Katalog Hansard

Satu penghormatan. Terima kasih Yang di-Pertua. Saya pun tak berapa pasti, bukan bidang saya lah bab undang-undang ini. Walaupun kita di sini buat undang-undang. Bila disebut perlindungan saksi, bukankah ia nya melibatkan kerahsiaan tentang saksi?

Kalau saksi itu dirahsiakan, maka sudah tentu keluarga dan mereka yang berkaitan juga terhindar daripada maklumat awam dan mereka sentiasa terlindung dengan peruntukan yang sedia ada ini. Apakah pandangan saya itu munasabah ataupun tersasar?

Whistleblower Act ini baru sahaja diperkenalkan. Persoalan saya, dia ada dua situasi.

Satu, di mana di bawah Whistleblower Act, kita ada saksi yang— bukan saksi, dia ini adalah pemberi maklumat kepada sesuatu kejadian jenayah dan pemberi maklumat ini dilindungi.

Baik, apabila mereka dilindungi di bawah Whistleblower Act, apabila kemudiannya kes tersebut di build up, dia jadi satu kes yang dibawa— dituduhkan di mahkamah. Then, informer itu tadi ataupun mereka yang memberi maklumat tersebut akan terlibat secara langsung untuk memberikan keterangan di mahkamah.

Now, kalau kita lihat dua peruntukan yang berbeza. Whistleblower Act hanya sekadar memberi protection ketika information diberikan, tetapi the moment dia masuk ke era bahawa dia menjadi saksi di mahkamah, dia terpaksa pula membuat satu permohonan di bawah akta yang berbeza untuk mendapatkan perlindungan.

Jadi isunya sekarang, kenapa tidak Whistleblower Act dan juga Witness Protection Act itu kita gabungkan sekali menjadi satu undang-undang yang lengkap, yang saling lengkap- melengkapi. Bila ada satu peruntukan yang berkaitan dengan the first stage information diberikan dan dia dapat perlindungan automatically apabila dia menjadi saksi ke dalam kes di mahkamah nanti, dia juga diberi perlindungan di bawah Program Perlindungan Saksi di bawah akta yang sama. Mungkin pihak Yang Berhormat Menteri boleh fikirkan peruntukan— dua peruntukan berbeza ini digabungkan untuk menjadi satu undang-undang yang komprehensif.

Berdasarkan kepada yang dijelaskan tadi oleh Yang Berhormat Senator berkaitan dengan Whistleblower Act dengan Witness Protection Act ini.

Adakah Yang Berhormat Senator bersetuju jika dilihat kepada Akta Witness Protection Act ini, dilihat keputusan akhir masih kepada pihak Menteri?

Namun, jika kita pertimbangkan Perkara 145, Perlembagaan Persekutuan yang mana menyatakan kuasa untuk memutuskan sama ada sesuatu kes itu dibawa ke mahkamah ataupun ditamatkan adalah di bidang kuasa AG. Dan juga kita pertimbangkan niat kerajaan pada waktu ini yang ingin memisahkan kuasa di antara eksekutif dengan AG dan juga pendakwa raya.

Berdasarkan cadangan-cadangan tadi itu, adakah Yang Berhormat Senator bersetuju jika dikatakan bahawa niat-niat yang terkandung dalam Perlembagaan Persekutuan dan niat yang ingin dikemukakan oleh pihak kerajaan pada waktu ini, kuasa untuk membuat keputusan itu perlulah konsisten, yang mana ianya di bawah kuasa AG atau pendakwa raya.

Dan walaupun kita mengatakan sedemikian, mungkin keperluan untuk membuat satu keputusan itu bergantung bukan semata-mata kepada kuasa AG, tetapi juga kepada situasi sepertimana Yang Berhormat Senator mengatakan, di bawah Whistleblower Act ini adalah kes- kes yang penting, yang mana identiti pemberi maklumat atau pengadu ini perlu dilindungi.

Maka, mungkin ini antara kriteria-kriteria yang perlu dibawa ke dalam Witness Protection Act yang bukan setakat budi bicara tetapi mereka perlu dilindungi. Kerana kuasa itu kalau diberikan kepada seorang sahaja tanpa mempunyai kriteria pun, memang kita pun ada kekhuatiran yang wujud. Terima kasih.

Jadi, sejauh manakah juga kita memikirkan tentang perlindungan kepada saksi ini dalam hal-hal yang melibatkan pengecaman wajah melalui facial recognition menggunakan teknik AI ini. Jadi, ini juga― saya sendiri pun tak dapat nak berikan cadangan sebab ini adalah merupakan satu perkara baru yang mungkin kita juga kena fikirkan.

Bukan sekadar memikirkan cara konvensional tetapi cara terbaru ini yang mana pihak penjenayah ini boleh saja mengenal pasti dengan cara-cara teknik moden ini. Jadi, ini juga saya mohon pihak Timbalan Menteri dapat pertimbangkan dan dapat memberikan sedikit pencerahan kepada persoalan yang saya bangkitkan.

Itu sahaja yang sempat saya bahas.

Baik. Seterusnya, saya nak bercakap tentang rekod seseorang saksi. Kita tahu, kita sebagai rakyat Malaysia ini, kita punya rekod ada di mana-mana. Kita ada dekat LHDN, kita ada dekat KWSP, kita ada juga rekod perubatan, kita ada juga pemilikan harta, tanah dan sebagainya. Kadang-kadang saksi ini― saksi ini kalau dia terlibat dalam kes-kes besar, contohnya kes SPRM, kes SPRM pastinya saksi yang terlibat itu adalah merupakan orang yang memainkan peranan penting.

Jadi, kalau dia memainkan peranan penting, pastinya dia ada kedudukan dan pastinya dia ini ada harta. Bila dia ada harta, of course, segala maklumat berkaitan dengan harta dia, segala maklumat berkaitan dengan simpanan dia memang akan ada di merata-rata.

Jadi, kalau kita tidak memikirkan secara holistik segala tindakan bagi melindungi saksi tersebut, bermakna ianya juga akan menyebabkan tujuan dan objektif asal kewujudan akta ini tidak tercapai. Sebabnya, pihak sindiket boleh saja masuk kepada ruang-ruang untuk melihat di manakah tinggalnya, di manakah adanya harta saksi-saksi ini untuk mereka penetrate, untuk mereka memberikan ugutan kepada saksi ini.

Sebab, kita kena ingat ya, dalam memberikan keterangan di mahkamah, sekiranya saksi penting tidak dapat memberikan keterangan disebabkan oleh ugutan, disebabkan oleh takut dan sebagainya, the element of the offence ataupun segala inti pati keterangan yang perlu dibuktikan di mahkamah tidak akan dapat diperolehi tanpa keterangan saksi. Sebab, you must understand, information is one thing but evidence in court is another thing, because that is what the court is going to consider.

Mahkamah tak boleh nak consider isu-isu yang didengar, hearsay evidence daripada akhbar, daripada media sosial. Dia memerlukan keterangan yang admissible, keterangan yang relevan di mahkamah yang diberikan oleh saksi. Jadi, saksi ini sendiri perlu dia ada kelapangan dalam fikiran dia untuk memberikan keterangan tanpa sebarang desakan, tanpa sebarang ketakutan.

Desakan juga satu perkara yang juga perlu kita fikirkan. Kadang-kadang pihak yang sini pula dia mendesak. Bila kita bagi protection, “You have to give evidence in our favor”. Itu kemungkinan berlaku. Jadi, ini juga perlu kita fikirkan di samping kita memikirkan bahawa dia akan terima ugutan daripada para penjenayah tetapi pihak yang melindungi dia juga boleh secara tidak langsung menekan beliau untuk memberikan keterangan memihak kepada pihak yang memanggil dia.

Oleh itu, Dato' Yang di-Pertua...

Terima kasih, Datuk Yang di-Pertua. Jadi, saya ingin tanya Yang Berhormat. Bahawa apakah pandangan Yang Berhormat sekiranya bagi seseorang yang terlibat langsung dalam rasuah, kemudian bertindak sebagai pemberi maklumat dan berkemungkinan besar akan dijadikan saksi, sama ada permohonan untuk mendapatkan perlindungan di bawah program perlindungan saksi patut diberikan atau tidak?

Terima kasih, Datuk Yang di-Pertua. Isu kenapa saya bangkitkan isu ini sebab memang ada kes yang hangat yang berlaku sebelum ini yang mana bagi pihak yang terlibat dalam rasuah ini, apabila pihak penawar gagal mendapat apa yang diperlukan, kemudian telah menggunakan prosedur ataupun undang-undang supaya ingin mendapat perlindungan di bawah program ini.

Pagi tadi Yang Berhormat ada berbahas berkenaan dengan apabila seseorang saksi telah diberi perlindungan di bawah program ini, sama ada dia menerima desakan ataupun pengaruh secara langsung atau tidak langsung untuk memberi keterangan yang berpihak kepada sesuatu pihak, bagaimana pula dengan kalau saksi berkenaan dia diberi perlindungan untuk memberi keterangan untuk menyerang mana-mana pihak sekiranya telah disepina atau dipanggil oleh pihak mahkamah? Sama ada ini merupakan satu penyalahgunaan proses mahkamah demi mencapai kepentingan diri sendiri? Terima kasih.

Mungkin relevan tetapi saya kurang faham soalan tersebut. Tapi, apa pun yang saya boleh cuba fahamkan, maksudnya dengan menggunakan peruntukan di bawah akta ini ada kemungkinan ia nya disalahgunakan. Is that what your question was? Okey.

Jadi, dalam soal ini, sebenarnya untuk seseorang saksi mewajarkan dia mendapat perlindungan, pastinya ada kenyataan dia direkodkan terlebih dahulu oleh pihak berkuasa sama ada pihak polis, pihak SPRM dan sebagainya. Jadi, based on the evidence ataupun statement yang direkodkan, di situlah Peguam Negara akan menilai sama ada witness ini kritikal, witness ini memberikan keterangan yang betul, yang benar dan barulah ditentukan, sama ada dia layak mendapatkan perlindungan.

Jadi, in that sense, walaupun saya ada mengatakan bahawa kemungkinan- kemungkinan adanya desakan, pressure daripada pihak kerajaan ataupun pihak yang memanggil saksi itu untuk memberikan keterangan favoring pihak yang memanggil, namun disebabkan adanya protection di bawah undang-undang itu sendiri untuk statement yang direkodkan terlebih dahulu, itu mungkin boleh dijadikan sebagai satu sandaran bagi memastikan bahawa keterangan mereka ini, saksi ini tidak disalahgunakan untuk faedah mereka yang membawa dia untuk menjadi saksi. That could perhaps be the answer to your question. Terima kasih. Jadi, berbalik kepada isu tadi― mana saya tadi ya? Saya pun dah terlupa dah...

[Ketawa]

Okey, berbalik kepada isu berkaitan dengan saksi itu tadi bila dia memberikan keterangan, keterangan tersebut adalah keterangan yang sepatutnya boleh membawa kepada pembuktian sesatu keterangan, sesatu tuduhan.

Maka disebabkan itulah kenapa saya menyatakan bahawa assessment terhadap mereka yang layak untuk mendapat perlindungan ini bukan sekadar keselamatan dia tetapi juga memastikan bahawa keterangan yang diberikan tersebut adalah very crucial to improving the element of the offence sepertimana yang dipertuduhkan terhadap offender. Saya rasa itu sahaja yang saya dapat bahaskan pada pagi ini. Terima kasih Datuk Speaker di atas kesempatan yang diberikan.

Terima kasih Datuk Yang di-Pertua kerana memberikan saya peluang untuk mengambil bahagian dalam perbahasan RUU Perlindungan Saksi (Pindaan) 2026 ini. Saya bangun untuk menyokong RUU ini kerana perlindungan saksi bukan sekadar isu keselamatan individual. Ia adalah soal sama ada sistem keadilan negara kita mampu mendapatkan kebenaran mendakwa penjenayah dan melindungi orang yang berani tampil membantu negara pada masa yang sama, tidak disalahgunakan.

Dalam banyak kes jenayah terancang, rasuah, pemerdagangan manusia, sindiket penipuan, keganasan seksual dan jenayah rentas sempadan, bukti dokumen sahaja tidak mencukupi. Kita memerlukan saksi-saksi yang penting khususnya bagi mereka yang terlibat secara langsung dalam kes-kes jenayah termasuk mangsa, tetapi seseorang saksi akan bertanya, sekiranya saya bercakap benar, siapakah yang akan melindungi saya, pasangan saya, anak-anak saya dan masa depan keluarga saya? Sekiranya negara tidak dapat memberikan jawapan yang meyakinkan, saksi akan memilih untuk berdiam diri. Apabila saksi takut, penjenayah menjadi semakin berani dan keadilan akhirnya menjadi hak mereka yang mempunyai kuasa, wang dan pengaruh.

Rang undang-undang ini antara lain memperluas permohonan bagi saksi yang tiada keupayaan di sisi undang-undang, memperkenalkan perjanjian bertulis, menyediakan bantuan psikologi dan kaunseling, membenarkan bantuan selepas penamatan program serta memberikan kuasa kepada ketua pengarah untuk mengeluarkan perintah tetap. Namun, saya ingin mengemukakan lima perkara utama supaya pindaan ini bukan sahaja baik di atas kertas, tetapi benar-benar berfungsi apabila nyawa seseorang berada dalam bahaya.

Pertamanya, perlindungan mestilah memulihkan kehidupan bukan sekadar menyembunyikan saksi. Saya menyambut baik pindaan kepada subseksyen 13(2) yang memasukkan bantuan psikologi termasuk kaunseling. Saya juga menyokong subseksyen baru 16(12) dan 16(13) yang membolehkan bantuan diteruskan selepas penamatan program termasuk penempatan semula bantuan kewangan, bantuan psikologi dan bantuan pekerjaan.

Ini adalah penting kerana ancaman terhadap saksi tidak tamat pada hari perbicaraan selesai.

Seseorang peserta mungkin kehilangan rumah, pekerjaan, hubungan kekeluargaan, komuniti dan identiti asalnya.

Anak-anak peserta mungkin terpaksa bertukar sekolah, pasangan peserta mungkin kehilangan pendapatan. Mereka mungkin mengalami trauma, kebimbangan dan ketakutan yang berpanjangan. Di negara Kanada, takrif perlindungan secara jelas merangkumi penempatan semula, tempat tinggal, pertukaran identiti, kaunseling dan bantuan kewangan untuk membantu seseorang membina semula kehidupan serta menjadi berdikari.

Di Australia pula, bantuan boleh meliputi perbelanjaan hidup keluarga, pendidikan, pekerjaan dan langkah untuk menjadikan peserta mampu menyara diri. Undang-undang Australia turut membenarkan bantuan kepada bekas peserta dan orang yang mempunyai hubungan dengannya apabila perlindungan masih diperlukan. Justeru, saya mencadangkan agar bantuan selepas program tidak terhad kepada peserta sahaja. Ia hendaklah turut meliputi pasangan, anak, penjaga dan tanggungan yang telah dipindahkan atau terdedah kepada ancaman akibat kerjasama saksi tersebut.

Saya juga meminta kerajaan memperkenalkan pelan peralihan individual bagi setiap peserta yang hendak keluar daripada program merangkumi penilaian risiko, tempat tinggal, pekerjaan, pendidikan anak, rawatan psikologi dan pemantauan susulan. Kita tidak boleh menyelamatkan nyawa seseorang hari ini, tetapi membiarkan keseluruhan hidupnya runtuh pada hari esok.

Cadangan kedua adalah perjanjian perlindungan mestilah adil dan mengikat kedua-dua pihak. Seksyen baru 10A mengehendaki peserta menandatangani perjanjian. Perjanjian itu boleh mengandungi terma perlindungan, kewajipan peserta untuk tidak menjejaskan keselamatan program dan kewajipan mematuhi arahan munasabah daripada ketua pengarah.

Saya bersetuju bahawa peserta juga mempunyai tanggungjawab. Program ini tidak boleh berfungsi sekiranya peserta membocorkan lokasi, menghubungi pihak yang mengancamnya atau sengaja melanggar protokol keselamatan. Namun, saya menarik perhatian Dewan yang mulia ini kepada perkataan ‘boleh mengandungi’ yang didapati dalam subseksyen 10A(3) ini.

Persoalannya, apakah terma minimum yang wajib dimasukkan? Apakah kewajipan kerajaan, apakah jenis bantuan, tempoh, mekanisme aduan, proses semakan dan tanggungjawab sekiranya berlaku kegagalan keselamatan. Di negara Kanada, perjanjian perlindungan dianggap mengandungi kewajipan pihak berkuasa untuk mengambil langkah munasabah bagi memberikan perlindungan yang dijanjikan. Di Australia pula, memorandum persefahaman mesti menyatakan asas kemasukan, butiran perlindungan dan bantuan serta aturan sokongan kewangan dan tanggungjawab peserta.

Oleh itu, saya mencadangkan subseksyen 10A(3) ini diperkukuh daripada ‘boleh mengandungi’ kepada ‘hendaklah mengandungi’ sekurang-kurangnya bagi perkara-perkara asas yang dibentangkan tadi. Sebelum perjanjian ditandatangani, peserta juga hendaklah diberikan penerangan dalam bahasa yang difahami, jurubahasa atau bantuan komunikasi jika diperlukan, masa munasabah untuk memahami terma dan akses kepada nasihat undang- undang bebas dalam kes yang kompleks.

Bagi kanak-kanak atau individual yang tiada keupayaan di sisi undang-undang, kita juga perlu memastikan kepentingan penjaga tidak bercanggah dengan kepentingan saksi.

Dalam kes-kes tertentu, penjaga itu sendiri mungkin mempunyai kaitan dengan orang yang disiasat. Maka, adalah perlu mewujudkan ruang untuk melantik wakil atau advokat bebas demi kepentingan terbaik bagi saksi.

Bagi cadangan yang ketiga iaitu penamatan perlindungan mestilah mematuhi keadilan prosedur. Rang undang-undang ini menambah alasan baru untuk penamatan apabila peserta dengan sengaja melanggar mana-mana terma atau syarat. Perkataan ‘Mana-mana terma’ adalah terlalu luas. Adakah sesuatu kesalahan teknikal yang kecil boleh menyebabkan perlindungan ditamatkan walaupun ancaman pembunuhan masih wujud? Di negara Kanada menggunakan piawaian yang lebih seimbang iaitu perlanggaran mestilah disengajakan dan adalah penting. Sebelum penamatan, peserta mesti diberi notis dan peluang memberi representasi. Hak pendengaran harus diberikan. Pihak berkuasa juga perlu memberikan alasan bertulis supaya peserta memahami asas keputusan tersebut.

Yang ketiganya, perlindungan saksi dari sudut kita bicara yang mungkin nampak dari segi fizikal. Yang Berhormat Menteri, apa kata dengan yang tadi, saksi difitnah pula dengan isu sekarang ini, jenayah siber ini? Jenayah siber ini dengan pensaksian yang dipaparkan, yang dicadangkan, yang nak diangkat, mereka sudah mula dibawakan dengan fitnah digitalnya, dengan fitnah-fitnah yang lainnya. Ini pun kalau perbicaraan selesai dan kemungkinan menang dalam perbicaraan itu, tapi kesan sampingan kepada isteri, kepada anak, kepada keluarga, kepada keturunan yang akan datang tak mampu untuk dibersihkan dengan cara yang mudah.

Apakah ada satu kaedah― supaya bukan sekadar sekatan habis saja perbicaraan, saksi pun sudah menang, perbicaraan pun sudah selesai, saksi pun dibebaskan. Saya nampak bahawa perlindungan saksi harus lebih jauh daripada itu.

Jadi, oleh kerana itu, saya ingat— ada dua, tiga perkara juga yang saya fikir boleh dilihat sekadar dalam konteks fizikal dan yang lain-lain, tapi yang selain daripada itu ialah kisaran kepada— kalau kita tengok kes dadahlah, dadah ini dia tengok hok dalam negara, dalam negara. Lepas keluar je, ada rangkaian dia lagi. Yang terkait dengan group, group kartel ini. Selepas satu kes, dia ada yang lain pula lagi.

Jadi, saya harap mudah-mudahan, insya-Allah, ambil kira juga dengan perlindungan fizikal yang dibuat, jauh ke depan daripada situ ialah untuk perlindungan kesan jangka panjang seseorang yang nak menyatakan kesediaannya untuk menjadi saksi. Saksi yang saya maksudkan ialah kes-kes yang berprofil tinggi, tambah-tambah yang terkait dengan orang politik, dengan lain-lain. Ini lagi mempunyai risiko yang sangat besar.

Saya sekadar untuk melengkapkan sebahagian daripada apa yang sahabat-sahabat, saudara sebutkan tadi. Saya rasa mudah-mudahan diambil perhatian oleh Yang Berhormat Menteri. Walaupun― apakah tidak mesti nak dicatitkan semua ini dalam pindaan Perlembagaan? Sudah tentu macam susah untuk dia nak, tapi saya ingat ia masih ada ruang untuk dilihat bagaimana melihat kesan jangka panjang dan perlindungan yang sebenar dalam— kalau dalam sistem Islam, dia mudah.

Sistem Islam, kalau dia kadang-kadang kes yang bunuh pun, dia sudah berakhir, selesai penyaksian, ada kes yang tertinggi sekali, yang paling tinggi kedudukannya, maaf, tapi apakah ada dalam sistem maaf ini, yang dalam konteks kita ini? Ada. Maaf, maknanya tarik baliklah, tetapi dalam hubungan yang penyaksian atau saksi atau perlindungan ini, mungkin untuk sampai ke situ, suatu yang macam tidak terupaya untuk difikirkan ketika ini, melainkan sistem yang complete, ekosistem undang-undang yang lengkap dapat kita bina menurut ketentuan yang ditetapkan oleh Allah SWT.

Saya rasa itu saja. Wabillahi taufik walhidayah wassalamualaikum warahmatullahi taala wabarakatuh.

Terima kasih Datuk Yang di-Pertua yang memberi peluang saya untuk membahaskan rang undang-undang ini pada hari ini. Salam sejahtera, salam Malaysia MADANI dan salam sawasdee. Saya juga mengambil kesempatan ini mengucapkan Selamat Hari Sarawak.

Saya bangun menyokong rang undang-undang ini kerana pindaan ini merupakan satu langkah reformasi penting dalam memperkukuhkan sistem keadilan jenayah negara tanpa merubah dasar asas akta ibu. Terima kasih juga kepada Menteri yang telah memberi satu penjelasan yang terperinci tentang pindaan ini dan keperluan atau justifikasi pindaan ini. Saya juga tidak bercakap panjang, cuma untuk melengkapkan apa yang telah disebut oleh rakan- rakan.

Saya merasakan bahawa pindaan ini memperluaskan akses kepada program perlindungan saksi dengan membolehkan permohonan dibuat bagi pihak saksi yang tidak berupaya oleh ibu, oleh bapa ataupun penjaga. Ini merupakan pendekatan yang lebih inklusif kerana terdapat saksi yang masih kanak-kanak, Orang Kurang Upaya atau individu yang tidak mampu menguruskan permohonan sendiri.

Dalam sistem keadilan kita, keberkesanan sesuatu pendakwaan bergantung kepada keberanian saksi untuk tampil bebas memberi keterangan dengan penuh tanggungjawab tanpa rasa takut diugut atau dibalas dendam agar keterangan yang diberikan adalah keterangan yang credible dan dapat diterima oleh mahkamah.

Selain itu, saya menyambut baik cadangan supaya setiap peserta menandatangani perjanjian perlindungan yang memperincikan hak dan tanggungjawab kedua-dua pihak.

Perjanjian yang jelas akan meningkatkan akauntabiliti, mengelakkan salah faham dan memastikan bahawa pelaksanaan program dijalankan dengan lebih tersusun dan berkesan.

Saya juga menyokong pindaan yang memasukkan bantuan psikologi dan kaunseling sebagai sebahagian daripada bantuan kepada peserta program perlindungan saksi. Ramai saksi mengalami trauma akibat menyaksikan jenayah serius seperti pembunuhan, pemerdagangan orang, rasuah dan jenayah seksual. Oleh itu, pemulihan emosi adalah sama penting dengan perlindungan fizikal.

Datuk Yang di-Pertua, walaupun saya menyokong pindaan ini, saya ingin mengemukakan beberapa cadangan penambahbaikan.

Pertama, kerajaan perlu memastikan program perlindungan saksi mempunyai peruntukan kewangan yang mencukupi. Perlindungan saksi melibatkan kos yang tinggi termasuk penempatan semula, perubahan identiti, bantuan sara hidup dan keselamatan berterusan. Kekurangan dana boleh menjejaskan keberkesanan program.

Kedua, saya mencadangkan supaya kerajaan menyediakan garis panduan yang jelas mengenai tempoh perlindungan saksi selepas sesuatu kes selesai dibicarakan. Dalam sesetengah kes, ancaman terhadap saksi masih berterusan walaupun keputusan mahkamah telah dibuat.

Ketiga, latihan khusus kepada pegawai yang mengendalikan program perlindungan saksi perlu diperkasakan termasuk dalam aspek keselamatan, psikologi, trauma dan pengurusan risiko agar kebajikan peserta sentiasa terpelihara.

Keempat, kerajaan juga perlu memanfaatkan teknologi moden dalam aspek perlindungan saksi seperti penggunaan identiti digital yang selamat, penyimpanan data secara sulit serta mekanisme komunikasi yang lebih selamat bagi mengelakkan kebocoran maklumat.

Kelima, saya berharap pindaan ini turut memperkukuhkan kerjasama antara Jabatan Peguam Negara, Polis Diraja Malaysia, Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia dan agensi penguat kuasa lain supaya proses perlindungan saksi dapat dilaksanakan secara lebih cekap dan bersepadu.

Datuk Yang di-Pertua, keberanian seorang saksi untuk tampil memberi keterangan adalah tunjang kepada sistem keadilan. Sekiranya saksi merasa takut atau tidak yakin dengan perlindungan yang disediakan, ramai akan memilih untuk berdiam diri. Akibatnya, penjenayah mungkin terlepas daripada hukuman dan keadilan gagal ditegakkan. Oleh itu, pindaan ini bukan sekadar meminda beberapa peruntukan undang-undang, malah menghantarkan mesej bahawa kerajaan komited melindungi mereka yang berani tampil membantu proses keadilan.

Sebelum saya mengakhiri perbahasan ini, saya memohon kebenaran memajukan beberapa soalan kepada Menteri berkaitan seperti berikut. Bagaimanakah perlindungan ini dijalankan sekiranya saksi adalah dari luar negara? Saksi asing seperti bukan rakyat Malaysia?

Adakah program ini juga terpakai kepada saksi-saksi begini? Kalau jenayah yang melibatkan jenayah antarabangsa, kita perlu mengambil saksi dari luar negara. Adakah kita dilengkapi dengan undang-undang ataupun MLA— Mutual Legal Assistance atau mutual — ada satu akta yang extradition treaty or reciprocal treaty di mana kita boleh mendapat bantuan dari negara lain?

Dan saya lihat reciprocal treaty ini dia ada banyak cara-cara yang kita perlu dipatuhi.

Maknanya kalau dia orang pernah bantu kita, kita mesti reciprocate. Satu lagi berkaitan dengan kesalahan yang mestilah similar, kesalahan yang lebih kurang similar ataupun kesalahan yang berlaku di sini juga kesalahan yang menjadi kesalahan di negara yang lain, baru mutual assistance ini dibagikan. So, inilah aspek-aspek yang perlu kita kaji dan juga kita juga perlu kaji kemaskinikan amalan-amalan negara-negara lain agar apa yang kita— undang-undang yang kita ada ini dikemas kini selari dengan amalan-amalan antarabangsa.

Kedua, adakah kerajaan bercadang memperluaskan Program Perlindungan Saksi kes jenayah siber, penipuan kewangan dan jenayah rentas sempadan yang semakin meningkat?

Apakah— ketiga, apakah mekanisme pemantauan yang digunakan bagi memastikan identiti peserta Program Perlindungan Saksi tidak bocor?

Keempat, adakah kerajaan mempunyai perancangan untuk meningkatkan peruntukan kewangan dan sumber manusia bagi Program Perlindungan Saksi memandangkan kes jenayah kompleks dan semakin bertambah.

Kelima, bagaimana kerajaan menilai keberkesanan bantuan psikologi dan kaunseling yang diberikan kepada peserta program selepas mereka meninggalkan Program Perlindungan Saksi. Dan dengan ini, saya menyokong rang undang-undang pindaan ini. Sekian, terima kasih.

Auzubillah minashaitan nirajeem, Bismillahirrahmanirrahim. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera.

[Membaca sepotong doa] Terima kasih Datuk Yang di-Pertua kerana memberikan saya peluang untuk turut mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Perlindungan Saksi (Pindaan) 2026.

Saya juga ingin mengambil kesempatan ini untuk mengucapkan jutaan terima kasih kepada Yang Berhormat Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri Hal Ehwal Undang- undang atas penjelasan yang telah diberikan berkaitan dengan rang undang-undang pindaan 2026 ini.

Datuk Yang di-Pertua, Rang Undang-undang Perlindungan Saksi (Pindaan) 2026 yang sedang kita bahaskan pada hari ini menyentuh satu asas penting dalam sistem keadilan negara iaitu tanggungjawab kerajaan untuk melindungi mereka yang tampil menyatakan kebenaran, membantu penyiasatan dan memberikan keterangan demi menegakkan undang-undang. Allah SWT berfirman dalam surah Al-Maidah ayat kelapan*.

[Membaca sepotong ayat al-Quran]* Yang bermaksud, “*Wahai orang-orang yang beriman, hendaklah kamu semua sentiasa menjadi orang-orang yang menegakkan keadilan kerana Allah, lagi menerangkan kebenaran.

Dan jangan sekali-kali kebencian kamu terhadap sesuatu kaum itu mendorong kamu kepada tidak melakukan keadilan. Hendaklah kamu berlaku adil kepada sesiapa jua kerana sikap adil itu lebih hampir kepada takwa. Dan bertakwalah kepada Allah sesungguhnya Allah Maha Mengetahui dengan mendalam akan apa yang kamu lakukan”.* Ayat ini meletakkan keadilan sebagai suatu amanah yang wajib ditegakkan tanpa dipengaruhi oleh tekanan atau kepentingan mana-mana pihak. Dalam sistem keadilan, saksi memainkan peranan yang amat penting. Tanpa keberanian saksi untuk memberikan maklumat dan keterangan yang benar, sesuatu jenayah mungkin tidak dapat dibuktikan. Mangsa tidak dapat pembelaan dan pelaku pula boleh terlepas daripada hukuman.

Kesaksian yang benar merupakan satu amanah agama. Namun apabila seseorang saksi tampil membantu pihak berkuasa, negara juga mempunyai amanah untuk melindungi saksi tersebut daripada ancaman, ugutan dan tindakan balas.

Datuk Yang di-Pertua, Nabi SAW menyebut, [Membaca sepotong hadis] . “Sukakah kamu aku khabarkan berkaitan dengan saksi yang terbaik iaitu mereka-mereka yang hadir tampil ke hadapan memberikan keterangan tanpa diminta untuk memberikan keterangan”. Gambaran daripada Nabi tentang pahala yang besar yang bakal diterima oleh saksi-saksi kebenaran ini.

Walau bagaimanapun dalam masa yang sama, tujuan sesuatu perjalanan tindakan di mahkamah itu tidak lain dan tidak bukan ialah untuk menegakkan keadilan. Dan sekiranya saksi walaupun digalakkan untuk tampil memberikan keterangan, tetapi disebabkan oleh sesuatu seperti tekanan dan juga ugutan dan sebagainya tidak mampu untuk tampil ke depan memberi keterangan, di sinilah kerajaan memainkan peranan untuk memberikan perlindungan kepada saksi supaya keadilan itu dapat ditegakkan.

Akhir kata, saksi merupakan mata dan telinga kepada sistem keadilan. Namun, negara tidak boleh meminta saksi mempertaruhkan nyawa mereka tanpa perlindungan yang berkesan.

Perlindungan terhadap saksi merupakan sebahagian daripada usaha menegakkan keadilan, mencegah kezaliman dan memelihara nyawa. Dengan penjelasan serta perhatian kerajaan terhadap perkara-perkara yang saya bangkitkan.

Datuk Yang di-Pertua, saya dengan ini, menyokong Rang Undang-undang Perlindungan Saksi (Pindaan) 2026 ini. Terima kasih.

Terima kasih, Datuk Yang di-Pertua.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Bismillahirrahmanirrahim.

[Berselawat] Terima kasih kerana telah memberi peluang kepada saya untuk sama-sama turut berbahas Rang Undang-undang Perlindungan Saksi (Pindaan) 2026 yang mana, pada pandangan saya, pindaan ini sangat perlulah untuk kepentingan keadilan kerana saksi merupakan elemen yang sangat penting di dalam perbicaraan sesuatu kes. Saksi bukan sahaja penting kepada pihak pendakwaan, tetapi juga sebagai asas utama kepada mahkamah untuk membuat keputusan dalam penghakiman. Oleh itu, keterangan saksi yang jelas dan berwibawa, membantu menegakkan keadilan dalam sistem perundangan negara.

Kesediaan seseorang itu untuk menjadi saksi adalah suatu perkara atau sesuatu yang perlu dihargai kerana bukan senang ataupun bukan semua bersedia untuk menjadi saksi. Kita sendiri pun kadang-kadang merasa keberatan. Cuba bayangkan nak masuk dalam mahkamah sendiri pun kita dah rasa ragu-ragu tanpa lagi menghadapi soalan-soalan yang beraneka rupa daripada pendakwa mahupun daripada pembela. Tambahan pula, ancaman ugutan daripada pihak penjenayah itu sendiri. Jadi, keberanian saksi untuk tampil ke muka pengadilan untuk memberi keterangan, perlu dihargai dan Akta Perlindungan Saksi ini, dapat disebut sebagai satu pengiktirafan kepada saksi dan melindungi mereka daripada sebarang ancaman.

Cuma, saya nak bangkitkan di sini mungkin lain sikit daripada sahabat-sahabat. Banyak perkara yang telah dibangkitkan berkaitan dengan ancaman daripada pihak penjenayah kepada saksi-saksi. Yang pertamanya, berkaitan dengan bukan ancaman dari sudut keselamatan kerana itu semua kita dah ketahui, tetapi ancaman dari sudut imbuhan. Kerana penjenayah sekarang ini terutamanya kes-kes yang berprofil tinggi, penjenayah rentas sempadan, mereka ini mempunyai rangkaian yang sangat luas. Mempunyai sumber kewangan ataupun dana yang cukup banyak untuk digunakan dana ini sebagai imbuhan kepada saksi itu sendiri.

Kalau yang lain disebut sebagai ancaman kepada saksi, tapi sebaliknya dalam kes ini saya nak soalkan dari sudut imbuhan. Janji untuk diberikan kepada saksi supaya memberi keterangan yang meragukan untuk membebaskan penjenayah ini daripada tuduhan kerana mereka ada sumber kewangan yang banyak. Mereka ada akses untuk berhubung dengan banyak pihak. Mungkin dengan pihak-pihak yang berkuasa dan sebagainya. Jadi, sejauh mana pihak kementerian melihat perkara ini? Di mana amalan rasuah, amalan pemberian kepada saksi dan mereka yang terlibat dalam sistem keadilan ini dapat dihindari?

Seterusnya, untuk saksi yang memohon untuk dilibatkan dalam sistem ataupun Perlindungan Saksi ini sebagai peserta perlulah memohon secara rasmi dan saya nak tanya, daripada pihak Menteri proses kelulusan permohonan ini daripada awal sehingga akhir? Tentu melalui proses-proses yang tertentu. Berapa lama masa yang diambil? Dan seandainya permohonan ini tidak diluluskan, adakah dia layak untuk memohon? Dan sekiranya memohon rayuan untuk dilibatkan sebagai peserta, juga tidak diluluskan, bagaimana dengan saksi itu sendiri? Kerana kemungkinan ada permohonan untuk terlibat sebagai peserta yang tidak akan diluluskan. Dan kalau proses permohonan ini mengambil masa yang panjang mungkin dalam proses permohonan ini saksi itu telah diugut dan sebagainya. Jadi, bagaimana kita nak mengatasi masalah ini?

Seterusnya, saksi yang tidak memohon untuk terlibat sebagai peserta dalam Program Perlindungan Saksi ini, tetapi mungkin pihak berkuasa, mungkin pihak-pihak tertentu melihat bahawa saksi ini sangat penting dan berpotensi untuk diugut, berpotensi untuk disuap, berpotensi untuk diberi rasuah, untuk bercakap tidak benar, tetapi dia tidak memohon untuk menjadi peserta dalam Program Perlindungan Saksi ini.

Adakah pihak kerajaan, pihak berkuasa boleh tanpa kerelaannya dilibatkan juga sebagai peserta di dalam Program Perlindungan Saksi ini? Kerana kita rasa, dia sangat penting dan saksi yang utama di dalam kes-kes itu terutama kes-kes yang besar. Mungkin pihak yang berkenaan, pihak pendakwa, dia sendiri lihat. Kalau saksi ini memberi keterangan yang meragukan, maka kes ini akan kalah. Jadi, bagaimana kita nak menjaga dia, supaya dia tidak dipengaruhi oleh pihak penjenayah dan sebagainya untuk melibatkan juga dia sebagai peserta dalam Program Perlindungan Saksi ini?

Seterusnya, Tuan Yang di-Pertua, berkaitan dengan saksi daripada golongan rentan atau autisme dan sebagainya mereka ini akan disediakan ataupun dilibatkan dengan program kaunseling dan siapakah yang akan menjadi kaunselor kepada mereka ini? Adakah kaunselor- kaunselor ini juga dirahsiakan identitinya ataupun tidak dirahsiakan? Kalau kaunselor ini tidak dirahsiakan, saya juga bimbang identiti mereka akan dikenal pasti akan diketahui oleh pihak yang penjenayah atau pihak yang terlibat dalam kes itu dan mereka ini juga terdedah dengan ancaman sama ada ancaman ataupun tawaran-tawaran dari sudut kewangan dan sebagainya.

Jadi, saya nak minta penjelasan isu ini dalam kes ini, adakah kaunselor-kaunselor itu sendiri juga dirahsiakan identiti mereka dan mereka juga sebahagian daripada seolah-olah terlibat dalam Program Perlindungan Saksi itu sendiri? Dan juga kaunselor-kaunselor ini, adakah mereka ini memberi kaunseling semasa perbicaraan ataupun sebelum menghadapi perbicaraan, tetapi kaunseling itu terlibat juga?

Bagaimana untuk menjawab soalan-soalan di dalam mahkamah nanti dan sebagainya?

Adakah proses itu mempengaruhi saksi-saksi ini khususnya saksi yang golongan rentan, autisme dan sebagainya yang terencat pemikiran mereka? Mungkin hasil daripada kaunseling tadi memberi keterangan yang tidak ataupun kewibawaan keterangan itu boleh diragukan dan boleh menjejaskan pihak mahkamah untuk membuat keputusan. Saya minta penjelasan yang lebih terperinci dalam isu ini kerana bagi kita keadilan itu sangat penting, keadilan itu perlu diutamakan.

Dan— pendek saja. Yang terakhirnya, sikit saja Yang di-Pertua.

Isu yang saya nak bangkit sini ialah dipaksa untuk menjadi saksi. Mungkin dalam penyiasatan belum lagi masuk ke mahkamah tapi seolah-olah ada ugutan, ada paksaan untuk menjadi saksi kepada pihak-pihak tertentu dan dia tidak bersedia. Mungkin sebab itulah Yang Berhormat boleh terjun bangunan itu, mungkin. Adakah benar ini juga timbul dalam kesaksian dan bagaimana nak mengatasi masalah ini? Kadang-kadang pihak yang memaksa ataupun mempengaruhi untuk menjadi saksi ini mereka, mereka yang ada pengaruh, ada pengaruh di dalam negara ini kerana sekarang ini semua pihak berpengaruh terutama sekali pihak-pihak yang ada wang, bukan pihak yang beruang Datuk Yang di-Pertua. Pihak yang ada wang mereka ini banyak pengaruh kerana wang itu segala-galanya. Walaupun segala wang itu bukan segala-galanya, tetapi segala-galanya sekarang ini memerlukan wang.

[Ketawa] Dikejar. Saksi yang dikejar oleh wang.

Dipaksa menjadi saksi. Jadi perkara ini walaupun tidak dapat dijelaskan, tetapi menjadi perbualan kadangkala di luar sana. Jadi kita nak supaya sistem perundangan di negara kita ini kekal sebagai sistem yang berwibawa dan diyakini.

Seterusnya, pindaan ini saya rasa sangat bersesuaian dengan kehendak PBB itu sendiri di mana apabila selesai kita meluluskan pindaan ini, maka Malaysia akan duduk— berdiri sama tinggi, duduk sama rendah dengan negara-negara lain, negara-negara maju yang lain khususnya contoh seperti Singapore dan juga United Kingdom. Jadi pada peringkat antarabangsa, pindaan ini di peringkat Bangsa-Bangsa Bersatu sendiri iaitu Konvensyen Menentang Jenayah Terancang Rentas Sempadan (UNTOC) dan Konvensyen PBB Menentang Rasuah (UNCAC).

Kedua-dua instrumen antarabangsa ini mewajibkan negara-negara anggota menyediakan langkah-langkah yang berkesan bagi melindungi saksi daripada balas dendam, ancaman dan sebagainya. Peningkatan standard perlindungan termasuk aspek psikologi, sistem keadilan Malaysia setanding dengan standard United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). Saya berharap pindaan ini akan memberi kebaikan kepada semua pihak khususnya kepada saksi-saksi dan juga memberi impak yang tinggi kepada sistem keadilan negara kita ini. Dua minit lebih saya sedekahkan kepada sahabat-sahabat yang lainlah.

Terima kasih Yang Berhormat Datuk Yang di-Pertua. Terlebih dahulu saya merakamkan ucapan terima kasih kerana memberikan saya peluang mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Perlindungan Saksi (Pindaan) 2026 sebagai ucapan sulung saya di Dewan yang mulia ini.

Pada prinsipnya, saya menyokong RUU ini kerana pindaan yang dicadangkan merupakan satu langkah positif ke arah memperkukuhkan program perlindungan saksi di Malaysia. Walaupun pindaan ini lebih tertumpu kepada aspek pentadbiran dan pelaksanaan program, ia membuktikan komitmen kerajaan untuk terus memperkukuhkan sistem keadilan jenayah negara.

Datuk Yang di-Pertua, keberkesanan sesuatu sistem keadilan bukan hanya bergantung kepada kecekapan pihak polis, pendakwa raya dan mahkamah, tetapi juga kepada keberanian rakyat untuk tampil memberikan keterangan yang benar. Dalam kes-kes melibatkan rasuah, jenayah terancang, pemerdagangan orang, penderaan kanak-kanak, keganasan rumah tangga dan kesalahan seksual. Saksi sering menjadi faktor penentu kepada kejayaan sesuatu pendakwaan. Oleh itu, apabila negara melindungi saksi, negara sebenarnya sedang mempertahankan kedaulatan undang-undang, memperkukuhkan pentadbiran keadilan dan meningkatkan keyakinan rakyat terhadap sistem perundangan negara kita.

Saya dengan ini mengalu-alukan empat penambahbaikan utama yang dibawa melalui RUU ini iaitu memperluaskan perlindungan kepada individu yang tidak mempunyai keupayaan di sisi undang-undang melalui ibu bapa atau penjaga. Ia juga memperkenalkan perjanjian bertulis antara peserta dengan kerajaan, memasukkan bantuan psikologi dan kaunseling sebagai sebahagian daripada perlindungan. Selain itu, ia turut membolehkan bantuan diteruskan bagi membantu peserta menyesuaikan diri selepas keluar daripada program.

Kesemua pindaan ini wajar disokong kerana menjadikan program perlindungan saksi lebih tersusun, lebih berperikemanusiaan dan lebih responsif terhadap keperluan semasa.

Bagi kes-kes yang— Datuk Yang di-Pertua, walaupun saya menyokong rang undang- undang ini, saya ingin mengemukakan tiga cadangan utama untuk pertimbangan kerajaan.

Pertama, kerajaan wajar menetapkan satu tempoh masa yang jelas bagi memproses permohonan menyertai program perlindungan saksi. Dalam keadaan tertentu, ancaman terhadap seseorang saksi boleh berlaku dalam tempoh yang sangat singkat. Sekiranya proses kelulusan mengambil masa terlalu lama, keselamatan saksi mungkin telah terjejas sebelum perlindungan sewajarnya dapat diberikan. Sehubungan itu, saya mencadangkan supaya kerajaan mempertimbangkan satu mekanisme perlindungan sementara iaitu emergency protection bagi kes-kes yang benar-benar mendesak sementara keputusan muktamad dapat dibuat.

Kedua, saya ingin menyentuh mengenai prinsip natural justice. Saya bersetuju bahawa perlindungan boleh ditamatkan sekiranya peserta dengan sengaja melanggar syarat-syarat yang dipersetujui. Namun demikian, sebelum sesuatu keputusan yang memberi kesan besar kepada keselamatan seseorang peserta dapat dibuat, peserta sewajarnya diberikan peluang untuk didengar serta mengemukakan representasi. Di samping itu, saya berpandangan bahawa kerajaan wajar mempertimbangkan satu mekanisme semakan dalaman terhadap keputusan menolak permohonan menyertai program perlindungan saksi ini atau keputusan menamatkan perlindungan seseorang peserta. Saya tidak mencadangkan rayuan ke mahkamah bagi setiap keputusan. Memadai sekiranya diwujudkan satu proses semakan pentadbiran yang cepat, adil dan telus. Pendekatan ini bukan sahaja selaras dengan prinsip keadilan asasi iaitu natural justice, malah akan meningkatkan keyakinan rakyat terhadap kredibiliti program perlindungan saksi.

Ketiga, program perlindungan saksi perlu terus diperkasakan agar selari dengan cabaran keselamatan masa kini. Cabaran hari ini bukan lagi terhad kepada ancaman fizikal, teknologi digital, media sosial, kebocoran data dan serangan siber juga boleh mendedahkan identiti seseorang saksi. Justeru itu, saya mencadangkan supaya kementerian membangunkan satu protokol keselamatan digital iaitu garis panduan dan prosedur keselamatan digital bagi program perlindungan saksi bagi memastikan identiti maklumat dan lokasi peserta sentiasa dilindungi daripada ancaman teknologi moden.

Yang Berhormat Datuk Yang di-Pertua, dalam masa yang sama saya ingin memberikan penekanan khusus kepada perlindungan ahli keluarga saksi. Dalam banyak kes jenayah terancang, ugutan sebenarnya tidak ditujukan kepada saksi sahaja, tetapi kepada pasangan, anak-anak atau ahli keluarga terdekat bagi memaksa saksi menarik balik kerjasama mereka dengan pihak berkuasa.

Jadi, adakah kerajaan mempunyai mekanisme yang komprehensif bagi membantu peserta program menguruskan segala urusan dokumentasi yang berkaitan. Sebagai contoh, bagaimanakah status hak milik tanah, rumah, akaun bank, simpanan KWSP, PERKESO, cukai pendapatan, lesen memandu, syarikat, polisi insurans dan dokumen rasmi lain yang diselaraskan apabila identiti baharu diberikan?

Saya berharap wujud satu mekanisme penyelarasan antara agensi supaya pertukaran identiti tidak menyebabkan peserta kehilangan hak atau berdepan kesukaran menguruskan harta dan kehidupan mereka. Dalam perkara ini, adakah kerajaan akan membantu peserta dari segi kos?

Yang kelima, jaminan keselamatan jangka panjang. Saya juga ingin mendapatkan penjelasan mengenai perlindungan selepas seseorang itu ataupun peserta itu menamatkan penyertaannya dalam program perlindungan saksi. Bagaimanakah kerajaan memastikan keselamatan saksi dan ahli keluarganya sekiranya ancaman daripada tertuduh, rakan sekutu atau ahli keluarga tertuduh masih berterusan bertahun-tahun kemudian? Adakah terdapat mekanisme ataupun penilaian risiko secara berkala atau perlindungan lanjutan sekiranya ancaman tersebut masih wujud?

Datuk Yang di-Pertua, saya juga berpandangan bahawa perbelanjaan bagi melaksanakan pindaan ini bukanlah satu beban kepada kerajaan sebaliknya merupakan satu pelaburan terhadap kedaulatan undang-undang negara. Sistem perlindungan saksi yang berkesan akan meningkatkan keyakinan rakyat terhadap institusi penguatkuasaan dan kehakiman sekali gus menggalakkan lebih ramai saksi tampil membantu proses keadilan.

Akhir sekali, saya merakamkan penghargaan kepada Kementerian Dalam Negeri, Jabatan Peguam Negara, Polis Diraja Malaysia serta semua pihak yang terlibat menyediakan pindaan ini. Saya percaya undang-undang ini akan memperkukuh Program Perlindungan Saksi, meningkatkan keyakinan masyarakat untuk tampil membantu proses keadilan dan seterusnya memperkasakan sistem keadilan jenayah negara.

Dengan ini, saya menyokong Rang Undang-undang Perlindungan Saksi (Pindaan) 2026 untuk diluluskan. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Yang Berhormat Speaker. Nasib baik saya masuk awal sikit noh, hilang dah orang ini.

Okey, terima kasih semua Yang Berhormat yang telah berbahas dengan panjang lebar.

Saya yang di hujung-hujung ini point, point pun dah habis dah. Jadi, saya ambil keputusan yang pertama, bukan menggulung lah, menyokonglah semua pandangan ataupun perbahasan daripada Yang Berhormat yang semua sebelum ini.

Banyak isi-isi yang terlalu hebat tapi saya akan kupas sedikit-sedikitlah. Terima kasih.

Kita ada masa lagi. Saya nak buka dengan pantunlah sebab tengok ada yang mengantuk dan sebagainya.

Burung merpati terbang ke laman, Hinggap sebentar di pohon sena; Saksi dilindungi demi keamanan, Keadilan teguh membela semua. Okey, saya tertarik dengan Yang Berhormat Dato' Setia Dr. Haji Mohd Na'im bin Haji Mokhtar yang mengeluarkan satu ayat al-Quran lah daripada Surah Al-Ma’idah. Saya nak baca sikit berkaitan dengan tambahan yang boleh kita menambahlah. Surah An-Nisa, ayat 135.

Kalau salah ini tolong betulkanlah, saya bukan ustaz. “Wahai orang-orang yang beriman, hendaklah kamu sentiasa menjadi orang yang menegakkan keadilan, menjadi saksi kerana Allah sekalipun terhadap diri kamu sendiri atau ibu bapa atau kaum kerabat”. Maknanya dalam ayat ini memang dah ada dah. Kita kena jadi saksi yang boleh dipercayai.

Tuan Yang di-Pertua, ayat yang mulia ini meletakkan satu prinsip yang amat penting dalam pembinaan sesebuah negara yang berteraskan kedaulatan undang-undang iaitu keadilan hanya dapat ditegakkan apabila kebenaran berani diperkatakan dan kesaksian diberikan dengan jujur, amanah serta tanpa rasa takut.

Dalam Islam, kesaksian bukanlah sekadar hak, malah merupakan amanah dan tanggungjawab yang akan dipersoalkan di hadapan Allah SWT. Seseorang saksi tidak boleh menyembunyikan kebenaran, memutar belitkan fakta atau tunduk kepada tekanan kerana kesaksian yang benar merupakan asas kepada terlaksananya keadilan.

Namun, pada hari ini kita berhadapan dengan realiti bahawa ramai saksi enggan tampil kerana bimbang terhadap keselamatan diri, keluarga, kerjaya dan masa depan mereka. Lebih membimbangkan apabila ancaman bukan sahaja berbentuk fizikal, malah melibatkan ugutan oleh media sosial, penyebaran maklumat peribadi, gangguan ekonomi, intimidasi oleh pihak yang berkepentingan.

Justeru itu menjadi tanggungjawab negara untuk memastikan bahawa setiap individu yang tampil membantu proses keadilan diberikan perlindungan yang mencukupi. Tanpa jaminan keselamatan, kita mungkin mempunyai undang-undang yang baik, tetapi gagal memperolehi bukti dan kesaksian yang diperlukan untuk menegakkan keadilan. Atas semangat itulah saya bersetuju dan mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Perlindungan Saksi ini.

Pada prinsipnya saya menyokong rang undang-undang ini kerana ia merupakan satu langkah yang penting untuk memperkukuh sistem keadilan jenayah negara. Namun begitu, terdapat beberapa aspek yang saya percaya perlu diperkemaskan supaya perlindungan diberikan benar-benar berkesan, diyakini oleh masyarakat dan mampu menggalakkan lebih ramai saksi tampil tanpa rasa gentar dan takut.

Kita tengok sini macam jika ada perbicaraan yang panjang akan menyebabkan saksi terpaksa dilindungi pada masa yang lama. Ini kena ambil satu bagaimana kita nak pastikan perbicaraan ini kalau mengambil masa yang lebih ringkaslah, mungkin tidak makan setahun, dua tahun, tiga tahun. Menyebabkan bila lebih lama kita jaga saksi ini, lebih banyak kos yang akan ditanggung oleh kerajaan.

Dan adakah perlindungan ini akan kekal selepas kesnya selesai? Ini akan menjadi satu ketakutan yang akan menghantui jika pesalah dihukum dengan seberat-beratnya mungkin hukuman mati dan sebagainya menyebabkan dendam di kalangan orang-orang tertuduh, pesalah itu sendiri, kaum keluarga dan menyebabkan saksi terancam. Apakah peranan kerajaan untuk memastikan saksi dapat dilindungi sepenuhnya? Mungkin dengan pertukaran pengenalan diri, tempat tinggal dan sebagainya untuk mengelakkan supaya saksi terus diancam walaupun selepas tamat perbicaraan.

Dan lain-lain lagi sekali kita tengok kelayakan untuk mendapat perlindungan ini adakah dengan permohonan daripada saksi ataupun atas cadangan daripada pihak kerajaan sendiri?

Kadang-kadang kita tak tahu mungkin pesalah berada dalam penjara tapi boleh menguasai keadaan di luar. Maybe kes-kes yang beratlah dan saksi-saksi ini diancam mungkin dibunuh, mungkin dan menyebabkan saksi ini hilang dan sebagainya. Jadi, memohon supaya satu tindakan yang proaktif menjamin keselamatan saksi-saksi.

Ada lagi sembilan minit noh. Jadi, saya tak akan mengulas panjang cuma saya nak pergi kepada penutup yang lain-lain sebab kita sokonglah ke atas gulungan daripada kawan- kawan semua dengan idea-idea yang hebat.

Tuan Yang di-Pertua, Islam bukan sahaja memerintahkan umatnya memberi kesaksian yang benar, malah menegaskan bahawa menyembunyikan kesaksian adalah satu dosa. Oleh itu, menjadi tanggungjawab negara menyediakan sistem perlindungan yang membolehkan saksi menunaikan amanah tersebut tanpa rasa takut terhadap ancaman dan ugutan.

Dengan cara itu, kita bukan sahaja memperkasakan undang-undang bahkan memenuhi tuntutan keadilan sebagaimana yang digariskan dalam Al-Quran. Jadi, saya menyokong pindaan rang undang-undang ini demi Malaysia yang lebih baik, dapat membantu rakyatnya dalam semua keadaan, memastikan rakyat tidak tertindas dengan sebarang keadaan dan semoga dengan kelulusan rang undang-undang ini dapat memberikan satu keadaan yang lebih baik untuk Malaysia. Terima kasih. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Terima kasih Datuk Yang di-Pertua.

Air mengalir tenang ke muara, Perahu belayar mengikut haluan; Perlindungan saksi terus diperkasa, Demi keadilan dan kedaulatan undang-undang. Datuk Yang di-Pertua, bagi pihak Jabatan Perdana Menteri (Undang-undang dan Reformasi Institusi), saya ingin mengucapkan setinggi-tinggi penghargaan kepada 12, kepada 11 Ahli Yang Berhormat Senator yang telah menyertai perbahasan ke atas Rang Undang- undang Perlindungan Saksi (Pindaan) 2026. Segala cadangan Yang Berhormat-Yang Berhormat dan pandangan amat dihargai dan akan diberi perhatian yang sewajarnya. Saya akan menjawab soalan berdasarkan isu.

Perlindungan kepada keluarga saksi adalah─ soalannya, adakah peruntukan Akta 696 merangkumi perlindungan kepada keluarga saksi? Datuk Yang di-Pertua, berhubung isu perlindungan kepada keluarga saksi yang telah diterima sebagai peserta Program Perlindungan Saksi yang dibangkitkan oleh Yang Berhormat Senator Dato’ Setia Salehuddin bin Saidin, kerajaan ingin menegaskan bahawa tafsiran ‘saksi’ di bawah seksyen 2 Akta 696 adalah luas dan juga merangkumi ahli keluarga kepada saksi yang telah diterima masuk ke dalam program sebagaimana diperuntukkan di bawah perenggan E. Dalam perkara ini, sekiranya keselamatan keluarga saksi juga terancam disebabkan penglibatan saksi dalam sesuatu kes, permohonan boleh dibuat kepada Ketua Pengarah BPJPM bagi kemasukan ke dalam program selaras dengan peruntukan di bawah seksyen 7 akta tersebut. Sebaik sahaja permohonan diterima, BPJPM akan menjalankan siasatan terperinci terhadap permohonan tersebut.

Penentuan kelayakan dibuat oleh Ketua Pengarah BPJPM di bawah seksyen 9 Akta 696 dengan mengambil kira kriteria-kriteria seperti latar belakang saksi, latar belakang kes yang melibatkan saksi, kepentingan keterangan saksi dalam membantu pendakwaan dan ancaman yang dihadapi oleh saksi. Saksi juga akan diminta untuk menjalani pemeriksaan perubatan, psikologi dan psikiatrik. Seterusnya, ketua pengarah akan menilai hasil siasatan yang dijalankan dan mempertimbangkan faktor-faktor tersebut sebelum membuat syor kepada Peguam Negara sama ada untuk menerima saksi sebagai peserta program atau sebaliknya.

Isu integriti dan kompetensi saksi di bawah Akta 696. Datuk Yang di-Pertua, Yang Berhormat Senator Puan Tiew Way Keng telah membangkitkan isu berhubung integriti dan kompetensi saksi yang diterima masuk sebagai peserta program dalam memberikan keterangan di mahkamah. Dalam perkara ini, kerajaan ingin menjelaskan bahawa keterangan saksi di mahkamah adalah perkara yang berbeza dan kekal tertakluk kepada Undang-undang Keterangan yang berkuat kuasa.

Sebagaimana yang diperuntukkan di bawah seksyen 118 Akta Keterangan 1950, penentuan sama ada seseorang saksi kompeten untuk memberikan keterangan merupakan bidang kuasa mahkamah dan dibuat berdasarkan keupayaan saksi memahami soalan serta memberikan jawapan yang rasional. Oleh itu, keputusan ketua pengarah untuk menerima seseorang ke dalam Program Perlindungan Saksi bukanlah satu penentuan mengenai kompetensi saksi di mahkamah dan tidak menjejaskan kuasa mahkamah untuk membuat penilaian sendiri di bawah Akta Keterangan 1950.

Kerajaan juga ingin menegaskan bahawa Akta 696 bertujuan menyediakan mekanisme perlindungan dan bantuan keselamatan kepada saksi yang menghadapi ancaman dan permohonan saksi adalah atas dasar sukarela sepenuhnya dan bukan melalui paksaan atau desakan oleh mana-mana pihak.

Berkenaan perlindungan kepada golongan rentan atau saksi tidak keupayaan di sisi undang-undang. Yang Berhormat Senator Puan Tiew dan Yang Berhormat Dato’ Setia Dr. Haji Mohd Na’im bin Mokhtar membangkitkan tentang perlindungan ke atas saksi golongan rentan atau tidak keupayaan di sisi undang-undang. Datuk Yang di-Pertua, bagi menjawab soalan berkenaan, kerajaan ingin menjelaskan bahawa pindaan ini bertujuan memperluaskan akses kepada Program Perlindungan Saksi supaya permohonan boleh dibuat bagi pihak saksi yang tidak keupayaan di sisi undang-undang melalui ibu, bapa atau penjaganya.

Tujuan pindaan ini adalah untuk memastikan golongan yang tidak berupaya menguruskan urusan perundangan sendiri tidak terhalang daripada mendapat perlindungan di bawah Program Perlindungan Saksi. Saksi yang dikategorikan sebagai tidak mempunyai keupayaan undang-undang adalah merangkumi saksi yang telah mencapai usia 18 tahun dan ke atas, namun tidak sempurna akalnya serta mempunyai kekurangan jangka panjang dari segi mental dan intelektual yang boleh menyekat penyertaan penuh dan berkesan mereka dalam masyarakat seperti seorang yang mempunyai masalah mental atau gila.

BPJ Jabatan Perdana Menteri akan meminta ibu atau bapa atau penjaga mengemukakan laporan perubatan atau penilaian klinikal daripada pakar perubatan atau pakar psikiatri berhubung keadaan saksi itu semasa permohonan dibuat.

Seterusnya, penentuan kemasukan ke dalam program adalah berdasarkan pertimbangan dan penilaian di bawah seksyen 9 Akta 696 oleh Ketua Pengarah BPJPM merangkumi pelbagai faktor termasuk keseriusan kesalahan, kepentingan keterangan saksi dan ancaman keselamatan yang dihadapi oleh saksi sebelum membuat syor kepada Peguam Negara untuk satu keputusan sama ada saksi itu layak dilindungi di bawah Program Perlindungan Saksi atau tidak.

Kerajaan ingin menjelaskan bahawa pindaan yang dicadangkan tidak bertujuan memberikan kuasa kepada ketua pengarah untuk memasukkan seorang saksi ke dalam Program Perlindungan Saksi secara proaktif atau automatik tanpa permohonan daripada saksi atau pihak yang dibenarkan oleh akta.

Penggunaan teknologi dalam perlindungan saksi. Yang Berhormat Senator Datuk Dr.

Haji Mustafa bin Musa membangkitkan isu perkara yang saya mengatakan iaitu penggunaan teknologi dalam perlindungan saksi. Datuk Yang di-Pertua, Akta 696 merupakan satu undang- undang yang bertujuan menyediakan mekanisme perlindungan dan bantuan kepada saksi yang menghadapi ancaman sebelum, semasa dan selepas prosiding mahkamah. Akta ini tidak bertujuan mengawal tatacara pengendalian prosiding mahkamah atau menggantikan bidang kuasa mahkamah dalam menguruskan perjalanan sesuatu perbicaraan.

Dalam hal ini, langkah-langkah seperti perbicaraan secara tertutup, pemberian keterangan oleh saksi di sebalik penghadang melalui liputan video atau apa-apa langkah perlindungan semasa prosiding telah pun diperuntukkan di bawah Kanun Prosedur Jenayah, Akta Keterangan Saksi Kanak-kanak 2007 dan undang-undang lain yang berkaitan tertakluk kepada penilaian serta budi bicara mahkamah mengikut fakta dan keperluan setiap kes. Ketua Pengarah akan bekerjasama rapat dengan pihak pendakwaan bagi memastikan langkah perlindungan membabitkan pengambilan keterangan peserta program yang bersesuaian dipohon apabila diperlukan.

Berhubung pendedahan identiti peserta dalam sesuatu prosiding mahkamah, seksyen 20 Akta 696 memperuntukkan bahawa jika identiti peserta menjadi isu, mahkamah hendaklah menjalankan prosiding berkaitan identiti peserta tersebut secara tertutup— proceeding in- camera dan mahkamah hendaklah melarang sebarang penerbitan keterangan yang diberikan oleh peserta itu bagi memastikan identiti peserta dapat dilindungi dan tidak didedahkan.

Yang Berhormat Senator Tiew, Yang Berhormat Datuk Haji Mustafa membangkitkan mengenai terma dan syarat dalam perjanjian dan pemahaman (understanding) terhadap perjanjian di bawah fasal 3. Datuk Yang di-Pertua, BPJPM meletakkan terma dan syarat perlindungan yang akan diberikan kepada peserta program serta perkara-perkara yang boleh dan tidak boleh dilakukan semasa berada di dalam program dalam perjanjian.

Antara terma dan syarat yang ditetapkan dalam perjanjian di bawah fasal 3 adalah mengenai tanggungjawab peserta dalam mematuhi terma dan syarat program. Kehadiran ke mahkamah untuk memberikan keterangan persetujuan peserta terhadap kaedah perundangan yang ditetapkan BPJPM serta tanggungjawab BPJPM dalam memberikan perlindungan keselamatan dan bantuan kepada peserta. Kesan kepada pelanggaran terma dan syarat program juga dinyatakan. Dalam perjanjian tersebut. Semua ini memastikan perlindungan yang berkesan diberikan peserta program.

Fasal 3 tidak sekadar memperuntukkan bahawa peserta atau ibu bapa atau penjaga kepada saksi di bawah umur 18 tahun dan saksi tidak keupayaan di sisi undang-undang menandatangani perjanjian tersebut. Sebelum sesuatu perjanjian ditandatangani, BPJPM akan memberikan penjelasan mengenai terma, syarat, hak tanggungjawab serta implikasi penyertaan dalam program kepada peserta, ibu, bapa, atau penjaga semasa siasatan terhadap permohonan dijalankan.

Selain itu, seksyen baharu 10A turut memperuntukkan bahawa perjanjian hendaklah ditandatangani di hadapan seseorang pegawai yang memegang atau menyandang jawatan yang ditentukan oleh Ketua Pengarah. Keperluan ini merupakan satu mekanisme kawal selia bagi memastikan kandungan perjanjian dijelaskan dengan sewajarnya dan bahawa persetujuan diberikan secara sukarela serta dimaklumkan.

Yang Berhormat Puan Tiew, membangkitkan isu bahawa penamatan perlindungan perlu dibuat secara adil dan pelaksanaan prosedur yang jelas. Kementerian ingin dijelaskan bahawa kuasa menamatkan tidak terletak kepada Ketua Pengarah semata-mata. Ketua pengarah hanya boleh mengesyorkan penamatan kepada Peguam Negara dan kuasa untuk menamatkan program tersebut terletak kepada Peguam Negara.

Pindaan yang dijalankan dalam seksyen 16(1)(ca) merupakan bahawa pelanggaran terma perjanjian secara sengaja menjadi salah satu alasan untuk Ketua Pengarah membuat syor penamatan tersebut. Pelanggaran yang boleh menamatkan perlindungan tersebut termasuklah keengganan peserta mengikut nasihat dan arahan BPJPM berkaitan keselamatan seperti enggan berpindah ke penempatan baharu yang lebih selamat atau penglibatan peserta dalam aktiviti jenayah seperti pengambilan dadah.

Sekiranya hal ini berlaku, prosedur menamatkan program seseorang peserta perlu dipatuhi seksyen 16 [Akta 696] termasuk memberikan kepada peserta satu peluang untuk didengar sebelum keputusan menamatkan dibuat. Selanjutnya, mekanisme rayuan sewajarnya telah pun diperuntukkan di bawah subseksyen 16(8) [Akta 696], sekiranya peserta tidak berpuas hati terhadap keputusan menamatkan program oleh Peguam Negara.

Seksyen 16(8), memperuntukkan bahawa peserta tidak boleh mengemukakan rayuan secara bertulis kepada Menteri— peserta boleh mengemukakan secara bertulis kepada Menteri dalam tempoh 14 hari dari tarikh penerimaan keputusan penamatan tersebut. Bagi peserta yang berumur di bawah 18 tahun atau yang tidak berkeupayaan di sisi undang-undang.

Rayuan tersebut boleh dikemukakan oleh ibu atau bapa atau penjaganya bagi pihak peserta.

Yang Berhormat Senator Dato’ Setia Salehuddin bin Saidin dan Senator Datuk Haji Mustafa bin Musa membangkitkan mengenai kejayaan pelaksanaan program dan sama ada laporan kejayaan dibentangkan di Parlimen. Datuk Yang di-Pertua, kerajaan ingin memaklumkan bahawa Program Perlindungan Saksi telah menunjukkan rekod pelaksanaan yang amat memberangsangkan— satisfactory. Sejak program ini di kuat kuasa, tahap keselamatan fizikal peserta kekal pada kadar 100 peratus iaitu tiada sebarang insiden kecederaan, ancaman fizikal atau kematian melibatkan peserta semasa berada di bawah program mahupun selepas penyertaan mereka ditamatkan.

Dari sudut keberkesanan sistem keadilan jenayah, program ini turut memberikan impak yang signifikan terhadap pelaksanaan pendakwaan melalui beberapa aspek. Antaranya program ini telah menyokong pendakwaan dalam pelbagai kes berprofil tinggi termasuk kes jenayah terancang, pemerdagangan orang dan rasuah.

Perlindungan yang diberikan boleh membolehkan saksi tampil memberikan keterangan— saksi tampil memberi keterangan tanpa rasa takut sekali gus membantu pihak pendakwaan mengemukakan keterangan yang lebih lengkap dan kukuh kepada mahkamah.

Perlindungan yang disediakan di bawah program meningkatkan keyakinan saksi untuk memberikan keterangan termasuk langkah-langkah melindungi identiti dan keselamatan saksi sepanjang prosiding. Meningkatkan keyakinan saksi untuk hadir dan memberikan keterangan secara bebas daripada ugutan dan intimidasi.

Keadaan ini membantu memastikan kelancaran prosiding, mengurangkan risiko saksi menarik diri atau enggan memberi keterangan serta menyumbang kepada keberkesanan keseluruhan proses pendakwaan. Untuk makluman Ahli Yang Berhormat Senator, pelaporan mengenai kejayaan pelaksanaan Program Perlindungan Saksi dilaporkan setiap tahun kepada Menteri selaras dengan peruntukan di bawah seksyen 29 [Akta 696].

Berhubung statistik perlindungan di bawah program ini, ingin dimaklumkan bahawa dari tahun 2010 hingga 2026, BPJPM telah memberikan perlindungan kepada seramai 484 orang peserta program. Berhubung statistik bagi data permohonan masuk ke dalam program dan permohonan yang ditolak, kerajaan ingin memaklumkan bahawa sejak dari tahun 2010 sehingga 2026, BPJPM telah menerima sebanyak 348 permohonan bagi kemasukan ke dalam program. Dan daripada jumlah ini, sebanyak 183 permohonan telah ditolak oleh Peguam Negara atas pelbagai faktor terutamanya berhubung keengganan saksi untuk mematuhi terma dan syarat yang ditetapkan di bawah program.

Yang Berhormat Senator Dato’ Setia Salehuddin bin Saidin juga membangkitkan mengenai isu pertindihan di antara Akta Perlindungan Saksi 2009 dan Akta Pemberi Maklumat 2010 [Akta 711] dan mengapa Akta 696 tidak digabungkan bersama Akta 711. Kerajaan ingin menjelaskan bahawa kedua-dua akta mempunyai fungsi berbeza tetapi saling melengkapi.

Akta Perlindungan Pemberi Maklumat 2010 [Akta 711] memberikan perlindungan kerahsiaan identiti dan imuniti undang-undang kepada pemberi maklumat yang membuat pendedahan kelakuan tidak wajar.

Manakala Akta Perlindungan Saksi 2009 memberikan perlindungan keselamatan fizikal kepada pemberi maklumat yang menghadapi ancaman akibat pendedahan mereka.

Perlindungan di bawah Program Perlindungan Saksi 2009, Akta 696 adalah lebih menyeluruh termasuk penyediaan tempat tinggal yang selamat, bantuan sosioekonomi, sokongan psikologi dan aspek kerohanian mengikut keperluan kes.

Isu ancaman kebocoran maklumat program perlindungan saksi dibangkitkan oleh Yang Berhormat Senator Dato’ Setia Salehuddin bin Saidin, Yang Berhormat Senator Puan Tiew, Yang Berhormat Senator Tuan Niran Tan Kran membangkitkan isu mengenai ancaman kebocoran maklumat identiti saksi akibat eksploitasi digital seperti penggunaan facial recognition.

Bagi menjawab persoalan bagaimana kerajaan memastikan maklumat berkaitan peserta program kekal selamat di era siber yang berleluasa, saya ingin memberi jaminan bahawa perlindungan data peserta dan maklumat hal ehwal program dilaksanakan melalui tiga pendekatan bersepadu iaitu:

Pertama, infrastruktur digital. Pangkalan data yang menyimpan fail peserta dan maklumat hal ehwal program perlindungan saksi iaitu Sistem Pemantauan Program Perlindungan Saksi (S3PS) tidak diletakkan di dalam pelayan awam— cloud awam, tetapi diletakkan di premis bahagian perlindungan. Langkah ini adalah selaras dengan pemantauan terhadap arahan Pejabat Ketua Pegawai Keselamatan Kerajaan Malaysia (CGSO) yang menetapkan bahawa apa-apa data dan aplikasi yang mengandungi maklumat bertaraf rahsia rasmi mestilah ditempatkan dan dikawal seperti mana di dalam premis kerajaan. Sistem ini beroperasi di atas rangkaian tertutup bagi mentadbir dalaman yang diasingkan daripada capaian internet luar kecuali untuk urusan permohonan dan semakan status permohonan sahaja oleh pemohon.

Sistem ini turut disokong dengan hujung ke hujung— end-to-end encryption. Ini bermaksud sekiranya ada cubaan pencerobohan, penjenayah siber hanya akan menemui data yang telah disulitkan dan tidak boleh dibaca. Selain itu, terdapat application firewall (WAF) iaitu sistem keselamatan yang bertindak sebagai benteng pertahanan (shield) di antara sesebuah aplikasi web dan pengguna di internet.

Kedua, pemantauan agensi kepakaran siber. Kerajaan tidak menguruskan benteng pertahanan digital ini secara bersendirian. BPJPM sentiasa bekerjasama erat dengan Agensi Keselamatan Siber Negara (NACSA) dan CyberSecurity Malaysia. Ujian penembusan (penetration testing) secara berkala serta pemantauan nyata sentiasa dijalankan bagi mengenal pasti dan menampal apa-apa kelompongan sebelum ia dapat dieksploitasi oleh mana-mana pihak.

Ketiga, peruntukan undang-undang sedia ada. Dari sudut perundangan, Akta Perlindungan Saksi 2009 sendiri telah memperuntukkan hukuman yang berat terhadap mana- mana individu yang membocorkan maklumat berkaitan hal ehwal program iaitu boleh dikenakan penjara sehingga tempoh 20 tahun jika disabitkan kesalahan. Melalui perlindungan sistem tertutup ini, ditambah dengan teknologi penyulitan data yang tinggi, percubaan untuk menggunakan teknologi seperti facial recognition atau penjejakan digital oleh pihak luar untuk mengenal pasti peserta program dapat dikekang dengan berkesan.

Yang Berhormat Dato’ Setia Salehuddin bin Saidin membangkitkan mengenai isu penukaran identiti saksi di bawah program dan selepas penamatan program ini. Datuk Yang di-Pertua, kerajaan ingin menjelaskan bahawa di bawah seksyen 13 Akta 696, Pengarah mempunyai kuasa untuk mewujudkan identiti baharu saksi dengan keizinan bertulis daripada saksi tersebut. Akta juga memperuntukkan bahawa penggunaan identiti baharu dibenarkan walaupun selepas saksi tersebut ditamatkan daripada program. Pendedahan atau penukaran identiti asal saksi adalah tertakluk kepada kebenaran Ketua Pengarah BPJPM.

Yang Berhormat Senator Dato’ Setia Salehuddin bin Saidin juga membangkitkan isu berhubung keselamatan saksi yang telah menyelesaikan perkara— menyelesaikan memberikan keterangan di mahkamah dan ditamatkan perlindungan di bawah program. Datuk Yang di-Pertua, kerajaan ingin menjelaskan bahawa keselamatan bagi bekas peserta program dipastikan melalui pendekatan berasaskan penilaian risiko oleh Ketua Pengarah sebelum peserta dilepaskan daripada perlindungan BPJPM yang merangkumi bantuan seperti penyediaan tempat tinggal yang selamat, bantuan kewangan bagi keperluan asas, bantuan mendapatkan pekerjaan serta akses kepada pendidikan di lokasi penempatan semula.

Pendekatan ini bertujuan mengurangkan pendedahan bekas peserta kepada risiko keselamatan serta membantu mereka menjalani kehidupan yang stabil selepas keluar daripada program.

Walau bagaimanapun, selepas seseorang tamat daripada program, mereka bukan lagi peserta program perlindungan saksi. Sekiranya bekas peserta menerima ancaman baharu atau menghadapi apa-apa insiden yang menjejaskan keselamatan mereka selepas tamat program, mereka hendaklah membuat laporan kepada agensi penguatkuasaan yang berkaitan untuk tindakan lanjut mengikut undang-undang yang berkuat kuasa. Sekiranya keadaan memerlukan permohonan baharu untuk kemasukan ke dalam program, boleh dipertimbangkan mengikut peruntukan Akta 696.

Yang Berhormat Puan Tiew, Yang Berhormat Dato' Setia Dr. Haji Mohd Na'im bin Mokhtar membangkitkan mengenai penambahan sumber manusia bagi melaksanakan akta ini lebih berkesan.

Datuk Yang di-Pertua, jumlah jawatan sedia ada di Jabatan BP, Jabatan Perdana Menteri adalah sebanyak— seramai 83 orang. Kini, BPJPM sedang dalam proses penstrukturan semula untuk menambah perjawatan bukan sahaja di ibu pejabat, malah merangkumi peringkat zon utara, zon selatan, zon timur serta Sabah dan Sarawak.

Susulan itu, kertas cadangan penstrukturan semula organisasi dan penubuhan cawangan BP Jabatan Perdana Menteri di peringkat zon negeri telah dikemukakan kepada Timbalan Ketua Setiausaha Kanan Jabatan Perdana Menteri pada 22 Disember 2025. Selain itu, BPJPM juga serta melengkapkan audit kendiri jawatan dan organisasi APKO sebagai mana yang disyorkan oleh JPA dan Bahagian Sumber Manusia JPM Yang Berhormat Datuk Dr. Haji Mustafa bin Musa, Yang Berhormat Dato' Setia Dr. Haji Mohd Na'im bin Haji Mokhtar membangkitkan mengenai bilangan Pegawai Psikologi di BPJPM menyediakan peruntukan tambahan bagi memperkukuhkan perkhidmatan psikologi kepada peserta program. Datuk Yang di-Pertua, buat masa ini, JPM tidak mempunyai Pegawai Psikologi dalaman. Oleh itu, sokongan kaunseling diberikan melalui kaedah berikut. Kolaborasi agensi, BPJPM memanfaatkan kepakaran Pegawai Psikologi sedia ada daripada Jabatan Peguam Negara (AGC) dan Jabatan Perdana Menteri (JPM) untuk mengendalikan sesi kaunseling berserta program.

Perancangan masa depan. Memandangkan keperluan emosi saksi di bawah Program Perlindungan Saksi adalah sangat kritikal dan sensitif, BPJPM sedang dalam proses penstrukturan semula untuk menambah perjawatan tetap Pegawai Psikologi dalaman.

Langkah ini memastikan perkhidmatan sokongan mental dapat diberikan secara berterusan dan lebih holistik pada masa hadapan.

Yang Berhormat Senator Tuan Niran Tan Kran telah membangkitkan berkenaan isu sama ada pemakaian akta ini turut terpakai kepada saksi merentas sempadan. Datuk Yang di- Pertua, kerajaan ingin menjelaskan bahawa secara prinsipnya, pemakaian Akta Perlindungan Saksi 2009 tidak terpakai merentas sempadan. Perkara ini adalah kerana peruntukan undang- undang dan bidang kuasa perlindungan di bawah akta ini hanya terhad dan tertakluk kepada sempadan serta kedaulatan perundangan di dalam negara Malaysia sahaja. Kita tidak mempunyai bidang kuasa untuk melaksanakan operasi program secara langsung di negara asing.

Walau bagaimanapun, sekiranya seseorang saksi itu berada di luar negara tetapi keterangannya amat diperlukan bagi perbicaraan ataupun penyelesaian sesuatu kes di Malaysia, permohonan untuk memasukkan saksi tersebut ke dalam Program Perlindungan Saksi masih boleh dibuat di bawah Akta 696 dan perlindungan akan diberikan dalam negara.

Yang Berhormat Senator Datuk Dr. Haji Mustafa bin Musa telah membangkitkan berkenaan isu perlindungan dan sokongan kepada peserta program kes mahkamah selesai.

Datuk Yang di-Pertua, kerajaan ingin menjelaskan bahawa fasal 5 memberikan kuasa kepada Ketua Pengarah untuk membuat pertimbangan sebagai mana yang didapati perlu dan munasabah bagi memastikan bekas peserta dapat menjalani peralihan hidup dengan selamat dan selesa selepas keluar daripada program. Bantuan yang diberikan adalah bantuan yang berbentuk keperluan asas seperti penyediaan tempat tinggal yang selamat, bantuan kewangan yang memberi keperluan asas seperti makanan, minuman dan pakaian dan bantuan untuk mendapatkan pekerjaan serta akses kepada pendidikan di penempatan semula.

Berhubung isu tempoh bantuan diberikan, ingin dijelaskan bahawa matlamat utama peruntukan ini adalah untuk memastikan bekas peserta program dapat menjalani peralihan hidup dengan selamat dan selesa sejurus selepas Peguam Negara membuat keputusan menamatkan program seseorang peserta. Oleh itu, bantuan yang diberikan adalah bersifat sekali beri dan bukan untuk suatu tempoh yang berkala.

Yang Berhormat Senator Tuan Haji Hussin bin Ismail dan Yang Berhormat Senator Datuk Wong You Fong telah membangkitkan mengenai keperluan untuk memperluaskan perlindungan kepada individu sebelum menjadi saksi rasmi dalam sesuatu prosiding. Datuk Yang di-Pertua, dalam situasi yang memerlukan tindakan perlindungan secara subseksyen 7(4), akta memberikan kuasa kepada Ketua Pengarah untuk memberikan perlindungan dan bantuan secara interim kepada saksi sebaik sahaja permohonan diterima bagi memastikan perlindungan keselamatan tidak tertangguh.

Yang Berhormat Senator Tuan Haji Baharuddin bin Ahmad dan Yang Berhormat Datuk Wong You Fong membangkitkan mengenai perlaksanaan bantuan psikologi yang diberikan kepada peserta program. Datuk Yang di-Pertua, bentuk bantuan psikologi yang dicadangkan dalam pindaan ini adalah bantuan profesional yang menumpukan kepada aspek kesihatan mental dan kesejahteraan emosi berserta program, termasuk pengurusan trauma, kebimbangan tekanan dan ketakutan. Sokongan psikologi ini akan dilaksanakan secara profesional oleh pegawai psikologi yang bertauliah dan mengikut etika amalan kerja yang sepatutnya dan bukannya bertujuan untuk memberi latihan atau arahan berkenaan cara menjawab soalan semasa peserta program memberikan keterangan di mahkamah. Sokongan psikologi ini merupakan seperti bantuan psikologi yang diberikan kepada mangsa penderaan atau pemerdagangan orang di bawah perlindungan jabatan kerajaan yang berkaitan seperti Jabatan Kebajikan Masyarakat bagi memastikan mereka dapat menjalani proses perbicaraan dengan emosi yang stable. Yang Berhormat Senator Datuk Wong You Fong telah mencadangkan supaya perlaksanaan program dibentangkan di Parlimen setiap enam bulan. Datuk Yang di-Pertua, kerajaan mengambil maklum akan cadangan ini. Walau bagaimanapun, selaras dengan peruntukan di bawah seksyen 29 Akta 696, pelaporan mengenai kejayaan perlaksanaan Program Perlindungan Saksi dilaporkan setiap tahun kepada Menteri.

Datuk Yang di-Pertua, mengakhiri penggulungan ini, sukacita sekali lagi saya merakamkan ucapan penghargaan dan terima kasih atas segala pandangan yang telah dikongsikan oleh Ahli-ahli Yang Berhormat Senator. Sekiranya terdapat isu-isu yang tidak sempat dijawab oleh saya secara lisan hari ini, saya akan memberikan jawapan secara bertulis kepada Ahli-ahli Yang Berhormat Senator bagi isu tersebut.

Namun begitu, izinkan saya berkongsi mengikut Peraturan Mesyuarat 37(1), Peraturan- peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Negara yang menyatakan bahawa perbahasan hendaklah bertumpu kepada pindaan-pindaan yang dicadangkan dalam rang undang-undang ini sahaja.

Oleh itu, kerajaan akan memberi jawapan bertulis sekiranya tidak dijawab terhadap isu-isu yang berkaitan secara langsung dengan fasal-fasal pindaan yang sedang dipertimbangkan oleh Majlis. Terima kasih Datuk Yang di-Pertua.

Terima kasih Yang Berhormat Timbalan Menteri telah menjawab semua soalan. Saya amat berpuas hati. Cuma satu sahaja saya nak minta pandangan Yang Berhormat Timbalan Menteri berkaitan dengan soalan saya satu tadi. Adakah Yang Berhormat Menteri merasakan undang-undang ini, Akta Perlindungan Kanak-kanak ini telah mencapai objektif untuk melindungi kanak-kanak dan juga saksi-saksi daripada ancaman? Terima kasih.

Terima kasih. Ahli-ahli Yang Berhormat, sekarang saya kemukakan masalah kepada Majlis bagi diputuskan.

[Masalah dikemukakan bagi diputuskan; dan disetujukan] [Rang undang-undang dibacakan kali yang kedua dan diserahkan kepada Dewan sebagai Jawatankuasa] [Majlis bersidang dalam Jawatankuasa] [Datuk Dr. Haji Mustafa bin Musa mempengerusikan Jawatankuasa****] [Fasal-fasal dikemukakan kepada Jawatankuasa] [****Fasal-fasal 1 hingga 6 diperintahkan jadi sebahagian daripada rang undang-undang] [Rang undang-undang dimaklumkan kepada Majlis sekarang] [Majlis Mesyuarat bersidang semula] [Datuk Dr. Haji Mustafa bin Musa **mempengerusikan Mesyuarat****] [Rang undang-undang dilaporkan dengan tidak ada pindaan; dibacakan kali yang ketiga, disokong oleh Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan (Datuk Hajah Aiman Athirah binti Sabu) dan diluluskan]

Alhamdulillah. Ahli-ahli Yang Berhormat, segala- galanya telah pun selesai dan telah pun diluluskan. Terima kasih kepada Menteri dan semua.

Ahli-ahli Yang Berhormat, Mesyuarat Dewan pada hari ini ditangguhkan sehingga jam 10 pagi hari Khamis, 23 Julai 2026. Terima kasih.