Katalog Hansard

Namun, itu merupakan satu cabaran yang perlu diberikan dukungan sekuat- kuatnya, sesungguh-sungguhnya supaya mereka yang dimaksudkan ini tidak terus bebas dan suatu usaha yang sangat positif perlu diperkasakan. Maka orang-orang yang didakwa di luar sana ini, orang yang kena tuduh, belum lagi orang yang bersalah. Orang yang kena tuduh, belum tentu lagi bersalah. Maka kesukaran untuk mengekstradisi orang yang belum disahkan bersalah, mungkin menjadi satu tanda tanya yang perlu difikirkan lebih serius.

Perkara ketiga yang saya nak highlight-kan ialah isu beban pembuktian digital dan kekurangan kepakaran forensik. Apabila skop undang-undang diluaskan ke luar negara, cabaran terbesar dalam pendakwaan adalah beban pembuktian digital (digital burden of proof). Jenayah digital hari ini bukan sekadar menghantar gambar melalui e-mel. Dan tuan- tuan, lagi-lagi gambar bukan menjadi bahan yang cukup kukuh untuk setakat ini sebab pembuktian gambar boleh dieksploitasi dalam AI yang sangat-sangat berkembang.

Penjenayah siber menggunakan teknologi penyamaran identiti yang canggih seperti penukaran IP address secara rawak atau IP hopping, penggunaan rangkaian tidak berpusat, rangkaian gelap dan transaksi mata wang kripto yang sukar dikesan. Mengikut trend global, kes online grooming ataupun ugutan seksual ini kini banyak beralih ke aplikasi sembang yang mempunyai ciri penyulitan hujung ke hujung ataupun end-to-end encryption. Bahagian forensik digital tempatan seperti di CyberSecurity Malaysia dan PDRM D11 sentiasa bertungkus-lumus, tetapi kerisauan saya adalah keupayaan mereka untuk berhadapan dengan lambakan peranti digital yang perlu dianalisis bagi satu-satu kes domestik dan juga antarabangsa ini. Bayangkan beban kerja mereka apabila undang- undang ini dibuka kepada kes luar wilayah. Rantaian pemilikan bukti (chain of custody) digital di luar negara akan menjadi sangat rapuh dan mudah dicabar oleh peguam bela di mahkamah atas alasan integriti data yang dikemukakan.

Justeru, persoalan saya untuk Yang Berhormat Menteri, berapa jumlah pegawai forensik digital yang sedang berkhidmat di PDRM, CyberSecurity Malaysia dan agensi- agensi yang berkaitan ketika ini? Apakah mencukupi? Dan kalau perlu ditambah, berapa banyak ditambah dan juga implikasi kosnya yang ada? Adakah jumlah tersebut memadai untuk mengendalikan peningkatan kes eksploitasi seksual kanak-kanak yang kini semakin kompleks, yang kini semakin banyak dan lebih-lebih lagi apabila pindaan ini memperluaskan bidang kuasa hingga membabitkan dan melibatkan bukti digital di luar negara?

Selain itu, adakah kerajaan mempunyai sasaran untuk menambah bilangan pakar forensik digital, memperkukuhkan makmal forensik serta meningkatkan peruntukan kepada PDRM dan CyberSecurity Malaysia bagi memastikan bukti digital dapat diproses dengan tepat, dengan cepat tanpa menjejaskan kualiti siasatan?

Tambahan cadangan penambahbaikan saya ialah yang pertama, melatih pegawai penyiasat D11 PDRM dengan kemahiran lebih moden dan lebih ke depan. Yang kedua, pelaburan kuasa untuk memperolehi alat serta— pelaburan khusus untuk memperolehi alat serta perisikan forensik terkini gred antarabangsa, gred yang lebih ke depan supaya proses analisa bukti dapat dipercepatkan. Yang ketiga, minta izin setengah minit Yang Berhormat Datuk Yang di-Pertua.

Diam ertinya setuju tuan-tuan. Langkah ini saya nak sebut dari segi holistik. Saya baca tadi ayat al-Quran [Membaca sepotong ayat al-Quran] Pencegahan yang disebut dalam al-Quran, langkah yang disebut dalam Quran itu, cegah itu lebih mendahului hukuman. Dalam bab ini, Allah sebut tadi, “Jangan Kamu mendekati zina. Sesungguhnya zina itu suatu perbuatan yang keji dan suatu jalan yang buruk”. Persoalan yang ada di hadapan kita, dorongan untuk berlakunya perlakuan zina, tambah-tambah eksploitasi seksual terhadap kanak-kanak ini berlaku sangat berleluasa tanpa mampu dibendung. Sebelum ini kita bincang tentang jaringan jenayah siber dan jenayah siber ni, makin hari makin dahsyat dan bagaimana kita nak tangani pencegahan, dorongan terhadap jenayah siber yang berlaku, yang setiap hari bukan sekadar pakcik, tok ki, yang tua-tua ni terdorong akibat daripada pemaparan perlakuan dorongan seksual termasuk kanak-kanak dan siapa-siapa saja ni. Pakcik tua umur 80 pun menjadi kes.

Jadi oleh kerana itu, saya fikir, saya nampak dalam kes ini, mungkin dia lari daripada RUU ini, tapi kementerian harus ambil kira ini sebagai suatu perkara yang perlu sangat serius untuk dipandang supaya kita dapat menyekat, membendung.

Saya tengok kenapa ada sebahagian aplikasi di negara ini, di negara besar US, disekat di China. Ada aplikasi yang dibuat di US, disekat di Iran, tak mampu menguasai masuk ke negara Iran. Apakah ruang ini boleh diambil kira oleh kerajaan untuk membendung sekatan program memula langkah, menggerak semangat untuk perlakuan- perlakuan seksual ini?

Sebab ini disebut banyak jelas, secara sangat jelas oleh Ibnu Qasir yang menyebut larangan dekati zina itu lebih luas daripada larangan zina. Yang berlaku dalam siber ni, program untuk manusia, umat ini mendekati zina. Juga yang disebut oleh Qurtubi menghuraikan sekadar haram, bukan sekadar haramnya zina, tapi segala pendahuluan untuk berlakunya perlakuan. Dan siber adalah merupakan senjata ampuh musuh untuk berlakunya perkara ini. Saya rasa itu sahaja. Dah dilihat, walaupun tak larang, saya faham.

Saya berhenti di situ...

Terima kasih Datuk Yang di- Pertua. Saya bangkit hari ini untuk menyatakan sokongan padu saya terhadap Rang Undang-undang Kesalahan Seksual Kanak-kanak (Pindaan) 2026. Usaha memperluaskan bidang kuasa extraterritorial ini adalah salah satu langkah moral yang wajib kita ambil. Di era digital dan dunia tanpa sempadan hari ini, pemangsa kanak-kanak tidak lagi mengenal pasport atau garis sempadan geografi.

Datuk Yang di-Pertua, saya ingin menarik perhatian semua Ahli-ahli Dewan yang mulia ini kepada skandal Global Ikhwan Services and Business Holdings yang telah menggemparkan negara pada September 2024. Daripada pasar raya halal sehingga kepada buruh kanak-kanak paksa dan penderaan sexual systemic, kejatuhan GISB telah menggoncangkan negara sehingga ke terasnya— 41 laporan polis 13 tahun selepas amaran awal tentang skandal ini, 625 mangsa yang diselamatkan, skandal GISB bukan sekadar kisah sebuah kumpulan ajaran sesat. Ini adalah satu pendedahan jelas terhadap kegagalan sistemik yang amat parah.

Namun, sewaktu kerajaan menggunakan pendekatan tegas SOSMA untuk menahan pemimpin GISB, timbul satu pertikaian baru di mahkamah serta kebimbangan daripada pemantau hak asasi manusia iaitu tatkala tokoh utama berdepan dengan pertuduhan jenayah terancang, kelonggaran institut dan dalang peringkat bawahan yang membiarkan kezaliman ini berleluasa bertahun-tahun lamanya berisiko terlepas daripada hukuman yang setimpal. Bagaimana kita telah membiarkan sebuah empayar berjuta ringgit berselindung yang mengorbankan masa depan anak-anak kecilnya. Berapa kertas siasatan yang telah kita buka untuk kes ini?

Pada masa ini, Malaysia hanya mempunyai perjanjian ekstradisi dua hala dengan beberapa negara sahaja antaranya Australia, Amerika Syarikat, India, Indonesia, Thailand dan Hong Kong. Oleh itu, kerajaan wajar mempertimbangkan usaha memperluaskan rangkaian perjanjian ekstradisi serta perjanjian bantuan perundangan bersama dengan lebih banyak negara. Tanpa kerjasama sedemikian, kuasa undang-undang yang diperluaskan melalui pindaan ini mungkin sukar diterjemahkan kepada penguatkuasaan yang benar-benar berkesan.

Dalam masa yang sama, kita juga perlu mengambil kira aspek perlindungan mangsa dan saksi. Apabila kes melibatkan beberapa bidang kuasa, tempoh penyiasatan dan pendakwaan lazimnya menjadi lebih panjang. Keadaan ini boleh membuka ruang kepada pelaku untuk mengugut, mempengaruhi atau menekan mangsa serta saksi agar menarik balik kerjasama atau mengubah keterangan mereka. Oleh itu, mekanisme perlindungan saksi dan sokongan kepada mangsa perlu diperkukuh seiring dengan perluasan bidang kuasa extraterritorial. Perkara yang ketiga, tadi dah disebut oleh Yang Berhormat Dr. Lingesh berkaitan dengan takrif pemastautin tetap dan permastautinan lazim. Saya faham mengapa ia nya tidak ditakrifkan di dalam rang undang-undang ini kerana jika ditakrifkan tempoh tertentu, besar kemungkinan pesalah laku nanti boleh memanipulasikan tempoh pemastautin mereka di sesuatu tempat dan biarlah kehakiman membuatkan satu dapatan berdasarkan konteks dan berdasarkan faktor-faktor bagi sesuatu kes. Jadi, ini juga memerlukan kesiapsiagaan pihak kehakiman berkaitan dengan kes-kes yang melibatkan extraterritorial jurisdiction, dengan izin.

Justeru, kejayaan pindaan ini tidak boleh diukur hanya melalui kelulusan undang- undang semata-mata. Ia memerlukan kesiapsiagaan institusi, kerjasama antarabangsa yang kukuh, peningkatan kapasiti agensi penguatkuasaan serta komitmen berterusan untuk memastikan setiap kes dapat disiasat dan didakwa dengan berkesan demi menegakkan keadilan kepada mangsa.

Perkara yang ketiga Datuk Yang di-Pertua adalah satu persoalan kepada kementerian. Perkara 7(2) Perlembagaan Persekutuan memberikan perlindungan terhadap pendakwaan berganda ataupun double jeopardy bagi kesalahan yang sama. Persoalan saya kepada kementerian ialah sama ada perlindungan tersebut terpakai apabila seorang telah melalui prosiding jenayah di negara asing bagi kesalahan terhadap mangsa yang sama.

Perkara 7(2) secara literal merujuk kepada keputusan mahkamah dalam konteks undang-undang Malaysia. Justeru, timbul isu sama ada sabitan oleh mahkamah asing mempunyai kesan menghalang pendakwaan di Malaysia. Terdapat sesetengah negara yang masih melakukan pendakwaan walaupun kes tersebut telah didakwakan, dikemukakan ataupun dah diputuskan di mahkamah asing.

United Kingdom secara tradisinya mengiktiraf prinsip dengan izin, double jeopardy, tetapi pendekatannya tidak semestinya memberikan pengiktirafan mutlak terhadap semua keputusan mahkamah asing. Dalam undang-undang UK, terdapat mekanisme tertentu yang membenarkan perbicaraan semula bagi kes serius dalam keadaan terhad.

Contohnya, apabila terdapat bukti baharu yang kuat, begitu juga di Amerika Syarikat. jadi, saya mohon penjelasan dari kementerian berkenaan dengan perkara ini.

Yang terakhir sekali Datuk Yang di-Pertua, saya melihat pindaan ini sebagai satu reformasi undang-undang yang signifikan. Reformasi bukan sekadar menggubal undang- undang baharu, tetapi juga memastikan undang-undang sentiasa relevan dengan perubahan zaman perkembangan teknologi dan corak jenayah yang semakin kompleks.

Pada masa lalu, bidang kuasa jenayah lazimnya terhad kepada kesalahan yang dilakukan dalam sempadan negara. Namun, dalam era digital hari ini jenayah seksual kanak-kanak tidak lagi mengenal sempadan. Pelaku boleh melakukan eksploitasi pemangsaan atau penyebaran bahan penderaan seksual dari satu negara terhadap mangsa di negara lain hanya melalui internet.

Justeru, pembaharuan ini merupakan satu reformasi yang tepat pada masanya.

Dengan memperkenalkan bidang kuasa extraterritorial, undang-undang Malaysia tidak lagi bersifat pasif atau terikat semata-mata kepada sempadan geografi sebaliknya undang- undang berkembang mengikut realiti semasa, memastikan tiada pelaku yang dapat mengambil kesempatan daripada jurang bidang kuasa antara negara untuk mengelakkan bertanggungjawaban.

Datuk Yang di-Pertua, apabila sesuatu pindaan jelas membawa kebaikan, memperkukuh perlindungan terhadap kanak-kanak dan menutup ruang yang boleh dieksploitasi oleh penjenayah, maka menyokongnya bukan lagi satu pilihan, tetapi menjadi kewajipan moral dan tanggungjawab kenegaraan setiap ahli badan legislatif.

Atas pertimbangan tersebut, saya menyokong rang undang-undang ini dengan harapan pelaksanaannya kelak disokong oleh institusi yang cekap, kerjasama antarabangsa yang kukuh dan komitmen yang berterusan agar setiap kanak-kanak dapat menikmati perlindungan undang-undang yang sewajarnya. Sekian, terima kasih.

*Bismillahirrahmanirrahim.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.* Terima kasih Datuk Yang di-Pertua kerana membuat pertimbangan dan memberi peluang kepada saya berbahas sebelum jam satu.

Terima kasih Yang Berhormat.

Datuk Yang di-Pertua, saya juga ingin berkongsi rasa dan juga pengalaman seperti juga disebut oleh Yang Berhormat Dato’ Lingesh tadi. Sebagai seorang doktor perubatan yang pernah sepanjang kerjaya klinikal saya berhadapan dengan kes-kes kanak-kanak yang menjadi mangsa penderaan seksual. Pengalaman ini mengajar saya bahawa trauma yang dialami oleh kanak-kanak sebegini bukan sekadar isu perundangan, tetapi juga satu krisis kesihatan awam dan psikologi yang memberi kesan jangka masa panjang terhadap perkembangan fizikal, mental dan sosial mangsa.

Datuk Yang di-Pertua, saya menyokong sepenuhnya hasrat rang undang-undang ini untuk meminda seksyen 3 Akta Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak 2017 ataupun Akta 792 bagi meluaskan skop pemakaian luar wilayah akta ini. Pindaan ini adalah satu langkah yang wajar dan tepat pada masanya. Sebagaimana yang dijelaskan dalam huraian undang-undang ini, seksyen 3 sedia ada hanya memperuntukkan pemakaian luar wilayah bagi kesalahan yang dilakukan oleh warganegara Malaysia di luar negara terhadap mana-mana kanak-kanak. Pindaan yang dicadangkan ini meluaskan skop tersebut kepada dua kategori tambahan yang sangat penting.

Yang pertamanya dari segi pesalah, skop diperluaskan untuk turut merangkumi pemastautin tetap Malaysia dan mereka yang mempunyai permastautinan lazim di Malaysia bukan sekadar warganegara sahaja.

Kedua, pada pandangan saya yang lebih signifikan rang undang-undang ini memperkenalkan satu asas baru bidang kuasa luar wilayah berdasarkan status semasa iaitu jika kanak-kanak yang menjadi mangsa itu seorang warganegara Malaysia, pemastautin tetap atau mempunyai permastautinan lazim di Malaysia, kesalahan itu boleh diuruskan seolah-olah dilakukan di dalam negara Malaysia tanpa mengira kewarganegaraan pesalah.

Ini bermakna buat pertama kalinya undang-undang kita memberi lebih keutamaan kepada perlindungan kanak-kanak Malaysia di mana jua mereka berada berbanding hanya menyekat bidang kuasa berdasarkan kewarganegaraan pesalah semata-mata. Ini selari dengan prinsip the best interests of the child yang termaktub dalam Konvensyen Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Hak Kanak-kanak (CRC) yang mana Malaysia adalah negara pihak.

Walau bagaimanapun Datuk Yang di-Pertua, sokongan saya terhadap rang undang-undang ini tidak bermakna saya tidak mempunyai persoalan yang wajar dijawab oleh kementerian khususnya berkenaan pelaksanaan praktikal pindaan ini.

Ini adalah satu perkara yang saya rasa perlukan pihak Kementerian Luar Negeri, pihak kementerian undang-undang membincangkan isu dengan negara-negara yang kita adakan triti bersama supaya apa sahaja peruntukan yang kita nak masukkan ini menjadi berkesan dan efektif.

Seterusnya, Datuk Yang di-Pertua, berkaitan dengan keterangan yang kita katakan bahawa berada di luar negara. Kita banyak berlaku― isu yang sekarang ini berlaku adalah melibatkan kesalahan melibatkan online. Apabila seseorang― contohnya, dalam kes yang melibatkan sexual grooming. Sexual grooming ini, untuk makluman semua, ini adalah berkaitan dengan perlakuan oleh seorang pesalah, mereka cuba untuk memujuk mangsa untuk berjinak-jinak untuk akhirnya melakukan satu kesalahan seks.

Now, andai kata kalau sekiranya seseorang pelaku tersebut berada di luar negara menggunakan online, digital untuk melakukan sexual grooming terhadap mangsa yang di negara kita ini, bagaimana caranya untuk kita bawa keterangan tersebut ke mahkamah di Malaysia? Andai kata― sekarang ini, kita tahu ada AI. Bila AI, dia katakan bila seseorang dituduh mengatakan bahawa kamu punya imej keluar menunjukkan kamu sedang melakukan sexual grooming terhadap tertuduh, tetapi mahkamah mengatakan bahawa, “Oh, tidak boleh. Sebab ada isu tentang AI, prosecution kena proof bahawa ini bukan satu imej yang fake.” Inilah berbalik kepada soalan mereka mengatakan bahawa SOP, tetapi dari segi sudut undang-undang, dia bukan SOP. Daripada sudut undang-undang, adakah pihak kementerian telah memikirkan untuk juga meminda Kanun Prosedur Jenayah? Yang mana, Kanun Prosedur Jenayah ini meletakkan prosedur berkaitan dengan bagaimana kita nak buktikan sesuatu kes di mahkamah.

Contohnya, berkaitan dengan beban pembuktian, standard of proving. Bila kita kata standard of proving, honest is always on the prosecution ataupun bebannya balik kepada pihak prosecution untuk membuktikan bahawa imej tersebut adalah genuine. Boleh tak kita kemudiannya sekarang ini kita pinda pula bahawa honest is on the other side? Honest is on the perpetrator untuk mengatakan bahawa that image adalah fake. Instead of kita mengatakan bahawa ia genuine, kita letakkan honest ini kepada pihak sana untuk mengatakan bahawa that image were actually fake, it is an AI punya imej.

Jadi, dalam keadaan sedemikian, kita ringankan sikit beban kepada pihak pendakwaan untuk membuktikan bahawa seseorang ataupun pelaku tersebut melakukan satu kesalahan tanpa kita perlu membawa segala elemen-elemen membuktikan bahawa imej tersebut adalah genuine. Sebabnya, ia agak sukar kalau prosecution were to do that.

Jadi, dengan itu, Datuk Yang di-Pertua, saya menyeru dan memohon kepada pihak pendakwaan, pihak kementerian, adakah pihak kementerian memikirkan kaedah untuk meminda Kanun Tatacara Jenayah ini supaya kita perkemaskan prosedur? Supaya pihak pendakwaan diringankan beban mereka untuk membuktikan pesalah-pesalah yang melakukan kesalahan melalui online ini dan mereka juga yang berada di luar negara, kesukaran kita untuk mendapatkan keterangan daripada mereka yang berada di luar negara ini.

Ada 16 minit lagi— 16 saat...

Terima kasih, Dato’ Seri. Cuma saya nak minta pandangan Dato’ Seri. Bagaimanakah kalau dalam block chain evidence itu terdapat metadatanya di pelbagai jurisdiction?

Contoh, saya sendiri terlibat dengan membawa peguam yang mengadili pasangan Malaysia di Sweden pada 2014. Nak bawa peguam sahaja, bukan nak bawa balik keluarga kita itu. Metadata, pangkalannya di Ireland, contoh, tetapi server-nya di Amerika dan bahagian-bahagian lain itu, paling dekat, dengan negara jiran di Singapore. Adakah Dato’ Seri mengkaji bahagian ini untuk kita bantu kerajaan? Terima kasih, Dato’.

Ahli-ahli Yang Berhormat, kita akan menyambung semula perbahasan ke atas Rang Undang-undang Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak.

Jadi sekarang, mengikut senarai yang ada pada saya adalah giliran Yang Berhormat Senator Dato’ Ahmad untuk berbahas dan sepertimana yang telah ditetapkan terdahulu daripada ini, tempoh yang diberi kepada seseorang pembahas adalah sembilan minit sahaja. Silakan, Yang Berhormat.

Sebelum saya mengakhiri perbahasan ini, izinkan saya untuk mencadangkan agar kerajaan mempertimbangkan hukuman yang lebih tegas dan maksimum terhadap pesalah kesalahan seksual terhadap kanak-kanak, sama ada dari segi tempoh penderaan ataupun kadar denda selaras dengan peruntukan undang-undang.

Jenayah ini bukan satu kesalahan yang jenayah biasa tetapi merupakan pengkhianatan terhadap masa depan seorang kanak-kanak. Kesan trauma yang dialami oleh mangsa boleh berpanjangan sehingga dewasa, menjejaskan emosi pendidikan, hubungan sosial dan kehidupan mereka secara keseluruhannya. Pada masa yang sama, ibu bapa serta ahli keluarga turut menanggung penderitaan, tekanan emosi dan beban psikologi yang amat berat.

Oleh itu, hukuman yang berat bukan sahaja memberikan keadilan kepada mangsa malah menjadi mesej yang jelas bahawa negara tidak berkompromi dengan mana-mana individu yang melakukan jenayah seksual terhadap kanak-kanak. Saya berharap kerajaan akan terus memperkukuhkan undang-undang ini demi melindungi anak-anak kita kerana mereka adalah amanah dan masa depan negara.

Akhirnya, saya ingin merakamkan penghargaan kepada kerajaan atas komitmen memperkukuhkan Akta Kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak 2017 melalui pindaan ini. Malaysia memerlukan undang-undang yang sentiasa relevan dan cabaran semasa demi memastikan setiap kanak-kanak di dunia ini dari sebarang bentuk eksploitasi dan jenayah seksual.

Dengan itu, saya menyokong Rang Undang-undang D.R.9/2026 ini. Sekian, terima kasih Yang di-Pertua.

Terima kasih Puan Yang di-Pertua kerana memberi saya peluang untuk mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Kesalahan- Kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak (Pindaan) 2026 ini.

Izinkanlah saya memulakan perbahasan saya dengan serangkap pantun.

Ke Klang membeli delima, Singgah berteduh di tepi hutan; Anak dilindung tanggungjawab bersama, Pemangsa diburu merentas sempadan. Puan Yang di-Pertua, saya menyokong RUU ini. Walaupun pindaan ini hanya melibatkan satu peruntukan utama, kesannya amat besar terhadap keselamatan kanak- kanak.

Fasal 2 menggantikan seksyen 3, Akta 792 untuk meluaskan pemakaian undang- undang Malaysia di luar wilayah negara. Undang-undang Malaysia boleh digunakan apabila kesalahan seksual terhadap kanak-kanak dilakukan di luar negara oleh warganegara Malaysia, pemastautin tetap atau seseorang yang lazimnya bermastautin di Malaysia.

Undang-undang ini juga boleh terpakai apabila mana-mana orang di luar negara melakukan kesalahan terhadap kanak-kanak yang merupakan warganegara Malaysia, pemastautin tetap atau lazimnya bermastautin di Malaysia.

Prinsipnya mudah. Sempadan negara tidak boleh menjadikan sempadan kepada perlindungan kanak-kanak. Seseorang pemangsa tidak boleh melakukan jenayah di luar negara, kemudian pulang ke Malaysia dan menjadikan lokasi kejadian sebagai perisai daripada keadilan.

Puan Yang di-Pertua, sebagai Senator wanita dari Selangor, saya membawa suara keluarga-keluarga dari sebuah negeri yang mempunyai jumlah kanak-kanak tertinggi di Malaysia. Anggaran rasmi tahun 2025 menunjukkan bahawa Selangor mempunyai kira-kira 1.81 juta orang kanak-kanak.

Oleh itu, isu perlindungan kanak-kanak bukan isu pinggiran bagi Selangor. Ia merupakan isu keselamatan rakyat. Jawapan rasmi Dewan Negeri Selangor merekodkan sebanyak 778 kes kesalahan seksual yang melibatkan kanak-kanak sepanjang tahun 2024.

Daripada jumlah tersebut, sejumlah 436 kes direkodkan di bawah Akta Kesalahan- kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak 2017 manakala 312 lagi melibatkan kes rogol kanak-kanak.

Bagi tempoh Januari hingga September 2025 pula, sebanyak 390 kes seksual melibatkan kanak-kanak direkodkan berbanding 324 kes dalam tempoh yang sama pada tahun 2024. Di Petaling Jaya, jumlah kes meningkat daripada 28 kepada 52 kes. Di Klang Selatan, daripada 21 kes kepada 35 kes. Di Serdang pula, daripada 10 hingga 22 kes.

Angka ini bukan sekadar statistik. Di belakang setiap angka, ada seorang anak yang mungkin takut untuk bercakap, malu, diugut atau bimbang bahawa dirinya tidak akan dipercayai. Sebagai seorang wanita, saya ingin menegaskan bahawa mangsa tidak boleh dipersalahkan. Kanak-kanak tidak mengundang penderaan. Tanggungjawab sepenuhnya terletak pada pelaku yang menyalahgunakan kuasa, kepercayaan dan kelemahan seseorang anak.

Puan Yang di-Pertua, pindaan ini juga amat relevan dengan ancaman semasa.

Pemangsa kini tidak perlu berada di hadapan rumah atau pun di sekolah. Mereka boleh mendekati anak-anak melalui telefon pintar, permainan dalam talian, media sosial atau aplikasi sembang. PDRM melaporkan bahawa sebanyak 1.47 juta fail bahan eksploitasi seksual kanak-kanak telah dikesan melalui operasi bersepadu PDRM dengan MCMC sejak tahun 2024.

Kajian Disrupting Harm pula menganggarkan bahawa kira-kira 100,000 kanak- kanak pengguna Internet berumur 12 hingga 17 tahun di Malaysia mengalami bentuk eksploitasi atau penderaan seksual dalam talian dalam tempoh setahun, sepertimana telah dibentangkan oleh Yang Berhormat Menteri pagi tadi. Yang mana sehingga separuh daripada kanak-kanak yang mengalaminya tidak memberitahu sesiapa pun.

Oleh itu, sesuatu jenayah mungkin melibatkan mangsa di Selangor, pelaku di negara lain dan platform digital yang pelayannya berada di negara ketiga. Peluasan bidang kuasa ini amat diperlukan. Namun, bidang kuasa di atas kertas sahaja belum mencukupi.

Saya mencadangkan supaya kerajaan mewujudkan satu saluran pelaporan rentas sempadan yang jelas dan mesra kanak-kanak. Sekiranya seorang kanak-kanak Malaysia menjadi mangsa ketika belajar, bercuti atau tinggal di luar negara, ibu bapanya perlu mengetahui sama ada laporan boleh dibuat kepada PDRM, Kedutaan Malaysia, Wisma Putra atau melalui satu portal khas. Jangan biarkan keluarga mangsa dihantar dari satu agensi kepada agensi yang lain. UNICEF mendapati bahawa kekurangan pengetahuan mengenai saluran pelaporan merupakan antara halangan utama dalam menangani eksploitasi seksual kanak-kanak dalam talian.

Puan Yang di-Pertua, mesej boleh dipadamkan, akaun boleh ditutup dan data boleh dipindahkan dalam beberapa minit. PDRM, MCMC, Jabatan Peguam Negara dan penyedia platform mesti mempunyai protokol kecemasan untuk memelihara alamat IP, rekod akaun, komunikasi data awam serta transaksi yang berkaitan.

Saya minta kerajaan menjelaskan, adakah pasukan khas rentas sempadan akan diwujudkan? Adakah bilangan pegawai D11 dan pegawai forensik digital akan ditambah?

Apakah mekanisme segera untuk mendapatkan bukti daripada platform atau negara asing sebelum bukti tersebut dipadamkan? Malaysia tidak boleh mempunyai undang-undang abad ke-21, tetapi masih menggunakan kelajuan pentadbiran abad yang lalu.

Puan Yang di-Pertua, matlamat undang-undang ini bukan hanya untuk menghukum pelaku. Matlamat ini juga adalah untuk melindungi dan memulihkan mangsa. Kanak-kanak tidak sepatutnya diminta mengulangi pengalaman yang sama kepada terlalu ramai pegawai. Gunakan rakaman keterangan, temu bual oleh pegawai terlatih, jurubahasa, individu sokongan serta kemudahan berhubung langsung video apabila sesuai.

Kita juga mesti menyediakan kawasan rawatan perubatan, perlindungan identiti dan bantuan pemulihan. Kejayaan undang-undang ini tidak boleh diukur hanya berdasarkan jumlah tangkapan dan sabitan. Ia juga mesti diukur berdasarkan kemampuan seseorang kanak-kanak untuk meneruskan kehidupannya dengan selamat dan bermaruah.

Puan Yang di-Pertua, saya menyokong rang undang-undang ini, tetapi kerajaan perlu memberikan komitmen yang jelas terhadap perkara-perkara yang telah dibentangkan tadi. Maka, saya dengan ini menyokong. Terima kasih.

Salah mic dah ini, pi pegang mic orang lain.

[Ketawa] Salam sejahtera, salam Malaysia MADANI dan salam sawasdee. Yang di-Pertua, terima kasih kerana memberi peluang kepada saya untuk turut mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Kesalahan-kesalahan Seksual Kanak-kanak (Pindaan) 2026.

Pada prinsipnya, saya menyokong penuh rang undang-undang ini. Sepertimana disebut oleh rakan-rakan sebelum ini, kanak-kanak bukan sekadar aset negara dan amanah negara, mereka merupakan generasi pewaris yang bakal menentukan masa depan Malaysia. Justeru itu, menjadi tanggungjawab kita semua untuk memastikan setiap kanak-kanak membesar dalam keadaan selamat, bebas daripada penderitaan, penderaan, eksploitasi dan jenayah seksual.

Sebab itulah saya melihat pindaan ini— pindaan yang dibawa hari ini amat penting walaupun hanya melibatkan satu seksyen. Jangan kita lihat bilangan seksyen yang dipinda, lihatlah kepada impaknya. Pindaan ini memperluaskan pemakaian akta supaya kesalahan seksual terhadap kanak-kanak yang berlaku di luar Malaysia masih boleh diambil tindakan, sekiranya melibatkan warganegara Malaysia, pemastautin tetap Malaysia atau mangsa yang mempunyai hubungan dengan Malaysia.

Ini merupakan satu langkah yang sangat tepat kerana jenayah seksual hari ini tidak lagi mengenali sempadan negara. Pelaku boleh membawa mangsa ke luar negara. Pelaku boleh melarikan diri ke luar negara. Pelaku boleh mengambil kesempatan atas kelemahan bidang kuasa. Dengan pindaan ini, mesej kerajaan sangat jelas. Tiada tempat yang selamat untuk pemangsa seksual kanak-kanak. Walaupun di mana sekalipun jenayah itu dilakukan, jika terdapat hubungan dengan Malaysia, undang-undang negara kita tetap boleh bertindak.

Tuan Yang di-Pertua, jenayah seksual terhadap kanak-kanak bukan sekadar mencederakan tubuh badan mangsa, tapi menyebabkan gangguan emosi yang panjang, menghancurkan keyakinan diri, menjejaskan perkembangan mental, mengganggu pembelajaran, malah ramai mangsa membawa trauma tersebut sehingga ke dewasa. Ada yang mengalami kemurungan, hilang kepercayaan terhadap manusia, ada yang sukar membina hidup berkeluarga apabila dewasa nanti. Oleh sebab itu, saya berpendapat bahawa jenayah seksual terhadap kanak-kanak adalah antara jenayah paling kejam yang boleh dilakukan oleh manusia.

Yang di-Pertua, perlu juga ditekankan di sini bahawa perkembangan teknologi hari ini telah membolehkan pemangsa tidak lagi mendekati mangsa secara fizikal pada peringkat awal. Mereka menggunakan media sosial, mereka menggunakan permainan dalam talian, mereka menggunakan aplikasi sembang. Mereka membina kepercayaan dengan kanak-kanak sedikit demi sedikit dan akhirnya, mengeksploitasi mangsa. [Tidak jelas] Online grooming dengan izin, semakin membimbangkan. Justeru, semua agensi berkaitan seperti PDRM, SKMM, Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat serta Kementerian Pendidikan terus memperkukuhkan kerjasama yang menangani ancaman baharu ini.

Yang di-Pertua, cabaran pendakwa raya dan agensi penguat kuasa undang-undang dalam mana-mana negara sekali pun dalam membanteras jenayah menghadapi isu kedaulatan sovereignty dengan izin, sempadan, frontier atau border dan perbezaan sistem perundangan antara negara. Penjenayah akan bergantung kepada halangan kedaulatan dan keterangan yang melindungi jenayah mereka dari dikesani.

Mereka mengambil kesempatan dari perbezaan sistem perundangan, konflik birokrasi dan perlindungan kedaulatan serta ketidakupayaan negara-negara bekerjasama mengatasi perbezaan ini. Saya setuju dengan isu yang dibangkitkan oleh Dato’ Setia Salehuddin tempoh hari ketika beliau membahaskan RUU Jenayah Siber iaitu kebimbangan bahawa peruntukan undang-undang sahaja tidak mencukupi. Isu keberkesanan pelaksanaan perlu juga diberi perhatian sewajarnya.

Persoalannya, sama ada kita mempunyai cukup instrumen dan pegawai terlatih dan mempunyai kepakaran untuk menguatkuasakan peruntukan ini secara berkesan. Sama ada wujud perjanjian mutual legal assistance dan ekstradisi atau reciprocity dengan izin, untuk membawa pulang pesalah-pesalah tersebut untuk dibicarakan di Malaysia.

Walaupun kita telah wujudkan mekanisme kerjasama antarabangsa seperti Mutual Assistance in Criminal Matters Act 2002 [Akta 61] (MACMA), syarat-syarat yang ditetapkan perlu dipatuhi sebelum kerjasama dan bantuan timbal balas dapat dipanjangkan kepada kita.

Mengambil kira perkembangan semasa mengenai MLA dan usaha berterusan untuk memperbaiki keberkesanan agensi penguat kuasa oleh negara-negara yang menyiasat jenayah dan prosiding berkaitan jenayah melalui kerjasama dan MLA, Malaysia perlu juga menyemak semula undang-undang berkaitan MLA iaitu Mutual Legal Assistance dan model treaty agar kita tidak ketinggalan dari segi amalan semasa yang dilaksanakan negara lain.

Selain MACMA, Malaysia juga memasuki perjanjian antarabangsa iaitu bilateral and multilateral atau perjanjian formal yang lain. Melalui bilateral MLAT on mutual assistance in criminals matters yang mengenakan obligasi legal ke atas Malaysia untuk memperolehi dan memberi bantuan timbal balas berkaitan hal-hal jenayah kepada rakan kongsi perjanjian.

Keperluan dual criminality dan threshold dengan izin, adalah syarat penting perlu dipenuhi sebelum bantuan daripada— dapat diberikan kepada negara— daripada negara lain. Dual criminality adalah keperluan mandatori sebelum Malaysia memberi bantuan kepada negara asing. Ini adalah bagi menentukan kesalahan yang dipohon selari dengan peruntukan undang-undang di Malaysia. Peguam Negara hendaklah menolak permintaan jika perbuatan atau omission itu tidak terjumlah kepada satu jenayah di Malaysia jika perbuatan omission itu berlaku di Malaysia. Bukan itu sahaja, syarat-syarat lain iaitu isu reciprocity, timbal balas dan partiality yang perlu diketahui.

Isu berkaitan keterangan dan beban pembuktian telah dijelas dengan terperinci oleh YB Dato’ Setia. Saya tidak bertujuan untuk tambah lagi.

Yang di-Pertua, saya ingin mengambil kesempatan ini mengucapkan tahniah kepada kerajaan kerana membawa pindaan ini. Undang-undang ini menghantar satu mesej yang jelas, Malaysia tidak akan berkompromi terhadap mana-mana individu yang melakukan jenayah seksual terhadap kanak-kanak walaupun di mana sekalipun jenayah itu dilakukan, walaupun siapa pun pelakunya, walaupun siapa pun mangsanya yang mempunyai hubungan dengan Malaysia. Kepentingan kanak-kanak mesti senantiasa mengatasi segala kepentingan lain.

Kanak-kanak tak mampu mempertahankan diri mereka. Sebab itulah Dewan yang mulia ini mesti menjadi suara yang mempertahankan mangsa. Ringkasnya, pindaan ini menutupkan ruang pelaku melarikan diri, melindungi kanak-kanak Malaysia di luar negara, menangani jenayah seksual secara dalam talian, memperkukuhkan kerjasama antarabangsa, meningkatkan kapasiti agensi penguat kuasa dan pemantauan yang berkesan, menjalinkan kepentingan terbaik kanak-kanak. Segala tindakan penguatkuasaan adalah berdasarkan prinsip kepentingan terbaik kanak-kanak selaras dengan komitmen Malaysia terhadap Konvensyen Hak Kanak-kanak.

Saya ada satu soalan sebelum saya tamatkan perbahasan ini. Bolehkah Yang Berhormat Menteri menjelaskan mekanisme kerjasama Malaysia dengan negara asing dalam mendapatkan bukti, membawa pulang pesalah serta memastikan pendakwaan dapat diteruskan apabila kesalahan dilakukan di luar negara? Apakah kerajaan mempunyai sasaran tempoh masa bagi pelaksanaan mechanism tersebut.

Dengan sehubungan itu, saya sekali lagi mengatakan sokongan penuh terhadap Rang Undang-undang Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak (Pindaan) 2026. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Yang Berhormat Yang di-Pertua. Terima kasih kerana memberi saya peluang mengambil bahagian membahaskan pindaan kepada Rang Undang-undang Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak ini.

Pada asasnya, saya menyokong RUU ini kerana pindaan yang dicadangkan merupakan satu langkah tepat dan signifikan dalam memperkukuh perlindungan undang- undang bagi kanak-kanak. Ia penting khususnya dalam menghadapi jenayah seksual yang semakin kompleks merentasi sempadan negara dan dipermudahkan oleh perkembangan teknologi digital.

Yang di-Pertua, pindaan yang dibentangkan hari ini memperluaskan pemakaian luar wilayah atau extraterritorial application, Akta 792. Sebelum ini, pemakaian tersebut hanya terhad kepada kesalahan yang dilakukan di luar Malaysia oleh warganegara Malaysia terhadap mana-mana kanak-kanak.

Melalui pindaan ini, skopnya diperluaskan meliputi pemastautin tetap, individu yang mempunyai tempat kediaman lazim di Malaysia serta mana-mana individu yang melakukan kesalahan terhadap kanak-kanak yang merupakan warganegara Malaysia, pemastautin tetap atau mempunyai tempat kediaman lazim di Malaysia walaupun kesalahan itu berlaku di luar negara.

Saya percaya pindaan ini akan menutup kelompongan undang-undang yang sebelum ini mungkin memberi ruang kepada penjenayah untuk mengelakkan tindakan hanya kerana kesalahan dilakukan di luar bidang kuasa Malaysia. Walaupun pindaan seksyen 3 ini memperluaskan bidang kuasa luar wilayah Malaysia, bagaimanakah kerajaan bercadang untuk menangani isu dua criminality dalam proses ekstradisi dan bantuan perundangan bersama iaitu mutual legal assistance, dengan izin.

Keduanya, istilah habitual residence atau tempat kediaman lazim sepatutnya diperuntukkan tafsiran yang jelas bagi memastikan keputusan penguatkuasaan dan pendakwaan dibuat secara konsisten serta selaras dengan objektif pindaan ini.

Yang di-Pertua, realitinya kita kini berhadapan dengan jenayah rentas sempadan seperti eksploitasi seksual kanak-kanak melalui Internet, hasilan dan penyebaran bahan penderaan seksual kanak-kanak, online grooming, live streaming sexual abuse, pemerdagangan kanak-kanak serta pelancongan seks melibatkan kanak-kanak.

Oleh itu, undang-undang kita juga perlu berkembang seiring dengan perubahan teknologi tersebut supaya tiada penjenayah dapat berselindung. Pindaan undang-undang yang baik perlu disokong oleh mekanisme penguatkuasaan yang berkesan. Oleh demikian, saya ingin mengemukakan beberapa perkara untuk pertimbangan kerajaan bermula dengan aspek penguatkuasaan.

Saya ingin mendapatkan penjelasan daripada Yang Berhormat Menteri, adakah rangkaian penguatkuasaan serantau yang sedia ada mencukupi bagi menyokong pelaksanaan pindaan ini serta apakah kerajaan— langkah-langkah yang sedang dirangka untuk mengatasi cabaran tersebut.

Seterusnya, apakah bentuk kerjasama yang telah diwujudkan di antara Polis Diraja Malaysia dengan INTERPOL bagi menyiasat kesalahan seksual terhadap kanak-kanak yang berlaku di luar negara, tetapi berada dalam bidang kuasa akta ini. Saya percaya persoalan-persoalan sedemikian penting kerana kejayaan sesuatu undang-undang bukan bergantung kepada gantungan peruntukannya, tetapi juga kepada keberkesanan pelaksanaannya.

Yang di-Pertua, tentang cabaran teknologi baharu. Kemajuan teknologi kecerdasan buatan atau AI telah membawa manfaat yang besar kepada masyarakat. Namun pada masa yang sama, teknologi ini juga membuka ruang kepada penyalahgunaan yang amat membimbangkan. Kini wujud teknologi yang mampu menghasilkan imej dan video palsu atau deepfake menggunakan wajah seseorang kanak-kanak tanpa pengetahuan atau persetujuan mereka.

Walaupun isu ini mungkin belum luas di negara kita, perkembangan teknologi berlaku telah begitu pantas. Saya berharap kerajaan akan terus memantau perkembangan ini dan meneliti keperluan untuk memperkukuhkan kerangka perundangan sedia ada agar sentiasa relevan dalam menghadapi bentuk-bentuk jenayah baru terhadap kanak-kanak.

Seterusnya, apabila kita membaca naskhah pindaan ini, kita mendapati hanya satu sahaja perkara yang dipinda iaitu tentang bidang kuasa luar wilayah. Hari Isnin yang lalu, RUU Jenayah Siber telah pun dibahas dan diluluskan dengan konteks luas demi keselamatan negara.

Sehubungan itu, saya mencadangkan kerajaan mempertimbangkan pindaan lanjut kepada Akta 792 pada masa hadapan dengan memasukkan peruntukan yang khusus dan lebih jelas bahawa kesalahan-kesalahan di bawah akta ini meliputi bahan eksploitasi seksual kanak-kanak yang dijana oleh AI, imej dan video deepfake yang melibatkan kanak- kanak, bahan eksploitasi seksual kanak-kanak yang dihasilkan secara sintetik atau dimanipulasi secara digital, eksploitasi seksual kanak-kanak yang dibantu atau dipermudahkan oleh teknologi AI dan perbuatan menghasilkan, memiliki, mengakses, menyimpan, mengedar atau menyebarkan bahan eksploitasi seksual kanak-kanak yang dijana oleh AI.

Cadangan pindaan sedemikian akan menghapuskan sebarang keraguan dari segi tafsiran undang-undang serta memastikan Akta 792 terus relevan dan berkesan dalam menghadapi cabaran teknologi baru. Ia juga akan memperkukuhkan lagi perlindungan terhadap kanak-kanak selaras dengan objektif utama RUU ini iaitu mempertingkatkan perlindungan kanak-kanak daripada eksploitasi dan jenayah seksual dalam era digital.

Justeru, saya menyarankan kepada kerajaan agar melakukan kajian, sama ada peruntukan undang-undang dapat digubal untuk mewajibkan syarikat-syarikat gergasi teknologi dan platform media sosial seperti Meta, Telegram, TikTok mematuhi dan melaporkan secara automatik kepada apa-apa kandungan berbentuk child sexual abuse materials kepada pihak berkuasa.

Baik, Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Salam sejahtera, terima kasih Yang di-Pertua.

Saya melihat pindaan yang dibentangkan pada hari ini bukanlah satu pindaan yang bersifat terasing atau pun terpisah, sebaliknya ia merupakan satu kesinambungan kepada reformasi akta-akta, Akta Kesahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak 2017 yang telah melalui beberapa siri penambahbaikan sejak ia berkuat kuasa.

Semasa akta ini diperkenalkan pada tahun 2017, fokus utama adalah untuk mewujudkan satu undang-undang khusus yang menangani jenayah seksual terhadap kanak-kanak. Namun, perkembangan jenayah seksual yang semakin kompleks menyebabkan undang-undang ini perlu sentiasa dikemas kini sebagaimana kita telah bahaskan sebelum ini dalam akta jenayah siber, jenayah sangat pantas berkembang.

Penjenayah sangat advance atau pun maju ke depan maka sebagai penguat kuasa atau pun pembuat polisi kita haruslah dua atau pun tiga langkah ke hadapan.

Pada asasnya, saya menyokong dan saya kira rakan-rakan Ahli Dewan juga turut menyokong sepenuhnya pindaan yang dicadangkan kerana ia merupakan satu langkah yang sangat-sangat penting dalam memperkukuhkan perlindungan undang-undang terhadap kanak-kanak yang kita anggap sebagai golongan yang rentan, khususnya dalam era globalisasi, era pasca puros society dengan izin, kemajuan teknologi dan peningkatan jenayah rentas sempadan.

Pindaan ini menggantikan seksyen 3 Akta Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak 2017 bagi memperluaskan pemakaian di luar wilayah atau pun dengan izin, extraterritorial jurisdiction. Sudah tentu melalui pindaan ini kesalahan seksual terhadap kanak-kanak yang dilakukan di luar sempadan Malaysia boleh dibicarakan di Malaysia bukan sahaja apabila dilakukan oleh warganegara Malaysia, bahkan turut meliputi bermastautin tetap, individu yang mempunyai pemastautin yang lazim di Malaysia serta mana-mana orang yang melakukan kesalahan terhadap kanak-kanak yang mempunyai hubungan perundangan dengan Malaysia. Strategi ini selaras dengan prinsip bahawa perlindungan terhadap golongan rentan ini iaitu kanak-kanak ini hendaklah mengatasi kekangan sempadan geografi.

Tuan Yang di-Pertua, jenayah seksual terhadap kanak-kanak pada hari ini yang kita sama-sama saksikan hari ini tidak lagi mengenal sempadan negara. Pelaku boleh bergerak merentasi sempadan menggunakan teknologi digital dan menyalahgunakan platform media sosial dan aplikasi komunikasi bagi mengeksploitasi kanak-kanak.

Jadi sekiranya bidang kuasa Malaysia hanya terhad kepada kesalahan yang dilakukan di dalam negara semata-mata, maka akan wujud ruang yang boleh dimanipulasi oleh penjenayah untuk mengelakkan pendakwaan. Malaysia sebagai sebuah negara pihak kepada konvensyen mengenai hak kanak-kanak atau pun dengan izin, Convention on the Rights of the Child (CRC), mempunyai tanggungjawab melindungi golongan rentan ini daripada sebarang bentuk eksploitasi, penderaan seksual serta mengambil langkah- langkah perundangan yang proaktif, pentadbiran dan sosial bagi melindungi sekali lagi golongan rentan ini daripada sebarang bentuk keganasan dan eksploitasi.

Sebagai aktivis bekas pemimpin belia, kemenjadian seorang belia itu bermula dengan kemenjadian kanak-kanak yang sihat. Sudah tentu mekanisme RUU pindaan ini sangat penting untuk kita pastikan kemenjadian kanak-kanak.

Tuan Yang di-Pertua, walaupun saya yakin kita dengar semua rakan-rakan Ahli Dewan mendukung pindaan ini, izinkan saya mengemukakan empat cadangan:

Yang pertama, kerjasama antarabangsa. Perluasan bidang kuasa semata-mata tidak mencukupi sekiranya Malaysia tidak mempunyai mekanisme yang efektif untuk mendapatkan bukti daripada luar negara. Sehubungan itu, kerajaan perlu memperkukuhkan kerjasama yang erat dan padu sudah tentu dengan agensi antarabangsa yang terkait seperti INTERPOL, ASEAN POL dan Mutual Legal Assistance Treaty atau pun ringkasnya MLAT dan memperkukuhkan mekanisme ekstradisi dan perkongsian bukti digital merentas negara. Tanpa kerjasama demikian pendakwaan mungkin sukar dan agak payah dilaksanakan walaupun bidang kuasa telah diperluaskan.

Cadangan yang kedua, garis panduan pendakwaan. Justeru saya mencadangkan supaya Jabatan Peguam Negara menyediakan garis panduan khusus mengenai pendakwaan kes-kes luar wilayah ini termasuk yang:

(i) piawaian pembuktian;

(ii) penerimaan bukti asing;

(iii) pengendalian saksi luar negara;

(iv) penggunaan rakaman digital; dan terakhir sekali adalah

(v) perlindungan mangsa sepanjang proses pendakwaan.

Cadangan yang ketiga Tuan yang di-Pertua. Pindaan ini mesti memberikan tumpuan kepada aspek bidang kuasa, namun perlindungan terhadap mangsa tidak harus terhenti selepas pendakwaan. Kerajaan juga perlu memastikan bahawa mangsa memperoleh:

(i) bantuan psikologi;

(ii) kaunseling trauma;

(iii) bantuan guaman;

(iv) perlindungan identiti; dan yang terakhir yang turut juga penting iaitu

(v) sokongan sosial sehingga proses perbicaraan selesai.

Keempat dan yang terakhir Tuan Yang di-Pertua, jika kita melihat perkembangan jenayah seksual terhadap kanak-kanak di peringkat antarabangsa banyak negara kini memberikan tumpuan kepada isu-isu. Sebagai contoh penggunaan kecerdasan buatan atau pun dengan izin, artificial intelligence bagi menghasilkan imej eksploitasi seksual kanak-kanak, deepfake, dengan izin, yang menggunakan wajah kanak-kanak tersebut, eksploitasi seksual melalui permainan dalam talian ataupun, dengan izin, online gaming serta live streaming— penstriman langsung eksploitasi seksual kanak-kanak.

Oleh itu, saya mengharapkan kerajaan akan terus dengan serius, dengan cermat meneliti keperluan memperkukuhkan undang-undang berkaitan dan undang-undang ini perlu sentiasa berkembang seiring dengan perkembangan teknologi yang sangat-sangat pesat berkembang, dan apa yang saya sebutkan pada RUU yang lepas, perbahasan RUU yang lepas, sebagai satu alat yang dikenali sebagai scary smart. Smart— pintar, tetapi sangat menakutkan. Khususnya apabila penggunaan itu melibatkan kanak-kanak yang rentan dan terdedah kepada sebarang eksploitasi.

Sebagai penutup, Tuan Yang di-Pertua. Kanak-kanak tidak memilih di mana mereka dilahirkan, ke mana mereka dibawa ataupun sesiapa yang mengeksploitasi mereka.

Namun, mereka berhak mendapat perlindungan undang-undang yang paling tinggi dan, alhamdulillah, Malaysia merupakan negara yang sangat melindungi kanak-kanak.

Sesiapa sahaja pihak yang melakukan eksploitasi terhadap kanak-kanak akan diberikan hukuman yang setimpal. Dengan ini menghantar mesej yang sangat jelas bahawa Malaysia tidak akan berkompromi kepada mana-mana individu yang melakukan jenayah seksual terhadap kanak-kanak, sebagaimana yang kita dengar sebelum ini, termasuk berita yang menyedihkan melibatkan selebriti dan sebagainya. Jadi, kita tidak boleh membenarkan lagi kanak-kanak yang sangat mulus, yang sangat hijau ini mereka telah dieksploitasi bahkan dirosakkan kepada masa depan mereka.

Saya percaya pindaan ini akan memperkukuhkan sistem keadilan jenayah negara, meningkatkan keyakinan masyarakat terhadap perlindungan hak kanak-kanak serta mengukuhkan komitmen Malaysia terhadap prinsip bahawa kepentingan terbaik kanak- kanak, dengan izin Tuan Yang di-Pertua, best interest of the child hendaklah sentiasa menjadi pertimbangan utama dalam setiap tindakan negara.

Dengan itu, Tuan Yang di-Pertua, saya mendukung dan menyokong rang undang- undang ini. Terima kasih. Assalamualaikum.

Terima kasih, Yang di-Pertua. Salam Sabah maju jaya. Terlebih dahulu, saya ucapkan terima kasih kerana diberi peluang turut membahas Rang Undang-undang Kesalahan-kesalahan Seksual terhadap Kanak-kanak (Pindaan) 2026. Pastinya rang undang-undang ini begitu penting dan amat serius kerana ia melibatkan keselamatan, maruah dan masa depan kanak-kanak.

Hari ini seksual terhadap kanak-kanak tidak lagi terbatas kepada satu lokasi.

Pelaku, mangsa dan bahan bukti boleh berada di negara yang berbeza. Manakala komunikasi dan penyebaran bahan pula berlaku melalui ruang digital.

Dengan ini, Tuan Yang di-Pertua, kita ucapkan syabas dan tahniah kepada kerajaan perkenalkan undang-undang ini bagi memperluaskan pemakaian luar wilayah undang- undang Malaysia terhadap kesalahan seksual kanak-kanak yang dilakukan di luar negara.

Ini merupakan pindaan yang penting kerana sempadan tidak boleh dijadikan tempat berlindung oleh pesalah. Seorang pelaku yang mempunyai hubungan dengan Malaysia tidak seharusnya terlepas hanya kerana kesalahan itu dilakukan di negara lain. Begitu juga seorang kanak-kanak yang mempunyai hubungan dengan Malaysia tidak seharusnya kehilangan perlindungan hanya kerana dia menjadi mangsa di luar negara. Namun, bidang kuasa yang lebih luas mesti disertai dengan keupayaan penguatkuasaan yang setara.

Puan Yang di-Pertua, saya ambil sedikit statistik seperti Jabatan Perangkaan Malaysia untuk negeri Sabah. Kira-kira 1.12 juta kanak-kanak berumur di bawah 18 tahun iaitu jumlah kedua tertinggi di Malaysia selepas Selangor, seperti yang dikongsikan oleh Yang Berhormat Senator Puan Tiew sebentar tadi. Pada tahun 2024, sebanyak 1,181 kes penganiayaan dan penderaan kanak-kanak direkodkan di Sabah. Angka ini bukan semua kes seksual, tetapi menunjukkan besarnya tanggungjawab sistem perlindungan kanak- kanak di negeri ini.

Untuk itu, dalam konteks Sabah dan Sarawak, adakah mempunyai pegawai, peralatan dan kemudahan forensik digital yang mencukupi untuk melaksanakan pindaan ini dengan berkesan? Banyak kes hari ini bergantung kepada pemeriksaan telefon bimbit, komputer, akaun awan, mesej, gambar, video dan rakaman audio. Justeru itu, berapakah tempoh purata untuk menganalisis sesuatu peranti dan berapakah jumlah kes yang masih tertunggak? Serta, sekiranya bahan bukti masih perlu dihantar ke makmal di Semenanjung, apakah sasaran masa yang ditetapkan?

Kelewatan bukan sekadar masalah pentadbiran. Dalam kes ini, Yang di-Pertua, melibatkan kanak-kanak. Kelewatan boleh menyebabkan data dipadamkan, akaun ditutup, suspek melarikan diri dan mangsa terus berada dalam bahaya.

Yang kedua, saya ingin menyentuh pelaksanaan rentas sempadan. Pindaan kepada seksyen 3 memberikan asas bidang kuasa kepada Malaysia, tetapi tidak secara automatik memberikan akses kepada suspek, saksi atau bukti yang berada di negara lain.

Pelaksanaannya masih memerlukan kerjasama antara pihak polis, bantuan bersama dalam perkara jenayah, saluran diplomatik Interpol dan kerjasama pihak berkuasa asing.

Untuk itu, saya ingin bertanya, bagaimanakah penyelarasan dibuat antara PDRM, Jabatan Peguam Negara, Kementerian Luar Negeri, Jabatan Imigresen, agensi perlindungan kanak-kanak? Dan apakah saluran yang perlu digunakan oleh ibu bapa atau penjaga yang berada di luar negara untuk membuat laporan kepada pihak berkuasa Malaysia? Kerajaan mesti memastikan bahawa tiada kes terhenti hanya kerana satu negara menunggu negara yang lain untuk bertindak.

Tuan Yang di-Pertua, saya meminta penjelasan mengenai kanak-kanak tanpa kewarganegaraan atau tanpa dokumen pula. Fasal 2 menggunakan frasa mana-mana kanak-kanak, apabila pelaku ialah warganegara Malaysia, pemastautin tetap atau seseorang yang lazim bermastautin di Malaysia. Ini merupakan pendekatan yang wajar kerana perlindungan kanak-kanak tidak seharusnya bergantung semata-mata kepada status dokumen mereka.

Sebab, isu ini yang bukan warganegara ini sudah menjadi cakap-cakap atau nyata, kalau di negeri Sabah, Yang di-Pertua. Terdapat kanak-kanak yang lahir dan membesar di negeri ini, tetapi tidak mempunyai dokumen lengkap. Apakah mereka boleh dianggap sebagai kanak-kanak yang lazim bermastautin di Malaysia bagi tujuan seksyen 3 yang baharu? Dan apakah bentuk bukti yang boleh diterima sekiranya mereka tidak mempunyai sijil kelahiran atau rekod imigresen yang lengkap? Kekurangan dokumen tidak boleh menyebabkan seorang kanak-kanak kehilangan perlindungan undang-undang.

Seterusnya, saya ingin menyentuh ancaman kecerdasan buatan dan deepfake.

Pindaan ini perlu dilihat dalam konteks perkembangan pesat teknologi artificial intelligence

(AI). Hari ini, teknologi generative AI mampu menghasilkan imej dan video berunsur eksploitasi seksual kanak-kanak yang kelihatan sangat realistik tanpa melibatkan mangsa sebenar. Walaupun ia dihasilkan secara sintetik, kandungan sebegini tetap mendorong normalisasi eksploitasi kanak-kanak dan digunakan oleh rangkaian jenayah untuk tujuan grooming, ugutan dan perdagangan kandungan haram.

Oleh itu, saya ingin mohon penjelasan, sama ada skop pindaan ini telah mencukupi untuk meliputi kandungan eksploitasi seksual kanak-kanak yang dihasilkan melalui AI atau deepfake termasuk pemilihan, penghasilan, pengedaran dan penawaran kandungan tersebut.

Tuan Yang di-Pertua, pindaan ini turut melibatkan kesalahan yang melibatkan platform digital dan penyedia perkhidmatan luar negara.

Oleh itu, sejauh manakah Malaysia mempunyai mekanisme kerjasama operasi yang berkesan dengan penyedia platform digital global bagi memastikan permintaan pemeliharaan data, pendedahan maklumat pengguna serta mengalihkan kandungan eksploitasi seksual kanak-kanak dapat dilaksanakan dalam tempoh yang pantas? Dalam kes jenayah siber, kelewatan beberapa hari sahaja boleh menyebabkan bukti digital hilang atau dimusnahkan.

Tuan Yang di-Pertua, perlindungan kanak-kanak tidak boleh berakhir dengan penangkapan atau sabitan pesalah semata-mata. Mangsa memerlukan pemulihan yang menyeluruh, meliputi rawatan psikologi, sokongan sosial, pembelaan undang-undang dan program pemulihan jangka panjang bagi memastikan mereka dapat membina semula kehidupan dengan selamat dan bermaruah. Kejayaan pindaan ini tidak seharusnya diukur melalui bilangan tangkapan ataupun pendakwaan semata-mata, tetapi melalui keupayaan negara mencegah berlakunya seorang lagi mangsa baharu.

Tuan Yang di-Pertua, kanak-kanak adalah amanah negara. Menjadi tanggungjawab kita untuk memastikan ruang digital yang mereka gunakan setiap hari menjadi ruang yang selamat. Bukan ruang yang membuka peluang kepada mangsa melakukan eksploitasi.

Dengan itu, saya menyokong Rang Undang-undang Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak (Pindaan) 2026. Terima kasih.

Terima kasih Yang di-Pertua. Saya menyokong RUU Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak (Pindaan) 2026, khususnya pindaan seksyen 3 yang memperluaskan bidang kuasa Malaysia terhadap kesalahan yang dilakukan di luar negara. Pindaan ini tepat pada masanya bagi mengukuhkan usaha membanteras eksploitasi seksual terhadap kanak-kanak serta memastikan pelaku tidak terlepas daripada tindakan undang-undang hanya kerana jenayah dilakukan di luar negara.

Namun begitu Yang di-Pertua, undang-undang yang baik akan benar-benar berkesan jika disokong oleh mekanisme pelaksanaan yang mantap.

Saya ingin mengemukakan beberapa persoalan dan cadangan penambahbaikan.

Pertama, soal kapasiti penguatkuasaan dan kesediaan teknologi forensik digital. Di Sarawak, saya melihat cabaran ini mempunyai dimensi yang lebih besar kerana faktor geografi Sarawak yang luas serta berkongsi sempadan darat dengan Kalimantan, Indonesia serta Brunei. Keadaan ini menuntut kesiapsiagaan yang lebih tinggi daripada agensi penguatkuasaan, khususnya dalam menangani jenayah seksual terhadap kanak- kanak yang melibatkan elemen rentas sempadan dan penggunaan teknologi digital. Hari ini, jenayah eksploitasi seksual terhadap kanak-kanak bukan lagi berlaku secara fizikal semata-mata. Sebaliknya, ia semakin berleluasa di alam siber melalui pemujukan kanak- kanak secara dalam talian, ugutan seksual, penstriman langsung, eksploitasi seksual kanak-kanak serta penggunaan dark web dan teknologi penyulitan.

Persoalannya, adakah agensi penguatkuasaan kita benar-benar bersedia? Adakah PDRM, khususnya Unit D11, Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia mempunyai peruntukan yang mencukupi untuk memperoleh teknologi forensik digital terkini? Atau apakah kita masih perlu bergantung kepada teknologi forensik dari luar negara? Adakah pegawai kita menerima latihan bertaraf antarabangsa bagi mengesan pelaku yang beroperasi merentas sempadan dan berselindung di sebalik identiti palsu?

Adakah kerajaan akan memperkukuhkan penguatkuasaan di sempadan melalui penempatan pakar forensik digital serta kerjasama yang lebih erat dengan negara jiran dalam siasatan dan perkongsian maklumat? Jika kapasiti digital kita masih terhad, maka pindaan ini berisiko menjadi sekadar peruntukan undang-undang tanpa keupayaan sebenar untuk mengheret penjenayah ke muka pengadilan.

Kedua, saya ingin menyentuh mengenai cabaran bantuan bersama dalam perkara jenayah atau mutual legal assistance dengan izin. Hubungan rentas sempadan yang aktif, kerjasama dengan negara jiran perlu diperkukuhkan bagi mempercepatkan siasatan dan memastikan pesalah tidak terlepas daripada tindakan undang-undang. Kerajaan memaklumkan bahawa pelaksanaan bidang kuasa extraterritorial ini akan disokong melalui mekanisme bantuan perlindungan bersama, tetapi realitinya, proses ini sering mengambil masa yang sangat lama. Malah, ada kes yang berlarutan bertahun-tahun. Bagaimana pula jika pelaku berada di negara yang tidak mempunyai perjanjian ekstradisi dengan Malaysia?

Saya ingin meminta penjelasan daripada Yang Berhormat Menteri. Rakan kerjasama sedang mengusahakan mekanisme fast track atau kerjasama dua hala dengan negara-negara berisiko tinggi bagi mempercepatkan proses membawa penjenayah ke Malaysia tanpa terhalang oleh birokrasi antarabangsa.

Ketiga, saya berpandangan bahawa kita tidak boleh hanya menghukum pelaku, tetapi juga perlu meletakkan tanggungjawab yang lebih besar kepada penyedia platform digital. Hari ini, platform seperti Meta, Telegram, TikTok dan penyelia perkhidmatan internet mempunyai kemampuan teknologi untuk mengesan hubungan kandungan eksploitasi seksual kanak-kanak secara automatik. Persoalannya, adakah mereka diwajibkan oleh undang-undang Malaysia untuk bertindak secara proaktif? Saya bercadang agar kerajaan mewajibkan platform digital mengesan dan melaporkan kandungan child sexual abuse material, dengan izin, kepada pihak berkuasa dengan segera tanpa menunggu laporan daripada pengguna.

Akhir sekali Yang di-Pertua, saya ingin menyentuh soal hak mangsa. Kerajaan perlu memastikan mangsa yang berada di kawasan luar bandar dan pedalaman mendapat akses yang sama kepada kaunseling, bantuan psikologi dan perlindungan tanpa mengira lokasi mereka. Pendakwaan rentas sempadan mungkin mengambil masa yang panjang, tetapi setiap hari gambar dan video eksploitasi itu terus beredar di internet. Trauma mangsa akan terus berulang. Kerajaan juga perlu memastikan kandungan tersebut dapat dipadamkan segera daripada pelayan antarabangsa bagi melindungi hak mangsa. Kita bukan saja mahu menghukum pesalah, tapi kita juga mesti memulihkan maruah dan masa depan kanak- kanak yang menjadi mangsa.

Yang di-Pertua, kesimpulannya, saya menyokong penuh rang undang-undang ini dengan harapan pindaan ini disokong oleh penguatkuasaan yang berkesan, teknologi yang mencukupi, kerjasama rentas sempadan yang lebih kukuh serta perlindungan menyeluruh kepada semua mangsa, termasuk di kawasan pedalaman. Hanya dengan itu kita dapat memastikan tiada lagi kanak-kanak Malaysia menjadi mangsa eksploitasi seksual walau di mana sekalipun jenayah itu dilakukan. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Yang di-Pertua.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Salam sejahtera dan salam Malaysia MADANI. Ucapan tahniah saya kepada pihak kerajaan kerana telah pun menongkah arus yang begitu baik sekali dengan memperluaskan bidang kuasa mahkamah terhadap kesalahan-kesalahan seksual, terutama kepada kanak-kanak.

Dalam konteks ini kita perlu bertanya dan meminta kerajaan menyatakan apakah langkah kerajaan untuk melakukan penambahbaikan secara lebih terperinci agar masalah ini dapat dibendung. Benar ada usaha dan juga peranan SKMM sebagai contoh dalam meminta Meta menutup akaun Facebook yang menyiarkan gambar-gambar yang tak bersesuaian, yang berkaitan dengan kesalahan seksual kanak-kanak, tetapi sejauh manakah misalnya SKMM akan bertindak proaktif, bertindak tangkas dalam melaksanakan tindakan-tindakan seperti itu dan ini saya kira perlu ada jaminan daripada kerajaan sendiri untuk memastikan perencanaannya rapi dalam mengambil tindakan yang seumpama itu.

Demikian juga terhadap pernyataan Menteri Komunikasi yang tidak bersedia untuk mengawal penggunaan media sosial dalam kalangan kanak-kanak. Saya kira perlu kita mendapat penjelasan Menteri apakah bentuk kawal selia yang— oleh beliau untuk memungkinkan kanak-kanak terus diberi izin menggunakan media sosial dan ini saya kira juga satu pertanyaan yang mesti dijawab secara terang dan jelas oleh Menteri Komunikasi.

Seterusnya Datuk Yang di-Pertua, telah juga disebut isu dalam pembentangan Menteri sendiri, isu seksual oleh anggota keluarga kerana 80 peratus daripada mangsa yang dikaji ternyata menjadi mangsa orang yang dikenal dan melibatkan anggota keluarga sendiri dan ini merupakan laporan dari Jabatan Siasatan Jenayah, Bukit Aman.

Dalam konteks ini pada hemat saya soal untuk kita mengatasi agar tidak berlaku kesalahan seksual pada kanak-kanak yang dilakukan oleh anggota keluarga sendiri. Hal ini tidak akan mungkin dapat semata-mata dibendung dengan undang-undang melainkan dengan sesuatu program besar-besaran seluruh negara, program nasional untuk membentuk sesuatu iklim pendidikan kekeluargaan yang menyeluruh kepada ibu bapa, kepada anggota keluarga, kepada keluarga besar. Ini juga saya kira ada kaitan dengan perubahan struktur sosial kita yang dahulu bukan semata-mata bergantung kepada keluarga nukleus ataupun keluarga asas tapi banyak juga peranan yang dimainkan oleh keluarga besar ataupun extended family untuk melakukan kawalan sosial bagi membendung hal-hal seperti yang berkaitan dengan kesalahan seksual kepada kanak- kanak.

Demikian juga dalam soal keperluan untuk memastikan perumahan yang kondusif yang tidak menyebabkan timbul ruang bagi berlakunya sumbang mahram dan sebagainya.

Maka sekiranya juga adalah tanggungjawab kerajaan untuk memastikan perumahan yang memberikan suasana yang dapat mengelakkan ataupun mengatasi ruang kemungkinan berlaku sumbang mahram dan sebagainya.

Terhadap isu pemastautin tetap yang terlibat dalam kesalahan berkaitan. Kita juga meminta kerajaan agar dapat menyatakan sikap secara jelas mungkin kah ada tindakan yang cukup tegas agar pemastautin tetap yang telah diberi taraf itu dicabut atau ditarik balik status ataupun haknya sebagai pemastautin tetap. Ini saya kira perlu ditimbangkan dengan sebaik-baiknya oleh kerajaan.

Datuk Yang di-Pertua, dalam kaitan dengan usaha untuk membendung kesalahan seksual kepada kanak-kanak ini, saya juga ingin menimbulkan pertanyaan adakah ataupun apakah langkah-langkah kerajaan dalam kawalan bahan-bahan jelik seperti yang dilakukan oleh setengah-setengah negara lain. Dalam pengetahuan saya, seperti di Republik Negara China, ada 14 aplikasi media yang berkaitan dengan media sosial yang digunakan untuk menyekat siaran media sosial dari barat yang sebahagiannya berkaitan dengan soal-soal kejelikan sosial termasuk soal seksual ataupun gangguan seksual kepada kanak-kanak.

Seperti kalau saya sebut beberapa contoh, adanya aplikasi QQ, WeChat, Sina Weibo, Xiaohongshu, Douyin dan sebagainya. Dan aplikasi ini sebahagian besarnya memang dibina sendiri oleh kerajaan atau pemerintah China untuk mengawal atau membendung pengaruh-pengaruh ataupun unsur-unsur jelik yang dapat dengan sendirinya atau sebahagiannya menampung keperluan untuk mengelakkan anak-anak kita ataupun masyarakat kita daripada unsur-unsur yang buruk atau unsur yang tidak baik itu.

Maka, saya kira dalam konteks ini, Kementerian Komunikasi, Kementerian Digital perlu memikirkan satu perencanaan besar agar kita walaupun tidak perlu sampai menutup pintu kepada media sosial seperti Facebook, Twitter dan sebagainya, tetapi sampai saatnya untuk difikirkan oleh kerajaan keperluan membina aplikasi atau platform yang bercirikan citra kenegaraan, citra tempatan. Ini satu pandangan yang umum tapi terkait dengan pelbagai masalah sosial termasuk soal kesalahan seksual kepada kanak-kanak.

Yang terakhir Datuk Pengerusi, sebagaimana yang telah disentuh oleh sejumlah sahabat-sahabat Senator. Kita berbicara tentang soal rentas sempadan tapi banyak isu yang telah ditimbulkan oleh sahabat-sahabat Senator bagaimana tampak sangat banyak lagi ruang dalam soal mekanisme dan kaedah bagi membawa pulang pesalah ke Malaysia.

Ini bukan contoh yang kecil dan bukan satu, dua contoh, tapi sudah banyak contoh di negara kita bagaimana pesalah atau penjenayah yang sepatutnya sudah dapat dibawa kembali, sampai kini tak dapat dikesan di mana beradanya.

Jadi, tidak mustahil pesalah-pesalah yang terlibat dengan soal kesalahan seksual berkaitan dengan kanak-kanak ini pun nanti menghadapi atau berhadapan dengan masalah kesulitan untuk kita membawa pulang bagi tindakan undang-undang selanjutnya.

Jadi, dalam hal ini saya kira kerajaan perlu memberikan perhatian yang sangat berat agar ada kaedah dan mekanisme yang cukup tuntas dan jauh ke hadapan bagi memenuhi hasrat pindaan akta ini.

Datuk Yang di-Pertua, demikianlah pandangan saya dan dengan ini saya menyokong rang undang-undang berkaitan dengan pindaan Akta Kesalahan Seksual Kanak-Kanak 2017. Terima kasih. Assalamualaikum.

Datuk Yang di-Pertua, terima kasih atas peluang yang diberikan kepada saya untuk mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak ini. Secara prinsipnya, saya menyokong pindaan ini kerana ia memperkukuh perlindungan terhadap kanak-kanak dan menutup kelompongan dalam Akta 792.

Antara pindaan penting ialah perluasan bidang kuasa luar wilayah kepada pemastautin tetap Malaysia yang melakukan kesalahan seksual terhadap kanak-kanak di luar negara. Langkah ini penting supaya Malaysia tidak menjadi tempat perlindungan kepada pesalah yang melakukan jenayah di luar negara sebelum kembali menetap di sini.

Pindaan ini juga mengambil kira realiti bahawa jenayah seksual terhadap kanak- kanak kini bersifat rentas sempadan. Peraturan seksual dalam talian, pemerasan seksual, penyebaran bahan, penderaan seksual kanak-kanak dan eksploitasi melalui platform digital boleh melibatkan pelaku mangsa dan pelayan yang berada di negara berbeza. Oleh itu, undang-undang kita perlu mempunyai jangkauan yang mencukupi untuk menghadapi ancaman digital ini.

Namun begitu Datuk Yang di-Pertua, pindaan undang-undang sahaja tidak mencukupi. Kerajaan bukan sahaja perlu menghukum pesalah, tetapi juga mencegah mereka daripada mendapat akses semula kepada kanak-kanak. Malaysia telah mempunyai daftar kanak-kanak dan sistem e-DKK. Persoalannya ialah sama ada daftar tersebut lengkap, sentiasa dikemas kini dan digunakan secara konsisten oleh semua institusi yang mengendalikan kanak-kanak.

Saya menggesa kerajaan memperkukuh data pesalah jenayah seksual terhadap kanak-kanak melalui beberapa langkah. Pertama, setiap sabitan kesalahan seksual terhadap kanak-kanak hendaklah didaftarkan secara mandatori dan automatik termasuk kesalahan pengantunan seksual, pemerasan seksual dan eksploitasi seksual dalam talian.

Kedua, daftar tersebut perlu disepadukan dengan sistem mahkamah, polis, penjara, imigresen dan Jabatan Kebajikan Masyarakat supaya maklumat pesalah sentiasa tepat dan terkini.

Ketiga, saringan latar belakang hendaklah diwajibkan bagi individu bekerja atau menjadi sukarelawan di sekolah, tadika, pusat tuisyen, pusat jagaan, ekonomi sukan, institusi keagamaan dan sektor lain yang melibatkan kanak-kanak. Keempat, pesalah berisiko tinggi yang telah dibebaskan perlu dipantau dan diwajibkan melaporkan perubahan alamat serta pekerjaan yang memberikan akses kepada kanak-kanak.

Pada masa yang sama, daftar ini tidak seharusnya dibuka kepada umum tanpa kawalan. Akses hendaklah diberikan hanya kepada pihak berkuasa dan institusi yang mempunyai keperluan sah yang membuat semakan. Pendedahan tanpa kawalan boleh mencetuskan tindakan sendiri, menjejaskan ahli keluarga yang tidak bersalah dan secara tidak langsung mendedahkan identiti mangsa. Maklumat-maklumat data ini bukan untuk menghukum pesalah buat kali kedua, tetapi untuk mengurus risiko, mencegah pengulangan kesalahan dan memastikan keselamatan kanak-kanak sentiasa menjadi keutamaan. Sekian, terima kasih. Saya mohon menyokong.

Terima kasih Datuk Speaker. Bismillahirrahmanirrahim.

Terima kasih atas beri peluang kepada saya untuk sama berbahas dalam Rang Undang- undang Kesalahan-kesalahan Seksual terhadap Kanak-kanak bagi pindaan 2026.

Pada kesempatan ini, saya ingin menyatakan sokongan penuh terhadap rang undang-undang ini. Saya mengucapkan tahniah kepada YB Menteri kerana membawa pindaan yang amat penting dan tepat pada masanya dalam usaha memperkukuh perlindungan terhadap kanak-kanak daripada jenayah seksual yang semakin kompleks dan merentasi sempadan.

Pindaan ini jelas memperluaskan pemakaian luar wilayah akta dengan membolehkan tindakan diambil bukan sahaja terhadap warganegara Malaysia, malah pemastautin tetap dan individu yang lazim bermastautin di Malaysia yang melakukan kesalahan di luar negara. Pada masa yang sama, ia turut melindungi kanak-kanak yang merupakan warganegara Malaysia, pemastautin tetap atau yang lazim bermastautin di Malaysia walaupun pelakunya ialah warga asing. Ini merupakan satu langkah yang amat wajar.

Datuk Yang di-Pertua, realiti jenayah seksual terhadap kanak-kanak pada hari ini telah berubah sama sekali. Pelaku tidak lagi perlu berada dalam negara yang sama dengan mangsa. Mereka boleh mendekati mangsa melalui media sosial, permainan dalam talian, aplikasi pesanan atau platform digital yang beroperasi merentasi pelbagai negara.

Malah, dengan perkembangan teknologi kecerdasan buatan ataupun artificial intelligence (AI), ancaman terhadap kanak-kanak menjadi semakin rumit. Teknologi deepfake kini membolehkan imej dan video yang kelihatan sangat realistik dihasilkan dalam tempoh yang sangat singkat. Kandungan kesalahan seksual terhadap kanak-kanak boleh dimanipulasi, disebarkan dan dipadam hanya dalam beberapa minit. Justeru, saya melihat pindaan ini bukan sekadar memperluas bidang kuasa, tetapi merupakan satu mesej yang jelas bahawa Malaysia tidak akan membenarkan mana-mana individu mengelak daripada tindakan undang-undang hanya kerana kesalahan dilakukan di luar negara.

Datuk Yang di-Pertua, walau bagaimanapun, izinkan saya mengemukakan beberapa cadangan penambahbaikan yang saya harap dapat dipertimbangkan oleh pihak kementerian. Pertama, berkaitan kapasiti forensik digital negara. Undang-undang yang baik hanya akan berkesan sekiranya disokong oleh keupayaan penguatkuasaan yang mencukupi. Hari ini hampir semua kes eksploitasi seksual kanak-kanak melibatkan bukti digital. Bukti tersebut bukan sekadar gambar atau video, tetapi juga metadata, komunikasi melalui aplikasi yang disulitkan, storan awan, transaksi aset digital serta kandungan yang dijana menggunakan AI. Di dalam dunia digital, setiap saat amat berharga. Kelewatan beberapa jam sahaja boleh menyebabkan bukti dipadam, akaun ditutup atau data dipindahkan ke pelayan negara lain.

Saya ingin menarik perhatian Dewan bahawa dalam Ops Cyber Guardian 2026, Polis Diraja Malaysia telah merampas hampir 500,000 fail digital, termasuk lebih 204,000 fail bahan penderaan seksual kanak-kanak atau child sexual abuse material ataupun CSAM. Malah, empat operasi utama sejak tahun 2024 dilaporkan melibatkan lebih 1.4 juta fail digital untuk dianalisa. Ini menunjukkan skala cabaran yang sedang dihadapi oleh penguat kuasa kita.

Justeru, saya ingin bertanya kepada kementerian, berapakah bilangan pegawai yang mempunyai kepakaran khusus dalam forensik digital bagi kes eksploitasi seksual kanak-kanak? Apakah purata tempoh yang diperlukan untuk menjalankan analisis terhadap telefon bimbit, komputer riba atau pelayan yang dirampas? Dan adakah kapasiti makmal forensik digital negara mampu menampung pertambahan kes apabila bidang kuasa akta ini diperluas?

Saya mengambil maklum bahawa kerajaan telah memperkukuh Bahagian D11 PDRM dengan menubuhkan Malaysia Internet Crime Against Children atau MICAC.

Langkah ini amat dialu-alukan. Namun, teknologi berkembang jauh lebih pantas daripada pembangunan kapasiti manusia. Oleh itu, saya mencadangkan agar kerajaan mempertimbangkan penubuhan satu pasukan pakar forensik digital yang memberi tumpuan khusus kepada eksploitasi seksual kanak-kanak dengan kepakaran dalam AI, deepfake, analisis storan awan, teknologi penyulitan dan pemulihan data digital.

Ini bukan lagi satu pilihan tetapi satu keperluan. Cadangan kedua ialah memperkukuh mekanisme pemeliharaan bukti elektronik.

Datuk Yang di-Pertua, pindaan ini memberikan bidang kuasa kepada Malaysia tetapi bidang kuasa semata-mata tidak mencukupi bukti yang telah hilang. Dalam kebanyakan kes rentas sempadan, bukti berada di platform media sosial atau syarikat teknologi yang beroperasi di luar negara. Kita semua maklum bahawa proses mutual legal assistance mengambil masa. Sedangkan data digital boleh dipadam dalam tempoh beberapa minit atau beberapa jam.

Oleh itu, saya mencadangkan supaya kementerian meneliti mekanisme yang lebih pantas bagi mendapatkan electronic evidence preservation order atau perintah pemeliharaan bukti elektronik supaya data dapat dipelihara terlebih dahulu sementara proses bantuan perundangan antarabangsa sedang berjalan. Dalam era AI, kelajuan bertindak adalah sama penting dengan kuasa untuk mendakwa.

Cadangan ketiga ialah memperkukuhkan kerjasama rentas sempadan. Saya percaya peluasan bidang kuasa ini perlu disusuli dengan pengukuhan kerjasama bersama negara-negara lain. Ini termasuk mempercepat proses bantuan perundangan bersama, perkongsian risikan digital, latihan bersama agensi penguat kuasa luar negara serta hubungan yang lebih tersusun dengan penyediaan platform digital antarabangsa. Jenayah seksual terhadap kanak-kanak ialah jenayah tanpa sempadan, maka tindak balas kita juga mestilah tanpa sempadan juga.

Cadangan keempat ialah memperkukuhkan pendekatan berpusatkan mangsa.

Apabila kesalahan berlaku di luar negara, mangsa mungkin melalui proses yang panjang dan rumit. Saya berharap kementerian akan terus memperkukuh sokongan psikologi, bantuan guaman, perlindungan identiti serta penggunaan teknologi seperti rakaman kenyataan awal dan prosiding melalui sidang video bagi mengurangkan trauma yang perlu ditanggung oleh mangsa. Keadilan bukan sahaja bermaksud menghukum pelaku tetapi juga memastikan mangsa tidak terus menjadi mangsa sepanjang proses keadilan berlangsung.

Cadangan kelima ialah memastikan Parlimen menerima laporan pelaksanaan secara berkala. Saya ingin mencadangkan supaya kementerian mempertimbangkan penyediaan laporan tahunan kepada Parlimen mengenai pelaksanaan akta ini. Laporan tersebut boleh merangkumi jumlah siasatan yang melibatkan bidang kuasa luar wilayah, tempoh purata penyiasatan, cabaran mendapatkan butir rentas sempadan, bilangan permohonan bantuan perundangan yang berjaya serta kadar pendakwaan dan sabitan.

Dengan adanya data sedemikian, Parlimen dapat menilai secara objektif sama ada pindaan yang kita luluskan hari ini benar-benar mencapai matlamatnya atau memerlukan penambahbaikan yang lanjut.

Datuk Yang di-Pertua, akhir sekali saya ingin menegaskan bahawa pindaan ini bukan sekadar soal memperluaskan bidang kuasa. Ia adalah mengenai memastikan tiada kanak-kanak yang mempunyai hubungan dengan Malaysia terbiar tanpa perlindungan undang-undang hanya kerana jenayah berlaku di luar negara. Namun, kejayaan pindaan ini akhirnya bergantung kepada sejauh mana kita mampu melaksanakannya. Undang- undang yang kukuh perlu disokong oleh kapasiti forensik digital yang mencukupi, akses pantas kepada bukti elektronik, kerjasama antarabangsa yang berkesan, latihan berterusan kepada penguat kuasa dan sistem sokongan yang menyeluruh kepada mangsa.

Saya yakin dengan komitmen kerajaan untuk terus memperkukuh sistem keadilan jenayah dan memastikan kepentingan terbaik kanak-kanak sentiasa menjadi keutamaan.

Dengan itu, saya menyokong Rang Undang-undang Kesalahan-kesalahan Seksual terhadap Kanak-kanak (Pindaan) 2026. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Datuk Yang di-Pertua.

Bagi pihak Jabatan Perdana Menteri (Undang-undang dan Reformasi Institusi), saya ingin mengucapkan setinggi penghargaan kepada 19 Ahli Yang Berhormat Senator yang telah menyertai perbahasan ke atas Undang-undang Kesalahan-kesalahan Seksual Terhadap Kanak-kanak (Pindaan) 2026.

Segala cadangan dan pandangan Ahli-ahli Yang Berhormat Senator amat dihargai dan akan diberi perhatian yang sewajarnya. Saya akan menjawab soalan berdasarkan isu.

Yang Berhormat Senator Dato’ Setia Salehuddin bin Saidin telah bertanya tentang statistik kes melibatkan pesalah warga asing. Berdasarkan statistik dari tahun 2021 hingga 2025 yang dikongsikan oleh Polis Diraja Malaysia (PDRM), jumlah kes yang dilaporkan melibatkan warga negara asing menunjukkan peningkatan berterusan daripada 1,095 kes pada tahun 2021 kepada 2,385 kes pada tahun 2025, iaitu peningkatan sebanyak 117 persen lebih dalam tempoh lima tahun. Jumlah suspek warga asing menunjukkan trend peningkatan daripada 67 orang pada tahun 2021 kepada 148 orang pada tahun 2025 dengan majoritinya terdiri daripada warganegara Indonesia, Bangladesh, Myanmar dan Pakistan.

Dalam keadaan sedemikian, Malaysia tidak boleh bergantung kepada kerangka bidang kuasa yang terhad. Pindaan ini memastikan bahawa mana-mana individu yang mempunyai hubungan substantif dengan Malaysia tidak dapat mengelakkan tindakan undang-undang hanya kerana kesalahan tersebut dilakukan di luar negara.

Kedua, perkara mengenai isu— mengenai mengukuhkan mekanisme bagi membawa pulang pesalah yang berada di luar negara. Yang Berhormat Senator Dato’ Setia Salehuddin dan Yang Berhormat Senator Tuan Niran Tan Kran telah membangkitkan berkenaan mekanisme tersebut.

Yang di-Pertua, walaupun pindaan ini memperluaskan bidang kuasa mahkamah Malaysia terhadap kesalahan seksual terhadap kanak-kanak yang dilakukan di luar negara, perlaksanaan penguatkuasaan rentas sempadan tetap tertakluk kepada prinsip kedaulatan negara. Malaysia tidak boleh mengambil tindakan penguatkuasaan secara unilateral di wilayah negara lain.

Bagi membawa seseorang pesalah ke Malaysia untuk menghadapi pendakwaan, kerajaan akan memanfaatkan empower mekanisme kerjasama antarabangsa yang sedia ada, antaranya melalui perjanjian ekstradisi, mutual legal assistance (MLA) serta bekerjasama melalui INTERPOL termasuk penggunaan Notis Merah, Red Notice bagi tujuan mengesan dan menahan individu yang dikehendaki.

Namun, saya ingin menegaskan bahawa Notis Merah INTERPOL bukanlah satu perintah ekstradisi yang mengikat. Pelaksanaan ekstradisi bergantung kepada undang- undang domestik negara yang menerima permintaan serta mewujudkan kewujudan perjanjian ekstradisi antara kedu-dua negara berkenaan. Dalam hal ini, Malaysia telah memeterai beberapa perjanjian ekstradisi dengan negara-negara seperti Republik Korea dan Ukraine, di samping terus memperkukuh rangkaian bekerjasama antarabangsa dalam usaha memastikan pesalah jenayah seksual terhadap kanak-kanak tidak dapat mengelakkan diri daripada tindakan undang-undang hanya kerana kesalahan tersebut dilakukan di luar negara.

Yang Berhormat Senator Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol telah membangkitkan berkenaan dengan isu perkara 7— isu mengenai perkara 7(2) Perlembagaan Persekutuan dan prinsip double jeopardy dan kes rentas sempadan. Datuk Yang di-Pertua, perkara 7(2), Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan bahawa seseorang tidak boleh dibicarakan sekali lagi bagi satu kesalahan yang sama setelah disabitkan atau dibebaskan mengikut undang-undang.

Persoalan yang dibangkitkan melibatkan situasi yang mempunyai elemen rentas sempadan dan implikasi undang-undang antarabangsa yang perlu dinilai berdasarkan fakta serta keadaan setiap kes. Dalam konteks tersebut, pihak berkuasa akan mengambil kira keseluruhan fakta kes termasuk sama ada prosiding telah dijalankan di negara lain, sifat kesalahan yang terlibat, keputusan yang telah dibuat oleh mahkamah berkenaan serta prinsip-prinsip undang-undang yang berkaitan.

Keputusan sama ada pendakwaan boleh atau wajar diteruskan adalah tertakluk kepada kerangka perundangan yang berkuat kuasa serta budi bicara pendakwa raya menurut perkara 145(3) Perlembagaan Persekutuan. Pindaan yang dicadangkan melalui rang undang-undang ini bertujuan memperkukuh bidang kuasa luar wilayah (extraterritorial jurisdiction) supaya tindakan undang-undang dapat diambil terhadap kesalahan seksual terhadap kanak-kanak yang mempunyai hubungan mencukupi dengan Malaysia dan tidak mengubah prinsip-prinsip asas keadilan jenayah yang sedia terpakai termasuk perlindungan yang diperuntukkan di bawah Perlembagaan Persekutuan serta undang- undang berkaitan.

Datuk Yang di-Pertua, Yang Berhormat Dr. Lingeshwaran dan Yang Berhormat Datuk Wong You Fong antara lain-lain Senator telah membangkitkan berkenaan dengan isu mengenai implikasi kewangan yang bakal dihadapi sekiranya pindaan diluluskan.

Kerajaan ingin menegaskan bahawa pindaan rang undang-undang ini tidak melibatkan implikasi kewangan baharu yang signifikan kepada kerajaan.

Hal ini kerana perlaksanaan akan memanfaatkan struktur organisasi, kepakaran, mekanisme pentadbiran dan penguat kuasa yang telah sedia ada. Tiada perwujudan jawatan baru atau pembangunan sistem teknologi baharu yang diperlukan secara khusus bagi melaksanakan pindaan ini.

Sekiranya terdapat keperluan untuk memperkukuh aspek operasi atau teknologi pada masa hadapan, penambahbaikan tersebut boleh dilaksanakan melalui mekanisme dan peruntukan sedia ada mengikut keperluan semasa. Begitu juga dengan kos berkaitan siasatan rentas sempadan. Perlaksanaannya akan terus diuruskan melalui saluran kerjasama antarabangsa yang telah lama diamalkan oleh agensi-agensi penguatkuasaan tanpa memerlukan mekanisme baharu yang memberikan implikasi kewangan yang besar kepada kerajaan.

Datuk Yang di-Pertua, Yang Berhormat Senator Dato’ Setia Salehuddin dan Yang Berhormat Senator Datuk Wong You Fong membangkitkan tentang isu prinsip dual criminality dan isu perbezaan undang-undang (conflict of laws) dalam perlaksanaan pindaan ini. Datuk Yang di-Pertua, pindaan seksyen 3 yang dicadangkan bertujuan memperluaskan bidang kuasa jenayah Malaysia secara pemakaian luar wilayah (extraterritorial jurisdiction).

Melalui peruntukan ini, kesalahan yang dilakukan di luar negara akan dianggap telah dilakukan di Malaysia dan boleh dituduh di negara ini. Namun, pindaan ini sama sekali tidak menghapuskan prinsip dual criminality, sekiranya ia melengkapkan komponen — sebaliknya, ia melengkapkan komponen undang-undang domestik selaras dengan proviso kepada perenggan 6(2)(b) Akta Ekstradisi 1992 [Akta 479].

Isu dual criminality dan perbezaan undang-undang (conflict of laws) akan dinilai pada peringkat prosiding ekstradisi dan bukannya pada peringkat penentuan bidang kuasa jenayah di bawah akta ini. Pendekatan memisahkan peruntukan bidang kuasa jenayah dan proses ekstradisi ini adalah amalan di Malaysia. Dalam proses ekstradisi kelak, prinsip asas kekal terpakai di mana negara pemohon masih perlu membuktikan bahawa perlakuan tersebut turut diiktiraf sebagai satu kesalahan di negara yang diminta (requested state). Sebagai tambahan bagi menjawab isu yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat Senator Dato' Seri Prof. Dr. Noor Inayah binti Ya’akub tentang kemungkinan berlakunya jurisdictional overreach. Kerajaan ingin menjelaskan bahawa pindaan ini tidak memperluaskan bidang kuasa Malaysia secara tanpa had.

Sebaliknya, ia memperkukuhkan bidang kuasa extraterritorial berdasarkan prinsip- prinsip yang diiktiraf dalam undang-undang antarabangsa dan hanya terpakai bagi kesalahan yang mempunyai kaitan yang jelas dengan Malaysia. Pendekatan ini juga selaras dengan komitmen antarabangsa Malaysia sebagai negara pihak kepada Convention on the Rights of the Child (CRC), Optional Protocol on the Involvement of Children in Armed Conflict (OPAC) and Optional Protocol on the Sale of Children, Child Prostitution and Child Pornography (OPSC) yang disertai pada 12 April 2012.

Sehubungan ini, pindaan ini merupakan langkah kerajaan untuk memastikan kerangka perundangan domestik terus selaras dengan obligasi antarabangsa tertakluk kepada reservasi yang dikekalkan oleh Malaysia terhadap CRC dalam usaha memperkukuh lindungan kanak-kanak daripada eksploitasi dan penderaan seksual termasuk yang melibatkan elemen rentas sempadan.

Dari aspek perlaksanaan berkesanan pindaan ini, bergantung kepada keupayaan penguatkuasaan forensik digital serta kerjasama antara agensi di dalam dan luar negara.

Oleh itu, kerajaan akan terus memperkukuh kapasiti agensi penguatkuasaan melalui peningkatan kepakaran penggunaan teknologi dan kerjasama statistik— strategik bagi memastikan siasatan dan pendakwaan dapat dilaksanakan dengan lebih berkesan.

Sebagai sebuah negara pihak, Malaysia mempunyai tanggungjawab untuk memastikan kerangka perundangan domestik sentiasa selaras dengan obligasi antarabangsa yang telah diterima pakai tertakluk kepada reservasi yang dikekalkan oleh Malaysia terhadap CRC. Sehubungan dengan itu, pindaan yang dicadangkan merupakan antara langkah-langkah kerajaan untuk memperkukuh undang-undang negara selaras dengan komitmen antarabangsa dalam melindungi kanak-kanak daripada eksploitasi dan penderaan seksual termasuk yang melibatkan elemen rentas sempadan.

Yang Berhormat Dr. Lingeshwaran, Yang Berhormat Senator Puan Rita Sarimah anak Patrick Insol, Yang Berhormat Dr. Hajah Wan Martina binti Wan Yusoff, Yang Berhormat Senator Tuan Pele Peter Tinggom dan Yang Berhormat Senator Datuk Wong You Fong, membangkitkan isu berkenaan penakrifan, dengan izin, actual— habitual residence pemastautin lazim.

Datuk Yang di-Pertua, istilah habitual residence tidak ditakrifkan secara khusus dalam akta bagi mengekalkan fleksibiliti dalam menentukan terma tersebut berdasarkan fakta dan keadaan yang setiap kes untuk unik— keadaan unik setiap kes. Penentuan tersebut melibatkan pertimbangan berbagai faktor, tempoh tinggal, pusat kehidupan keluarga, pendidikan, pekerjaan serta tahap integrasi seseorang dengan Malaysia.

Sekiranya satu takrif terperinci dimasukkan dalam akta, ia berpotensi mengehadkan budi bicara serta mewujudkan takrifan terlalu sempit sekali gus menjejaskan objektif utama akta untuk memberikan perlindungan yang menyeluruh kepada kanak-kanak. Takrifan bagi permanent residence tidak ditakrifkan dalam cadangan pindaan kerana takrifan tersebut akan merujuk kepada mana-mana perundangan sedia ada.

Senator Tuan Haji Hussin bin Ismail, Yang Berhormat Datuk Wong You Fong dan lain-lain telah membangkitkan mengenai isu pelaksanaan dan penguatkuasaan.

Datuk Yang di-Pertua, kes melibatkan kanak-kanak di luar Malaysia memerlukan tindakan yang lebih peka dan berkesan. Justeru, pindaan ini bertujuan memperkukuh kerangka perundangan agar pihak berkuasa mempunyai asas undang-undang yang lebih jelas untuk mengambil tindakan terhadap kesalahan yang mempunyai elemen rentas sempadan.

Pindaan ini melibatkan sesi libat urus dengan agensi penguatkuasaan, antara lain, PDRM, Jabatan Imigresen Malaysia dan Jabatan Pendaftaran Negara. Kerajaan turut menekankan kepentingan kerjasama semua pihak dalam aspek pencegahan, pendidikan dan kesedaran bagi melindungi kanak-kanak daripada eksploitasi seksual dalam talian.

Penekanan kepada usaha memperkukuh pendidikan dan keselamatan digital di sekolah-sekolah yang meningkatkan kesedaran murid terhadap risiko dalam talian termasuk jenayah, seperti online grooming, serta memperkasakan amalan penggunaan internet yang selamat dapat dibuat melalui kerjasama antara agensi terutamanya KPM, KPT, MARA, K-KOMM dan JKM memandangkan skop tersebut adalah di bawah pengawalseliaan kementerian tersebut.

Pindaan yang dibentangkan pada hari ini adalah terhad kepada peluasan pemakaian luar wilayah akta bagi memperkukuh bidang kuasa terhadap kesalahan yang mempunyai elemen rentas sempadan dan tidak melibatkan semakan terhadap kadar hukuman yang diperuntukkan di bawah akta. Namun, kerajaan akan terus meneliti keperluan untuk menambah baik peruntukan undang-undang dari semasa ke semasa termasuk aspek hukuman dengan mengambil kira perkembangan jenayah, dasar jenayah negara serta pandangan semua pihak berkepentingan.

Ahli-ahli Yang Berhormat Senator, pindaan ini tidak bermaksud Malaysia akan secara automatik mengambil alih semua kes yang berlaku di luar negara. Negara tempat kesalahan berlaku kekal mempunyai bidang kuasa utama untuk menyiasat dan mendakwa mengikut undang-undang mereka. Sekiranya laporan dibuat di kedua-dua negara, pihak berkuasa akan berunding dan berkerjasama melalui saluran kerjasama antarabangsa bagi menentukan tindakan yang paling sesuai berdasarkan fakta kes, keterangan, lokasi, saksi dan kepentingan keadilan. Matlamat adalah untuk mengelakkan pertindihan prosiding dan memastikan pelaku tidak terlepas daripada tindakan undang-undang.

Sekiranya seseorang warganegara Malaysia ditahan di luar negara termasuk di lapangan terbang berkenaan, tindakan awal adalah tertakluk kepada undang-undang negara tersebut. Jika individu itu kemudiannya dibawa pulang ke Malaysia, sebarang pendakwaan di Malaysia akan bergantung pada sama ada syarat-syarat pemakaian luar negara di bawah akta dipenuhi, kecukupan keterangan serta keputusan pendakwa raya berdasarkan undang-undang yang berkuat kuasa. Setiap kes akan dinilai berdasarkan fakta dan keadaan kes masing-masing.

Yang Berhormat Dato’ Setia Salehuddin, Yang Berhormat Dato’ Ahmad bin Dato’ Sri Haji Ibrahim, Yang Berhormat Tuan Pele Peter Tinggom, Yang Berhormat Datuk Wong You Fong dan Yang Berhormat Senator Datuk Edward Linggu Bukut dan Yang Berhormat Tuan Michael Mujah Lihan membangkitkan mengenai isu keterangan melibatkan, dengan izin, artificial intelligence. PDRM sememangnya telah mengendalikan kes-kes yang melibatkan penggunaan teknologi, dengan izin, artificial intelligence (AI), kecerdasan buatan, termasuk kandungan deepfake dan child sexual abuse material (CSAM) yang dijana menggunakan AI. Dalam prosedur mahkamah, keterangan berkaitan kandungan digital tersebut akan dikemukakan melalui proses forensik digital yang dijalankan oleh pegawai atau juru analisa forensik yang berkelayakan. Juru analisa berkenaan akan hadir ke mahkamah untuk memberi keterangan dan menerangkan dapatan analisis yang telah dijalankan ke atas bahan bukti digital yang berkaitan.

Bagi tujuan siasatan, PDRM akan memberi tumpuan kepada beberapa aspek penting, antaranya:

(i) rampasan dan pemeliharaan barang kes digital termasuk peranti elektronik, media storan dan akaun digital yang berkaitan di samping memastikan dengan izin, chain of custody sentiasa dipelihara;

(ii) pemeriksaan forensik digital termasuk pelaksanaan forensic imaging analysis log system, sejarah penggunaan aplikasi AI dan pengesahan integriti data melalui nilai hash;

(iii) analisis kandungan yang dijana AI bagi mengenal pasti sama ada imej atau video tersebut merupakan kandungan deepfake atau dijana menggunakan AI serta mengesan aplikasi model AI atau kaedah yang digunakan;

(iv) pengumpulan keterangan sokongan termasuk rekod telekomunikasi, alamat IP log platform digital, sejarah komunikasi transaksi dan maklumat akaun yang boleh mengaitkan dengan suspek kesalahan yang disasar; dan

(v) laporan pakar forensik digital bagi menyokong dapatan saintifik berhubung asal usul dan sifat kandungan digital yang diperolehi.

Fokus utama siasatan adalah untuk membuktikan kaitan antara kandungan digital tersebut dengan suspek melalui keterangan digital yang sah, analisis forensik yang boleh dipercayai serta rantaian jagaan barang kes yang lengkap dan tidak terputus.

Dalam konteks rang undang-undang yang dibentangkan pada hari ini, perkembangan teknologi termasuk penggunaan AI turut menunjukkan bahawa jenayah seksual terhadap kanak-kanak semakin kompleks dan boleh berlaku merentasi sempadan fizikal negara. Justeru, pindaan ini penting bagi memastikan Malaysia mempunyai bidang kuasa yang mencukupi untuk mengambil tindakan terhadap pelaku kesalahan seksual terhadap kanak-kanak yang mempunyai hubungan yang nyata dengan Malaysia walaupun kesalahan tersebut melibatkan elemen rentas sempadan.

Yang Berhormat Tuan Pele Peter Tinggom dan Yang Berhormat Dato' Sri Mohamad Zaini bin Salleh membangkitkan berkenaan dengan perlunya untuk diwujudkan latihan dan pendedahan berkenaan dengan kesalahan-kesalahan seksual terhadap kanak-kanak.

Datuk Yang di-Pertua, kerajaan turut menekankan kepentingan kerjasama semua pihak dalam aspek pencegahan, pendidikan dan kesedaran bagi melindungi kanak-kanak daripada eksploitasi seksual dalam talian.

Kerajaan turut menyarankan agar penekanan kepada usaha memperkukuh pendidikan dan keselamatan digital di sekolah-sekolah bagi meningkatkan kesedaran murid terhadap risiko dalam talian termasuk jenayah seperti online grooming serta memperkasakan amalan penggunaan internet yang selamat dapat dibuat melalui kerjasama antara kementerian dan agensi terutamanya KPM, KPT, MARA, KKOM dan JKM memandangkan skop tersebut adalah di bawah pengawalseliaan kementerian tersebut.

Bahagian Hal Ehwal Undang-undang, Jabatan Perdana Menteri juga terus melaksanakan pelbagai sesi perkongsian mengenai intipati-intipati kesalahan-kesalahan seksual terhadap kanak-kanak bagi meningkatkan tahap kesedaran berhubungan dengan perkara ini. Pihak SUHAKAM melalui Pejabat Pesuruhjaya Kanak-kanak juga turut bekerjasama memastikan sesi perkongsian dilakukan dengan kerap di seluruh Malaysia.

Keberkesanan penguatkuasaan bergantung kepada tindakan yang pantas, keupayaan forensik digital serta kerjasama antara agensi di dalam dan di luar negara khususnya bagi kes rentas sempadan.

Justeru, pindaan ini bertujuan memperkukuhkan rangka perundangan bagi membolehkan tindakan penguatkuasaan dan pendakwaan dilaksanakan dengan lebih berkesan, di samping memperkukuh keupayaan agensi penguatkuasaan melalui meningkatkan kepakaran teknologi dan kerjasama strategik.

Yang Berhormat Dr. Lingesh, Yang Berhormat Dato’ Setia Salehuddin bin Saidin, Yang Berhormat Senator Dato’ Ahmad bin Dato’ Haji Ibrahim, Yang Berhormat Senator Tuan Niran Tan Kran, Yang Berhormat Senator Datuk Edward Linggu Bukut dan Yang Berhormat Senator Tuan Michael Mujah Lihan membangkitkan mengenai keperluan untuk melibatkan mutual legal assistance (MLA) bagi memastikan keberkesanan pindaan ini.

Kerajaan MADANI pada hari ini mengambil maklum kepentingan mutual legal assistance dalam menangani kes jenayah-jenayah kompleks ini. Malaysia mempunyai pelbagai saluran kerjasama termasuk MLA, INTERPOL, kerjasama polis ke polis dan saluran diplomatik.

Malaysia mempunyai keupayaan untuk mendapatkan maklumat daripada luar negara melalui mekanisme kerjasama antarabangsa yang sedia ada, termasuk kerjasama antara agensi penguatkuasaan mutual legal assistance serta saluran polis antarabangsa dan rangkaian kerjasama serantau.

Walau bagaimanapun, akses kepada maklumat tersebut adalah tertakluk kepada undang-undang negara yang berkenaan, perjanjian antarabangsa yang terpakai dan tahap kerjasama pihak berkuasa asing. Kerajaan sentiasa menilai keperluan untuk memperluaskan jaringan kerjasama antarabangsa, termasuk melalui pemeteraian perjanjian ekstradisi, dengan izin, mutual legal assistance tertakluk kepada kesesuaian kepentingan negara serta kesediaan negara rakan.

Malaysia mempunyai perjanjian ekstradisi yang berkuat kuasa dengan beberapa buah negara. Antaranya, Thailand, Republik Indonesia, Amerika Syarikat, Hong Kong, Australia, Republik India, Republik Korea, Ukraine, Republik Pakistan, Romania dan Republik Islam Iran. Kerajaan akan terus memperkukuh hubungan bekerjasama dengan negara-negara lain dan agensi penguatkuasaan berkaitan bagi memastikan mekanisme ekstradisi dan bantuan perundangan bersama dapat dilaksanakan secara lebih berkesan.

Yang Berhormat Senator Lingeshwaran, Yang Berhormat Datuk Edward Linggu Bukut dan lain-lain Senator membangkitkan mengenai isu stateless child, sama ada kanak- kanak tanpa kewarganegaraan dan dokumentasi akan termasuk dalam ruang lingkup pindaan.

Datuk Yang di-Pertua, tujuan utama fasal 2 rang undang-undang ini adalah untuk memperluaskan pemakaian luar wilayah akta bagi memastikan pelaku yang mempunyai kaitan dengan Malaysia tidak dapat mengekalkan tindakan undang-undang hanya kerana kesalahan dilakukan di luar negara.

Berhubung isu kanak-kanak tanpa kewarganegaraan (stateless child), fasal 2 dengan jelas menggunakan frasa ‘mana-mana kanak-kanak’ bagi kesalahan yang dilakukan oleh seseorang warganegara Malaysia, dengan izin, permanent residence Malaysia atau seseorang yang mempunyai habitual residence di Malaysia.

Ini menunjukkan bahawa fokus pindaan ini adalah untuk melindungi mangsa kanak- kanak serta memastikan pelaku tidak terlepas daripada tindakan undang-undang disebabkan isu bidang kuasa atau sempadan negara.

Yang Berhormat Senator Datuk Wong You Fong membangkitkan mengenai keperluan untuk mengadakan undang-undang yang khusus berkaitan dengan kesalahan- kesalahan digital terhadap kanak-kanak. Kerajaan berpandangan bahawa Akta 792 telah pun menyediakan rangka perundangan yang komprehensif bagi menangani pelbagai eksploitasi seksual kanak-kanak, termasuk berlaku melalui platform yang – dan teknologi digital.

Yang Berhormat Senator Dr. Hajah Wan Martina binti Wan Yusoff telah membangkitkan persoalan sama ada terhadap contoh dan pola kes yang menunjukkan keperluan kepada pindaan seksyen 3 bagi memperluas bagi bidang kuasa extraterritorial. Yang di-Pertua, untuk makluman Dewan yang mulia ini, terdapat beberapa kes yang memperlihatkan dengan jelas keperluan untuk memperkukuh bidang kuasa extraterritorial, khususnya dalam menangani jenayah seksual terhadap kanak-kanak yang dilakukan melalui platform dalam talian dan melibatkan mangsa serta pesalah yang berada di negara.

Antara contoh yang signifikan adalah kes Pendakwa Raya lawan Zubaidul Amin, melibatkan seseorang warganegara Bangladesh yang merupakan pelajar perubatan tahun akhir di sesebuah universiti swasta di Seremban. Pada tahun 2022, Biro Penyiasatan Persekutuan Amerika Syarikat telah memulakan siasatan berhubung eksploitasi seksual dalam talian terhadap beberapa mangsa kanak-kanak di bawah umur di Amerika Syarikat melalui aplikasi Snapchat dan Instagram.

Hasil siasatan mendapati pesalah telah memperdaya mangsa-mangsa tersebut untuk menghasilkan dan menghantar imej serta video, dengan izin, child sexual abuse materials (CSAM) melalui platform media sosial. Susulan kerjasama erat antara PDRM, FBI dan Jabatan Kehakiman Amerika Syarikat, pesalah telah ditangkap di Malaysia pada September 2022.

Pesalah kemudian didakwa di Mahkamah Sesyen Seremban atas lapan pertuduhan di bawah seksyen 5 dan lima pertuduhan di bawah seksyen 10, Akta 792. Kes ini melibatkan seramai 28 orang mangsa yang kesemuanya merupakan warganegara Amerika.

Dalam masa yang sama, Malaysia turut menerima permohonan ekstradisi daripada Kerajaan Amerika Syarikat bagi membolehkan pesalah dibicarakan di negara tersebut dan pesalah kemudiannya dipindahkan ke Alaska pada 4 Mac 2026 bagi menghadapi pertuduhan di Amerika Syarikat.

Kes seperti ini jelas menunjukkan bahawa jenayah seksual terhadap kanak-kanak pada hari ini bersifat rentas sempadan dan tidak lagi terhad kepada lokasi fizikal, terutama— justeru, pindaan seksyen 3 penting bagi memastikan undang-undang Malaysia mempunyai skop bidang kuasa yang komprehensif untuk menangani kesalahan sedemikian, memperkukuh kerjasama antarabangsa dan siasatan dan pendakwaan serta memastikan pelaku tidak dapat mengekalkan tindakan undang-undang hanya kerana elemen jenayah tersebut melibatkan lebih daripada satu negara. Mereka sembunyi.

Datuk Yang di-Pertua, saya minta maaf kepada YB-YB yang lain, yang saya tidak sempat untuk menjawab hari ini. Saya memberi aku janji bahawa dengan seberapa segera, semua Ahli-ahli Yang Berhormat Senator yang tidak saya memberi ulasan hari ini, kita akan memberi secara bertulis.

Datuk Yang di-Pertua, mengakhiri penggulungan ini, sukacita sekali lagi merakamkan ucapan penghargaan dan terima kasih atas segala pandangan yang telah dikongsikan oleh Ahli-ahli Yang Berhormat Senator.

Oleh itu— namun demikian, izinkan saya berkongsi mengikut Peraturan Mesyuarat 37(1), Peraturan-peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Negara yang menyatakan bahawa perbahasan hendaklah bertumpu kepada pindaan-pindaan yang dicadangkan dalam rang undang-undang sahaja dan saya percaya ramai di antara Ahli-ahli Senator telah menghujah dengan yang ada kena-mengena dengan rang undang-undang ini.

Oleh kerana tidak cukup masa, saya akan memberi secara bertulis. Oleh itu, kerajaan akan memberikan jawapan bertulis sekiranya tidak dijawab terhadap isu-isu yang berkaitan secara langsung dengan fasal-fasal pindaan yang sedang dipertimbangkan oleh Majlis dan bukan peruntukan lain dalam akta induk yang tidak dipinda melalui rang undang- undang ini. Terima kasih.