Katalog Hansard

Bismillahirrahmanirrahim. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan bahawa Rang Undang-undang Pengangkutan Jalan (Pindaan) 2026 dibacakan kali yang kedua sekarang.

Tuan Yang di-Pertua, rang undang-undang ini bertujuan meminda Akta Pengangkutan Jalan 1987 [Akta 333] bagi memperkukuh kerangka perundangan pengangkutan jalan negara supaya lebih selaras dengan perkembangan semasa, khususnya dari aspek pendigitalan perkhidmatan JPJ, penguatkuasaan jalan raya, keselamatan kenderaan, kawalan kenderaan motor asing, perlindungan pengguna jalan raya serta penambahbaikan terhadap beberapa peruntukan melalui pengenalan peruntukan baharu dan pindaan terhadap peruntukan sedia ada.

Akta 333 merupakan antara undang-undang utama yang menjadi asas kepada pengurusan, pengawalseliaan dan penguatkuasaan jalan raya di negara kita. Namun, realiti pengangkutan jalan pada hari ini telah banyak berubah. Perkhidmatan JPJ semakin digital, corak mobiliti rakyat semakin pelbagai dan penguatkuasaan kini semakin bergantung kepada data, kamera serta sistem automasi.

Pada masa yang sama, kita turut berdepan dengan pelbagai cabaran dalam aspek penguatkuasaan dan kawal selia yang memerlukan perhatian berterusan termasuk isu lumba haram, kegiatan tonto, penggunaan mikromobiliti, perkembangan teknologi kenderaan elektrik, pematuhan kenderaan asing rentas sempadan, pemalsuan dokumen kenderaan serta keselamatan kenderaan motor dan komponennya.

Oleh itu, pindaan ini bukan sekadar perubahan kepada peruntukan undang-undang, sebaliknya ia merupakan usaha Kerajaan MADANI untuk memastikan undang-undang jalan raya negara sentiasa selaras dengan keperluan semasa, lebih jelas, lebih praktikal dan mampu menangani cabaran yang dihadapi hari ini.

Tuan Yang di-Pertua, prinsip kerajaan dalam pindaan ini adalah jelas iaitu tegas terhadap kesalahan yang boleh menjejaskan keselamatan jalan raya tetapi pada masa yang sama, memudahkan urusan rakyat. Kita mahu undang-undang memberi tumpuan kepada kesalahan yang benar-benar berisiko sambil meningkatkan kecekapan perkhidmatan JPJ melalui pendigitalan, penyampaian perkhidmatan yang lebih baik dan penguatkuasaan yang adil.

Beberapa perkara lain yang turut mendapat perhatian masyarakat termasuk isu pemanduan di bawah pengaruh alkohol dan dadah. Mekanisme pampasan kepada mangsa atau waris, bayaran ganti rugi kepada keluarga mangsa, pengukuhan sistem mata demerit serta semakan hukuman bagi kesalahan tertentu telah diluluskan secara dasar oleh Jemaah Menteri.

Pindaan mengenai perkara ini akan dibawa untuk pindaan RUU pada Mesyuarat yang akan datang.

Saya sengaja membawa perkara ini sebab ia tidak— memang termasuk dalam undang- undang ini, tapi insya-Allah pada hujung tahun. Secara keseluruhannya, pada kali ini, undang- undang ini mengandungi 42 fasal pindaan yang boleh dirumuskan kepada lima komponen utama iaitu:

(i) pendigitalan perkhidmatan teras JPJ dan penggunaan dokumen serta notis secara elektronik;

(ii) pengukuhan penguatkuasaan terhadap kesalahan serius dan kesalahan yang kerap berlaku;

(iii) perwujudan peruntukan baharu bagi menangani isu lumba haram, tonto, mikromoboliti dan akauntabiliti pemunya kenderaan;

(iv) kawal selia kenderaan elektrik, kenderaan khas, kenderaan yang diubahsuai, kenderaan motor asing dan kenderaan rentas sempadan; dan

(v) mengemas kini peruntukan berkaitan kuasa Menteri dan pihak berkuasa berkaitan bagi memastikan pelaksanaan dasar, kawal selia, tatacara dan penetapan fi dapat dilaksanakan dengan lebih jelas dan teratur.

Tuan Yang di-Pertua, fasal 1 bertujuan memperuntukkan “Tajuk ringkas” akta ini dan menetapkan bahawa akta ini hendaklah mula berkuat kuasa pada tarikh yang ditetapkan oleh Menteri melalui pemberitahuan dalam warta.

Fasal 2 bertujuan meminda seksyen 2, Akta 333 bagi memasukkan beberapa takrif baharu dan memperkemas takrif sedia ada. Antaranya termasuk takrif kawasan pengisytiharan, mesej elektronik dan sistem memproses maklumat. Pindaan ini penting bagi menyokong pelaksanaan urus niaga JPJ secara digital dan membolehkan lesen kenderaan motor, lesen memandu serta lesen vokasional dikeluarkan dalam apa-apa bentuk, termasuk bentuk digital.

Fasal ini juga memperluaskan takrif jalan bagi maksud kesalahan tertentu supaya turut meliputi tempat letak kereta. Ini mengambil kira keadaan di mana terdapat kenderaan yang ditinggalkan atau diletakkan secara tidak bertanggungjawab sehingga menyusahkan, membahayakan atau menghalang pengguna jalan raya lain.

Fasal 3 bertujuan meminda seksyen 4A bagi memperjelas kuasa pegawai polis dan pegawai pengangkutan jalan untuk menjalankan kewajipan mengiringi, mengawal dan mengubah haluan mana-mana lalu lintas. Pindaan ini diperlukan supaya tindakan penguatkuasaan, kawalan trafik dan pengurusan pergerakan kenderaan di jalan raya mempunyai asas undang-undang yang jelas.

Fasal 4 adalah berkaitan— adalah pindaan bersifat editorial bagi menyeragamkan penggunaan istilah di dalam seksyen 9.

Fasal 5 pula bertujuan meminda seksyen 10, berhubung pendaftaran kenderaan motor.

Bagi kenderaan motor elektrik, pindaan ini memperjelaskan bahawa kenderaan tersebut perlu mempunyai nombor siri kenderaan motor elektrik dan nombor casis yang terang, jelas dan tidak terusik. Ini mengambil kira perkembangan kenderaan elektrik yang tidak mempunyai nombor enjin seperti kenderaan konvensional.

Fasal-fasal berikutnya menyentuh penyelarasan kadar denda minimum, penalti dan had kompaun bagi beberapa kesalahan tertentu di bawah Akta 333. Antaranya, termasuk kesalahan tidak memaparkan nombor pendaftaran dengan betul, menggunakan kenderaan tanpa lesen kenderaan motor yang sah, memandu tanpa lesen memandu yang sah, memandu melebihi had laju, gagal menjalani pemeriksaan berkala bagi kenderaan tertentu, gagal mematuhi arahan atau syarat lalu lintas.

Dalam hal ini, saya ingin menegaskan bahawa peningkatan kadar kompaun daripada RM300 kepada RM500 tidak bermaksud semua pesalah akan dikenakan kompaun RM500 secara automatik. Bagi kesalahan yang boleh dikompaun, pindaan ini menaikkan had maksimum tawaran kompaun, manakala kadar sebenar masih tertakluk kepada jenis kesalahan, tahap keseriusan kesalahan, tempoh penyelesaian kompaun secara tatacara— serta tatacara yang ditetapkan.

Namun begitu, kerajaan bercadang untuk memberikan tempoh peralihan sebagai kesedaran kepada pengguna jalan raya bahawa perlu ada usaha untuk mengubah sikap supaya tidak berhati-hati— lebih berhati-hati di jalan raya. Sehubungan itu, penguatkuasaan kadar maksimum kompaun baharu ini dicadangkan untuk dimulakan pada 1 Januari 2029.

Tujuan pindaan ini adalah untuk meningkatkan pematuhan, bukan untuk membebankan rakyat atau meningkatkan kutipan hasil kerajaan. Kesalahannya sama tetapi hukumannya disemak semula supaya kekal relevan dan mempunyai kesan pencegahan yang lebih berkesan.

Fasal berkaitan seksyen 16 dan seksyen 17 pula bertujuan memperkenalkan konsep kawasan pengisytiharan bagi lesen kenderaan motor. Melalui pindaan ini, pemilik atau pemohon lesen kenderaan motor perlu mengisytiharkan kawasan penggunaan utama kenderaan semasa membuat permohonan atau pembaharuan lesen. Sekiranya berlaku perubahan kawasan penggunaan, maklumat tersebut hendaklah dimaklumkan kepada JPJ mengikut tatacara yang ditetapkan. Sebagai contoh, di Sabah, di Sarawak, di Semenanjung, Langkawi dan Labuan. Finya adalah berbeza.

Pindaan ini bertujuan memastikan fi lesen kenderaan motor dikenakan berdasarkan kawasan penggunaan sebenar kenderaan bagi meningkatkan ketelusan, mengelakkan ketirisan hasil dan memastikan pelaksanaan sistem pelesenan yang lebih adil dan teratur. Saya ingin menegaskan bahawa pindaan ini tidak melibatkan kenaikan kadar fi lesen kenderaan motor.

Sebagai contoh, jika sesebuah kenderaan digunakan secara tetap di Semenanjung Malaysia, maka fi lesen kenderaan motor (LKM) hendaklah berdasarkan kadar yang ditetapkan bagi Semenanjung Malaysia. Begitu juga bagi kenderaan yang digunakan secara tetap di Sabah, Sarawak, Wilayah Persekutuan Labuan dan Pulau Langkawi, fi LKM hendaklah berdasarkan kadar yang berkuat kuasa di wilayah tersebut. Ini bermaksud kadar LKM yang sedia ada di Sabah dan Sarawak, Wilayah Persekutuan Labuan dan Pulau Langkawi, kekal sama selagi kenderaan tersebut digunakan di kawasan tersebut.

Pendekatan ini memastikan sistem pelesenan lebih teratur, adil dan mencerminkan penggunaan sebenar kenderaan. Ia juga bertujuan menangani isu ketirisan hasil kerajaan apabila pembaharuan LKM dibuat di kawasan yang mempunyai kadar fi lebih rendah, sedangkan kenderaan tersebut sebenarnya digunakan di kawasan yang lain.

Fasal berkaitan seksyen 17 turut memberi kuasa kepada pengarah untuk tidak mengeluarkan lesen kenderaan motor, sekiranya butiran pengenalan kenderaan tidak dapat disahkan. Ini termasuk kenderaan di mana nombor casis, nombor enjin atau nombor siri kenderaan motor elektrik tidak jelas, rosak atau dipercayai telah diusik, dengan izin, tampered.

Tuan Yang di-Pertua, pindaan asal— pindaan fasal berkaitan seksyen 20, bertujuan menggantikan keperluan memaparkan lesen kenderaan motor kepada kewajipan mengemukakan maklumat lesen kenderaan motor apabila diminta oleh pegawai penguat kuasa.

Pindaan ini selaras dengan pelaksanaan pendigitalan perkhidmatan JPJ, di mana maklumat lesen boleh disahkan melalui rekod digital, mesej elektronik atau apa-apa bentuk keterangan lain yang diterima oleh pegawai penguat kuasa. Ini bermaksud beban pembuktian bahawa LKM atau lesen memandu yang telah tamat tempoh adalah terletak pada pegawai penguat kuasa.

Melalui pindaan ini, penggunaan jalan raya tidak lagi perlu bergantung sepenuhnya kepada dokumen fizikal atau membuktikan status lesen kenderaan motor. Sebaliknya maklumat lesen boleh dikemukakan dalam bentuk digital atau melalui kaedah lain yang ditetapkan oleh ketua pengarah. Pendekatan ini akan memudahkan urusan rakyat serta membantu meningkatkan kecekapan semakan dan penguatkuasaan.

Tuan Yang di-Pertua, fasal berkaitan seksyen 26 bertujuan menjelaskan bahawa seseorang hanya boleh memandu kenderaan motor sekiranya memiliki lesen memandu yang sah. Pindaan ini turut meningkatkan kadar denda minimum bagi kesalahan memandu tanpa lesen memandu yang sah. Langkah ini penting kerana lesen memandu membuktikan seseorang telah memenuhi syarat kelayakan dan latihan yang ditetapkan. Tanpa lesen yang sah, risiko kepada keselamatan pengguna jalan raya boleh meningkat.

Fasal berkaitan seksyen 29 bertujuan membolehkan pengarah untuk tidak mengeluarkan lesen memandu sekiranya pemohon masih mempunyai perkara yang belum diselesaikan di bawah Akta Pengangkutan Jalan 1987, Akta Lembaga Pelesenan Kenderaan Perdagangan 1987 atau Akta Pengangkutan Awam Darat 2010. Pindaan ini bertujuan memastikan semua kewajipan dan tindakan penguatkuasaan yang berkaitan diselesaikan terlebih dahulu sebelum lesen memandu dikeluarkan.

Selain itu pindaan seksyen 29 turut memperjelaskan bahawa seseorang yang memperoleh lesen memandu bagi kelas atau kategori kenderaan yang baharu, perlu melalui tempoh lesen memandu percubaan bagi kelas atau kategori tersebut. Langkah ini bertujuan memastikan pemandu mempunyai kemahiran, pengalaman dan tahap kompetensi yang mencukupi sebelum diberikan lesen memandu penuh bagi kelas kenderaan berkenaan.

Sebagai contoh, seseorang yang telah mempunyai lesen memandu kompeten ataupun CDL bagi kereta dan kemudiannya memperoleh lesen bagi kategori kenderaan seperti bas yang memerlukan kelayakan berbeza, perlu menjalani tempoh lesen memandu percubaan bagi kategori baharu tersebut. Ini bagi memastikan pemandu benar-benar mahir dan memahami keperluan pengendalian kenderaan dalam kategori yang baharu sebelum diberikan lesen yang penuh.

Fasal berkaitan seksyen 32 pula bertujuan meningkatkan hukuman terhadap kesalahan memandu semasa hilang kelayakan. Hilang kelayakan merujuk kepada keadaan di mana seseorang tidak dibenarkan memandu kerana lesen memandunya telah digantung, dibatalkan atau beliau telah dihalang daripada memegang atau mendapatkan lesen memandu oleh mahkamah. Pindaan ini meningkatkan hukuman penjara daripada tempoh tidak melebihi satu tahun kepada tempoh tidak melebihi tiga tahun. Selain itu denda turut ditingkatkan kepada tidak kurang daripada RM3,000 atau tidak melebihi RM10,000.

Sebagai contoh, seseorang yang lesen memandunya telah digantung kerana melakukan kesalahan lalu lintas yang serius tetapi masih memandu di jalan raya boleh dikenakan tindakan di bawah peruntukan ini. Oleh itu hukuman yang lebih tegas diperlukan bagi menggalakkan pematuhan terhadap undang-undang dan mengurangkan risiko kemalangan.

Tuan Yang di-Pertua, antara pindaan penting dalam rang undang-undang ini ialah perwujudan seksyen baharu 42A yang memperuntukkan kesalahan berlumba atau menduga kelajuan di jalan. Pada masa ini, tindakan terhadap aktiviti lumba haram lazimnya diambil di bawah peruntukan pemanduan berbahaya. Walau bagaimanapun, peruntukan tersebut tidak memperuntukkan secara khusus kesalahan berlumba atau menduga kelajuan. Keadaan ini boleh menimbulkan cabaran dari sudut penguatkuasaan apabila perbuatan berlumba dapat dikesan tetapi syarat atau unsur yang diperlukan untuk membuktikan kesalahan di bawah peruntukan lain tidak mencukupi.

Sehubungan itu, seksyen baharu 42A diperkenalkan bagi menjadikan perbuatan berlumba atau menduga kelajuan sebagai satu kesalahan yang khusus di bawah akta ini. Melalui pindaan ini, tindakan penguatkuasaan boleh diambil terhadap aktiviti tersebut tanpa perlu menunggu sehingga berlakunya kemalangan, kecederaan ataupun kehilangan nyawa. Sebagai contoh, sekiranya dua atau lebih penunggang motosikal berlumba atau menguji kelajuan sesama sendiri di jalan awam, tindakan boleh diambil, di bawah seksyen ini walaupun tiada kemalangan berlaku.

Begitu juga, jika sekumpulan pemandu kenderaan bermotor menggunakan jalan awam untuk menguji kelajuan kenderaan secara tidak sah, mereka boleh dikenakan tindakan di bawah peruntukan ini. Bagi kesalahan pertama, mana-mana orang yang didapati berlumba atau mengambil bahagian dalam menduga kelajuan di jalan boleh apabila disabitkan, didenda tidak kurang daripada RM2,000 dan tidak lebih daripada RM10,000 atau hukuman penjara tidak melebihi dua tahun atau kedua-duanya.

Bagi sabitan kali kedua atau kali kemudiannya, hukuman yang lebih berat diperuntukkan iaitu denda tidak kurang daripada RM5,000 dan tidak lebih daripada RM20,000 atau hukuman penjara tidak melebihi lima tahun atau kedua-duanya.

Tuan Yang di-Pertua, fasal berkaitan seksyen 52 bertujuan membolehkan laporan kemalangan dibuat bukan sahaja di balai polis yang berhampiran, tetapi juga melalui apa-apa kaedah lain yang ditetapkan oleh Menteri selepas berunding dengan Menteri Dalam Negeri. Di bawah peruntukan sedia ada, pemandu yang terlibat dalam kemalangan dikehendaki hadir ke balai polis untuk membuat laporan. Walau bagaimanapun, keperluan ini dalam keadaan tertentu, boleh menimbulkan kesedaran, khususnya bagi kemalangan kecil yang tidak melibatkan kecederaan serius atau apabila pihak yang terlibat berada jauh dari balai polis.

Sehubungan itu, pindaan ini membuka ruang kepada pelaporan kemalangan melalui kaedah elektronik atau kaedah lain yang ditetapkan oleh kerajaan dari masa ke semasa. Sebagai contoh pada masa hadapan, laporan kemalangan kecil mungkin boleh dibuat melalui platform dalam talian atau aplikasi yang ditetapkan tanpa perlu hadir secara fizikal ke balai polis. Ini akan memudahkan urusan orang ramai, menjimatkan masa serta mengurangkan kesesakan di balai polis.

Walau bagaimanapun, saya ingin menegaskan bahawa pindaan ini tidak menghalang laporan kemalangan daripada terus dibuat di balai polis. Sebaliknya ia menyediakan pilihan kaedah pelaporan yang lebih fleksibel dan bersesuaian dengan perkembangan teknologi semasa.

Fasal berkaitan seksyen 53B bertujuan menutup kelompongan undang-undang berkaitan kesalahan yang dikesan melalui kamera penguatkuasaan. Pada masa ini, terdapat keadaan di mana pemunya berdaftar boleh mengelakkan tanggungjawab dengan mendakwa tidak mengetahui identiti atau alamat pemandu yang menggunakan kenderaan tersebut semasa kesalahan dilakukan. Melalui pindaan ini, alasan sedemikian tidak lagi boleh digunakan, sekiranya pemunya berdaftar telah menyebabkan atau membenarkan kenderaan itu digunakan sehingga berlakunya kesalahan yang dirakam atau dikesan melalui kamera penguatkuasaan.

Pindaan ini penting bagi memastikan pemilik berdaftar mengambil tanggungjawab yang sewajarnya terhadap penggunaan kenderaan mereka. Prinsip yang dibawa adalah mudah, iaitu seseorang yang memiliki atau mengawal penggunaan sesuatu kenderaan tidak boleh melepaskan tanggungjawab begitu sahaja apabila kesalahan dikesan melalui sistem penguatkuasaan.

Sebagai contoh, sekiranya sebuah syarikat pengangkutan membenarkan pemandunya menggunakan kenderaan syarikat dan kenderaan tersebut melakukan kesalahan yang dirakam melalui kamera penguatkuasaan, termasuk sistem timbang automatik, syarikat sebagai pemunya berdaftar tidak boleh sekadar menyatakan bahawa mereka tidak mengetahui siapa pemandunya pada ketika itu tanpa mengambil langkah yang munasabah untuk mengenal pasti pengguna kenderaan tersebut.

Ringkasnya, pindaan ini bertujuan meningkatkan akauntabiliti pemunya kenderaan, memperkukuh keberkesanan penguatkuasaan berasaskan teknologi serta memastikan kesalahan yang dikesan melalui kamera penguatkuasaan dapat ditangani dengan lebih berkesan. Rang undang-undang ini juga memperkenalkan peruntukan baharu bagi menangani kegiatan tonto yang selama ini menjadi cabaran kepada agensi penguat kuasa.

Kegiatan tonto melibatkan kegiatan memantau, mengekori, menghalang atau mengganggu operasi penguatkuasaan termasuk menyebarkan maklumat operasi kepada pihak yang melakukan kesalahan, supaya mereka dapat mengelak tindakan undang-undang. Sehingga hari ini, kita boleh mengambil tindakan terhadap pesalah jalan raya tetapi sukar mengambil tindakan terhadap pihak yang membantu pesalah mengelak penguatkuasaan. Pindaan ini bertujuan menutup jurang tersebut supaya operasi penguatkuasaan, khususnya terhadap kesalahan seperti lebih muatan, kenderaan tidak patuh syarat dan kesalahan kenderaan perdagangan dapat dilaksanakan dengan lebih berkesan.

Kegiatan tonto menjejaskan keberkesanan penguatkuasaan dan dalam sesetengah keadaan, boleh mengancam keselamatan pegawai penguat kuasa yang sedang menjalankan tugas. Oleh itu peruntukan khusus ini adalah perlu bagi memastikan tindakan boleh diambil terhadap pihak yang menghalang atau menggagalkan operasi penguatkuasaan. Di bawah seksyen baharu 110B, mana-mana orang yang menghalang, mengganggu, menyerang, mengancam, mengekori kenderaan pegawai penguat kuasa atau menyebarkan maklumat mengenai aktiviti penguatkuasaan boleh dikenakan tindakan.

Kesalahan ini boleh dihukum dengan denda tidak kurang daripada RM10,000 dan tidak lebih daripada RM50,000 atau penjara tidak kurang daripada satu tahun dan tidak lebih daripada lima tahun atau kedua-duanya. Kesalahan ini juga merupakan kesalahan boleh ditangkap.

Tuan Yang di-Pertua, fasal berkaitan seksyen 66 bertujuan memperjelaskan dan mengemas kini peruntukan yang membolehkan Menteri membuat kaedah-kaedah bagi pelaksanaan beberapa perkara di bawah Akta 333. Antaranya termasuk kawasan pengisytiharan, penubuhan dan kawal selia sekolah memandu atau institut memandu, latihan pemandu, pendaftaran pihak yang menjalankan penentusahan teknikal, pembinaan, penggubahan, pengubahsuaian dan pembaikan kenderaan motor serta komponen kenderaan motor.

Pindaan ini juga membolehkan kawal selia keselamatan kenderaan motor dan komponennya dilaksanakan dengan lebih menyeluruh termasuk penetapan fi berkaitan. Kuasa kawal selia ini sebenarnya telah lama wujud dalam pelbagai bentuk namun peruntukan sedia ada didapati perlu diperjelas dan diperkemaskan khususnya apabila melibatkan perkembangan teknologi kenderaan dan amalan industri semasa.

Sebagai contoh, apabila terdapat model kenderaan baharu, komponen baharu atau teknologi keselamatan baharu diperkenalkan di pasaran. Pindaan ini membolehkan keperluan teknikal dan prosedur kelulusan ditetapkan melalui peraturan tanpa perlu meminda akta induk setiap kali.

Fasal berkaitan seksyen 66A bertujuan meningkatkan kadar denda minimum bagi kesalahan gagal mempunyai perakuan pemeriksaan yang sah bagi kenderaan motor tertentu.

Pindaan ini melibatkan kenderaan yang diwajibkan menjalani pemeriksaan berkala bagi memastikan kenderaan berada dalam keadaan selamat untuk digunakan di jalan raya.

Pemeriksaan berkala merupakan mekanisme penting untuk memastikan kenderaan senantiasa mematuhi standard keselamatan yang ditetapkan. Pemeriksaan ini dapat mengesan kerosakan atau kegagalan teknikal yang berpotensi menjejaskan keselamatan pengguna jalan raya yang lain.

Tuan Yang di-Pertua, fasal berkaitan seksyen 66H dan 66J bertujuan memperkemas kawal selia kenderaan motor asing yang memasuki Malaysia. Pindaan ini membolehkan Menteri Pengangkutan menetapkan perkara berkaitan permit masuk kenderaan motor asing termasuk fi, tempoh sah laku permit dan syarat-syarat yang perlu dipatuhi oleh pemilik atau pengguna kenderaan tersebut.

Selain itu, ketua pengarah atau pegawai pengangkutan jalan boleh melarang kenderaan motor asing daripada memasuki atau keluar dari Malaysia, sekiranya kenderaan tersebut tidak mempunyai permit masuk yang sah atau masih mempunyai perkara yang belum diselesaikan di bawah undang-undang yang berkaitan.

Fasal berkaitan seksyen baharu 119C pula memperluaskan prinsip yang sama kepada kenderaan motor berdaftar Malaysia yang melakukan perjalanan rentas sempadan. Ketua pengarah, pegawai polis atau pegawai pengangkutan jalan boleh melarang kenderaan tersebut daripada memasuki atau keluar dari Malaysia sekiranya masih terdapat saman, kes atau kewajipan yang belum diselesaikan di bawah undang-undang yang berkaitan.

Pindaan ini bertujuan memastikan pemilik kenderaan menyelesaikan saman dan kes tertunggak terlebih dahulu sebelum melakukan perjalanan rentas sempadan. Pada masa yang sama, pindaan ini membantu meningkatkan keberkesanan penguatkuasaan serta membendung penyalahgunaan seperti penggunaan kenderaan klon, kenderaan curi dan kenderaan yang tidak mematuhi keperluan undang-undang.

Fasal berkaitan seksyen 72 bertujuan memperjelaskan kuasa berkaitan pengalihan dan penahanan kenderaan yang melanggar peraturan tempat letak kereta atau menghalang lalu lintas. Walaupun kuasa untuk mengalihkan kenderaan telah sedia diperuntukkan peruntukan sedia ada tidak memperincikan dengan jelas tatacara pengalihan, tanggungan risiko serta fi yang berkaitan.

Keadaan ini boleh menimbulkan kekeliruan dalam pelaksanaan penguatkuasaan dan pertikaian oleh pemilik kenderaan. Melalui pindaan ini, kenderaan yang melanggar peraturan parkir atau menghalang lalu lintas boleh dialihkan ke tempat lain atas risiko pemunya kenderaan.

Kenderaan tersebut juga boleh ditahan sehingga fi yang ditetapkan dijelaskan.

Sebagai contoh, sekiranya sesebuah kenderaan diletakkan di laluan kecemasan, laluan bas, pintu masuk premis atau lokasi yang menghalang kelancaran lalu lintas, pihak berkuasa boleh mengalihkan kenderaan tersebut dan mengenakan fi yang berkaitan sebelum kenderaan itu dilepaskan semula kepada pemiliknya.

Pindaan ini bertujuan memastikan tindakan penguatkuasaan dapat dilaksanakan dengan lebih teratur dan berkesan di samping membantu menangani masalah parkir yang boleh menyebabkan kesesakan serta menjejaskan keselamatan dan kelancaran lalu lintas.

Tuan Yang di-Pertua, fasal berkaitan seksyen 76A dan seksyen 79 pula menyentuh kesalahan berkaitan belok kiri dibenarkan, arahan pegawai penguat kuasa serta isyarat lalu lintas.

Pindaan ini menaikkan kadar denda minimum bagi meningkatkan tahap pematuhan terhadap peraturan asas lalu lintas. Kegagalan mematuhi lampu isyarat, lampu isyarat, arahan pegawai atau peraturan di persimpangan bukan kesalahan kecil. Kesalahan seperti ini boleh menyebabkan kemalangan serius, terutama di kawasan bandar, sekolah, hospital dan persimpangan yang mempunyai aliran trafik yang tinggi.

Fasal berkaitan seksyen 102 pula bertujuan meningkatkan kadar penalti terhadap kegagalan penanggung insurans memaklumkan kepada Pengarah apabila sesuatu polisi tidak dikeluarkan, dibatalkan, dipindahkan atau diubah. Pindaan ini penting bagi memastikan rekod insurans kenderaan sentiasa tepat dan boleh disemak dengan cepat.

Fasal berkaitan seksyen 108 pula bertujuan meningkatkan hukuman bagi kesalahan membuat pernyataan palsu atau memalsukan rekod daftar, perakuan atau dokumen di bawah Akta 333. Kesalahan ini amat serius kerana melibatkan penipuan dokumen, kenderaan klon, kenderaan curi, kenderaan tidak sah taraf, tiada lesen memandu, tiada lesen kenderaan motor serta menyebabkan ketirisan hasil kerajaan.

Bagi kesalahan tertentu, hukuman dicadangkan dipertingkatkan dengan denda yang lebih tinggi dan tempoh hukuman penjara yang lebih berat. Ini kerana pemalsuan dokumen kenderaan bukan sekadar kesalahan pentadbiran tetapi sering dikaitkan dengan sindiket, aktiviti jenayah terancang dan manipulasi identiti kenderaan.

Sebagai contoh, sebuah kenderaan curi boleh diberikan identiti baharu menggunakan dokumen palsu dan kemudian dijual atau digunakan, seolah-olah ia nya adalah kenderaan yang sah. Perkara seperti ini bukan sahaja merugikan pemilik asal malah menyukarkan tindakan penguatkuasaan kerana rekod kenderaan telah dimanipulasi.

Bagi memperlihatkan keseriusan kerajaan terhadap kesalahan ini, hukuman di bawah seksyen 108 turut dipertingkatkan. Bagi pernyataan palsu tertentu, hukuman dinaikkan kepada denda tidak kurang daripada RM10,000 dan tidak lebih daripada RM50,000 atau penjara selama tempoh tidak melebihi 10 tahun.

Bagi kesalahan pemalsuan rekod tertentu pula, hukuman dinaikkan kepada denda tidak kurang daripada RM10,000 dan tidak lebih daripada RM200,000 atau penjara tidak kurang daripada satu tahun dan tidak lebih daripada 10 tahun atau kedua-duanya.

Rang undang-undang ini juga meminda beberapa peruntukan sokongan bagi memperkemas aspek pembuktian, penyampaian notis, penalti am, kuasa mengkompaun serta pengurusan sekatan urusan dan transaksi. Pindaan ini meliputi seksyen 117 berhubung tempoh pemeriksaan alat timbang, seksyen 118 berhubung penyampaian notis secara elektronik, seksyen 119 berkaitan kesalahan am dan penalti, seksyen 120 berkaitan kuasa mengkompaun, seksyen 119B berhubung kuasa menolak atau menggantung urusan atau transaksi serta Jadual Ketiga bagi memasukkan kesalahan di bawah Akta Lembaga Pelesenan Kenderaan Perdagangan 1987 [Akta 334] dan Akta Pengangkutan Awam Darat 2010 [Akta 715] ke dalam skop penguatkuasaan yang berkaitan dengan urusan pelesenan dan pendaftaran di bawah akta ini.

Tuan Yang di-Pertua, fasal berkaitan seksyen 112 dan seksyen 127 pula bertujuan memperjelaskan peruntukan berkaitan kenderaan mikromobiliti, termasuk tatacara penahanan, penyimpanan dan pelupusan kenderaan yang terlibat dengan kesalahan di bawah akta ini.

Pada masa ini, penggunaan kenderaan mikro mobiliti seperti skuter elektrik didapati semakin meluas di kawasan awam. Sehubungan itu, peruntukan undang-undang perlu diperkemas bagi memastikan tindakan terhadap penggunaan yang menyalahi peraturan dapat dilaksanakan secara lebih jelas, teratur dan konsisten.

Pindaan ini bukan bertujuan mengharamkan penggunaan mikro mobiliti, sebaliknya pindaan ini bertujuan menyediakan kerangka perundangan yang jelas bagi menguruskan kenderaan mikro mobiliti yang disita termasuk urusan penahanan, penyimpanan, tuntutan semula dan pelupusan supaya pelaksanaannya dapat dijalankan secara teratur dan berlandaskan undang-undang.

Tuan Yang di-Pertua, fasal berkaitan seksyen 126 bertujuan memperjelaskan kuasa Menteri untuk memberi kuasa kepada mana-mana orang menjalankan fungsi tertentu di bawah akta 333 bagi pihak kerajaan, tertakluk kepada syarat dan kawal selia yang ditetapkan. Pindaan ini turut membolehkan syarat fi dan penalti bagi ketidakpatuhan ditetapkan dengan lebih jelas.

Langkah ini penting bagi memastikan pihak yang diberi kuasa menjalankan fungsi tersebut mengikut standard prosedur dan tanggungjawab yang ditetapkan oleh kerajaan. Sebagai contoh, sekiranya kerajaan membenarkan pihak tertentu menjalankan fungsi pemeriksaan kenderaan motor, pindaan ini menyediakan asas perundangan yang jelas untuk mengawal selia pelaksanaannya, termasuk pematuhan terhadap syarat pemberian kuasa, pembayaran fi dan tindakan terhadap ketidakpatuhan.

Saya juga ingin menjelaskan bahawa pindaan Akta 333 akan dibuat secara berperingkat.

Pindaan kali ini adalah berdasarkan perkara yang boleh— yang telah dimuktamadkan dari segi dasar perundangan dan kebolehlaksanaan. Pendekatan ini menunjukkan komitmen berterusan kerajaan dalam mempertingkatkan keselamatan jalan raya.

Walau bagaimanapun, setiap pindaan perlu dilaksanakan secara teratur, berasaskan pertimbangan dasar yang kukuh serta mengambil kira aspek pelaksanaan dan penguatkuasaan.

Tuan Yang di-Pertua, secara keseluruhannya rang undang-undang ini mencerminkan komitmen kerajaan untuk memastikan Akta Pengangkutan Jalan1987 kekal relevan dengan perkembangan teknologi, keperluan penguatkuasaan dan perubahan landskap pengangkutan semasa.

Pindaan Rang Undang-undang Akta Pengangkutan Jalan ini mencerminkan komitmen Kerajaan MADANI untuk melindungi nyawa rakyat, memperkukuh keselamatan jalan raya dan memastikan sistem pengangkutan negara kekal selamat, cekap serta relevan dengan keperluan masa hadapan selaras dengan nilai insan, kesejahteraan dan kemampuan. Tuan Yang di-Pertua, saya mohon mencadangkan.

Dan untuk lebih berkesan tindakan terhadap mereka yang terlibat dalam lumba haram ini, saya juga menyarankan segala kenderaan yang terlibat, sama ada kereta ataupun motosikal, yang di-modified― yang di-modified. Sebab, mereka nak berlumba ini, kadang-kadang mereka kena modified motor tersebut. Mereka kena modified kereta berkenaan— mengakibatkan, menyebabkan kemalangan yang lebih tinggi akan berlaku. Dan kita nak banteras. Bila kita banteras, kita sekat ataupun kita dah pada penghujung mereka melakukan lumba haram tersebut, kita tahan, kita sita. Mesti ada peruntukan yang menyita kenderaan ini.

Saya tak pasti sama ada Akta 333 yang sedia ada ini boleh menyita, tetapi kebanyakan kes yang saya lihat, dibawa mereka, seret ke balai polis dan kemudiannya mereka dikompaun, tetapi adakah pihak kerajaan, pihak kementerian memikirkan untuk kita sita saja motosikal- motosikal dan juga kenderaan ini supaya ianya tidak boleh lagi digunakan oleh sama ada pemunya atau kepada mereka yang meminjamkan kenderaan mereka untuk tujuan lumba haram tersebut.

Dan yang kedua, berkaitan― itu isu lumba haram. Ada satu lagi peruntukan berkaitan dengan speed trial, iaitu mereka yang nak tunjuk kehebatan motosikal mereka dan juga kereta mereka, sejauh mana mereka boleh pergi limit dia. Persoalannya, bagaimanakah ukuran yang kita nak menentukan sama ada seseorang itu melakukan kesalahan speed trial ataupun memandu melebihi daripada had kadar maksimum? Sebab, kita tahu speed trial, dia seorang pun boleh, dua pun boleh, tiga pun boleh, tapi mereka nak tengok bahawa kenderaan mereka mampu untuk sampai kepada satu tahap maksimum, speed dia.

Dalam masa yang sama, kita nak menghukum dia ini, sama ada dia ini buat speed trial ataupun dia ini memandu melebihi kadar maksimum. Sebab denda, hukumannya berbeza. Kalau denda, kalau dia memandu melebihi had laju, mungkin RM500 sekarang ini, maksimum kompaun, tetapi kalau di bawah undang-undang yang dipinda ataupun undang-undang baharu ini, di bawah speed trial punya provision, hukuman dia RM2,000 ke RM10,000 denda dia dan boleh dikenakan juga hukuman penjara dua tahun.

Jadi, disebabkan faktor ini, saya nak bertanya kepada pihak Timbalan Menteri, apakah mekanisme untuk kita membezakan antara mereka yang melakukan kesalahan speed trial dengan mereka yang memandu melebihi daripada had laju yang ditetapkan? Ini perlu diperjelaskan. Sebab, takut nanti kalau ada peruntukan yang tidak jelas begini, bila ada mereka yang dituduh di mahkamah, mereka akan membawa peguam yang menghujahkan, apakah mekanisme pihak autoriti menentukan seseorang itu melakukan kesalahan exceeding limit ataupun speed trial, dengan izin.

Yang keduanya, berkaitan dengan kesalahan tonto. Kesalahan tonto ini memang satu kesalahan yang juga telah lama kita tunggukan ada satu peruntukan yang spesifik. Sebab, tonto ini, kita tahu, ianya telah begitu banyak mengganggu kegiatan penguatkuasaan oleh pihak JPJ dan pihak polis.

Baru-baru ini, saya di bawah Jawatankuasa Integriti, kami turun ke Pahang, kami juga pun terlibat dalam operasi. Semasa kami nak buat terlibat dengan operasi dengan pihak JPJ, beratus dah, berpuluh dah lori-lori dah berada di tepi jalan. Menunjukkan bahawa dah tahu. Ada mereka yang melaporkan tentang kegiatan ataupun aktiviti penguatkuasaan oleh pihak JPJ.

Jadi, tidak ada peruntukan sekarang ini, tapi sekarang ini kita dah ada peruntukan, khususnya di bawah peruntukan seksyen baharu, seksyen 110B, ada tiga provision di situ yang mengatakan bahawa: satu, “Menghalang, mengganggu, menyerang, mengancam, memprovokasi anggota-anggota penguat kuasa.” Dan “(b) mengekori suatu kenderaan motor pegawai polis.” Ketiga, “menyebarkan maklumat”.

Yang lebih tepat, yang lebih biasa berlaku adalah menyebarkan maklumat. Sebab tonto ini, dia menggunakan walkie talkie ataupun menggunakan telefon sekarang ini, bagi memaklumkan kepada rakan-rakan mereka, lori-lori ini semua, bahawa di depan sana ada sekatan jalan raya.

Now...

Kalau tonto, memanglah kita― itu salah lah, memberi maklumat kepada kawan-kawan lain supaya kenderaan-kenderaan itu tidak berjalan di jalan raya.

Cuma, sekarang ini, kadang-kadang kita sendiri juga jadi tonto. Kita ini pemandu. Bila nampak polis ada di depan, kita pun bagi lampu. Adakah itu tonto ataupun macam mana?...

[Ketawa]

Bila jalan berlubang, dia bukan sahaja membahayakan kenderaan kereta, tetapi membahaya juga penunggang motosikal. Motosikal ini bila dia bawa laju, dia cilok sana sini, masuk dalam lubang, confirm dia akan jatuh. Dan kalau baru-baru ini kita lihat macam mana video diambil, bagaimana kenderaan motosikal ini berlanggar dengan sebuah kereta, terguling, kereta pun terbalik. Menunjukkan lajunya motosikal tersebut beat the traffic light. Ini semua menggambarkan bahawa kerajaan perlu memikirkan bagaimana kita nak mengatasi masalah kemalangan di kalangan penunggang-penunggang motosikal ini. Salah satunya, jalan raya perlu kita titikberatkan supaya jalan raya ini diturap dan tidak ada lubang- lubang yang boleh membahayakan penunggang-penunggang motosikal.

Dan mungkin yang kedua, saya ingin sarankan juga supaya pihak kerajaan mengambil berat untuk mendidik mereka yang menggunakan jalan raya ini, menggunakan kenderaan ini, buat didikan. Panggil mereka after first certain years untuk kursus semula. Ajar mereka bagaimana cara menunggang berhemah supaya kita dapat kurangkan jumlah kemalangan.

Jumlah kemalangan jalan raya di Malaysia ini begitu tinggi dan saya percaya kalau kerajaan tak dapat mengatasi masalah ini, kita akan rugi anak-anak muda kita. Dari segi ekonomi pun akan rugi ratusan juta disebabkan oleh kemalangan.

Oleh itu, saya mohon— saya sokong rang undang ini tetapi sedikit pertimbangan, boleh dilihat semula atas cadangan-cadangan yang telah saya ajukan. Terima kasih Dato Speaker atas masa yang diberikan.

Terima kasih Dato Yang di-Pertua.

Sepuluh minit cukup Dato Yang di-Pertua.

Dato Yang di-Pertua, saya bangkit hari ini untuk menzahirkan sokongan tidak berbelah bahagi saya kepada usaha Kementerian Pengangkutan dalam meminda RUU Pengangkutan Jalan (Pindaan) 2026 di bawah kepimpinan Yang Berhormat Anthony Loke yang komited memperkukuhkan keselamatan jalan raya kita.

Sebagai seorang bekas pengamal perubatan dan bekas pengarah hospital, saya telah melihat dengan mata sendiri, betapa banyak nyawa anak muda, aset berharga negara, melayang di atas tar sejuk jalan raya akibat lumba haram. Tragedi di Simpang Renggam yang meragut lima nyawa Jun lalu membuktikan bahawa langkah memperkenalkan seksyen 42A baharu bagi mengkategorikan lumba haram sebagai kesalahan khusus adalah satu tindakan yang tepat, yang sudah lama dinanti-nantikan. Syabas saya ucapkan, Yang Berhormat.

Namun Dato Yang di-Pertua, sebagai Dewan semak dan imbang, kita perlu memastikan bahawa dalam ghairah kita memburu pesalah jalan raya, kita tidak boleh overreach atau melangkaui batas sehingga menghukum rakyat marhaen yang tidak bersalah.

Dato Yang di-Pertua, saya ingin menarik perhatian Dewan yang mulia ini kepada fasal 28 yang meminda seksyen 108 akta ibu. Pindaan ini menaikkan penalti bagi kesalahan membuat pernyataan palsu atau memalsukan dokumen pengangkutan jalan secara drastik. Dari hukuman asal penjara maksimum satu tahun di bawah fasal 28A atau lima tahun di bawah fasal 28B, kini dinaikkan sehingga 10 tahun penjara. Manakala, denda dinaikkan daripada RM5,000 kepada RM10,000 dan maksimum RM200,000.

Dato Yang di-Pertua, kita benci pemalsuan dokumen, kita benci sindiket lesen terbang atau plat palsu, tetapi menaikkan hukuman penjara sehingga 10 tahun bagi kesalahan pernyataan palsu (false statement) dalam urusan pentadbiran kenderaan adalah satu tindakan yang tidak seimbang. Bayangkan jika seorang kerani atau pesara tersilap mengisi maklumat pengisytiharan atau terjebak dengan penipuan dokumen oleh pihak ketiga tanpa niat jahat, mereka berdepan dengan hukuman penjara 10 tahun.

Hukuman 10 tahun ini menyamai hukuman jenayah berat seperti rompakan berkumpulan di bawah seksyen 395 Kanun Keseksaan. Mengapa kesalahan pengisytiharan dokumen pengangkutan disetarakan dengan jenayah keganasan fizikal? Bolehkah kementerian memperincikan tafsiran ini agar ketidaksengajaan atau kesilapan perkeranian tidak menghancurkan masa depan rakyat marhaen dengan hukuman penjara sedahsyat ini?

Dato Yang di-Pertua, seterusnya mari kita lihat— memperhalusi fasal 30 yang memperkenalkan seksyen 110B(1)(c). Fasal ini menyatakan orang-orang yang menyebarkan maklumat mengenai apa-apa aktiviti polis atau Pegawai Pengangkutan Jalan boleh didenda sehingga RM50,000 atau dipenjarakan lima tahun. Dato Yang di-Pertua, ini adalah satu overreach yang sangat membimbangkan. Adakah rakyat marhaen yang menandakan lokasi sekatan jalan raya (roadblock) di aplikasi Waze ataupun Google Maps selepas ini akan disumbat ke dalam penjara?

Ini— adakah citizen journalism atau orang awam yang merakamkan salah guna kuasa atau aktiviti rasuah oleh pegawai penguat kuasa menggunakan dashcam, lalu menularkannya untuk menuntut keadilan kini dianggap sebagai jenayah berat? Janganlah disebabkan oleh kita menangkap beberapa kerat pesalah, kita jadikan jutaan penggunaan aplikasi navigator Waze ataupun pemilik dashcam di Malaysia sebagai bakal banduan. Hukuman penjara sehingga lima itu dah terlalu drastik dan malah lebih berat daripada seksyen 186 Kanun Keseksaan bagi kesalahan menghalang penjawat awam.

Saya mohon penjelasan kementerian bahawa...

Ya, itu untuk maklumat kita. Tapi adakah mereka akan menganggap itu adalah satu sebaran? Itu saya nak satu kepastian daripada Yang Berhormat Menteri berkenaan isu ini.

Dato Yang di-Pertua, dalam fasal 31 dan 40, pihak berkuasa boleh menyita atau melupuskan kenderaan mikromobiliti seperti basikal elektrik dalam tempoh satu bulan jika tidak dituntut. Kenderaan mikromobiliti adalah nadi mobiliti golongan B40 ataupun pekerja gig, penghantar makanan. Mereka bukannya orang kaya. Kalau kenderaan mereka disita, sebulan adalah tempoh yang terlalu pendek untuk mereka kumpul duit untuk bayar denda ini. Bolehkah Kementerian Pengangkutan mempertimbangkan untuk melanjutkan tempoh ini?

Dato Yang di-Pertua, akhir sekali saya ingin mengambil kesempatan untuk menyentuh tentang nasib mangsa selepas kemalangan. Saya masih mengingati satu kes kemalangan berlaku di Sungai Bakap melibatkan dua beradik. Disebabkan oleh kelalaian pemandu lori, motosikal yang dibawa oleh nenek mereka telah dilanggar dan diheret sehingga menyebabkan seorang kanak-kanak perempuan mengalami kecederaan serius sehingga kehilangan anggota badan.

Adik beliau pula mengalami kecederaan di anggota atas (tangan) dan melalui proses pemulihan yang panjang sehingga perlu belajar menggunakan tangan yang lain untuk menulis semula. Bagi keluarga ini, perjuangan tidak berakhir apabila mereka keluar daripada hospital, mereka perlu berhadapan dengan cabaran fizikal, emosi, pendidikan dan juga kewangan.

Dengan bantuan masyarakat serta sokongan pelbagai pihak, termasuk saya sendiri dan juga Kerajaan Negeri Pulau Pinang, keluarga tersebut akhirnya mendapat pelbagai bantuan, termasuk bantuan perumahan, tapi persoalannya adalah lebih besar daripada ini, adakah semua mangsa di seluruh negara mempunyai akses kepada bantuan yang sama?

Saya ingin bertanya kepada kerajaan. Adakah kerajaan bercadang untuk mewujudkan satu sistem sokongan nasional kepada mangsa kemalangan serius, khususnya kanak-kanak yang mengalami kehilangan anggota badan, termasuk akses kepada rehab, prosthetics, fisio dan sokongan psikososial? Mangsa kemalangan bukan hanya memerlukan rawatan untuk sembuh, mereka memerlukan peluang untuk membina semula kehidupan.

Bismillahirrahmanirrahim. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera dan selamat petang.

Kita teruskan perbahasan pada petang ini dengan mempersilakan Yang Berhormat Senator Dato’ Prof. Emeritus Dr. Mohammad Redzuan bin Othman. Dipersilakan.

Tahniah diucapkan. Saya bangun pada hari ini untuk mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Pengangkutan Jalan (Pindaan) 2026, Akta 333.

Saya mulai dengan merakamkan penghargaan kepada Yang Berhormat Menteri Pengangkutan dan seluruh pegawai kementerian serta Jabatan Pengangkutan Jalan yang telah berusaha menyediakan pindaan ini sebagai satu langkah penting untuk memperkukuh sistem pengangkutan jalan negara kita yang semakin berhadapan dengan cabaran baharu abad ke-21.

Tuan Yang di-Pertua, saya melihat rang undang-undang ini bukan sekadar suatu himpunan pindaan terhadap seksyen-seksyen tertentu dalam Akta Pengangkutan Jalan 1987, sebaliknya pada hemat saya merupakan manifestasi kepada negara untuk memasuki satu era baharu dalam pengurusan mobiliti, keselamatan jalan raya dan tadbir urus pengangkutan.

Hari ini kita tidak hidup dalam dunia yang sama seperti ketika akta ini mula diperkenalkan iaitu hampir empat dekad yang lalu. Hari ini kita berhadapan dengan kenderaan elektrik. Hari ini kita berhadapan dengan mikrobiliti. Hari ini kita juga berhadapan dengan pendigitalan lesen penggunaan kecerdasan buatan (artificial intelligence) [Tidak jelas] pintar, analitik data raya (big data analytics), transaksi tanpa tunai seperti integrasi sistem pengangkutan yang semakin kompleks.

Semua perubahan memerlukan undang-undang yang lebih responsif dan bersifat masa hadapan. So, itu saya menyokong penuh hasrat kerajaan membawa pindaan ini. Walaupun demikian, izinkan saya membawa Dewan yang mulia ini melihat isu ini daripada perspektif yang lebih luas.

Datuk Yang di-Pertua, setiap kali apabila kita bicara mengenai Akta Pengangkutan Jalan, kita melihatnya semata-mata daripada sudut trafik. Kita bercakap tentang saman, kita bercakap tentang lesen, kita bercakap tentang JPJ, kita bercakap tentang PDRM, tetapi pada hemat saya perkataan sedemikian amat terbatas sifatnya. Pada hari ini, keselamatan jalan raya sebenarnya telah menjadi isu nasional yang merentasi pelbagai dimensi ialah isu ekonomi, ialah isu kesihatan awam, ialah isu produktiviti negara, ialah isu psikologi masyarakat, ialah isu kesejahteraan keluarga secara keseluruhannya.

Yang penting, kesemuanya ini adalah isu yang berkaitan dengan kemanusiaan. Setiap kali berlaku kemalangan maut, negara bukan sahaja kehilangan seorang pengguna jalan raya, tetapi negara kehilangan warganegaranya. Seorang ibu, seorang ayah atau kedua-duanya.

Seorang anak mungkin seorang doktor, jurutera, guru atau sebagainya yang juga merupakan kemungkinan pada masa akan datang menjadi pemimpin negara.

Dalam bahasa ekonomi, kita kehilangan modal insan yang boleh membangunkan negara.

Dalam bahasa sosial, kita berhadapan dengan kepincangan institusi keluarga. Dalam bahasa agama, kita kehilangan nyawa yang sangat dimuliakan oleh Allah SWT.

Datuk Yang di-Pertua, saya melihat sebahagian peruntukan pindaan dalam rang undang- undang ini memberi penekanan kepada aspek penguatkuasaan. Ini termasuklah peningkatan kadar penalti, perwujudan kesalahan baharu seperti perlumbaan haram dan dugaan kelajuan, kuasa penguatkuasaan yang lebih jelas serta penggunaan teknologi digital dalam pentadbiran lesen dan pencapaian notis.

Semua ini adalah satu langkah yang amat baik. Saya menyokong sepenuhnya usaha ini.

Namun begitu saya ingin mengemukakan satu persoalan yang lebih mendasar. Adakah masyarakat yang lebih berdisiplin hanya kerana hukuman menjadi lebih berat? Sejarah dunia menunjukkan bahawa jawapannya, tidak semestinya begitu. Jika hukuman sahaja mampu mengubah manusia, maka semua negara yang mempunyai hukuman yang paling berat sepatutnya menjadi negara yang paling selamat. Hakikatnya tidak sedemikian.

Apa yang membezakan negara yang benar-benar berjaya dalam keselamatan jalan raya ialah mereka berjaya membentuk budaya. Undang-undang mungkin boleh mengawal tingkah laku seseorang ketika dia melihat anggota penguat kuasa, tetapi budaya akan mengawal tingkah lakunya walaupun tiada siapa yang memerhatikan.

Di sini saya melihat cabaran sebenar Malaysia. Kita bukan sekadar meningkatkan jumlah saman, kita ialah membina masyarakat yang mempunyai kesedaran moral yang mematuhi undang-undang kerana mereka menghargai nyawa bukan kerana takut dikenakan tindakan.

Apabila kita meneliti negara-negara maju di Eropah seperti Sweden, Jepun, Belanda dan negara-negara lain, kita dapati mereka tidak bergantung kepada hukuman semata-mata, sebaliknya membina budaya. Budaya memberi laluan. Budaya menghormati pejalan kaki.

Budaya mematuhi had laju walaupun tiada kamera, CCTV ataupun litar tertutup.

Budaya tidak menggunakan telefon ketika memandu walaupun tiada polis yang memerhati. Budaya mengutamakan keselamatan orang lain melebihi kepentingan diri sendiri.

Budaya seperti ini tidak lahir melalui saman, ia lahir melalui pendidikan, ia lahir melalui keluarga, ia lahir melalui sekolah. Akhirnya ia menjadi normal sosial yang dipatuhi secara sukarela dan penuh tanggungjawab.

Saya percaya inilah matlamat yang sepatutnya kita capai. Kita tidak mahu melahirkan rakyat yang patuh apabila melihat kenderaan JPJ atau PDRM ataupun anggota yang melakukan pemantauan. Kita mahu melahirkan rakyat yang mematuhi undang-undang kerana mereka percaya setiap nyawa adalah amanah yang mesti dipelihara. Rang undang-undang ini banyak dibahaskan berkaitan menaikkan kadar penalti dan hukuman, sebagaimana telah diberikan contoh menaikkan jumlah saman daripada RM300 kepada RM500 dan sebagainya.

Saya menyokong ketegasan ini kerana undang-undang mestilah mempunyai usaha pencegahan. Namun demikian, izinkan saya mengemukakan satu prinsip. Dalam sebuah negara yang matang, hukuman yang berat bukan lambang kekuatan undang-undang. Sebaliknya kepastian bahawa hukum akan dilaksanakan secara adil, konsisten itulah yang lebih penting.

Dalam bidang kriminologi, banyak kajian menunjukkan bahawa seseorang yang lebih takut kepada kepastian ditangkap berbanding beratnya hukuman.

Terima kasih Yang Berhormat Senator Dato' Prof.

Emeritus Dr. Mohammad Redzuan bin Othman. Banyak menyentuh perkara yang terkait dengan rang undang-undang yang sedang kita bahaskan pada petang ini.

Seterusnya saya mempersilakan Yang Berhormat Tuan Azahar bin Hassan. Tak ada?

Silakan YB.

Kadang-kadang, Yang Berhormat Datuk Speaker, saman-saman yang dikeluarkan ini berantai. Apabila kita nak sambung Road Tax ataupun nak sambung lesen, pada ketika itu kita lihat black list kita terlalu banyak sampai tiga, empat saman. Empat saman kalau kali dengan tiga, RM1,200. Nak sambung lesen mungkin RM30 sahaja, tapi lesen tidak boleh sambung kecuali dengan penjelasan saman-saman tersebut. Ini membebankan rakyat.

Mungkin RM500 mungkin dilihat sebagai jumlah yang kecil bagi setengah pihak. Tetapi, keluarga yang berpendapatan rendah, RM500 boleh bersamaan dengan perbelanjaan makanan selama mungkin sebulan, mungkin dua bulan. Kita tidak mahu hukuman yang sama memberikan kesan yang terlalu berbeza. Bagi golongan berpendapatan tinggi, RM500 mungkin murah dibayar. Bagi golongan miskin, jumlah yang sama boleh menyebabkan mereka berhutang atau gagal memenuhi keperluan keluarga.

Saya ingin bertanya, apakah asas yang digunakan untuk mengenakan RM500 ini?

Adakah ia berdasarkan kajian kadar ketidakpatuhan, kadar inflasi atau keberkesanan denda RM300 yang sedang berkuat kuasa? Adakah kerajaan juga mempertimbangkan kemudahan bayaran secara ansuran bagi kes tertentu, khususnya bagi pesalah kali pertama daripada kumpulan berpendapatan rendah ini?

Saya tidak mempertikaikan keperluan mengenakan hukuman. Mereka yang melakukan kesalahan mesti bertanggungjawab. Namun, hukuman mesti berkadar dengan jenis kesalahan, tahap bahaya dan kemampuan pesalah. Kesalahan teknikal atau pentadbiran tidak seharusnya dilayan sama seperti perbuatan yang dilakukan dengan sengaja yang membahayakan nyawa.

Poin yang keempat ialah dasar diskaun saman dan sikap menunda bayaran. Perkara terakhir yang ingin saya bangkitkan ialah mengenai pemberian diskaun saman yang sering diumumkan pada penghujung tahun atau sempena program tertentu. Kita perlu melihat kesan pendekatan ini terhadap sikap pengguna jalan raya. Apabila diskaun lazimnya diumumkan pada hujung tahun, sebahagian orang mungkin sengaja menangguhkan pembayaran kerana menjangkakan tawaran diskaun akan diberikan. Saya juga termasuk golongan ini.

Keadaan ini menimbulkan persoalan keadilan. Orang yang bertanggungjawab akan membayar saman dengan segera mungkin membayar jumlah penuh, sedangkan mereka yang menunggu pula berpeluang menikmati diskaun. Saya memohon penjelasan Menteri, apakah dasar sebenar kerajaan mengenai pemberian diskaun saman ini? Adakah tujuannya untuk membantu rakyat, menggalakkan penyelesaian tunggakan atau sekadar dilaksanakan sempena acara tertentu?

Kita memahami bahawa mekanisme pengurangan kadar bagi pembayaran awal telah pun dilaksanakan. Oleh itu, isu yang saya bangkitkan bukanlah mengenai diskaun pembayaran awal, tetapi mengenai saman lama dan tunggakan yang masih belum diselesaikan.

Masa sudah tamat. Saya sebenarnya menyokong RUU ini. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Tuan Yang di-Pertua. Saya ucapkan terima kasih untuk memberi ruang kepada saya berbahas pindaan Akta Pengangkutan Jalan yang kita nak bahas hari ini.

Sebelum itu, saya ingin nak ucapkan terima kasih kepada kerajaan dan juga Kementerian Pengangkutan yang memberi banyak kemudahan untuk OKU. Saya ucapkan terima kasih, khususnya lesen pemandu diberi percuma dan juga beberapa perkara telah diberikan kepada kami. So, saya ucapkan terima kasih di sini.

Saya ingin bawa beberapa perkara untuk kementerian untuk membaik pulihkan inklusif bagi OKU di jalan raya. Dalam rang undang-undang ini, kita boleh bawa perkara-perkara seperti beberapa perkara saya ingin cadangkan dan membaikikan.

Yang pertama sekali adalah undang-undang pengangkutan jalan raya fokus kepada keselamatan OKU. Keselamatan jalan raya mesti inklusif untuk semua termasuk OKU fizikal, penglihatan, pendengaran dan integrasi ataupun pembelajaran.

Kedua, berkuat piawaian infrastruktur mesra OKU seperti lintasan pejalan kaki dengan syarat bunyi, laluan kerusi roda yang sesuai, lampu isyarat dengan masa melintas yang cukup serta papan tanda yang mudah difahami. Didapati banyak kawasan, khususnya kalau kita pergi ke Brickfields, di mana kawasan itu diisytiharkan sebagai kawasan khas untuk OKU, khususnya penglihatan, masih lagi tidak mesra OKU di kawasan tersebut.

So, saya minta Kementerian Pengangkutan di bawah akta, undang-undang jalan raya diketatkan untuk tindakan-tindakan saman terhadap pengguna seperti gerai-gerai, penjaja- penjaja yang membina ataupun membuat perniagaan di atas tapak di mana OKU penglihatan tidak dapat meneruskan perjalanan mereka sebab tanda braille yang menggunakan kaki itu mereka letak gerai makan di atas itu. Kebanyakannya berlaku di Brickfields dan juga di kawasan lain-lain juga. So, saya mohon pihak jabatan kementerian mengambil tindakan yang tegas terhadap mereka ini.

Yang ketiga, pastikan pengangkutan awam benar-benar boleh diakses. Contohnya, bas.

Tuan Yang di-Pertua, ia amat sedih sekali. Bagi kementerian, saya pernah naik bas ekspres satu tempat ke satu tempat. Kebanyakan, I boleh kata, hampir 100 peratus bas ekspres tidak mempunyai akses OKU. Saya gunakan tongkat naik tangga depan, masuk dalam sedikit sahaja.

Ia tidak sesuai, tidak mengikuti piawaian antarabangsa.

So, apakah tindakan? Ataupun, ada OKU fizikal yang khususnya seperti kerusi roda, bagaimana mereka akan menaiki? Ini adalah isu yang serius sebab saya sendiri mengalami kesusahan, pernah jatuh beberapa kali, tapi tak dapat claim sebab kami tak dapat insurance coverage. OKU tidak dapat coverage insurans. So, dengan itu, kami terpaksa tanggung sendiri beban tersebut. Saya mohon dengan akta yang akan diluluskan akan dimasukkan perkara- perkara ini untuk memastikan golongan OKU ini tidak dipinggirkan mereka.

Yang ketiga tadi itu, juga stesen-stesen perhentian bas dan seterusnya, pastikan segala kemudahan-kemudahan asas OKU terdapat di sana kemudahan-kemudahan sokongan juga, terutama sekali adakah lantai yang mereka gunakan sesuai untuk golongan OKU mengikut piawaian antarabangsa, bukan sekadar mencantik-cantikkan kawasan, tetapi ia membawa kemudaratan kepada OKU.

Dan seterusnya, perkara keempat, tingkatkan latihan kepada pemandu kenderaan awam dan penguat kuasa supaya mereka faham keperluan penumpang OKU, termasuk bantuan untuk menggunakan kerusi roda serta individu kurang penglihatan atau kurang pendengaran.

Terima kasih Yang Berhormat Senator.

Bersama-sama kita dalam Dewan ini juga sedang menyaksikan perbahasan yang sedang berlangsung adalah generasi muda, anak-anak muda yang melihat bagaimana proses kedaulatan undang-undang itu dipraktikkan dalam sistem demokrasi. Bagaimana undang-undang itu dibentang dan sekarang ini dibahas dan diluluskan. Selamat datang ke Dewan Negara.

Seterusnya saya mempersilakan Yang Berhormat Senator Tuan Pele Peter Tinggom.

Dipersilakan.

Terima kasih Yang Berhormat Senator Tuan Pele Peter Tinggom atas perbahasan dan sokongan itu ya.

Dan sekarang saya mempersilakan Yang Berhormat Senator Tuan Haji Hussin bin Ismail.

Yang Berhormat Senator kita ada banyak masa, yang tertinggal tadi boleh cover kalau nak.

Sebab biasanya YB melontarkan idea melebihi had waktu. Silakan YB.

Jadi saya fikir, dalam pelaksanaan ini, perkara ini juga harus diberi perhatian. Yang ketiga, saya nak sebut tonto. Baru ini kita, masa buat kunjungan kepada JPJ Kuantan. Tonto ini macam satu benda yang semua tahu cerita tonto, tapi macam tak boleh dibendung. Kenapa tak boleh bendung? Dia macam ada satu persefahaman di tempat yang buat test lesen, dengan tonto, satu.

Di antara kontraktor yang bawa lori tanah yang macam-macam, yang bawa barang besar-besar ini, lori besar-besar ini, dia tahu bila operasi itu nak dibuat. Bila waktu dia patut masuk. Malah, lens kereta yang tak cukup syarat pun boleh lepas.

Baru ini, di dekat dengan JPJ, penuh kedai tayar. Yang Berhormat Menteri, nak masuk JPJ test, tayar baharu belaka. Semua tayar baharu. Keluar JPJ sekejap, tak ada dah tayar baharu. Pakai tayar lama balik dah sebab dia sewa sebelah kedai-kedai itu. Ini, ini, ini, saya tak pasti. Saya yakin penguat kuasa tahu, tapi dia dah menjadi suatu kebiasaan. Orang panggil apa?

Benda yang sama, dah orang tengok. Benda itu jadi amalan. Boleh tidak kita melihat ini juga sebagai suatu program untuk dikuatkuasakan? Tonto ini bukan sebarang— bukan, bukan sudut ambil lesen saja.

Tonto ini bukan sekadar nak beritahu, nak report tentang tentang adanya operasi JPJ, polis dekat mana, tapi tonto ini jauh lebih daripada situ dan saya takut lihat kalau-kalau nanti tonto ini menjadi sindiket yang rasa kebiasaan dah, untuk dia tidak— or normalisasi. Dah jadi normal benda itu semacam kalau nak buat macam ini, kena macam ini. Macam kita nak pergi ambil, nak dapat visa. Kadang-kadang nak ambil visa, payah, lambat, tapi kalau kita ambil orang tertentu, cepat dia dapat.

Yang ketiganya, kita nak sebut juga tentang, kita bercakap tentang pengaruh dadah.

Tuan, saya tengok, Yang Berhormat Datuk, sekarang yang dadah, yang arak ini, yang dadah kita kontrol. Ada AADK dah, macam-macam jenis, tetapi yang minum arak masuk bawa kereta ini, yang baru ini berapa ramai yang kita dengar baru ini, empat buah kereta berlanggar serentak.

Berapa orang mati, berderet mati, tapi bukan masalah yang bawa dadah, masalah pengendalian arak itu sendiri. Kedai arak, pengamalan arak dan lain-lain.

Jadi benda-benda macam ini, saya fikir perlu dibina, dibuat satu ekosistem yang lengkap, barulah dia akan merasakan bahawa segala kekurangan yang berlaku, yang menjadi penyebab, menjadi enabler, yang menjadi penyebab kepada semua-semua benda ini kita cantas, kita kerat, kita buang. Kalau tidak yang rakyat, yang sebahagian tadi. Saya, saya tak sentuh tentang kes hukuman, hukuman, hukuman. Saya pun kadang-kadang rasa nak sentuh. Masa dah habis, tetapi bila kita sebut hukuman, hukuman ini yang paling kenanya orang kampunglah...

Yang motosikal kuasa tinggi itu. Ferrari, Ferrari ini, saya tak pernah pula tengok kena sekat dekat tengah jalan. Tak tahulah, takut detector tak boleh nak detect, laju sangat, tapi yang kena ini, termasuk yang duduk jalan kampung. Ini saya minta maaf juga abang-abang polis. Yang kita pun pegang motosikal dua buah, round tepi jalan. Tahan.

Orang pun faham. Kenapa duduk tempat yang tersorok, tersorok, tersorok? Nak tahan? Mahu tak mahu terima sajalah hakikat. Jadi saya, saya mohon supaya berlaku, diwujudkan satu ekosistem yang menyeluruh bila kita melihat sebab semua rakyat Malaysia, saya rasa sekarang tak sampai 10 persen yang— yang tak berkenderaan.

Poin akhir saya ialah dari sudut pendidikan. Kos sewa, kos denda, kos-kos yang lain.

Semua itu mengambil, mengambil duit yang besar dan rakyat terpaksa sumbang. Saya bukan kata nak menyokong orang buat salah ini tak, tetapi bayar denda ini, kadang-kadang sekarang ini tak sedar. Baru ini, saya sendiri pun, tapi saya tak mengaku saya buat salahlah. Kereta saya, orang lain bawa kut. Nak pergi, nak pergi sambung lesen, tak boleh bayar sebab ada tiga saman.

Saya rasa, saya bawa slow. Mungkin driver bawa laju, kan?

Saya rasa yang lebih daripada itu Yang Berhormat Menteri, memang tak masuk dalam peruntukan undang-undang, tapi perkasakan pendidikan kepenggunaan jalan raya. Kos untuk perkasakan pendidikan kepenggunaan jalan raya ini saya rasa tak setinggi berbanding dengan jumlah implikasi pengguna jalan raya terpaksa bayar dan kalau masyarakat ini terdidik dengan, dengan— dengan adab, akhlak, sopan-santun dalam jalan raya ini, mungkin pendekatan kita itu akan jadi lebih, lebih baik.

Saya sikit berpengalaman di— di Laos tuan-tuan. Laos ini, jalan bandar Laos— bandar Loas tak besar, tapi dia punya— dia punya speed limit-nya 50 kilometer sejam. Memang slow.

Kereta nak bergerak daripada— daripada bandar itu, nak pergi ke— memang slow, tapi semua rakyat dia ikut, dalam bandar 50 kilometer sejam.

Kenapa rakyat Laos boleh buat? Saya yakin kerana dia dididik dan ambil masa yang panjang untuk buat begitu. Ada tak ruang program pemerkasaan, pendidikan, kepenggunaan atau pengguna-pengguna jalan raya ini, kita jadikan satu agenda dalam pengolahan walaupun tak masuk, mungkin dalam akta yang kita bahaskan. Terima kasih. Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan salam sejahtera. Terima kasih Tuan Yang di-Pertua kerana memberi kesempatan kepada saya untuk sama-sama membahaskan Rang Udang-undang Pengangkutan Jalan (Pindaan) 2026 ini. Saya secara asasnya menyokong pindaan undang-undang yang sangat penting ini. Namun, terdapat beberapa perkara yang perlu diberi perhatian sebelum pindaan ini dikuatkuasakan secara sah.

Yang pertama, berhubung dengan keutamaan untuk meminda undang-undang berkaitan pemanduan mabuk di bawah seksyen 44 [Akta 333]. Tuan Yang di-Pertua, setelah kita meneliti rang undang-undang ini, saya berpandangan bahawa perlunya pindaan terhadap undang- undang berkaitan pemandu mabuk di bawah seksyen 44 [Akta 333]. Pindaan ini harus diberikan keutamaan demi mengangkat aspek perlindungan yang mustahak terhadap waris mangsa itu sendiri. Apabila sesebuah keluarga kehilangan [Tidak jelas] Keluarga ataupun punca rezeki akibat dirempuh pemandu mabuk ini, hukuman penjara mahupun denda yang dibayar kepada Perbendaharaan, kerajaan, sama sekali tidak mampu menyelesaikan krisis yang berlaku khususnya krisis kewangan yang menimpa waris mangsa secara serta-merta.

Oleh itulah atas dasar itulah, sepertimana yang pembahas banyak dibahaskan di peringkat Dewan Rakyat, saya juga ingin mendesak pihak kerajaan, supaya sama-sama mengambil perhatian berhubungan dengan isu pemandu mabuk ini. Agar kerajaan menyegerakan pindaan Akta 333 ini, bagi mengintegrasikan konsep diyat di dalam Islam ini iaitulah perintah pampasan ataupun ganti rugi kewangan mandatori oleh mahkamah ke atas pesalah untuk dibayar kepada iaitulah keluarga si mangsa yang terjejas itu. Di samping menyalurkan sebahagian denda trafik ke dalam tabung khas bantuan kebajikan mangsa yang terlibat dengan kemalangan tersebut.

Oleh itulah langkah ini wajar didukung secara tuntas kerana ia nya merupakan dengan penguatkuasaan hukuman yang diberikan ini iaitulah pembatalan lesen memandu seumur hidup, serta apa yang disebutkan sitaan kenderaan yang dikenakan secara mandatori bagi pesalah yang menyebabkan kematian mangsa dalam kemalangan itu ataupun kenderaan kekal di bawah seksyen 35 dan juga seksyen 45.

Oleh itu lah serta meletakkan polisi saya mengharapkan ia dapat mengetatkan polisi berhubung dengan berkaitan dengan penjualan alkohol di premis-premis 24 jam yang ada pada hari ini demi menyekat risiko berlakunya kemalangan melibatkan pemandu mabuk ini.

Seterusnya yang kedua, keperluan iaitu lah penyediaan ekosistem selamat sebelum pelaksanaan sitaan mikromobiliti ini.

Tuan Yang di-Pertua, saya ingin menyentuh berhubung dengan fasal 31 dan juga fasal 40 yang meminda seksyen 112 dan seksyen 127 iaitulah berkaitan dengan kuasa menahan iaitu menyita dan juga melupuskan kenderaan mikromobiliti iaitulah walaupun kalau kita lihat tujuan pindaan ini adalah untuk meningkatkan keselamatan jalan raya, saya berpandangan pendekatan yang dibawa terlalu menumpukan kepada penguatkuasaan tanpa disokong oleh penyediaan ekosistem dan juga prasarana yang selamat.

Oleh itulah saya mengharapkan supaya apa yang berlaku di luar sana iaitu ramai rakyat yang menggunakan skuter elektrik umpamanya sebagai penyelesaian untuk ke stesen pengangkutan awam ataupun tempat kerja yang ada pada hari ini. Namun, kebanyakan mereka, kebanyakan bandar yang di negara kita pada hari ini masih lagi tidak mempunyai iaitu lorong mikromobiliti yang selamat yang ada pada hari ini di mana yang disebutkan oleh rakan-rakan Senator tadi iaitulah yang memerlukan satu lorong yang selamat untuk dilalui oleh mereka ini yang menyebabkan pengguna terpaksa berkongsi jalan dengan kenderaan berat ataupun menggunakan kaki lima sehinggalah membahayakan semua pihak yang kita lihat pada hari ini.

Oleh itulah dalam keadaan ini tindakan melupuskan kenderaan yang tidak dituntut dalam tempoh sebulan merupakan hukuman yang terlalu berat, khususnya kepada golongan B40 dan juga pekerja-pekerja gig, ekonomi gig ini. Negara seperti Singapura difahamkan itulah memperkenalkan kawal selia akauntabiliti ini seiring dengan pelaburan yang berlaku dalam pembinaan rangkaian laluan khas yang selamat ini. Sebaliknya di negara kita, prasarana ini masih jauh ketinggalan. Malah, kebanyakan kita lihat lorong basikal hanya berupa garisan ataupun garisan cat tanpa perlindungan yang sebaiknya yang diberikan oleh pengguna.

Oleh itu saya ingin mengemukakan tiga pandangan iaitu lah tiga cadangan.

Yang pertama, kita berharap dapat menyediakan dana khas kepada semua PBT bagi membina lorong mikromobiliti ini yang mempunyai penghadang fizikal bagi memastikan tidak berlaku kemalangan terhadap mereka.

Yang kedua, mewujudkan mekanisme amaran digital dan juga kompaun berperingkat sebelum kenderaan dilupuskan di bawah seksyen 112 ini.

Yang ketiga, mewajibkan semua syarikat sewaan mikromobiliti ini memasang sistem kawalan had laju automatik di kawasan yang berisiko tinggi. Saya berharap kerajaan memberi perhatian yang utama kepada pendigitalan iaitu lah prasarana yang selamat sebelum memperluaskan kuasa penyitaan dan juga pelupusan yang dilakukan.

Seterusnya, yang ketiga, yang terakhir, saya ingin menyebut berhubung dengan isu pindaan Seksyen 20 dan juga 116. Implikasi penghapusan dokumen fizikal.

Dato’ Yang di-Pertua, seterusnya saya ingin membawa Dewan yang mulia ini iaitu lah meneliti satu kelompongan yang besar yang berisiko menafikan hak keadaan semula jadi rakyat iaitu kesan daripada pindaan seksyen 20 dan juga seksyen 118 iaitulah berkait dengan digitalisasi. Berdasarkan objektif pertama skop peningkatan perkhidmatan teras JPJ iaitulah dalam RUU ini, kerajaan berhasrat menghapuskan kewajipan memperagakan lesen fizikal dan juga menukarkannya kepada kaedah pengemukaan maklumat elektronik.

Kemuncaknya, seksyen 118(5) yang kita lihat menetapkan bahawa sesuatu notis saman ataupun kompaun yang dikenakan kepada pesalah dianggap telah disampaikan secara sah sebaiknya sahaja mesej elektronik ini dimasukkan ke dalam sistem penerimaan. Oleh itu, kita harapkan supaya ia dapat diberi perhatian yang sebaiknya.

Persoalan saya, adakah formula tadbir urus digital ini berpihak di bumi yang nyata di negara kita pada hari ini? Kerana kita lihat mengikut data petunjuk infrastruktur, telekomunikasi semasa yang ada di negara kita pada hari ini, bagaimana jurang digital di kawasan luar bandar dan juga kawasan pedalaman, sama ada di Sabah, Sarawak dan juga di pedalaman kawasan di Semenanjung kita yang ada pada hari ini kita lihat masih lagi kritikal.

Oleh itu, bagaimanakah nasib iaitulah pekebun kecil, komuniti orang asli yang berada di kawasan pedalaman ataupun warga emas di kawasan-kawasan yang tidak mempunyai liputan internet yang ada pada hari ini yang tidak mempunyai capaian 4G dan 5G yang stabil yang ada pada hari ini. Mengambil contoh realiti teknikal yang berlaku aplikasi digital agensi kerajaan sedia ada, sistem kerap kali mengalami gangguan fungsi ataupun sekatan daripada pelayar iaitu kepada ketika trafik pengguna yang melonjak tinggi.

Akhir sekali, sekiranya notis ini dianggap telah disampaikan secara automatik mengikut undang-undang sedangkan penerima mengalami masalah teknikal iaitulah menyebabkan perantinya, kecapaian internet tidak sampai atau,pun ketiadaan rangkaian data. Mereka secara sistematik akan terlepas tempoh pengumumannya, gagal membayar kompaun akhirnya dituduh di mahkamah tanpa disedari oleh pesalah. Ini adalah satu diskriminasi perundangan yang jelas yang menafikan hak kepada masyarakat, khususnya kepada rakyat kita yang berada di kawasan pedalaman.

Oleh itu, sebagai menambah baik saya mencadangkan supaya agar Kementerian Pengangkutan menetapkan prasyarat bahawa infrastruktur dan juga liputan internet di seluruh negara mestilah dibaiki serta diperkukuhkan terlebih dahulu sebelum pelaksanaan sistem digital ini dilaksanakan oleh pihak kerajaan. Ini dikuatkuasakan secara menyeluruh. Langkah ini wajib melibatkan kerjasama yang strategik yang merentas kementerian sama ada melibatkan Kementerian Digital ataupun Kementerian Komunikasi bagi memastikan tiada lagi kawasan yang tidak mempunyai capaian internet ini.

Akhir sekali, sebagai pelan alternatif sekiranya isu capaian ini belum diselesaikan oleh pihak kerajaan, saya mengharapkan pelaksanaan sistem kembar iaitulah dua sistem bagi kawasan luar bandar dan juga kerajaan mewajibkan mengekalkan pilihan penghantaran notis fizikal iaitulah melalui surat berdaftar iaitu pendigitalan separuhnya bagi memudahkan kehidupan rakyat khususnya di kawasan luar bandar.

Bukan berfungsi sebagai perangkap iaitulah perundangan yang menghukum kelompok marhaen di bawah sana yang terpinggir daripada arus pemodenan teknologi yang ada pada hari ini kerana mereka ini tidak mempunyai kecapaian internet dan sebagainya. Kalau kita harapkan ianya apa yang saman dan sebagainya sampai melalui internet, tetapi mereka tidak empunyai akses yang baik maka itu merupakan menafikan hak mereka kepada mereka yang ada di luar bandar. Terima kasih Dato’ yang di-Pertua dan saya menyokong.

Terima kasih Dato’ Yang di-Pertua. Terima kasih sebab berikan peluang kepada saya untuk mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Pengangkutan Jalan (Pindaan) 2026.

Saya menyokong usaha kerajaan meminda Akta Pengangkutan Jalan agar selari dengan perkembangan teknologi, perubahan corak pengangkutan dan cabaran keselamatan jalan raya pada masa kini. Undang-undang yang digubal puluhan tahun perlu sentiasa dikemas kini supaya kekal relevan dan berkesan.

Dato’ Yang di-Pertua, saya ingin menumpukan kepada dua isu utama. Pertama, gejala lumba haram dan mat rempit. Gejala lumba haram telah sekian lama menjadikan ancaman kepada keselamatan pengguna jalan raya. Kegiatan ini bukan sahaja melibatkan penunggang motosikal malahan membahayakan pengguna jalan raya yang tidak bersalah. Kita sering mendengar kes kemalangan maut yang melibatkan lumba haram terutamanya pada waktu malam dan hujung minggu.

Oleh itu, saya menyokong langkah kerajaan memperketatkan perundangan undang- undang yang berkuat kuasa terhadap mereka yang terlibat dalam lumba haram. Hukuman yang lebih tegas perlu diambil dengan penguatkuasaan yang konsisten supaya memberikan pencegahan yang lebih berkesan.

Nombor dua, kenderaan elektrik. Seiring dengan kemajuan teknologi, penggunaan motor elektrik semakin meluas dan prestasi juga semakin meningkat. Malaysia sendiri sedang membangunkan industri kenderaan elektrik dan menarik pelaburan dalam sektor ini. Justeru, adalah wajar Akta Pengangkutan Jalan dipinda supaya merangkumi peraturan yang lebih jelas mengenai piawaian keselamatan, pendaftaran dan pelesenan, had kelajuan serta penguatkuasaan terhadap kenderaan elektrik dan kenderaan mikromobiliti. Langkah ini penting bagi memastikan perkembangan teknologi tidak mendahului aspek keselamatan jalan raya.

Dato’ Yang di-Pertua, saya ingin juga mencadangkan supaya JPJ memperhebatkan penguatkuasaan kepada kenderaan yang mengeluarkan asap hitam melebihi had yang dibenarkan. Pemilik kenderaan wajar diberikan notis untuk membaiki kenderaan dalam tempoh tertentu. Sekiranya gagal mematuhi notis tersebut, tindakan penguatkuasaan yang lebih tegas hendaklah diambil. Langkah ini penting bagi mengurangkan pencemaran udara, menjaga kesihatan rakyat dan memastikan kenderaan berada dalam keadaan selamat di jalan raya.

Dato’ Yang di-Pertua, berhubung dengan fasal 29 bertujuan untuk meminda subseksyen 109(3A) Akta 333 memperuntukkan bahawa pemegang lesen yang juga merupakan pemilik berdaftar kenderaan boleh dianggap melakukan satu kesalahan sekiranya pekerjanya melakukan kesalahan di bawah seksyen baharu 42A semasa menjalankan tugas. Secara prinsipnya, usaha kerajaan untuk meningkatkan tahap pematuhan undang-undang jalan adalah wajar. Namun demikian, saya mempunyai beberapa persoalan minta diperjelas.

Pertama, adakah ini bermaksud setiap kali seorang pekerja melakukan kesalahan di bawah seksyen baharu 42A ketika menjalankan tugas, majikan ataupun pemegang lesen juga dikenakan saman atau pendakwaan? Nombor dua, apakah asas tanggungjawab yang dikenakan pada majikan? Adakah kerana majikan gagal menyelia pekerja, gagal menyediakan latihan yang mencukupi atau semata-mata kerana majikan merupakan pemilik berdaftar kenderaan tersebut?

Ketiga, adakah kerajaan menyediakan balasan yang munasabah kepada pemegang lesen? Sebagai contoh, jika majikan telah menyediakan latihan, mengeluarkan arahan yang jelas, mengendalikan kenderaan dengan baik dengan mengambil semua langkah yang wajar untuk memastikan pematuhan undang-undang, adakah majikan masih akan dipertanggungjawabkan?

Saya berpendapat bahawa tanggungjawab majikan perlu ditentukan secara adil. Undang- undang tidak seharusnya menghukum majikan secara automatik atas setiap kesalahan pekerja tanpa mengambil kira sama ada majikan telah melaksanakan segala langkah pencegahan yang munasabah.

Dato’ Yang di-Pertua, tidak dinafikan di dalam tempoh hampir empat tahun ini, Kementerian Pengangkutan telah mencapai beberapa prestasi yang dapat dipuji. Nombor satu, transformasi digital JPJ melalui MyJPJ.

Nombor dua, penambah baik perkhidmatan dalam talian, usaha memperkukuh keselamatan jalan raya melalui pelbagai operasi dan kempen kesedaran.

Oleh itu, saya mohon penjelasan mekanisme pelaksanaan peruntukan ini supaya tidak menimbul ketidakpastian dalam kalangan masyarakat pengangkutan, pengusaha bas, syarikat logistik dan pemilik kenderaan komersial.

Dato’ Yang di-Pertua, usaha kerajaan melalui Kementerian Pengangkutan memperkukuhkan sistem pengangkutan negara khususnya pembangunan MRT, LRT, landasan kereta api dan infrastruktur pengangkutan bagi mengurangkan kesesakan jalan raya yang semakin membeban rakyat. Kita harus mengakui bahawa kerajaan telah menunjukkan komitmen yang serius dalam memperluaskan jaringan pengangkutan awam.

MRT Putrajaya Line yang telah siap dan beroperasi sepenuhnya merupakan satu pencapaian besar. Begitu juga dengan RTS Link, Rapid Transit System di Johor. Selain itu, projek LRT 3 – Shah Alam Line yang sedang menghampiri fasa akhir pembinaan juga amat penting.

Kawasan Shah Alam dan Klang merupakan antara kawasan yang mengalami kesesakan jalan yang tinggi setiap hari. Apabila laluan beroperasi kelak, saya percaya ia akan membantu mengurangkan jumlah kenderaan yang memasuki tempat bandar dan bandar utama.

Dato’ Yang di-Pertua, berhubung projek East-Coast Rail Link (ECRL). Inilah satu pencapaian yang sangat digalakkan. Saya ingin mencadang kerajaan memberikan perhatian kepada bandar-bandar seperti Kuantan, Temerloh, Bera, Mentakab supaya mereka tidak dipinggirkan.

Akhir sekali, saya ingin merakamkan penghargaan kepada semua pihak yang terlibat dalam pembangunan pengangkutan negara. Saya harap kerajaan akan terus memperkukuh sistem pengangkutan awam negara secara menyeluruh dan memastikan setiap projek dilaksanakan mengikut jadual, berkualiti serta memberikan manfaat maksimum kepada negara.

Datuk Yang di-Pertua, akhir kata, saya yakin pindaan ini akan meningkatkan keselamatan jalan raya, melindungi nyawa orang ramai dan mewujudkan satu sistem pengangkutan negara yang lebih selamat, moden dan berdaya saing.

Dengan ini, saya menyokong rang undang-undang pindaan ini dan saya harap setiap cadangan yang saya sebut tadi dapat juga diambil perhatian. Sekian, terima kasih.

Terima kasih Datuk Yang di-Pertua di atas ruang dan peluang yang diberikan kepada saya berdiri di Dewan yang mulia ini untuk membawakan suara serta denyut nadi rakyat dalam perbahasan Rang Undang-undang Pengangkutan Jalan (Pindaan) 2026.

Sebagai permulaan, saya meletakkan setinggi-tinggi penghargaan dan tahniah kepada Yang Berhormat Menteri Pengangkutan serta seluruh warga kementerian. Kesungguhan membentangkan pindaan kepada Akta Pengangkutan Jalan 1987 [Akta 333] ini adalah satu cerminan kepimpinan yang bertindak balas dengan realiti semasa. Ia membuktikan bahawa kerajaan bukan sahaja mendengar, malah prihatin terhadap keperluan perundangan yang progresif, relevan dan benar-benar melindungi rakyat di luar sana.

Datuk Yang di-Pertua, pindaan ini tidak seharusnya dipandang dari sudut penguatkuasaan semata-mata. Di sebalik barisan klausa dan perundangan ini, ada agenda besar untuk menyelamatkan nyawa manusia. Dalam era kecerdasan buatan (AI) dan Revolusi Industri 4.0, pendigitalan sistem pengangkutan bukan lagi satu kemewahan, melainkan satu tuntutan ihsan.

Teknologi pintar analitik data dan pemantauan masa nyata yang ingin kita terapkan bukan bertujuan untuk menghukum, tetapi untuk memberi perlindungan yang lebih cekap, pantas dan adil kepada setiap anak bangsa yang berada di atas jalan raya.

Datuk Yang di-Pertua, bila kita bercerita tentang keselamatan jalan raya, kita sedang berbicara tentang hak paling asas rakyat iaitu hak untuk pulang ke rumah dengan selamat. Rang undang-undang yang digubal puluhan tahun ini mesti disirami dengan nilai keprihatinan baharu, selari dengan pemikiran moden dan kecanggihan teknologi pada hari ini.

Mengenai statistik pada tahun 2025, negara kita mencatatkan 6,581 kematian akibat kemalangan jalan raya. Secara purata, 18 nyawa melayang setiap hari. Lebih menyayat hati, 4,267 daripada jumlah itu iaitu 65 peratus adalah penunggang dan pembonceng basikal.

Datuk Yang di-Pertua, 18 nyawa sehari ini bukanlah satu angka pada helaian kertas.

Mereka adalah bapa yang mencari rezeki untuk keluarga. Anak-anak muda yang menjadi harapan ibu bapa dan para penghantar makanan yang bertarung nyawa demi mencari sesuap nasi.

Setiap kali angka ini meningkat, di mana ada isteri yang menjadi balu, anak yang menjadi yatim sekelip mata dan ada ibu bapa meraung meratapi kehilangan insan tersayang. Rasa ihsan dan empati mendalam inilah yang menuntut kita bertindak tegas pada hari ini.

Dato’ Yang di-Pertua, atas dasar kasih dan sayang kepada nyawa rakyat yang tidak berdosa, saya menyokong penuh pindaan terhadap seksyen 42 untuk memperketatkan tindakan terhadap pelumba haram dan pemanduan berbahaya. Kita menegaskan bahawa ketegasan ini bukan kerana benci kepada si pelaku, tetapi kerana kita sangat menyayangi nyawa orang awam yang mungkin menjadi korban ketidakbertanggungjawaban di jalan raya.

Namun, di manakah peranan teknologi dalam memanusiakan penguatkuasaan ini? Saya ingin bertanya kepada pihak kementerian. Sejauh manakah kesediaan Jabatan Pengangkutan Jalan (JPJ) untuk memanfaatkan kecerdasan buatan (AI), kamera AI, automatic number plate recognition (ANPR) dan analisis video pintar bukan sahaja memudahkan penguatkuasaan, tetapi memerlukan anggota bertarung nyawa di bawah terik matahari atau hujan lelah di lapangan, tetapi apa yang penting, ia memberi mesej kesedaran berterusan. Penguatkuasaan berasaskan AI ini adalah bentuk penguatkuasaan yang adil, telus, berterusan dan bebas daripada prasangka.

Datuk Yang di-Pertua, mengenai cadangan pelucuthakkan dan pelupusan kenderaan yang diubahsuai secara ekstrem di bawah seksyen 42. Saya menyokongnya bukan kerana niat mahu menganiaya atau memusnahkan harta benda rakyat, tetapi sebagai satu langkah pencegahan yang mendidik. Kita mahu memberi pengajaran yang tegas agar kenderaan yang berbahaya ini tidak lagi menjadi senjata yang boleh meragut nyawa sesiapa sahaja di jalan raya.

Namun begitu Datuk Yang di-Pertua, sebagai seorang pemimpin, kita tidak boleh sekadar menghukum tanpa memberi jalan keluar. Kita perlu berihsan kepada anak-anak muda. Ramai antara mereka yang terlibat dalam budaya lumba haram ini sebenarnya mempunyai keahlian, minat dan keberanian yang luar biasa dalam dunia permotoran.

Tugas kita sebagai pentadbir bukan untuk memadamkan impian dan passion mereka, tetapi memimpin, membimbing dan meletakkan mereka berada di landasan yang betul. Sebab itu saya menggesa Kementerian Pengangkutan bekerjasama rapat dengan Kementerian Belia dan Sukan, kerajaan-kerajaan negeri serta sektor swasta. Sediakanlah mereka litar rasmi yang selamat. Wujudkan akademi sukan permotoran dan sediakan program latihan yang profesional.

Bimbingilah anak-anak ini, tukarkan lah keghairahan jalanan mereka menjadi kebanggaan negara di litar antarabangsa. Inilah pendekatan bernilai ihsan, di mana penguatkuasaan undang- undang digandingkan secara seimbang dengan pembangunan sahsiah, bakat dan kasih sayang seorang pemimpin kepada generasi mudanya.

Datuk Yang di-Pertua, secara keseluruhan, saya berdiri teguh menyokong Rang Undang- undang Pengangkutan Jalan (Pindaan) 2026 ini. Undang-undang yang baik adalah undang- undang yang punyai jiwa. Keberkesanannya tidak ditukar ganti dengan beratnya hukuman semata-mata, tetapi terletak kepada keberkesanan penguatkuasaan berteraskan teknologi pendidikan keselamatan yang konsisten serta penyediaan ruang alternatif yang membina untuk rakyat.

Dengan gabungan ketegasan undang-undang, keahlian teknologi moden dan saya rasa ihsan yang mendalam terhadap setiap nyawa rakyat Malaysia, saya yakin kita mampu melahirkan sistem pengangkutan yang selamat, moden dan bertaraf dunia. Dengan itu, saya menyokong penuh Rang Undang-undang Pengangkutan Jalan (Pindaan) 2026 ini. Sekian, terima kasih.

Dan bagi— kita katakan beri ruang kepada saya turut mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Akta Pengangkutan Jalan (Pindaan) 2026 ini.

Saya bangun untuk menyokong RUU ini secara prinsip, khususnya usaha baik kerajaan memperkukuh kuasa pengawalseliaan dan penguatkuasaan di bawah Akta Pengangkutan Jalan 1987 ini. Matlamat tersebut juga dinyatakan dengan jelas dan huraian undang-undang ini dalam buku biru yang kita ada.

Namun demikian Tuan Yang di-Pertua, kita tidak boleh melihat pindaan ini hanya sebagai pindaan untuk menaikkan denda, menambah kesalahan dan memperluaskan kuasa pegawai.

Persoalan yang lebih besar ialah adakah pindaan ini benar-benar mampu mengurangkan kematian di jalan raya?

Walau bagaimanapun Dato' Yang di-Pertua, keselamatan jalan raya bukan hanya bergantung kepada rang undang-undang ataupun undang-undang yang lebih ketat atau hukuman yang lebih berat, keselamatan jalan raya juga bergantung kepada satu perkara yang paling asas iaitu kewujudan jalan raya yang selamat dan berkualiti.

Di Sarawak khususnya, di kawasan pedalaman seperti Belaga, inilah cabaran sebenar yang masih dihadapi oleh rakyat. Ramai penduduk masih bergantung kepada jalan balak, jalan ladang dan jalan tanah yang sempit, berlubang serta rosak teruk. Apabila musim hujan kadang- kadang jalan ini bertukar menjadi licin, berlumpur dan hampir tidak boleh dilalui. Risiko kemalangan bukan lagi kemungkinan, tetapi satu realiti harian yang terpaksa dihadapi oleh penduduk.

Dato' Yang di-Pertua, izinkan saya berkongsi pengalaman. Baru-baru ini iaitu pada 31 Mei 2026, di mana saya melalui Jalan Sangan ke Merit sejauh lebih kurang 86 kilometer, dari Merit, Punan Ba melalui Kemena dan Jalan Semarakan untuk ke Bintulu, perjalanan yang sepatutnya mengambil masa empat jam berakhir dengan masa lapan jam akibat jalan yang begitu daif dan rosak. Malah dalam perjalanan tersebut, kenderaan yang saya naiki tayar sudah meletup dua kali akibat keadaan jalan raya yang tidak sempurna. Mujurlah sebuah kenderaan dalam rombongan kami mempunyai tayar simpanan. Jika tidak, mungkin kami akan terkandas berjam-jam ataupun berhari di pedalaman yang jauh daripada sebarang bantuan dan tidak ada kemudahan telefon ataupun internet.

Tuan Yang di-Pertua, pengalaman ini bukan pengalaman saya seorang. Inilah pengalaman yang dilalui oleh rakyat pedalaman hampir setiap hari. Kita berada di Dewan yang mulia ini membahaskan pengurusan jalan raya dan pengangkutan jalan, kita bercakap tentang keselamatan pengguna jalan raya, penguatkuasaan undang-undang dan peningkatan hukuman.

Namun, hakikatnya masih ramai rakyat di pedalaman Sarawak belum menikmati hak paling asas iaitu sebuah jalan raya yang selamat untuk digunakan.

Bagaimana kita mahu cakap tentang disiplin pengguna jalan raya sedangkan masih ada rakyat yang terpaksa memandu di atas jalan balak, jalan tanah dan jalan rosak setiap hari.

Bagaimana kita mahu meningkatkan keselamatan jalan raya jika infrastruktur asas itu sendiri masih belum mencukupi. Sebab itu saya berpandangan bahawa penguatkuasaan dan pembangunan infrastruktur hendaklah bergerak seiring.

Justeru, sebagai kerajaan yang berfungsi secara kolektif, saya memohon agar Kerajaan Persekutuan melalui Kementerian Kerja Raya, Kementerian Pengangkutan dan khususnya Kementerian Kemajuan Desa dan Wilayah (KKDW) terus bekerjasama rapat dengan Kerajaan Sarawak bagi mempercepat pembinaan serta pengiktirafan jalan-jalan luar bandar dan pedalaman.

Jalan bukan sekadar kemudahan pengangkutan jalan, ia juga menjadi nadi pembangunan. Dengan jalan yang baik, rakyat yang dapat ke sekolah dengan selamat, pesakit dapat di bawa ke hospital dengan lebih cepat, hasil pertanian dapat dipasarkan dengan kos yang lebih rendah dan peluang ekonomi dapat berkembang.

Penduduk di pedalaman Belaga serta kawasan pedalaman lain juga berhak menikmati jalan raya yang selamat, berkualiti dan boleh dilalui sepanjang tahun sama seperti rakyat di kawasan bandar. Ini tahun 2026, sepatutnya jalan-jalan yang saya lalui tadi sudah sepatutnya dinaik taraf kepada jalan yang berturap yang baik.

Tuan Yang di-Pertua, saya berharap penguatkuasaan yang lebih tegas di bawah akta ini dilaksanakan secara adil dengan mengambil kira cabaran geografi Sabah dan Sarawak. Rakyat di pedalaman tidak seharusnya hanya dibebankan dengan pematuhan kepada undang-undang sedangkan kemudahan asas yang sepatutnya disediakan oleh negara masih belum mencukupi.

Akhir sekali, saya sekali lagi menyokong rang undang-undang ini dan saya berharap pelaksanaannya bukan sahaja berjaya meningkatkan disiplin pengguna jalan raya malah menjadi pemangkin kepada pembangunan jaringan jalan raya yang lebih seimbang di seluruh negara khususnya kawasan luar bandar dan pedalaman Sarawak. Selagi masih ada yang mengambil masa lapan jam perjalanan yang sepatutnya hanya dua jam, selagi itulah usaha kita untuk mewujudkan sistem pengangkutan yang benar-benar selamat dan masih adil belum selesai.

[Dato’ Setia Salehuddin bin Saidin **mempengerusikan Mesyuarat****] Saya berharap juga supaya pelaksanaan undang-undang ini tidak dilaksanakan sama rata kepada rakyat pedalaman dan kawasan bandar yang tidak menikmati jalan raya yang baik seperti di bandar dan liputan internet juga tidak menyeluruh sampai ke pedalaman. Akhirnya saya bersetuju dengan kawan saya yang sebelum ini mengatakan iaitu Senator Pele Tinggom mengatakan bahawa pelaksanaan tidak boleh menyeluruh di negara ini kerana internet tidak meluas ke seluruh tempat dalam negara ini terutamanya di pedalaman Sabah dan Sarawak.

Walau bagaimanapun, saya tetap menyokong pindaan ini supaya dengan adanya teknologi digital yang baru masa kini untuk penyelesaiannya adalah dua yang saya katakan tadi mesti jaringan jalan raya yang menyeluruh di seluruh negara ini dan jaringan internet juga mesti menyeluruh di negara ini. Dengan itu Dato' Yang di-Pertua saya mohon menyokong. Terima kasih.

Okey terima kasih Yang Berhormat Dato' Setia Yang di- Pertua kerana memberi saya peluang untuk mengambil bahagian dalam perbahasan Rang Undang-undang Pengangkutan Jalan (Pindaan) 2026 di Dewan yang mulia ini. Saya menyokong pindaan akta ini yang sangat bertepatan dengan usaha kerajaan dalam memperkasakan penguatkuasaan untuk menangani masalah kecuaian pengguna jalan raya dan isu keselamatan jalan raya yang semakin membimbangkan.

Saya ingin menyentuh beberapa perkara yang memerlukan penjelasan dan pertimbangan pihak Kementerian Pengangkutan.

Pertama, memang berpatutan untuk meningkatkan kadar penalti dan kompaun maksimum sehingga RM500 daripada RM300 serta menambah hukuman penjara bagi pesalah yang disabitkan dengan kesalahan serius. Namun, pendidikan dan perubahan tingkah laku pemandu merupakan asas benar bagi menjamin keselamatan jalan raya jangka panjang.

Seterusnya Yang di-Pertua, antara contoh yang jelas adalah tindakan segelintir penunggang motosikal yang melanggar lampu isyarat merah. Perbuatan ini seolah-olah semakin menjadi kebiasaan dan dipandang ringan sehingga ada penunggang yang terus memasuki persimpangan walaupun kenderaan lain telah diberikan laluan melalui lampu isyarat hijau.

Tingkah laku seperti ini bukan sahaja membahayakan diri sendiri, malah turut mengancam keselamatan pengguna jalan raya yang lain. Sehubungan itu, saya ingin mendapatkan penjelasan daripada pihak kerajaan, apakah langkah-langkah yang diambil untuk beralih daripada tindakan menghukum semata-mata kepada membina budaya pemanduan lebih berhemah dan bertanggungjawab serta perubahan sikap dan pencegahan awal. Selain itu, apakah strategi holistik bagi menangani punca utama adalah faktor penyumbang kepada kegiatan lumba haram.

Kedua, berkenaan dengan isu saman trafik. Saya ambil maklum bahawa terdapat insentif bayaran awal dengan kadar lebih rendah.

■1630 Namun begitu, saya mencadangkan agar JPJ dan PDRM mempertimbangkan mekanisme pembayaran ansuran yang lebih sistematik iaitu daripada kebergantungan kepada kempen diskaun berkala supaya boleh membantu golongan yang terbeban dengan tunggakan saman yang besar. Pendekatan ini bukan sahaja lebih realistik, tetapi juga boleh meningkatkan kadar kutipan tanpa menjejaskan prinsip penguatkuasaan.

Di samping itu, saya juga ingin mendapatkan penjelasan sama ada skim ganjaran kepada pemberi maklumat yang telah diumumkan olek kerajaan dalam Bajet 2021 turut terpakai bagi kesalahan di bawah akta ini?

Ketiga, saya ingin menyentuh mengenai isu pemandu bawah umur. Walaupun undang- undang sedia ada memperuntukkan tindakan terhadap kesalahan ini, realitinya masih terdapat fenomena pemandu bawah umur khususnya melibatkan motosikal sama ada di kawasan bandar mahupun luar bandar. Ini menimbulkan persoalan sama ada rangka perundangan sedia ada mencukupi atau masih terdapat kelompongan dari segi keberkesanan penguatkuasaan. Dengan hal ini, saya ingin bertanya sama ada kerajaan mempertimbangkan pendekatan yang lebih keras dan tegas terhadap tanggungan ibu bapa atau penjaga termasuk elemen tanggungjawab bersama yang lebih efektif supaya aspek pematuhan tidak terlalu longgar.

Keempat, saya ingin menyentuh isu dan persoalan berkaitan dengan sistem mata demerit.

Pengumpulan mata demerit di bawah Sistem KEJARA, JPJ boleh menyebabkan lesen memandu digantung atau dibatalkan. Dalam masa yang sama, saya juga memahami bahawa di bawah Kod Amalan Industri (ICOP) yang tertakluk kepada Akta Pengangkutan Awam Darat 2010 [Akta 715] terdapat juga sistem mata demerit yang memberi kesan kepada lesen operasi kenderaan dan syarikat.

Walaupun pendekatan ini secara prinsipnya adalah baik, mendapat maklum balas daripada pihak industri logistik bahawa pelaksanaan sistem penilaian ini masih menimbulkan beberapa isu.

Pertama, ketidakseragaman dalam penilaian di antara semua agensi penguatkuasaan.

Kedua, kaedah pemarkahan yang kurang praktikal dan sukar dilaksanakan dalam keadaan sebenar.

Ketiga, ketiadaan standard industri bersama menyukarkan syarikat logistik untuk menyelaraskan operasi pematuhan mereka sekali gus meningkatkan kos operasi.

Sehubungan itu, saya mencadangkan agar Kementerian Pengangkutan mengadakan sesi libat urus yang lebih menyeluruh bersama penggiat industri serta pakar berkaitan bagi menerangkan isu berbangkit. Langkah proaktif ini akan memastikan pelaksanaan sistem yang berkesan dan praktikal tanpa membebankan kelangsungan perniagaan serta operasi harian industri.

Akhir sekali, Dato’ Setia Yang di-Pertua, saya menyokong pindaan Akta 333 sebagai langkah proaktif untuk memperkukuh keselamatan jalan raya terutamanya membanteras kesalahan jalan raya yang serius. Sekian, terima kasih.

Salam sejahtera dan terima kasih kepada Dato’ Yang di-Pertua kerana memberikan peluang kepada saya untuk mengambil bahagian dalam perbahasan Pindaan Rang Undang-undang Akta Pengangkutan Jalan yang dibentangkan oleh Menteri Pengangkutan Jalan di Dewan Rakyat pada 24 Jun yang lalu.

Sebagai seorang Senator yang mempunyai pengkhususan dalam perihal sektor pengangkutan, saya amat memahami dinamika dan cabaran pengurusan keselamatan jalan raya serta mengawal selia dan ekosistem kenderaan di Malaysia. Kita sedang bercakap tentang dua akta induk iaitu Akta 333 yang telah berusia hampir empat dekad. Perubahan landskap mobiliti hari ini dengan kewujudan kenderaan elektrik iaitu EV, mikro mobiliti dan sistem penguatkuasaan pintar memerlukan pindaan yang progresif.

Secara umumnya, saya menyokong usaha kerajaan untuk menaik taraf aspek penguatkuasaan, menangani isu pemandu mabuk, membanteras sindiket jenayah dan memerangi lumba haram. Namun begitu, apabila diteliti naskhah pindaan ini, saya mendapati wujudnya beberapa peruntukan yang tidak seimbang, kelompangan serta dasar yang berisiko menzalimi rakyat miskin dan peniaga kecil di lapangan jika tidak diperbetulkan.

Dato’ Yang di-Pertua, isu yang pertama. Melalui siri pindaan di dalam RUU ini, kerajaan mencadangkan peningkatan denda maksimum daripada RM300 sehingga kepada RM500 bagi 20 kategori kesalahan am iaitu had laju, kesalahan pentadbiran biasa. Persoalan saya, apakah justifikasi empirikal di sebalik kenaikan— dengan izin, iaitu kompaun sebanyak 66.6 peratus ini?

Pada fikiran saya, dengan menetapkan denda minimum setinggi RM500 bagi kesalahan- kesalahan pentadbiran kecil adalah satu tindakan yang keterlaluan. Melainkan denda minimum dikenakan khusus terhadap kes-kes yang membahayakan pemandu lain seperti melibatkan melanggar lampu isyarat dan melebihi had laju. Walaupun rakan saya YB Haji Hussin sebut tadi had laju di highway kita 110 itu tidak mencukupi, tetapi di Malaysia, jika pakar jalan raya seperti MIROS— M.I.R.O.S di bawah Kementerian Pengangkutan, mereka adalah pakar pengangkutan, jadi kita harus mendengar dari nasihat pengangkutan atau kaji selidik daripada pihak tertentu, itu pandangan saya.

Dan, berdasarkan interaksi saya dengan masyarakat seperti di Johor, rakyat biasa seperti pekebun kecil, petani, penoreh getah, pekerja kilang atau pemandu e-hailing memerlukan bekerja sedaya upaya atau bekerja bersungguh-sungguh untuk mendapatkan RM500 sebulan.

Saya sendiri pernah mendengar aduan dari seorang kenalan saya yang kecewa dengan sistem kerajaan apabila lesen beliau tidak dapat diperbaharui kerana didapati tidak membayar kompaun yang disabit. Rupa-rupanya, difahamkan beliau tersabit atas kesalahan nombor plat motosikalnya yang rosak menyebabkan beliau berdepan situasi termasuk situasi lesen yang sah laku, termasuk cermin pandu belakang patah menyebabkan beliau di kompaun. Dan, apabila di jumpa kesalahan ketiga dalam satu motosikal, amaun itu telah menyebabkan lebih seribu.

Itulah satu penyebab yang tempoh sah lesennya sudah luput, tetapi tidak berjaya diperbaharui. Selain itu, jika seorang pesara terlupa memperbaharui lesen memandu kerana kekangan kewangan atau seorang petani yang menunggang motosikal usang dengan nombor plat yang bergegar dan diikat dawai dituduh di bawah seksyen 14, Majistret di mahkamah tiada pilihan lain selain mengenakan denda minimum RM500.

Dato’ Yang di-Pertua, saya mencadangkan agar frasa tidak kurang daripada RM300 dikekalkan atau ditukarkan kepada tidak melebihi RM500 untuk 20 kesalahan bagi memberikan peluang.

Okey. Saya beri kepada pihak kementerian untuk menyambut pencelahan itu ya. Okey, terima kasih.

Saya teruskan. Ya, saya teruskan dengan— saya mencadangkan agar frasa tidak kurang daripada RM300 itu dikekalkan atau ditukarkan kepada tidak melebihi RM500 untuk 20 kesalahan bagi memberikan ruang budi bicara kepada Majistret menilai latar belakang sosioekonomi pesalah, bukannya menghukum secara melulu.

Dato’ Yang di-Pertua, saya ingin menarik Dewan Negara yang mulia ini kepada frasa 33 dengan pindaan Seksyen 118 yang membolehkan penyampaian notis saman atau kesalahan dibuat dalam bentuk mesej elektronik. Seperti YB-YB dah hujah tadi, seperti Tuan Alias Hamid, kita harus tersedia dahulu infrastruktur sebelum diaktifkan penyampaian mesej elektronik dan YB Tuan Haji Musoddak Ahmad pun berkata, diberikan dua kaedah iaitu secara kiriman fizikal dan elektronik, cuba dipertimbangkan.

Dato’ Yang di-Pertua, seterusnya subseksyen 5 menyatakan notis itu disifatkan telah mutlak disampaikan sebaik saja ia memasuki sistem memproses maklumat yang didaftarkan.

Saya merasakan ini agak menyulitkan terutamanya bagi kawasan-kawasan luar bandar seperti pedalaman Sabah, Sarawak mahupun di Johor masih ada lagi, seperti di kawasan saya, di pedalaman— Kota Tinggi itu contoh-contoh yang jalur lebar tersebut tidak merangkumi di sana.

Bagaimana sekiranya notis tersebut dihantar ke dalam sistem, tetapi rakyat di kampung- kampung langsung tidak menerimanya kerana ketiadaan talian atau keterbatasan liputan? Tiba- tiba apabila mereka mahu memperbaharui cukai jalan, mereka mendapati akaun mereka telah disenaraihitam akibat gagal menjawab notis yang mereka sendiri tidak pernah lihat. Pendigitalan sepatutnya memudahkan rakyat, bukan menjadi perangkap digital. Saya menggesa agar peruntukan ini diselaraskan dengan keperluan notis fizikal sekiranya tiada pengesahan penerimaan digital secara aktif daripada pengguna.

Tuan Yang di-Pertua, yang akhir sekali, perkara ketiga, saya mahu menyentuh berkenaan kesalahan berlumba atau dugaan kelajuan di bawah Seksyen 42A baharu. Mengapa RUU ini hanya menghukum pemain di jalan, iaitu pelumba haram dan joki, tetapi langsung tidak menyentuh jerung di sebalik bill. Dimanakah peruntukan untuk menghukum penganjur lumba haram? Manakah tindakan tegas terhadap sindiket pertaruhan wang haram yang mengaut keuntungan daripada pertaruhan nyawa anak-anak muda itu?

Saya mencadangkan bahawa kerajaan perlu meletakkan liabiliti jenayah yang setara kepada penganjur dan pemilik premis bengkel yang melakukan pengubahsuaian haram ekstrem untuk lumba haram.

Akhir sekali mengenai pemandu mabuk di bawah pengaruh dadah. Walaupun Akta 333 telah dipinda dengan tegas pada tahun 2020, kes kemalangan maut pemandu mabuk masih menunjukkan peningkatan. Saya menyokong ucapan yang diutarakan oleh Che Alias tadi ke atas cadangan pampasan mandatori dan sebagainya terhadap keluarga mangsa yang kehilangan tempat bergantung akibat dilanggar pemandu mabuk.

Justeru, saya mendesak cadangan pampasan mandatori dimasukkan ke dalam pindaan kali ini. Saya menegaskan bahawa kita memerlukan undang-undang yang kuat untuk mendidik bukan sekadar menghukum atau mengorek poket rakyat marhaen. Saya menyokong bahagian besar RUU ini namun mendesak agar aspek denda dan semak imbang kuasa penguatkuasaan diperincikan semula demi keadilan sosial rakyat Malaysia. Sekian, terima kasih.

Tuan Yang di-Pertua, saya bangun untuk menyokong Rang Undang- undang Pengangkutan Jalan ini. Antara pindaan yang penting ialah perwujudan seksyen 42A, bagi menangani kegiatan perlumbaan haram secara lebih tegas dan berkesan. Sebelum ini tindakan penguatkuasaan sering berdepan kesukaran apabila perlumbaan haram berjaya dihentikan sebelum kemalangan dan atau kecederaan.

Berlaku kenderaan ini mewujudkan sesuatu kelompongan kerana pihak berkuasa perlu membuktikan elemen-elemen kesalahan lain sebelum tindakan yang sewajarnya dapat diambil.

Melalui seksyen 42A, perlumbaan haram kini dijadikan satu kesalahan khusus yang boleh ditangkap.

Ini bermakna pihak polis tidak lagi perlu menunggu sehingga berlaku kemalangan kecederaan ataupun kehilangan nyawa sebelum mengambil tindakan. Pindaan ini membawa mesej yang jelas perlumbaan haram bukan sekadar perbuatan nakal atau pelanggaran trafik biasa yang merupakan perbuatan merbahaya yang mengancam penggunaan jalan raya serta keselamatan masyarakat. Dengan hukuman denda antara RM2,000 hingga RM10,000 atau pemenjaraan sehingga dua tahun atau kedua-duanya sekali.

Saya berpandangan bahawa pindaan ini adalah munasabah dan diperlukan. Namun begitu, selepas undang-undang diluluskan, kerajaan juga perlu memastikan pihak polis dan Jabatan Pengangkutan Jalan mempunyai sumber manusia, peralatan serta prosedur operasi yang mencukupi untuk melaksanakannya secara konsisten.

Tuan Yang di-Pertua, kita tidak boleh mengabaikan ancaman pemanduan di bawah pengaruh dadah. Dalam tempoh 2019 hingga 2024, sebanyak 4,048 kemalangan melibatkan kenderaan berat direkodkan dan mengakibatkan 1,457 kematian. Dalam operasi dan pemeriksaan yang dijalankan, 261 pemandu kenderaan berat dikenal pasti positif dadah oleh Agensi Anti Dadah Kebangsaan.

Pada April 2026, sebuah treler merempuh sebuah van di Segamat sehingga mengorbankan tiga orang dan mencederakan beberapa mangsa lain. Saringan awal air kencing mendapati pemandu treler berkenaan positif metamfetamin.

Dalam satu lagi kes di Negeri Sembilan pada September 2024, sebuah lori membawa muatan pasir dilaporkan hilang kawalan sebelum merempuh beberapa kenderaan yang sedang berhenti di lampu isyarat. Seorang wanita maut dalam kejadian itu. Pemandunya yang didapati positif metamfetamin melalui ujian air kencing.

Kes-kes ini menunjukkan bahawa pemanduan di bawah pengaruh dadah bukan ancaman yang bersifat andaian, ia boleh menjejaskan pertimbangan tahap kewaspadaan masa tindak balas serta keupayaan seorang mengawal kenderaan. Apabila kenderaan ini melibatkan lori treler atau kenderaan berat, risiko kepada pengguna jalan raya menjadi jauh lebih besar.

Namun, kita perlu berlaku adil dari sudut undang-undang. Keputusan saringan awal yang positif tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa dadah merupakan punca langsung sesatu kemalangan. Perkara itu masih perlu ditentukan melalui ujian pengesahan, penyiasatan lengkap dan proses mahkamah. Oleh itu, kita memerlukan satu sistem pengesahan yang bukan sahaja pantas tapi juga tepat dan boleh dipertahankan dari sudut pembuktian.

Walaupun seksyen 44 dan seksyen 45, Akta 333 telah memperuntukkan kesalahan berkaitan pemanduan di bawah pengaruh dadah, proses pengesahan masih banyak bergantung pada ujian air kencing yang memerlukan masa dan kemudahan tertentu. Malaysia masih belum mempunyai kerangka yang menyeluruh bagi pelaksanaan ujian air liur secara rawak di tepi jalan sebagaimana yang dilaksanakan di beberapa negara seperti Australia dan New Zealand. Ujian air liur bukan pengganti kepada ujian makmal yang lengkap. Namun, ia boleh berfungsi sebagai alat saringan awal yang lebih pantas bagi membantu pihak berkuasa mengenal pasti pemandu yang disyaki berada di bawah pengaruh dadah.

Oleh itu, saya mencadangkan supaya MOT meneliti semula peruntukan seksyen 45A, 45B dan 45C bagi membolehkan:

(i) pengambilan sampel air liur sebagai kaedah saringan awal di tepi jalan;

(ii) penggunaan alat ujian yang diluluskan mempunyai tahap ketepatan yang munasabah serta tertakluk kepada piawaian dan penentukuran berkala;

(iii) ujian pengesahan melalui sampel darah atau air kencing sebelum sesuatu pertuduhan dibuat; dan

(iv) keingkaran tanpa alasan munasabah untuk memberikan sampel yang sah dijadikan satu kesalahan.

Pada masa yang sama, prosedur ini mesti disertai perlindungan undang-undang yang mencukupi. Kerajaan perlu menetapkan tatacara pengambilan sampel, rantaian penjagaan bahan bukti, hak seseorang yang diuji serta kaedah mencabar keputusan ujian yang diragui.

Matlamat kita bukan sekadar melakukan lebih banyak ujian, tetapi memastikan ujian tersebut tepat, adil dan boleh diterima sebagai bukti di mahkamah. Saya mohon menyokong. Sekian, terima kasih.

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh dan selamat petang. Terima kasih Dato’ Yang di-Pertua atas peluang untuk saya turut sama membahaskan RUU Pengangkutan Jalan (Pindaan) 2026 ini.

Saya juga ingin merakamkan penghargaan kepada Yang Berhormat Menteri Pengangkutan atas pembentangan RUU ini. Pindaan ini ialah satu langkah yang tepat dan diperlukan dalam usaha memperkukuh keselamatan jalan raya, memodenkan sistem penguatkuasaan serta menyesuaikan undang-undang negara dengan perubahan teknologi dan cabaran mobiliti pada masa kini.

Sebagaimana yang kita tahu, secara puratanya, kematian maut di negara kita ini mencecah 6,000 setahun ataupun secara puratanya 17 ataupun 18 kematian setiap hari.

Maknanya, kalau hari ini kita berbahas, secara puratanya hari ini ada 17 kematian maut. Dan 82 daripada kematian maut ini melibatkan penunggang dan pembonceng motosikal dan sebahagian besarnya ialah anak muda ataupun belia.

Saya menyambut baik beberapa pendekatan baharu yang diperkenalkan melalui rang undang-undang ini termasuk usaha memperkukuh penguatkuasaan terhadap aktiviti lumba haram, menangani kegiatan tonto, memperluas pendigitalan perkhidmatan JPJ serta meningkatkan keberkesanan pelaksanaan undang-undang. Kesemua ini menunjukkan komitmen berterusan kerajaan untuk memastikan sistem pengangkutan negara menjadi lebih selamat, cekap dan berintegriti.

Lain macam semangat dan hujah YB Datuk Mustafa setelah turun daripada Kerusi Speaker tadi. Anyway, tahniah dan satu pandangan yang saya rasa cukup baik untuk dipertimbangkan oleh Yang Berhormat Menteri, Timbalan Menteri ya.

Baik, kita ada seorang lagi pembahas sebelum kita tutup. Kita jemput YB Senator Dato' Sri Vell Paari. Berapa minit YB?

Ada lapan minit lagi YB. Baik, terima kasih YB. Maka tamatlah sesi perbahasan oleh Ahli-ahli Yang Berhormat dan dengan itu saya menjemput Yang Berhormat Timbalan Menteri untuk menjawab segala perbahasan yang dibangkitkan. Silakan YB.