arahan atau didapati dengan sengaja mengemukakan data palsu atau mengelirukan, barulah tindakan penalti dikenakan. Pendekatan ini lebih adil, lebih mendidik dan selaras dengan prinsip penguatkuasaan yang baik. Kita mahu menghukum mereka yang sengaja memalsukan data, bukannya mereka yang melakukan kesilapan yang jujur.

Datuk Yang di-Pertua, berhubung fasal 13. Ketua Perangkawan diberikan kuasa meminta data daripada mana-mana entiti kerajaan. Persoalan saya mudah. Apa berlaku kalau kementerian atau agensi, tidak memberi data? Apa berlaku kalau data diberi lewat? Apa berlaku kalau data tidak lengkap? Saya tidak menemui sebarang peruntukan yang jelas mengenai akibat undang-undang, sekiranya arahan ini tidak dipatuhi. Saya berharap perkara ini, perjelaskan kerana tanpa mekanisme penguatkuasaan yang jelas, kuasa yang diberikan mungkin sukar dilaksanakan.

Datuk Yang di-Pertua, saya juga ingin menyentuh soal konsistensi penalti. Di bawah fasal 12, kesalahan yang dikemukakan data yang tidak benar boleh dikenakan denda sehingga RM50,000, tetapi di bawah fasal 15, pegawai Jabatan Statistik yang membocorkan data sulit, hanya berdepan dengan denda RM10,000 sahaja. Walaupun mereka memegang amanah yang sangat besar.

Persoalan saya, mengapa hukuman terhadap pihak yang memegang data lebih rendah daripada pihak menyerahkan data? Bukankah kebocoran data oleh pegawai sendiri boleh menjejaskan keyakinan rakyat terhadap keseluruhan sistem statistik negara? Saya berharap kerajaan dapat menyemak semula struktur peneliti supaya lebih konsisten dan setimpal dengan keseriusan kesalahan.

Datuk Yang di-Pertua, akhir sekali, saya ingin menyentuh suatu perkara yang saya fikir, semakin penting pada hari ini. Kita sering bercakap tentang berita palsu.

Tetapi hari ini, statistik palsu juga boleh membawa kesan yang sama buruk. Statistik yang di manipulasi boleh mengelirukan rakyat. Statistik yang dipalsukan boleh mempengaruhi pasaran. Statistik yang tidak benar boleh membawa kepada dasar yang salah.

Justeru, saya berpandangan, selain menangani berita palsu, negara juga perlu mempunyai mekanisme yang lebih jelas untuk membendung penyebaran statistik palsu atau statistik yang sengaja di manipulasi sehingga disifatkan sebagai statistik rasmi. Kita mesti mempertahankan integriti statistik negara, sebagaimana kita mempertahankan integriti maklumat negara.

[Dato’ Setia Salehuddin bin Saidin **mempengerusikan Mesyuarat****] Dato’ Yang di-Pertua, kesimpulannya saya menyokong rang undang-undang ini.

Namun, saya berharap kerajaan dapat mempertimbangkan beberapa cadangan dan penambahbaikan tadi, iaitu memberi lebih fleksibiliti kepada syarat pelantikan Ketua Perangkawan.

Kedua memperluaskan keanggotaan Majlis statistik termasuk sekurang- kurangnya 30 peratus wanita.

Ketiga memperjelaskan unsur kesalahan di bawah fasal 12.

Keempat, menetapkan implikasi yang jelas di bawah fasal 13.

Yang kelima, menyemak semula kadar penalti supaya lebih konsisten serta memperkukuhkan perlindungan terhadap penyebaran statistik palsu.

Saya percaya dengan penambahbaikan ini, Akta Statistik 2026 akan menjadi sebuah undang-undang yang lebih kukuh, lebih diyakini dan benar-benar bersedia menghadapi cabaran masa hadapan.

Dengan itu, saya turut menyokong. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Yang Berhormat Dato' Setia, Yang di-Pertua kerana memberi saya peluang untuk mengambil bahagian perbahasan Rang Undang-undang Statistik 2026 di Dewan yang mulia ini. Saya menyambut baik RUU ini sebagai satu langkah penting dalam memperkukuh peranan Jabatan Statistik untuk mewujudkan sistem statistik negara yang lebih moden, bersepadu dan berasaskan data.

Penyelarasan sistem statistik yang lebih menyeluruh dan terperinci pasti akan menyokong sebarang dasar yang lebih tepat dan berkesan.

Sehubungan itu, saya ingin membangkitkan beberapa perkara untuk perhatian pihak kerajaan.

Pertama berhubung dengan aspek keselamatan dan perlindungan data. Saya memahami bahawa RUU ini bertujuan memperkukuh perkongsian serta persepaduan data daripada pelbagai agensi kerajaan. Namun, pengumpulan dan perkongsian data yang banyak meningkatkan risiko keselamatan, terutamanya ancaman kebocoran data, akses tanpa kebenaran dan penyalahgunaan maklumat peribadi.

Oleh itu, saya ingin mendapatkan penjelasan daripada pihak kerajaan mengenai mekanisme yang akan dilaksanakan untuk melindungi data awam. Ini meliputi kawalan akses data, peraturan dan audit keselamatan serta bentuk perlindungan dan mekanisme pencegahan.

Kedua, saya menyambut baik usaha untuk membolehkan data daripada pelbagai agensi kerajaan disepadukan kerana langkah ini berpotensi mengurangkan pertindihan proses pengumpulan maklumat.

Maka saya ingin bertanya sama ada kerajaan bercadang membolehkan kementerian, agensi kerajaan, badan berkanun dan pihak berkuasa tempatan mengakses pangkalan data bersepadu untuk penggubalan dan penyelarasan dasar yang bersepadu dan selari. Langkah ini penting untuk menggerakkan pertindihan fungsi dan memastikan matlamat pembangunan nasional tercapai. Di samping itu sistem kawalan yang mengehadkan akses kepada pangkalan data kepada pengguna tertentu mestilah diwujudkan untuk melindungi keselamatan data.

Ketiga, saya ingin menyentuh kebimbangan tentang kesepaduan data agensi kerajaan, meningkatkan risiko pemantauan dan pemeriksaan penguatkuasaan. Ia berpunca daripada penggabungan profil digital yang berseluruh, ketulusan matlamat, maklumat terhad dan potensi penyalahgunaan kuasa. Justeru, pihak kerajaan perlu memberi jaminan bahawa ada ketepatan undang-undang agar pangkalan data tidak boleh dikongsi sewenang-wenangnya antara agensi, mengehadkan penggunaan kepada tujuan asal dan melindungi individu dan usaha atau syarikat daripada audit berlebihan atau tindakan penguatkuasaan tambahan.

Keempat, berhubung dengan persepaduan data daripada pelbagai agensi kerajaan. Saya minta penjelasan sama ada persepaduan data akan meliputi semua agensi dan badan berkanun seperti Kumpulan Wang Simpanan Pekerja, PERKESO, Lembaga Hasil Dalam Negeri dan lain-lain.

Kelima, memandangkan DOSM akan mempunyai kumpulan data yang lebih komprehensif saya ingin mencadangkan agar kerajaan dapat menambah baik portal data interaktif DOSM yang lebih moden dan mesra guna. Ini memudahkan penyelidik- penyelidik dan akademi menganalisis trend ekonomi dan sosial, meningkatkan ketulusan maklumat kerajaan kepada orang ramai dan membantu perniagaan dan pelabur membuat keputusan pasaran yang tepat.

Akhir sekali, saya menyokong RUU ini sebagai satu langkah ke arah membentuk tadbir urus data negara yang lebih kukuh, moden dan berdaya tahan. Dengan memperluaskan penggunaan data aspek keselamatan, privasi, ketulusan serta kemudahan akses kepada data perlu terus diberi perhatian agar manfaat ini dapat dirasai oleh kerajaan, sektor swasta dan rakyat secara keseluruhannya. Sekian, terima kasih Dato’ Yang di-Pertua.

Terima kasih saya ucapkan kepada Tuan Yang di- Pertua. Saya turut mengambil bahagian membahaskan Rang Undang-undang Statistik 2026.

Asasnya saya menyokong RUU ini kerana negara memerlukan satu sistem statistik yang moden, bersepadu dan diyakini. Dalam era ekonomi digital, kecerdasan buatan dan penggunaan data raya iaitu big data dengan izin, statistik rasmi bukan lagi sekadar angka malah ia merupakan asas kepada pembentukan dasar awam, perancangan pembangunan negara, pengagihan sumber, pelaksanaan program kebajikan serta penilaian keberkesanan sesuatu dasar kerajaan. Justeru, usaha memansuhkan Akta Perangkaan 1965 dan menggantikannya dengan sesuatu kerangka perundangan yang lebih komprehensif adalah langkah yang tepat dan bertepatan dengan keperluan semasa.

Tuan Yang di-Pertua, saya juga mengalu-alukan beberapa pembaharuan penting dalam RUU ini khususnya memperkukuh fungsi Jabatan Statistik Malaysia sebagai pusat simpanan data dan statistik negara, memberi penekanan kepada pembangunan standard statistik kebangsaan, memperkukuh integriti, kualiti dan kebolehpercayaan statistik rasmi serta menubuhkan Majlis Statistik Negara bagi menyelaras hala tuju pembangunan statistik negara. Namun demikian, sesuatu undang-undang yang memberi kuasa luas untuk memperoleh data daripada orang awam, syarikat dan agensi kerajaan mestilah pada masa yang sama mengandungi mekanisme semak dan imbang yang mencukupi.

Matlamat meningkatkan kecekapan pengurusan data tidak boleh mengabaikan prinsip ketelusan, kebertanggungjawaban, professionality serta perlindungan terhadap maklumat yang dikemukakan oleh rakyat. Atas semangat tersebut, izinkan saya mengemukakan tiga cadangan penambahbaikan yang saya percaya akan menjadikan RUU ini lebih mantap, lebih diyakini oleh rakyat serta selaras dengan amalan tadbir urus yang baik.

Tuan Yang di-Pertua, berhubung fasal 7 mengenai penubuhan Majlis Statistik Negara. Saya menyambut baik penubuhan Majlis ini sebagai badan yang akan memberi bantuan strategik terhadap pembangunan statistik negara. Walau bagaimanapun, saya mendapati keanggotaan Majlis pada masa ini terdiri hampir sepenuhnya daripada anggota pentadbiran, Kerajaan Persekutuan dan pegawai kanan kerajaan. Bagi saya statistik negara bukan sahaja menjadi asas kepada keputusan kerajaan malah turut digunakan oleh penyelidik, universiti, sektor swasta, pelabur dan organisasi antarabangsa.

Oleh itu, Majlis Statistik Negara seharusnya turut mendapat manfaat dari kepakaran luar kerajaan. Sehubungan itu, saya mencadangkan supaya fasal 7 dipinda bagi membolehkan pelantikan beberapa orang anggota bebas yang ada kepakaran dalam bidang statistik, ekonomi, saiz data, kecerdasan buatan, akademik atau wakil kerajaan negeri. Penyertaan mereka akan memperkayakan perspektif Majlis, meningkatkan kredibiliti dasar statistik negara serta memastikan keputusan yang dibuat lebih inklusif dan berpandangan jauh.

Tuan Yang di-Pertua, seterusnya berhubung fasal 12 yang memberi kuasa kepada Ketua Perangkawan mengarahkan mana-mana orang mengemukakan data.

Saya memahami bahawa kuasa ini amat penting bagi memastikan statistik rasmi yang dihasilkan adalah lengkap, tepat dan boleh dipercayai. Namun demikian, kuasa tersebut juga hendaklah dilaksanakan secara adil, munasabah dan berkadar. Dalam keadaan tertentu, sesebuah syarikat perusahaan kecil dan sederhana, pertubuhan atau individu mungkin memerlukan masa tambahan kerana data yang diminta melibatkan rekod lama, data daripada beberapa cawangan atau memerlukan pengesahan terlebih dahulu.

Terima kasih. Boleh Dato' Yang di- Pertua ya sedikit sahaja. Antara perkara yang ditekankan tadi itu data ini yang akan menjadi ianya lebih relevan, lebih terkini ialah timeliness. Jadi ada sebahagian data ini di-classified data, jadi adakah boleh dicadangkan supaya tempoh itu dipendekkan supaya dapat dimanfaatkan oleh orang ramai data dan tidak menjadi data yang sulit terlalu lama? Shorten the period of ini cepat-cepat di-classify untuk digunakan.

Terima kasih. Menarik sekali perbahasan yang dibangkitkan oleh YB tadi ya. Untuk YB ini, saya nak beri sikit pantun.

Pucuk pauh delima batu, Anak sembilang di tapak tangan; YB berhujah padat dan padu, Semoga Menteri dapat pertimbangkan. Seterusnya saya menjemput Senator Dato’ Wu Him Ven.

Jadi, perlu ada statistik tentang takbir urus ya, bagaimana prestasi penyampaian perkhidmatan awam, bagaimana prestasi mungkin integriti dan rasuah itu memang dah ada, tapi berkaitan dengan takbir urus. So, those saya rasa banyak lagilah yang statistik- statistik yang inovatif yang amat diperlukan. Dalam pengalaman saya sebagai Senator, bila nak buat rujukan, research dan sebagainya, sukarlah untuk mendapatkan data-data yang tepat, yang that we are comfortable itu memang adalah data yang betul.

Dan kedua, when we deal with statistic, kita— pertama kita deliver dengan metodologi. Jadi, metodologi ini bagaimana ia dilakukan, apakah sampling population kita? Adakah sampling itu mencukupi? Adakah segmen-segmen population itu sudah di- interview ataupun dikumpulkan data? That’s is very important, pengumpulan data.

Dan juga bagaimana data-data tersebut diterjemahkan. Statistic we deal with numbers. Kita tahu tenancy untuk buat kesilapan bila kita deal with numbers memang ada. Jadi, saya melihat di dalam rang undang-undang ini tiada satu jawatankuasa atau badan yang overside untuk menasihat. Memang ada Majlis Statistik Negara, tetapi kalau kita melihat komposisi Majlis itu adalah Perdana Menteri, Menteri, Menteri Kerajaan, KSN, Ketua Pengarah Perkhidmatan Awam, KSU, Ketua Perangkaan. Bak kata orang, itu orang yang high, high.

Jadi, both guidelines, panduan yang awam sorry, yang am mungkin boleh dibuat.

I’m not saying that they can’t, but you have to looked at the nature of the job. Dia tak adalah masa hendak relate with and seat down and then memberi direction tentang panduan, guidelines yang perlu. Jadi, saya cadangkan di bawah seksyen 11 ini memberi kuasa kepada Jabatan Statistik untuk menubuhkan jawatankuasa.

Jadi, bolehlah ditubuhkan jawatankuasa sebagai untuk membantu ataupun untuk memberi panduan dan sebagainya dan juga boleh kind of [Tidak jelas] Ke atas statistik yang telah dibuat. Because for the purpose of the accuracy dan bolehlah tadi saya rasa Dato’ Wong dah cadangkan supaya ada keahlian daripada panel daripada orang luar.

You know that. Jadi, bagaimana bentuk kawalan itu I know sensitive is very— statistic is very sensitive matter. Mungkin tidak perlu— bagaimana boleh menjagakan kerahsiaan, dapatan dan sebagainya tetapi masih boleh mendapatkan khidmat nasihat, khidmat panduan daripada panel yang pakar, daripada luaran untuk membantu untuk memastikan bahawa metodologi dan sebagainya ketepatan itu dah ada.

Jadi, Dato’ Yang di-Pertua, saya cuma ada dua perkara itu sahaja yang nak saya sumbangkan kepada perbahasan pada hari ini. Dan tadi, Yang Berhormat sebelah saya cakap buatlah ucapan bye, bye.

Jadi, tempoh saya sebagai Senator akan tamat pada hujung bulan November.

So, Dato’ Yang di-Pertua, ini adalah ucapan saya terakhir di Dewan yang mulia ini. Jadi, saya mengambil kesempatan ini mengucapkan berbanyak-banyak terima kasih kepada Seri Paduka Baginda Yang Dipertuan Agong atas pelantikan ini.

Begitu juga dengan kepada Yang Amat Berhormat Ketua Menteri, Yang Amat Berhormat Premier Sarawak atas pencalonan masing-masing. Dan juga kepada Yang di-Pertua Dewan Negara, Timbalan Yang Pertua Dewan Negara dan juga Ahli-ahli STAR di dalam Dewan Negara yang telah memberi tunjuk ajar, yang telah memberi bimbingan, yang telah memberi kerjasama kepada saya dalam kapasiti perseorangan dan dalam kapasiti saya sebagai Pengerusi Jawatankuasa Pilihan Khas Semakan Undang-undang.

Dan kepada kawan-kawan, Ahli-ahli Yang Berhormat yang ada di sini, it has been a privilege to get to know all of you.

Dan saya mengucapkan— saya mohon maaflah sekiranya ada salah tutur bahasa maybe in the course of our debate. I make no apology. Saya— bila isu-isu berkaitan dengan Sarawak, saya mungkin orang menyatakan bahawa ada mementingkan Sarawak lebih daripada Persekutuan, tapi tidak mestinya begitu.

Because I am from Sarawak, siapa lagi yang akan— you know speak for Sarawak right kalau bukan saya sebagai anak Sarawak. Namun demikian, I am also Malaysian dan saya juga bercakap tentang perkara yang baik untuk Malaysia.

Seperti ini, yang statistik ini. So, saya mengucapkan terima kasih kepada semua, mohon maaf kepada semua. Dan harap kawan-kawan yang lain akan meneruskan perjuangan yang akan sentiasa ada pada kita. Bagi saya, saya harap kalau datang ke Sarawak nanti, you can call me dan kita ngopi bersama. Terima kasih, Dato’ Yang di- Pertua [Tepuk] .

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Dato’ Yang di-Pertua, terima kasih atas ruang yang turut sama diberikan kepada saya.

Dan sebagai pembahas terakhir. Dah 16, 17 orang di depan dah habislah. Jadi saya cuma jadi polishing sajalah.

Yang keduanya, saya pula juga terasa macam tersedu juga apabila Majlis akhir ini macam jadi majlis perpisahan. Kalau pantun lama- lama dulu, disebut...

Kalau ada sumur di ladang; Boleh saya menumpang mandi; Kalau ada umur yang panjang; YB Puan Rita nanti di Sarawak kita jumpa lagi.

Saya ambil sentuh sikit-sikit yang mungkin saya fikir. Saya pun tak tahu sebab saya tak banyak dalam Dewan tadi. Kebetulan dekat luar.

Jadi saya lihat apa yang dah banyak sangat disentuh dari sahabat-sahabat, saya skip-lah supaya walaupun ada masa yang agak sikit panjang, kawan-kawan mungkin tak dengar celoteh yang mungkin berulang, tetapi yang saya fikir, suatu benda yang kita bicara hari ini tentang isu RUU, statistik. Ada suatu benda yang aset zaman ini. Zaman sekarang ni orang macam ada satu pepatah, dia sebut, ‘data is the new oil’.

Aset baharu dunia sekarang. Dulu siapa yang punya minyak, mereka menguasai ekonomi. Sekarang siapa yang menguasai data, dia yang menguasai ekonomi digital.

Dia menguasai AI, dia menguasai pelbagai. Syarikat yang mempunyai data yang banyak, dia akan dapat cepat berkembang. Negara yang mempunyai data yang tepat, yang berintegriti, yang cukup, dia mempunyai upaya untuk merancang, mengolah, membina, membaiki negara dan rakyatnya dengan cara yang lebih cepat, lebih powerful, lebih berintegriti.

Sebab itu bila demand data, nilai data, menjadi suatu yang sangat berharga hari ini Dato’ Yang di-Pertua eksploitasi data, salah guna data, jual beli data, menjadi suatu yang punya demand yang tinggi.

Terima kasih Yang Berhormat Senator Hussin, Tuan Haji Hussin dan sebelum kita jemput Ahli Yang Berhormat Timbalan Menteri untuk menggulung, saya sikit nak bagi pantun kepada Yang Berhormat Rita.

Ke pasar berhajat membeli suasa, Sempat juga membeli delima; Jasa Senator Rita harum sentiasa, Terpahat kukuh di sepanjang masa. Terima kasih.

[Tepuk] Seterusnya, saya menjemput Yang Berhormat Timbalan Menteri untuk menggulung.

Bagaimana mekanismenya, piawaiannya, SOP nya dikuat kuasa dalam usaha melindungi keselamatan data. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, keselamatan dan kerahsiaan data merupakan keutamaan dalam pengurusan statistik rasmi. Jabatan Statistik Malaysia hanya memperoleh data yang diperlukan bagi tujuan penghasilan statistik rasmi selaras dengan fungsi yang diperuntukkan di bawah RUU Statistik 2026.

Akses kepada data tersebut adalah tertakluk kepada:

(i) peruntukan undang-undang yang berkuat kuasa;

(ii) prinsip keperluan data dengan izin, need to know basis;

(iii) kawalan keselamatan maklumat; dan

(iv) perlindungan kerahsiaan yang ketat di bawah fasal 12 dan fasal 15.

Data yang diterima oleh Jabatan Statistik Malaysia untuk makluman Yang Berhormat, disimpan dalam respiratori yang selamat dengan kawalan akses yang ketat.

Hanya pegawai yang diberikan kuasa boleh mengakses data mengikut keperluan tugas.

Data juga dilindungi melalui pelbagai langkah keselamatan termasuk penggunaan kod bagi mengurangkan risiko pendedahan maklumat. Di samping itu, garis panduan pemprosesan data akan diwujudkan bagi memastikan pengumpulan, penyimpanan, perkongsian dan penggunaan data dilaksanakan mengikut standard keselamatan serta kerahsiaan yang ditetapkan.

Dato’ Setia Yang di-Pertua, rang undang-undang ini memberikan jaminan perlindungan yang sangat ketat:

(i) Sekatan penerbitan. Data yang diterbitkan atau dikomunikasikan tidak boleh mendedahkan identiti mana-mana individu atau entiti secara langsung di bawah subfasal 14(1)(C).

(ii) Kerahsiaan pegawai. Pegawai Jabatan Statistik dilarang sama sekali menzahirkan data yang diperolehi semasa atau selepas mereka berkhidmat. Pelanggaran boleh membawa hukuman denda sehingga RM10 ribu, penjara selama dua tahun atau kedua-duanya di bawah fasal 15.

(iii) Larangan cukai. Data yang dikumpul di bawah rang undang- undang ini tidak boleh digunakan untuk tujuan menentukan liabiliti cukai atau levi sepertimana di bawah subfasal 14(2).

Rang Undang-undang Statistik 2026 tidak bertujuan mewujudkan satu pusat repositori yang membuka ruang kepada penyalahgunaan data, perkongsian data yang dilaksanakan bagi tujuan penyediaan statistik rasmi yang lebih berkualiti dan tertakluk kepada peruntukan undang-undang serta prinsip tadbir urus data yang berkuat kuasa.

Ahli-ahli Yang Berhormat, selaras dengan prinsip yang pertama United Nation Fundamental Principal Of Official Statistic, statistik rasmi hendaklah disediakan disebarkan secara profesional, tidak berpihak, impartiality serta diberikan kepada semua pengguna secara saksama, equal access. Bagi memenuhi prinsip ini DOSM telah mengamalkan penerbitan kalendar keluaran awalan— Advance Release Calendar

(ARC), secara konsisten sejak tahun 1990an lagi bagi memaklumkan lebih awal tarikh semua penerbitan statistik.

Amalan ini memastikan semua pengguna menerima maklumat dan akses kepada statistik rasmi secara serentak, sekali gus memperkukuhkan ketelusan integriti dan kebolehpercayaan statistik. DOSM juga memenuhi Special Data Dissemination Standard (SDDS), oleh IMF bagi penyebaran statistik makro ekonomi terpilih. Tempoh pengumpulan, pemprosesan dan penerbitan statistik bagaimanapun berbeza Ahli Yang Berhormat mengikut jenis sumber data, mitologi skop dan kompleksiti setiap statistik.

Ahli Yang Berhormat, selain itu hak milik data kekal di bawah agensi pembekal.

Aspek pelaksanaan seperti kaedah perkongsian data, kawalan akses, perlindungan keselamatan maklumat, pengurusan risiko siber akan diperincikan melalui garis panduan perkongsian data dan mematuhi dasar keselamatan kerajaan serta peraturan yang berkuat kuasa. Pendekatan ini bertujuan memastikan data yang digunakan secara selamat, bertanggungjawab dan hanya bagi tujuan statistik rasmi.

Pada masa ini Ahli Yang Berhormat, kerajaan masih meneruskan dasar data terbuka bagi tujuan untuk meningkatkan ketelusan, akauntabiliti, inovasi dan penggunaan data sektor awam oleh rakyat, penyelidik dan industri. Selari dengan aspirasi ini kesemua statistik yang diterbitkan oleh DOSM turut dikongsi melalui pelbagai platform komunikasi statistik seperti Portal DOSM dan OpenDOSM. Mode penyebaran data DOSM akan sentiasa ditambah baik dari semasa ke semasa bagi memastikan statistik rasmi dapat dimanfaatkan oleh pelbagai pihak. Perkongsian data adalah tertakluk kepada peruntukan undang-undang yang berkuat kuasa termasuk Akta Perkongsian Data 2025, Akta 864 serta hanya tujuan penyediaan statistik rasmi.

RUU Statistik 2026 dan Akta Perkongsian Data 2025 saling melengkapi. RUU Statistik 2026 memperuntukkan Jabatan Statistik untuk memperolehi data bagi tujuan statistik rasmi. Manakala Akta Perkongsian Data 2025 menyediakan mekanisme perundangan dan prosedur berkaitan proses permohonan perkongsian dan tadbir urus data antara agensi sektor awam.

Ini bermakna Ahli-ahli Yang Berhormat, permohonan data oleh Jabatan Statistik daripada entiti kerajaan hendaklah dilaksanakan mengikut tatacara yang diperuntukkan di bawah Akta Perkongsian Data 2025. Data yang diterima oleh DOSM dilindungi di bawah peruntukkan kerahsiaan yang ketat dan hanya statistik yang telah di-agregat-kan yang akan diterbitkan dan dikongsi kan serta tidak mendedahkan identiti individu atau pertubuhan perniagaan.

Ahli Yang Berhormat juga membangkitkan berkaitan PMKS. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat, perusahaan mikro kecil dan sederhana PMKS tidak perlu mengubahsuai sistem mereka semata-mata memenuhi pelaksanaan perkongsian data di bawah Akta Statistik 2026.

Hal ini kerana mekanisme perkongsian data yang diperuntukkan di bawah akta tersebut hanya melibatkan kementerian, jabatan, agensi Kerajaan Persekutuan, kerajaan negeri serta badan-badan berkaitan yang memiliki data pentadbiran.

Perkongsian ini dilaksanakan antara agensi dengan Jabatan Perangkaan Malaysia

(DOSM), bagi mengurangkan pertindihan pengumpulan data, meningkatkan kecekapan penyediaan secara tidak rasmi dan mengurangkan beban pematuhan kepada responden.

Bagi PMKS pula, mereka kekal sebagai responden statistik yang memberi maklumat melalui pengumpulan data primer sama ada melalui banci atau survey yang dijalankan secara bersemuka, melalui telefon atau pun secara dalam talian. Maklumat yang diberikan lazimnya adalah berdasarkan rekod sedia ada seperti sistem perakaunan, penyata kewangan tahunan dan rekod perniagaan tanpa memerlukan sebarang integrasi sistem atau pembangunan aplikasi baharu.

Malah, perkongsian data pentadbiran antara agensi kerajaan dijangka mengurangkan keperluan PMKS untuk mengemukakan maklumat yang sama berulang- ulang kali sekali gus mengurangkan kos pematuhan dan beban pelaporan kepada perniagaan khususnya PMKS.

Dengan pendekatan ini Ahli Yang Berhormat, kerajaan dapat meningkatkan kecekapan penyampaian statistik rasmi tanpa membebankan sektor perniagaan dengan keperluan perubahan sistem atau kos tambahan.

Itu sebabnya kita ada dasar yang dibuat di peringkat kementerian dan di peringkat kerajaan dan kita memanggil ahli-ahli profesional, academicians mengikut keperluan semasa perbincangan tersebut. Sekiranya mereka— kerana mereka yang pakar ini adalah mereka yang spesifik kepada isu-isu tertentu. So, tidak adil untuk kita melibatkan mereka secara mutlak.

Itu sebabnya kita seperti mana yang diperuntukkan di bawah fasal 8, kita boleh menjemput mana-mana mereka yang mempunyai kepakaran, yang akan ditentukan oleh Ketua Perangkawan, untuk panggil, untuk mendapat kepakaran mereka.

Dan kemudiannya, sekiranya mesyuarat berikutnya ada berkaitan perkara- perkara yang mungkin bukan kepakaran mereka, kita tidak akan jemput dan kita jemput mereka yang lain, yang mempunyai kepakaran tersebut. Kerana bagi kita, Majlis Statistik Negara, Ahli-ahli Yang Berhormat, bukan hanya berada di peringkat kebangsaan, ia juga berada di peringkat negeri dan juga di peringkat daerah.

Apabila di peringkat daerah, ada disebutkan tadi, statistik hanya menyentuh perkara-perkara makro, bukan. Kita juga melihat sampai ke peringkat daerah dan juga melihat peringkat negeri. Di peringkat negeri dipengerusikan oleh Menteri Besar ataupun Ketua Menteri dan di peringkat daerah dipengerusikan pada siapa yang diarahkan untuk mempengerusikan di peringkat daerah.

Saya kira isu itu selesai kerana bagi kita, kita mengambil kira pandangan Yang Berhormat. Bukan hanya melihat dari segi makro, tetapi kita nak juga melihat dari segi mikro kerana kita nak terjemahkan statistik berdasarkan data yang ada. Bukan hanya dilihat dari segi agregat tetapi juga dilihat dari segi individu dan di segi firm level. Ahli Yang Berhormat, saya nak menyentuh manfaat statistik kepada kerajaan dan rakyat yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat Senator Tuan Mohd Hasbie bin Muda. Apakah manfaat Rang Undang-undang Statistik kepada kerajaan dan rakyat?

Antara manfaat akta ini kepada Kerajaan Persekutuan dan kerajaan negeri, pertamanya adalah pematuhan seragam di semua peringkat kerajaan. Saya gembira wakil-wakil negeri tadi ada membahaskan tentang keperluan penggubalan dasar di peringkat negeri. Itu yang kita harapkan di peringkat Kerajaan Persekutuan supaya data sivil ini berlaku di peringkat kerajaan negeri dan juga kerajaan tempatan.

Yang keduanya, kita nak memperkukuhkan tadbir urus dan akauntabiliti pelaksanaan dasar di peringkat program dan mengelak ketidakselarasan data dalam pengurusan dan pelaksanaan fungsi yang berkaitan dengan data.

Dan yang keduanya, kita nak memastikan penyampaian perkhidmatan awam yang lebih cekap dan berkesan seperti mana yang terkandung dan diperuntukkan di bawah fasal 2.

Secara keseluruhannya Yang Berhormat, statistik yang berkualiti menyokong kesejahteraan rakyat melalui pembuat keputusan berdasarkan bukti. Dan kita yakin Rang Undang-undang Statistik 2026 Dato Yang di-Pertua, akan membantu kerajaan menyediakan dasar yang lebih tepat, bersasar, agihan bantuan yang lebih efektif.

Kerana yang disampai data granular di peringkat daerah, perancang pembangunan yang inklusif, statistik yang lebih terkini dan berkualiti serta perkhidmatan awam yang lebih responsif terhadap keperluan rakyat.

Ahli-ahli Yang Berhormat juga ada menyentuh berkaitan penalti kegagalan pembekalan data oleh individu atau syarikat dibangkitkan oleh Yang Berhormat Dr.

Hajah Wan Martina, Senator Tuan Haji Musoddak, Senator Tuan Che Alias dan Senator Dato’ Ng Keng Heng berkaitan penalti bagi individu atau syarikat yang gagal mematuhi arahan Jabatan Statistik untuk membekalkan data.

Untuk makluman Yang Berhormat, sesiapa yang melanggar arahan untuk mengemukakan data seperti memberi maklumat tidak benar atau tidak lengkap, didapati melakukan kesalahan boleh didenda tidak melebihi RM50,000. Jika kesalahan berterusan seperti mana saya sebut diawal tadi, dia kena denda tambahan sehingga RM2,000 sehari, boleh dikenakan pada setiap hari kesalahan itu berterusan.

Jika data tersebut tidak ada dalam pengetahuan atau simpanan individu atau tidak lengkap, mereka wajib memaklumkan kepada Ketua Perangkawan mengikut format dan tempoh yang dinyatakan dalam notis seperti mana yang diperuntukkan di bawah fasal 12(4).

Yang Berhormat Senator Wan Martina, Tuan Haji Musoddak, Senator Tuan Che Alias juga dan Dato’ Ng juga membangkitkan semakan kadar penalti. Ada yang mengatakan bahawa rang undang-undang ini, kita perkukuhkan melalui semakan kadar penalti yang dikenakan berkaitan statistik. Kita membandingkan dua, Akta 415, akta yang terdahulu dan akta yang kita sedang gubal. Kita ambil contoh, kesalahan pelanggaran kerahsiaan.

Kalau dahulu, kita kenakan penjara satu tempoh yang tidak melebihi dua tahun atau denda tidak melebihi RM5,000 atau kedua-duanya, tetapi dalam Rang Undang- undang Statistik 2026, kita denda tidak melebihi RM10,000 atau penjara tidak melebihi dua tahun atau keduanya, seperti mana sub fasal 15(2).

Sekiranya mereka gagal membekalkan maklumat yang dikehendaki, kalau akta dahulu tidak melebihi RM500 dalam kes-kes tertentu, satu denda lanjut tidak melebihi RM500 tiap-tiap hari selama kesalahan itu berterusan. Dan seperti mana yang saya sebutkan tadi, untuk rang undang-undang sekarang ini, kita denda tidak melebihi RM50,000 dalam hal-hal kesalahan yang berterusan dan kemudiannya RM2,000 bagi hari-hari yang berikutnya sekiranya mereka disabitkan.

Dahulu, penyalahgunaan statistik Dato’ Yang di-Pertua, tidak ada tindakan dikenakan di bawah Akta 415 tetapi di bawah Rang Undang-undang Statistik 2026, denda tidak melebihi RM50,000 seperti mana sub fasal 14(4). Dan apabila pelanggaran peraturan yang ditetapkan di bawah akta ini, dahulu Akta 415 tidak ada, tetapi dalam akta ini kita perkukuhkan denda tidak melebihi RM10,000 dan pemenjaraan selama tempoh tidak melebihi 12 bulan atau kedua-duanya atau denda tidak melebihi RM20,000 bagi pertubuhan dan perbadanan.

Ahli-ahli Yang Berhormat, saya kira saya dah menjawab keseluruhan perkara- perkara ini. Dan saya nak mengingatkan kepada Ahli-ahli Yang Berhormat, penggubalan Rang Undang-undang Statistik 2026 ini merupakan langkah yang penting untuk memperkukuhkan sistem statistik negara agar lebih berdaya tahan dan responsif.

Rang undang-undang ini turut memperkasakan peranan Jabatan Perangkaan serta memperkukuhkan tadbir urus data melalui kerjasama strategik antara kementerian, agensi dan pihak berkepentingan. Kerajaan yakin bahawa pelaksanaan Rang Undang- undang Statistik 2026 akan meningkatkan keyakinan rakyat, pembuat dasar dan penggunaan statistik terhadap kualiti integriti dan kebolehpercayaan statistik rasmi negara. Kerajaan komited memperkukuhkan ekosistem statistik negara melalui sokongan dan kerjasama semua pihak bagi menyokong pembangunan dan kesejahteraan rakyat.

Dato Yang di-Pertua, isu yang terakhir adalah berkaitan PADU, ada dibangkitkan. Saya nak beritahu pada Yang Berhormat, setakat hari ini, PADU mempunyai pusat repositori data yang mengandungi 30.7 juta profil sosioekonomi individu dan pemastautin tetap di Malaysia bagi tujuan analitik dan platform perkhidmatan data kepada agensi kerajaan. Walaupun ada dibangkitkan tentang kos RM80 juta tadi Yang Berhormat, saya bagi jaminan bahawa sebanyak 204 agensi telah melaksana perkongsian dan pengintegrasian data secara berterusan dengan PADU, melibatkan 670 set data. Kerana kita integrasikan maklumat parameter, demografi, alamat, pekerjaan, pendapatan, pendidikan, perlindungan sosial, pemilikan aset, kemiskinan dan utiliti.

Untuk makluman Yang Berhormat, sehingga kini, 27 used case telah menggunakan data PADU bagi tujuan untuk meningkatkan kecekapan keberkesanan dasar. Dan ini merangkumi semakan dan verifikasi maklumat serta pelaksana subsidi bantuan secara lebih bersasar. Kita gunakan empat perkhidmatan, profile as a service, analytic as a service, data as a service dan *unified platform.

So* Yang Berhormat, Rang Undang-undang Statistik dengan PADU ini kita saling melengkapi dan kita pastikan setiap ringgit yang kita belanjakan itu betul-betul dapat dimanfaatkan untuk kita memperkukuhkan sistem statistik negara. Dan yang paling pentingnya, Kerajaan Persekutuan dan pihak-pihak kerajaan mengetahui apa yang sedang berlaku di lapangan bagi memastikan ekonomi kita dapat kita pacu ke satu tahap yang lebih tinggi.

Dato Yang di-Pertua, saya kira itu sahaja penjelasan saya bagi pihak Kementerian Ekonomi dan Jabatan Statistik Malaysia berhubung perkara-perkara yang telah dibangkitkan oleh semua Ahli-ahli Yang Berhormat semasa perbahasan. Saya juga mengambil kesempatan untuk mengucapkan berbanyak-banyak terima kasih kepada Yang Berhormat Datuk Seri Dr. Uzir, bekas Ketua Perangkawan kerana bertungkus- lumus untuk memastikan Rang Undang-undang Statistik ini dapat dibentangkan di Dewan Rakyat dan Dewan Negara.

Dan saya juga mengucapkan selamat maju jaya kepada Ketua Perangkawan yang baharu untuk memastikan pelaksanaan Rang Undang-undang Statistik ini dapat dilaksanakan seperti mana kehendak Ahli-ahli Yang Berhormat di Dewan Rakyat dan Dewan Negara.

Sekian sahaja Ahli Yang Berhormat, saya merakamkan ucapan terima kasih kepada Ahli Yang Berhormat yang telah mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Statistik 2026 pada hari ini. Sekian, terima kasih. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.